@a{Aleksandrs Johans Stenders}
@z{StendAJ1790_LSMP}

[1.lpp.]
Luſtesẜpehle
no
Semmneeka
kas
par Muiſchneeku
tappe pahrwehrſts;
un
weena Paẜakka
no
Drauga Lizzepura.



Jelgawâ,
driķķehts pee J. W. Steffenhagen. 1790.

[2.lpp.]

[3.lpp.]
@v{Jhro Excellenz}
@v{der Hochwohlgehohrnen Frauen}
@v{Frauen Staroſtin}
@v{Conſtantia von Korff,}
@v{Erbfrauen}
@v{der Brukken und Schönbergſchen Güter,}
@v{dieſer}
@v{verehrungswürdigen Stammmutter}
@v{eines ausgebreiteten und vorzüglich}
@v{hervorſtralenden Hauſes in Kurland,}
@v{weihet}
@v{zum fortdaurenden Denkmal}
@v{Jhrer}
@v{erhabenen und wirklich großen und wohlthätigen}
@v{Geſinnungen}
@v{und}
@v{zu öffentlicher Bezeugung ſeiner im Herzen ver-}
@v{borgenen vollkommenſten Ehrerbietung,}
@v{dieſen}
@v{geringen Verſuch, als einen Beitrag zur Auf-}
@v{klärung der werthen lettiſchen Nation}
				@v{der Verfaſſer.}

[4.lpp.]

[5.lpp.]
Tas Semmneeks,
kas
par Muiſchneeku
tappe pahrwehrſts.

Luſteẜpehle,
us trim Zehleneem ẜkattama.

[6.lpp.]
Tee Ļaudis, kas ẜchinnî luſtesẜpehlê rahdahs,
irr ar wahrdeem, ẜchee:

Behrtuls un wiņņa Ꞩeewa Anne.
Tas Schihds Mauẜchels.
Zeenigs Kungs.
Junkurs und diwi Ꞩullaini.
Diwi Dakteri.
Waggare un wiņņa Ꞩeewa.
Jahtneeks.
Diwi Darbineeki.
Teeẜneẜis.
Mahrtiņẜch, Semmneeks.

[7.lpp.]
Tas pirmais Zehlens.
Pirma Runna.

Anne weena patti.

Es ne tizzu, ka par wiẜẜu plaẜchu paẜauli tahds
ẜlinks maita warr atraſts tapt, ka mans wihrs!
Kautſchu es wiņņu pee matteem no midſena tren-
zu, tatſchu ne mohſtahs. Woi tas ẜumpurns ne
ſinna, ka ẜchodeen tirgu deena irraid, bet wehl
puhſt. Mahzitais man wiņņu deen gan ẜazzija:
Anne, tu ar tawu wihru bahrgi dſihwo - tas ne
klahjahs, woi tu eẜẜi aismirẜuẜi, ko es pee laula-
ẜchanas ẜazziju: wiņņam buhs tawam kungam
buht. Ak, zeenigs mahzitais, es atbildeju, kad
es wihram ļautu ẜawâ waļļâ dſihwoht, tad jau
ẜenn manna ẜehta buhtu isgaiẜuẜi - kur tad zee-
nigs Kungs ẜawu darbu un teeẜas, un juhs ẜawu
daļļu dabbutut! Ak mannu ẜuhru deenin! kur
      @b{man}

[8.lpp.]
man prahts buhtu tahdam ſchuhpam wiẜẜas leetas
rohkà doht, kas to pa krohgeem istehretu un ẜeew'
un behrnus, ja meeẜ un dwehẜeli par brandwihnu
pahrdohtu. Ka kluẜs palikke nu baſnizkungs, tik
ẜmehjahs ween, bet ne wahrdiņu ne atbildeja.
Muhẜu Junkurs, mans labs draugs, to labbak
proht. Zik daudſreiſ wiņẜch man ẜazzija? Lai
mahzitais runna kà gribbedams, woi wiņẜch par
tawu ẜehtu gahdahs! tapehz waldi wihru, pluhz
wiņņu, kà peenahkahs. Jr patlabban es wiņņu
no ziẜẜahm pee matteem iswilku, un tik ko es ahrâ
isgahju, ẜkattitees, woi wiņẜch wakkar=wakkarâ
jel malziņu preekẜch maiſes zepla ẜagahdajis -
es atrohnu - wiẜẜas durwis waļļam, zuhkas
dahrſà rohk - at=eedama es eeraugu kà wiņẜch
par apẜmeeklu us benķi apẜnaudees, us weenu
gurnu tikkai bikẜes apwilzis. Nu kantẜchukam
waidſeja meega=puhſni lihdſeht, kamehr pilnam at-
mohdahs. Ne buhtu man wehl tas kantſchuks,
tad ne wels ar wiņņu ne istiktu. Hei, Behrtul,
woi tas deenuſaglis wehl ne irr ap=ahwees! Buhs
kantſchukam ohtru reiſi danzaht!

Ohtra Runna.
Behrtuls un Anne.

Behrt. Man tapatt laika waijaga apģehrbtees
- es jo ne warru ka zuhka bes uswalku us meeſtu
eet.
      @b{Anne.}

[9.lpp.]
Anne. Tu nelga, kam agraki ne zehlees! kam
tudaļ ne ģehrbees, kad es tew trenzu!
Behrt. Woi tu to kantẜchuku{kantẜchnku} eẜẜi nomettuẜi!
Anne!
Anne. Ja. Bet es wiņņu drihſ warru atraſt, ja
tu ne ſteidſees. Ꞩchurp nahz - ka lehnam wel-
kahs! Klauẜs, tew us meeſtu ja eet - ẜchè tew
trihs mahrkas, par to tew man buhs dſihpores pirkt,
bet to es tew peeẜakku, ja tu man ne buhẜi lihdſ
aſaida laikam atpakkaļ, tad kantſchuks pa tawu
mugguru rikẜchu danzahs.
Behrt. Traks, ka warru es trihſ juhdſes eekẜch
trim ſtundahm isſtaigaht!
Anne. Kas tew ẜazzija ſtaigaht, tew buhs ka
ſaķķam ẜkreet, tu pintiķķis. - Nu, tu ſinni, ko
es tew pawehleju ẜargees, ẜakku es.

Treẜcha Runna.
Behrtuls weens pats.

Nu ta mauka ees ẜawu brohkaſtu turreht, un
man nabbagam wihram ar tukẜchu ẜirdi, trihs
juhdſes ja=eet. Ak tu deeviņ! woi jel kur tahds
wihrs atrohnams, kam tahds ẜahtners no ẜeewas
buhtu. Teeẜcham ta ar wella mahtes meeẜigas
mahẜes irraid! Gan ļaudis runna: Behrtuls irr
dſehreis, bet tee ne teiz, kam wiņẜch dſerr. Woi
es jel daſchu gaddu no paẜcha waggara tik daudſ
kuhlenu eẜmu dabbujis, ka weenâ deenâ no ẜawas
      @b{ẜeewas!}

[10.lpp.]
ẜeewas{ẜewas}! Ꞩchi man graiſa, waggars man dſenn kà
lohpu pee darba un dihzibâs. Junkurs laiſahs
pee mannas ẜeewas, woi tad ne buhs behdas no-
ẜkalloht! Buhtu es tahds nelga, kas pehz gohda
ne behda, tad es ne dſertu, bet Behrtuls irr gan
gudrs, wiņņam tahdas leetas reebj, un wiņņam
ja dſerr. Gan mans kaimiņẜch Anẜis melẜch: Lai
wels tew ne mahna Behrtul, turrees kà wihrs,
gehre ẜeewai ahdu, tad taps prahtiga. Ba! wiņẜch
warr labbi runnaht, wiņņam ẜeewiņa irr, kà aiti-
ņa! bet kur es ẜpehju ẜawu ẜeẜku waldiht - ẜirds
man truhkſt, tik ko kantſchuku eeraugu, jau aẜẜa-
ras birſt. Es eẜmu kriſtihts zilweks, kam ne buhs
paẜcham atreebtees, kà baſnizkungs ẜakka, un kas
drihſt junkuram pretti turretees, kas ẜeewu ais-
ſtahw. Pehrn, Jndriķa kahſàs ẜmeeklam ſtah-
ſtiju, ka muiſchas bullis, kas ne{ue} weenam zeļļu ne
greeſ, preekẜch man isbijees - bet wiņẜch man atbilde-
ja ſohbôs ſmeedamees: Woi tu to ne warri ẜapraſt,
Behrtul, kam wiņẜch istruhzahs, wiņẜch pee tew
jo leelakus raggus eeraudſija, ne ka paẜcham irr,
un ne eedrohẜchinajahs ar tew kautees. Woi tah-
das{tahtas} runnas ne irr gohda=wihram kà naſis zaur
ẜirds! Un pee wiẜẜa ta, es ẜawu ẜeewu wehl ne
eẜmu lahdejis, nedſ wehlejis, kâ ta noẜprahgtu,
jebẜchu ẜcho waẜẜaru zeeẜchi ẜlimma bija - ja es
wehl pee mahzitaja likku Deewu noluhgt. Jo, kà
teiz, elle pilna eẜẜoti no niknahm ẜeewahm, man
@b{baiẜ}

[11.lpp.]
baiẜ bija, kà ne atpakkaļ nahktu un pehz jo wai-
rak plohẜitohs. Ak kaut jel zeenigs Kungs to jun-
kuru pee deewiņeem welleem aisdſihtu! tad es
preezatohs. Wiņẜch tik Ļaudis dihdi, liẜchķedams
Kungam wiẜẜus neekus ſtahſta - un no ẜaimnee-
ka buhẜchanas wiņẜch wehl ihſtu ẜehjas laiku ne
proht, nedſ wehl ſinn kà linni ja mehrz. Bet kas
drihſt Kungam to teikt, to wels ŗautu. Manna
ẜeewa us wiņņa puẜẜes ſtahw - kà man wiņņ-
deen notikke, kad es ẜazziju: Muiſchas=Kungs, ko
juhs ar weenu mannâ ẜehtâ meklejeet, tudaļ man
pliķķe eewilke, un ẜeewa ar kantſchuku draudeja,
man waijadſeja wiņņu peeluhgt un rohkas but-
ſchoht. Eij, Anẜ, ko tu aplam melẜi, tawai ẜee-
wai ne irr kantſchuks rohkâ. Ak kaut jel mihļais
debbestehws dohtu, kà mannai ẜeewai rohkas no-
puhtu, jeb kà man ne buhtu muggura, ko wiņņa
warr dauſiht! Par wiņņas muttes man maſ beh-
das, lai reij zik gribbedama. Bet ẜchè pee krohga
klaht buhdams, es tapatt pee ſchihda Mauẜchela,
gribbu ee=eet - wiņẜch mans labs draugs, neģ
wiņẜch man{mau} kahdu glahſu brandwihnu wehl us par-
radu dohs - tapat man ar ko waijag ẜawu ẜirdi
eepreezeht. Hei, ſchihd, Mauẜchel, woi eẜẜi us-
zehlees! Atwerr durwis
      @b{Zettorta}

[12.lpp.]
Zettorta Runna.
Mauẜchels kreklôs, tikkai ahdabikẜes ap-
wilzis un Behrtuls.

Mauẜchels, (iseedams) Kurẜch welns jau tik
agri plohẜahs.
Behrtuls, Labriht, Mauẜchel!
Mauẜch. Labriht Behrtul, kà tik agri atnahzi?
Behrt. Ko buhs darriht, kad waijadſiba irr,
isneẜẜ man glahſu brandwihnu.
Mauẜch. Tudaļ. Dohd wehrdiņu.
Behrt. Es tew riht makẜaẜchu.
Mauẜch. Ne, Mauẜchels ne irr tahds nerris,
kà daẜch krohdſineeks, es ẜa=ohſchu pee tew nau-
das.
Behrt. Deews ẜohdi, mann ne irr wairak, ka
ta nauda, par ko man ẜeewai us tirgu kas japehrk.
Mauẜch. J, tu jo no ta ko warri atraut, kas
tew ja pehrk.
Behrt. Man par trihs mahrku dſihpores ja neẜẜ.
Mauẜch. Traks, tu jo warri par diwi mahr-
kahm pirkt un ẜazziht, tew bija trihs ja dohd.
Behrt. Ne, mihļais Mauẜchels, tas ne buhs
par ſiņņu - dohd man tikkai us parradu.
Mauẜch. Woi tu negudrs! Tu man wehl ẜenn
laikam ohrtu eẜẜi parradâ - zik ilgi buhs man
gaidiht!
	@b{Behrt.}

[13.lpp.]
Behrt. Es tew us reiſes makẜaẜchu, dohd wehl
ẜcho reiſi.
Mauẜch. Leez man meerâ! kà tu tahds mulķis
eẜẜi, un ne prohti no tahs naudas ņemt, kas te-
wim rohkâ irr - woi tew tas tik gruhti nahkahs,
us to ſwehreht, kà tu wiẜẜ eẜẜi isdewis.
Behrt. Teeſcham tu eẜẜi gudrs, to es ẜazzi-
ẜchu. Ꞩchè tew weena mahrka, wehrdiņu tew
ja isdohd.
Mauẜch. (isneẜẜ glahſu brandwihnu un Behr-
tuļam usdſerr.) Ꞩweiks, Behrtul!
Behrt. Schihd, lai welns tawas ſarnes, tu
parleeku nodſehre.
Mauẜch. Tu mello, tà waijag labbam krohdſi-
neekam ẜawus weeẜus apgohdaht.
Behrt. Tas irr ſinnams, bet es wehletu, kà
tas, kas to eeẜahzis, elles dibbenî buhtu! Ꞩweiks
Mauẜchel!
Mauẜch. Paldees - nu dſerr wehl ohtru
glahſi, bes tam man wehrdiņu ne irraid, tew is-
doht, jeb tu to warri isdſert, pahreedams.
Behrt. Tad es buhtu leels nerris, buhs man
to jau istehreht, tad labbak tudaļ, ne kà pehz.
Un es tad ſinnaẜchu kas man wehderâ irraid -
bet ja tu atkal tà nodſerẜi - tad es ne ka ne mak-
ẜaẜchu.
Mauẜch. (dohd wiņņam ohtru glahſi un tapatt
nodſerr.) Lai Deews ẜwehti!
	@b{Behrt.}

[14.lpp.]
Behrt. Lai Deews ẜwehti, mehs eẜẜam labbi
draugi, bet muhẜu ẜkauģeem lai welns ſarnus
isẜpeeſch. Tas gahje pee ẜirds! Brr!
Mauẜch. Eij nu weẜẜels, Behrtul.
Behrt. Pateizam, dſihwo weẜẜels, Mauẜchel.

Peekta Runna.
Behrtuls weens pats.
(Jau tohp luſtigs un ẜahk deet un dſeedaht)

Lai mehs danzajam un dſeedam ec.
Ak brandwihn, tu mans preeks! Kaut es wehl
par wehrdiņu drihſtetu dſert! Un - kam es to ne
warru dariht: Ne, teeẜcham, tas man ẜlikti
klahtohs.
Kad es tikkai to krohgu buhtu garram gahjis,
tad jau bes behdahm buhtu - bet tas mannas
kahjas kà apbuhris - Wehl ween reiſ, gribbu es
no=eet. Bet Behrtul, woi tew prahts! Ko tu
darri man ẜchķeetahs kantẜchuku ẜeewas rohkâ
redſoht - Ja eet irr - Ak, kaut es tikkai wehl
weenu glahſiņu warrehtu isdſert. Ꞩirds man
teiz - ja dſerr - bet muggurs pretti runna -
tew ne buhs - Kam buhs man klauẜiht? Woi ẜirds
ne irr augſtaka ne ka muggurs? Teeẜcham - es
klaudſinaẜchu - Heiẜa, Mauẜchel, isnahz! Bet
manna ẜaẜohdita ẜeewa man allaẜchiņ preekẜch
azzim. Kad wiņņa tikkai ar ſiņņu ẜiſtu, tad lai
	@b{welns}

[15.lpp.]
welns behda, bet lai Deews ẜarga, ne kallejs ar
ẜawu weẜẜeru tà dauſa. Ak tu Deewiņ! kur es
palikẜchu! Ko buhs darriht! Waldees Behrtul,
dehl weenu ẜuhdu glahſi gribbi tu nelaimê gruh-
ſtees. Ne - ne darriẜchu - eeẜchu ẜawu zeļļu.
Bet weenu weenigu glahſi es wehl gribbehtu dſert,
ko tas kaitehs - Ak tas bija neſtunda, kà es ee-
ẜahzu, nu jau prahts par leeku us to neẜẜahs! Nu,
juhs kahjas, wels juhs ŗaus, ja ne zillaẜitees.
Edſ, tahs beẜchtijas ne klauẜa, tahs us krohgu
lauſahs. Manni lohzekļi jau ẜakaujahs - Ꞩirds
un kahjas kriht us krohgu, muggurs us meeſtu.
Kur lohpi, juhs ẜuņņi, juhs kanaljes! Ne, wilki,
tee us krohgu welkahs. Man ar ẜawahm kah-
jahm, tahs no krohga noŗaut, wairak puhliņẜch,
ne ka ar tahs behru=ķehwes to no ſtalli isweſt. Ak,
brandwihn, kaut tu no debbeẜim lihtu, kâ wiẜẜas
uppes pahrpluhſtu! Tad es kà Paradihſê buhtu!
Neģ Mauẜchels, gauſchi luhgts, man ne dohtu
us parradu. Kad es tikkai pee ẜeewas linneem
warrehtu peekļuht! Bet tas puhķis tohs wakte,
ka wels Schihda dwehẜeli - Kad es tikkai ween-
reiſ tik agri warrehtu zeltees, pirms wiņņa moh-
ſtahs - bet ne, mannas azzis ne pleẜchahs, nedſ
rohkas un kahjas kuſtahs! Es raudſiẜchu ſchihdu
mahniht - Schihd, Mauẜchel, neẜs man wiẜẜu
kohrteli brandwihnu.
      @b{Ꞩeſta}

[16.lpp.]
Ꞩeſta Runna.
Behrtuls un Mauẜchels.

Mauẜch. Woi jau eẜẜi atpakkaļ, Behrtul? Es
jau dohmaju, tas bij tahdam wihram par maſ,
ko tas lihdſ, par weenu jeb pahru wehrdiņeem -
tas jau ne kaklu ẜlapju ne padarra.
Behrt. Nu tu runna kà prahta wihrs, Mau-
ẜchel, dohd man kohrteli us reiſu isdſert. (Preekẜch
ſewim) Kad es to buhẜchu isdſehris, tad wiņņam
ja gaida, woi gribb woi ne gribb.
Mauẜch. Ꞩchè tew irr labs mehrs - bet nau-
du papreekẜch.
Behrt. Traks, es tew makẜaẜchu, lai es tikkai
papreekẜch dſerru, woi ne ſinni ẜakkamu wahrdu,
jo dſerr jo baggats - es tew wehl dubbulti to
lihdſinaẜchu.
Mauẜch. Kas man par ẜakkamu wahrdu beh-
das - ja tu ne makẜa, tad ne lahẜiti ne dabbu-
ẜi. Ꞩunni peewiļļ ar kaulu, pehz ne ar gaļļu ne
peekrahpẜi: es eẜmu noſwehrejees, ne kad wairs
us parradu doht.
Behrt. Kas tu par krohdſineeku eẜẜi! es eẜmu
gohdigs wihrs, es tew ẜcho nakt puẜpohdu linnu
neẜẜiẜchu, bet ne teiz ẜeewai ne weenu wahrdu.
Mauẜch. Es tew ne tizzu - dohd naudas -
tew wehl irr diwi mahrkas.
Behrt. (appakẜch deggona to naudu gruhſdams.)
	@b{Ꞩchè}

[17.lpp.]
Ꞩchè rij, tu paggans, ubbags - Dſerr nu
Behrtul, ne behda neneeka - Ak, tas dohd
ẜpehku!
Mauẜch. Redſ, nu tu eẜẜi leelaks, ne ka
muiſchneeks.
Behrt. Ja, to darra tas mihļais brandwihns
wiņẜch eedohd augſtas dohmas, ne Leelkungam es
taggad zeļļu greeſtu. Ko es behdaju par ẜeewu -
Kantſchuku es ne bihſtohs. To padarrija ta peh-
diga glahſe. Ꞩchè tew pehdiga mahrka, isneẜs wehl
kohrteli. (Wiņẜch irr to isdſerr.)
Tehws ar dehlu, maht' ar meitu rc.
Ak baltaja mahmulite rc.
Puht nu reẜnais Stabbulneeks rc.
Hei ẜaẜa, trallala rc.
Kà tew tahs dſeeẜmas patihk, tahs es muiſchâ
eẜmu mahzijees.
Mauẜch. Tas ir jauki, ne wehrẜis tà ne warr
wilkt.
Behrt. Es ne eẜmu tahds neprattneeks, kà tu
dohma. Saķķis mannu tehwu ẜpehre rc.
Mauẜch. Eij, apgulles labbak.
Behrt. Wehl kohrteli brandwihnu!
Mauẜch. Tudaliņ, nu es redſu kà tu mans
labs draugs eẜẜi, kas pee man naudas istehre -
ẜchim brihſcham es tew us gaidu gribbu doht, bet
neẜẜ man to puẜpohdu linnu teeẜcham.
Behrt. Wehl puẜſtohpu brandwihnu un weenu
      @b{kannu}

[18.lpp.]
kannu allus! Wiẜẜeem ja dſerr - Ne weens ne
warr ne dſehris dſihwoht - Kungi dſerr wihnu,
ẜaule dſerr uhdeni -
Mauẜch. Ꞩweiks, brahliht, dſerr -
Behrt. @v{Groten Dank}, Mauẜchel.
Mauẜch. @v{Dank, Dank!}
Behrt. @v{Ohrſahmer Dihner. Trink err bruder.}
Mauẜch. Kà tu isgaiſtu, kur tu eẜẜi wahziẜki
mahzijees?
Behrt. Oh, ko es ne warru, bet es tik tad run-
naju, kad man ẜilta galwiņa irraid.
Mauẜch. Tad tew ikdeenas ja dſerr, tad tu
par Wahzeeti tapẜi.
Behrt. Ho ho, ko es par pļukkatu{pļukkatn} wahzeeti
behdaju - es eẜmu ſchuhpu Behrtuls, tas irr
mans gohds - zitkahrt es muiſchâ par ẜuņņu
puiẜi biju - tad bija labbi laiki. Weenreiſ man
rihkſtes jau tuwu klaht bija - bet zeeniga mahte
par man luhdſe.
Mauẜch. Ja es atgahdajohs, tu Kunga wiẜẜ-
mihļaku ſunni biji noẜchahwis.
Behrt. Bet tu ſchihd, ſirguſaglis, zik ẜenn tu
wehl no dſelſehm ismukki? Tu dohma, kà es ne
ſinnu. @v{Ohl mik der Deuwel dat is wahr.}
Mauẜch. Eij, ko tu ẜapno, tas irr melli -
Dſerr brahl, ẜcho glahſi.
Behrt. Heiẜa, es par wiẜẜu paẜauli ne behdaju?
      @b{Mauẜch.}

[19.lpp.]
Mauẜch. Ak tu nabbaks pintiķis, tu jo par ẜee-
was kantſchuku drebbi.
Behrt. Lai wiņņa tikkai nahk, es wiņņu ẜa-
pehrtu ka luppatu.
Ꞩaimineeka gaŗŗa ķehwe, manna gaŗŗa
pahtadſiņ rc.
Mauẜch. Dſerr brahl, beidſ ẜcho glahſi, es tew
pilnu eeleeẜchu.
Behrt. (dſerr.) Weẜẜelib! Dohd allu.
Mauẜch. (dſerr.) Wiẜẜu labbu draugu weẜẜeli-
ba! Jr Junkura weẜẜeliba!
Behrt. Wehl puẜſtohpu brandwihnu!
Mauẜch. Traks, jau taws puẜpohds linnu irr
istehrehts, un wairak es tew ne dohẜchu!
Behrt. Tu paggans, ko es tad wehl eẜmu dab-
bujis, diwi glahſes, tas irr wiẜẜ.
Mauẜch. Kà tawa mutte ẜapuhtu, kà tu mello -
tu ne mahki wairs ẜkaitiht - jau par ohrtu eẜẜi
isdſehris - pateeẜi - un ohrtu tu man bes tam
parradâ biji - tas irr puẜdahlders - woi tad
puẜpohds linnu wairak makẜahks{makẜahks} - tu eẜẜi pee-
dſehris un ne ſinni ko tu runna.
Behrt. Lai buhtu - neẜẜ man par weẜẜelu
ohrtu brandwihnu - es tew pohdu linnu atneẜẜi-
ẜchu.
Mauẜch. Nu jau gan buhs, tu krittiẜi gan
drihſ us purnu un wehl gribbi dſert - Ar Dee-
wu! ẜargi galwu!
      @b{Behrt.}

[20.lpp.]
Behrt. Schihd, rakkeris, paggans, ko tu run-
na, ẜchurp neẜs, wehl ſtohpu brandwihnu!

Ꞩeptita Runna.
Behrtuls weens pats.

(Wemdams.) Eij Behrtul, tu eẜẜi peedſehris
kà purwis - tahs kahjas tew jau ne paneẜẜ wairs,
galwa noẜchķeebjahs, azzis milſt - Hei, ſtui,
jebjonnamat, ẜkurwaẜim, Schihd, kur tu paleez,
wehl ſtohpu brandwihnu. Ah paldees, paldees! -
karſt irr - eekẜchâ degg kà zeplis, Kannu allus -
kur eet zelẜch us meeſtu - ſtui - tu dſehri kà
ẜuns - pilnu glahſi leij, ſchihd - wehl weenu
glahſi! (Tà plohẜidamees wiņẜch pee ſemmes
kriht un apẜnauſt.)

Aſtota Runna.
Behrtuls pee ſemmes, zeenigs Kungs,
Junkurs, diwi Ꞩullaini

Kungs. Wiẜẜur kur es ẜkattohs rahdahs Deewa
ẜwehtiba, rudſi kà needri - waẜẜaraji grohſida-
mees jau ẜawelkahs - kaut Deews wehl labbu
leetu dohtu.
Junk. Jà, leetu waijaga irr - bet no ka tas
jel nahkahs; kà juhẜu plaẜchi lauki augligi rah-
dahs, un pa wiẜẜu pagaſtu ẜihki rudſi un wahji
waẜẜaraji atrohnami, es to ne warru ẜapraſt -
      @b{man}

[21.lpp.]
man dohmaht, maſeem laukeem jo augligeem wai-
jadſehtu buht?
Kungs. Jr es to ne ẜaprohtu.
Junk. Bet woi ta waina ne irraid, kà tee
ſemmneeki par leeku brandwihnu{braudwihnu} dſerr, no ka tee
ẜlinki un wahji tohp un us ẜawu ſemmes kohpẜcha-
nu ne gohda - kam juhs to brandwihnu tik lehti
pahrdohdeet?
Kungs. Ko warr darriht - kad us rohbeſchu
lehti pahrdohd, tad man ar waijaga, zittadi man-
ni krohgi tukẜchi buhtu.
Junk. Ko jums tas lihdſ, zeen. Kungs kà jums
no krohgeem{krohgeeem} daudſ eenahk, un jums waijag pa-
waẜẜarà ļaudim bes galla maiſes un ẜehklu doht?
Un tee ļaudis isnihkſt.
Kungs. Woi juhs ſinneet padohmu, kà ļaudim
to warr noraddinaht?
1. Ꞩull. Waijadſehtu krohgus noplehſt -
Kungs. Tu eẜẜi gudrs - kà es tad warretu par
labbibu ween tik daudſ naudas isplehſt kà man
waijaga irr, woi tu ne ſinni zik man us Jahņeem
jamakẜa?
Junk. Ko juhs dohmajeet, zeen. Kungs! No
ta krohdſineeka ẜchinni krohgâ daudſina kà wiņẜch
ſtohpu brandwihnu par 2 ſeẜẜereem pahrdohd un
eekẜch allu ẜahli melloht, kà ļaudis jo wairak dſer-
tu - wiņẜch ņemmoht wiẜẜ no ļaudim pretti, doh-
doht us parradu, un ruddenî atkal dubbulti ẜa-
ņemmoht -
      @b{Kungs}

[22.lpp.]
Kungs. Es to gan eẜmu dſirdejis, ko warru
es ſchè darriht - wiņņam waijag ẜawu rendi
makẜaht - bet ẜkattetees kas tur pee ſemmes
guļļ - neģ mirrons!
Junk. (pee=eedams.) Ah tas irr tas ſchuhpu
Behrtuls, kam ta daiļa ẜeewa irraid - Nu zel-
lees, zeenigs Kungs irr ẜcheitan - welti, kad tu
wiņņu noẜiſtu, wiņẜch ne mohſtahs.
1. Ꞩull. Ak tas buhtu ẜmeeklis, kad wiņņam
to mutti ar darwu apẜmehretu!
Kungs. Ne, leezeet wiņņu meerâ.
2. Ꞩull. Kad wiņņam labbak bikẜes nowilktu
un us ohſola pakahrtu, tas buhtu luſtes -
Junk. Ne - bet woi tas ne buhtu labbak kad
mehs wiņņu zeen. Kunga iſtabâ neſtum, Kunga
drahnâs apģehrbtum, un wiņņam pehz eebildeh-
tum kà wiņẜch tas zeenigs Kungs irraid?
Kungs. Tas padohms man patihk, wiẜẜwairak
zeenigas preileenes un Kundſiņi preezaẜees to ehr-
mu ẜkattidami, ja mums tas tikkai labbi isdoh-
dahs.
1. Ꞩull. Kad wiņẜch tikkai nomohdâ ne taptu.
2. Ꞩull. Ņemm tikkai rohkâ, mehs wiņņu leh-
nam gribbam aisneſt.
Junk. Ne behdajetees - es wiņņu labbak pa-
ẜihſtu - pehrn wiņņam zits ſohbugals biẜẜi pee
      @b{auẜim}


[23.lpp.]
auẜim noẜchahwe, un wiņẜch ne pirkſti ne kuſte-
ja - Eima, lai mehs wiņņu par Kungu ee-
ẜwehtijam.

Ohtrais Zehlens.
Pirma Runna.

(Behrtuls Kunga iſtabâ un gultâ guļļ. Sih-
ſchu Ꞩchlahproks us krehẜla uskahrts. Wiẜẜur
mirdſ, ka jau pee baggata Kunga. Behrtuls pa-
maſihtiņam mohſtahs, azzis berſdams, ẜkattahs
apkahrt, istruhkſtahs - atkal azzis trinn, pee
galwas grahbdams, ẜarkanbaltu naktmizzi rohkâ
dabbu - jau ar ẜeekalahm azzis tihri, to mizzi
apluhko, ẜchurp turp greeſdamees wiņẜch eeraug
to ẜmalku kreklu meeẜâs, un to ſihſchu ẜchlahpro-
ku un daudſ zittas leetas iſtabâ. Wiņẜch ahkſti-
jahs daẜchadi - pa tam tohp lehnam no Ꞩpehl-
maņņeem ẜpehlehts - tad Behrtuls rohkas ẜaleek
it ka pahtarus ẜkaitidams un raud - kad Muſi-
kanti nobeidſ - wiņẜch ẜahk runnaht:)
Behrt. Ak tu Deews! kas tas irr! Kahds
jaukums! un ka es pee wiẜẜa ta eẜmu tizzis!
Woi nomohdâ eẜmu, jeb woi tas ẜapnis irr?
Ne - es eẜmu nomohdâ. Kur irr manna
ẜeewa, kur manni behrni, un kur irr Behrtuls!
Wiẜẜ irr pahrwehrſts, lihdſ ar man paẜchu! Ak
mannu baltu deenu, kas tas buhs! (lehnam
      @b{ẜauk-}

[24.lpp.]
ẜaukdams) Anne, Anne, es prohtu debbeẜîs buht.
Bet woi es ar tas pats eẜmu, woi ne kahds mahns
man wiļļ - Es ne traks ne gudrs no ta tohpu.
Mans muggurs, kas no kuhleneem wehl ſils un
melns irraid un wehl ẜahp, ja patti manna bals,
un tas negants ispuïs ſohbs, kas muttê ẜahp,
wiẜẜ man pahrleezina, ka es tas pats eẜmu.
Bet kad es ẜchohs jaukumus usẜkattu, kad es
tahs jaukas meldejas eeklauẜohs, tad es gribbu
weens ẜchķelmis buht, ja tas tikkai mahniẜchana
warr buht. Bet ne, es ne eẜmu Behrtuls -
es warru drihſak zuhka buht. Tas irr ẜapnis.
Ne atkal, naw teeẜ. Es gribbu eekneebtees - un
raudſiht, woi ẜahp, woi ne ẜahp - pee ta tudaļ
nomanniẜchu arrig es teeẜcham nomohdâ eẜmu jeb
woi ẜapnis mahna. (wiņẜch eekneebjahs.) Au,
tas ẜahp, kà dewiņi welli! Es teeẜcham pilnam
eẜmu nomohdà - to ne isrunnahs man ne weens.
Bet ko tas wiẜẜ lihdſ, tà ẜchurp turp dohmaht -
Es jo eẜmu tas ſchuhpu Behrtuls, tas nabbags
pintiķis, ko junkurs apẜmeij, weens ẜuhds, weens
uttubunga, weens rakkeris, kà es tad warru weens
Ķehniņẜch un Leelskungs ẜawâ pillî buht! Ne, tas
irr un paleek ẜapnis. Pag, es gribbu tà palikt,
kamehr es pawiẜẜam mohdiẜchos.
(Ꞩpehlmanni ẜahk no jauna un Behrtuls raud
atkal.)
	@b{Ak}

[25.lpp.]
Ak, deewiņ, deewiņ, kà warr ẜapnî tahdas ſiņ-
ģes dſirdeht. Tas ne warr buht. Buhtu tas
ẜapnis tad es wehletohs muhſcham ne mohſtees -
un ja es trakkâ prahtâ eẜmu, tad dohd Laimas=
mahmiņ, tà muhſcham palikt. Lai tam naggi no-
puhſt, kas man mohdihs, wels lai to ahrſti rauj, kas
man gribbehtu dſeedinaht. Bet es ne ẜapņoju, nedſ
traks eẜmu! Es jo warru wiẜẜ atgahdatees kas
ẜenn notizzis. Es jo ſinnu, kà mannam tehwam
bija wahrds Anẜis, un manna tehwa tehws bija
Behrtuls. Manna ẜeewa irr Anne ẜauzama.
Kantſchuks irr man paſihſtams - manni behrni
irr Jurrihts un Brenz. Bet nu man prahtâ ẜchau-
jahs, kà pehz nahwes jauna dſihwe irraid, un kà
es Paradihſê eẜmu. Neģ es wakkardeen pee Mau-
ẜchela par leeku dſehris un ahtri nomirris, un tee
eņģeli man debbeẜîs pazehluẜchi - Redſ baſniz-
kungs, kà tu mello, zuhkas ne kļuhſtoht debbe-
ẜîs - es eẜmu zuhku Behrtuls - kas man
kaiẜch! Neģ baſnizkungs taggad par mannu lihķi
ẜpreddiķķi ẜakka: Tahds gals bij tam ſchuhpu
Behrtuļam, wiņẜch dſihwoja kà zuhka, un us ẜuh-
dugubbas wiņẜch gallu dabbuja. No wiņņa ne
warr ihſti ẜazziht, arrig wiņẜch wirs ſemmes mir-
ris, jeb brandwihnâ noẜlihzis. Ja, runna baſniz-
kungs, Behrtuls par to ẜmeijahs. Ak, ka jauki
irr ẜchè - tas irr zittadi, ne ka trihs juhdſes kah-
jam eet, un dſihporus no meeſta atneſt - ẜchè
      @b{mihk-}

[26.lpp.]
mihkſtaki gulleht ne kà ziẜẜu midſenî, kur kan-
tſchuks no meega trenz. Ak paldees Deewiņ, nu
mannas gŗuhtas wahrgoẜchanas beigtas irr, nu
augſtu laimu baudu. Kâ man ne buhs raudaht,
apdohmajoht kà es wiẜẜu ẜcho laimibu ne kà ne bi-
ju pelnijis. Par to ween wehl prahts ẜchaubjahs
kam man tà ẜlahpſt - un tapehz ween es wehletohs
wehl kahdu maſu brihtiņu wirs ſemmes dſihwoht,
kà es labbu kruhſi allus warretu nodſertees. Ko
man wiẜẜ tas lihdſ, ko azzis redſ un auẜis dſird,
kad ẜirds noẜlahpſt. Es ir to wehl atminnohs,
kà baſnizkungs weenreiſ ẜazzija, ka tur ne ehd ne
dſerr, un ka tur ẜawus draugus atraddiẜim. Bet
es jau noẜlahpſtu, un ne weenu zilweku ne eerau-
gu - Kaut es jel ẜawu ſnohti Jehtſchu eeraudſih-
tu, kas kà gohdigs wihrs, bes wiẜẜeem parradeem
mirre! Kam es tad weens pats debbeẜîs rohnos?
Tas gan ne warr debbes buht. Bet Behrtul, kas
tad tas wiẜẜ irraid - Ne es guļļu, ne es nomoh-
dâ, ne es dſihwotais ne es mirrons eẜmu! Ne
traks, ne gudrs! Es eẜmu Behrtuls - ne - es
ne eẜmu tas pats. Es eẜmu baggats wihrs -
es eẜmu pintiķis - Es eẜmu Ķeiſers Leelkungs -
Ah, ah, glahbeet, glahbeet rc. (Tà kleedſoht ẜa-
ẜkreen diwi ẜullaini.)
	@b{Ohtra}

[27.lpp.]
Ohtra Runna.
Behrtuls, diwi Ꞩullaini.

1. Ꞩull. Weenu jauku labbu rihtu, zeen. Kungs.
Ꞩchè irr juhẜu ẜchlahproks, woi ne patihk zeltees!
Miķķel eij, un atneẜs to ẜudrabu bļohdi ar uhdeni
un ẜmalku baltu dwehli.
Behrt. Zeenigs ẜullainu Kungs, es gribbu lab-
praht zeltees, bet luhdſams ne darrait man kahdu
ļaunu.
2. Ꞩull. Deewiņ paẜarg, kas jums drihſtetu
ko ļaunu darriht, zeenigs Tehws.
Behrt. Ꞩakkait man jel, pirms man gribbeet
noẜiſt, kas es eẜmu.
1. Ꞩull. Kà ne ſinneet juhs kas juhs eẜẜat zee-
nigs Tehws.
Behrt. Wakkardeen es biju Behrtuls, bet ẜcho-
deen, ak, es ne ſinnu ko ẜazziht!
1. Ꞩull. Tas mums patihk, ka zeen. Kungs
ta luſtigi tehrſe. Bet, paẜarg Deews, kam juhs
raudeet!
Behrt. Es ne eẜmu zeen. Tehws, es us to war-
ru meeẜ un dwehẜeli noſwehreht, kà es ne eẜmu.
Zik es warru atgahdatees, es eẜmu ſchuhpu Behr-
tuls, un zeen. Kunga dſimtu wihrs. Ja juhs lee-
zeet mannu ẜeewu atnahkt, tad juhs to ẜkaidri dſir-
deẜeet, bet lai wiņņa to kantẜchuku ne ņemm lihdſ.
2. Ꞩull. Kas tas irr ar muhẜu zeen. Kungu?
      @b{Woi}

[28.lpp.]
Woi wiņẜch neg wehl meegâ irraid? Juhs jo ne
mehdſeet, tahdus ẜmeekļus zeeniht!
Behrt. Arrig es meegâ eẜmu, jeb ne, to es
pats ne warru isẜchķirt, bet to es ſinnu, ka es
ſchuhpu Behrtuls eẜmu un muhſcham ne kahds
Kungs bijis.
1. Ꞩull. (us ohtru) Miķķeļ, ko tu no ta doh-
ma - Man baiẜ, ka zeenigs Kungs ẜlims tappis.
2. Ꞩull. Man ẜchķeetahs, ka ẜapnî melẜch, jo
tas irr gan redſehts, kà mehnesẜehrdſigi jeb nakts=
ſtaigataiji zeļļahs, ģehrbjahs, runna, ehd un dſerr
un tomehr meegâ paleek.
1. Ꞩull. Ne, Miķķeļ, zeenigs Kungs teeẜcham
ahran=pratâ runna - eij, luhdſams, lai Daktari
atẜauz. Ak, zeenigs tehws, atmetteet jel tahdas
dohmas no ẜewim. Wiẜẜa muiſcha no ta istruhk-
ẜees. Woi juhs man paſihſteet zeenigs tehws!
Behrt. Es ẜew paẜchu ne paſihſtu, kà es tad
tew paſihtu!
1. Ꞩull. Ak tu debbes tehws, ka man ſchehl ir-
raid juhs tahdâ besprahtibâ redſeht. Woi juhs
zeenigs Kungs ne atminnetees, kà juhs wakkar
us meddiẜchanas bijat, un wehl weenu ſaķķi ẜchah-
wat, un ẜuņņu puiẜis ohtru.
Behrt. Ne teeẜcham. Es pats zitkahrt ẜuņ-
ņu=puiẜis biju un es atminnohs, ka es labbak
buhtu wehlejis pee karratawahm, ne kà tahdâ am-
	@b{matâ}

[29.lpp.]
matâ buht. Pehz tam es ne ſwirbuli ne eẜmu
ẜchahwis.
1. Ꞩull. Ak zeenigs Kungs, es pats lihdſ biju
un brihnijohs.
Behrt. Es wakkar pee Mauẜchela brandwihnu
dſehru, tas bija manna meddiẜchana.
1. Ꞩull. Miķķeļ, woi tu eẜẜi pehz Daktari ſtel-
lejis?
2. Ꞩull. Ja, es pee diweem noẜuhtiju, tee
buhs azzumirklî klaht.
1. Ꞩull. Pa tam lai mehs zeenigam Kungam
ẜchlahproku apwelkam, neģ wiņņam labbak taps,
kad isſtaigahs. Woi jums patihk, to apwilkt?
Behrt. Mannis pehz, darreet ko gribbedami,
tikkai man ne noẜitteet, es eẜmu newainigs kà
jaunpeedſimmis behrns.

Treẜcha Runna.
Tee pirmeji un diwi Dakteri.

1.Dakters. Labb deen, zeenigs Kungs, mums
tas ļohti ſchehl irraid, ka mehs dſirdam, kà juhs
neweẜẜeli eẜẜat.
1. Ꞩull. Ja, Daktera Kungs, muhẜu zeenigs
Tehws irr niknâ liggâ krittis.
2. Dakt. Kà jums ihſti irr ap ẜirds, zeenigs
Kungs.
Behrt. Jtt labbi, man tikkai neganti ẜlahpſt
pehz ta brahndwihna, ko es wakkardeen pee ſchih-
      @b{da}


[30.lpp.]
da Mauẜchela dſehru. Ja juhs man leezeet kruh-
ſu allus atneſt, tad es jums pateikẜchu, un juhs
Dakteri warrat mannis pehz pee kahķa eet, jo man
ſahles ne waijagâ!
1. Dakt. Tas bija ſtipri, ahran prahtâ runnahts!
2. Dakt. Bet jo wairak trakkums rohnahs, jo
wairak tas ir ſihme, ka drihſ noſtahẜees. Lai
mehs rohku aptauſtam, kà jel aẜẜinis tekk, (abbi
Dakteri rohkas aptauſta.) @v{Was urtheilſt du davon}
@v{Herr Bruder?}
1. Dakt. @v{Zur Ader laſſen.}
2. Dakt. To es ne dohmaju - Tahdu trakku-
mu waijag zittadi dſeedinaht. Neģ juhs zeenigs
Kungs ẜapnî eẜẜat isbihjuẜchees, kas juhẜu prahtu
ẜchķeebis - un tahdehl eebildejtees, ka ſemneeks
eẜẜat. Mums ja gahda, zeenigu Kungu isluſti-
naht ar tahdahm leetahm, ko wiņņa ẜirds wairak
eemihļ. Dohdeet wiņņam ehdenu un dſehrenu, kas
wiņņam pee ẜirds eet, un lai ẜpehlmaņņi tahdus
dantſchus ẜpehle, kà Kungam ẜirds lehktu. (ẜpehl-
maņņi ẜahk kaſazki ẜpehleht.)
1. Ꞩull. Ak tas jau bija zeeniga Kunga wiẜẜ-
mihļakais dantſchis.
Behrt. Woi juhs ẜchè ikdeenas tà isluſtejtees.
1. Ꞩull. Zikreiſ juhs to ween pawehlejeet - juhs
mums jo maiſes un lohni dohdeet. Ko juhs tik
gribbeet, tam ja noteek.
	@b{Behrt.}

[31.lpp.]
Behrt. Bet tas irr diwaini, kà es wiẜẜa ta, ko
man tè teiz, ne warru atgahdatees.
1. Dakt. Ah, tas jau irr tahda ẜlimmiba, kà
to aismirſtam, ko papreekẜch darrijam. Wiņņôs
gaddôs man bija ẜlimmneeks, kas zaur ſtipru dſeh-
renu ta ẜawu prahtu ẜchķeebe, ka wiņẜch pa diwi
deenahm dohmaja bes galwas buht.
Behrt. Tas naw ne kahds brihnums - woi
tad tas ar muhẜu teeẜneẜcha zittadi irraid - wiņ-
ņam reẜna galwa, bet gan maſ ẜmadſenes eekẜchâ.
Zittadi wiņẜch ne ta muļķiẜchķi teeẜu grohſitu, un
ne kam ne ņemtu, kas ohtram peederr, nedſ to
newainigu brihſcham kultu (wiẜẜi ẜmeijahs.)
2. Dakt. Tas mums irr leels preeks to zeenigu
Kungu tà luſtigu redſeht un wiņņa augſtu gudribu
klauẜitees. Bet ko es pirmak ne beidſu isſtahſtiht,
tas pats pa wiẜẜu meeſtu ſtaigaja galwu mekleht,
wiẜẜus ļaudis waizadams woi ne kur ne atraddu-
ẜchi. Bet kad es wiņņu isahrſtiju, tappe wiņẜch
prahtigs un irr taggad par Ķeſteru.
Behrt. Tam ammatam buhtu wiņẜch ir bes gal-
was warrejis preekẜch ſtahweht. (wiẜẜi ẜmeijahs.)
1. Dakt. Woi juhs @v{Herr Bruder} ne atgahdaje-
tees, kas preekẜch 10 gaddeem weenam wirẜneekam
notikke, kas ne likkahs isrunnatees, kà wiņņam
galwa pilna muẜcham eẜẜoti, kamehr weens prah-
tigs ahrſte wiņņam ne mannoht, plahſteru pilnu ar
muẜchahm uslikke un pehz noņemdams to pahrrun-
      @b{naja,}

[32.lpp.]
naja, kà tas plahſteris tahs eẜẜoht iswilzis - tad
tappe wiņẜch meerigs.
Behrt. Mannai ẜeewai gan arridſan daudſ mu-
ẜchas galwâ waijag buht, jo ta plohẜahs daſchu-
ban kà negudra un mohſtahs pirms gailis pahru=
reiſi nodſeedajis un trenz man ar kantſchuku no ẜal-
da meega. (wiẜẜi ẜmeijahs.)
1. Dakt. Zittam bija tahdas leekas dohmas, kad
mihſtu, tad wiẜẜa paẜaule noẜlihktu - bet to dſee-
dinaja tahdâ wihſê, kà weenu kuhļu ẜalmu eededſi-
naja un wiņņu luhdſe to ahtri aplaiſtiht, kà wiẜẜ
meeſts ne nodegtu -
Behrt. Ja pee mannim tas gan drihſ ar ta
buhs. (wiẜẜi ẜmeijahs.)
2. Dakt. Ah tahdi ehrmi man no daſcheem ne-
gudreem daudſ ſinnami. Tapatt tas ar zeenigu
Kungu arridſan irraid. Wiņņam tas prahtâ ee-
ẜpeedees, ka wiņẜch ſemmneeks irraid. Bet zee-
nigs Kungs, luhdſams, atmetteet ẜchahs dohmas,
tudaļ labbak taps.
Behrt. Bet kà tas warr leekas dohmas buht,
ko es taiẜni apſinnohs.
1. Dakt. Teeẜcham zeenigs Kungs tas irr jauẜ-
mas, leekas dohmas, woi juhs no muhẜu ſtah-
ſteem ne eẜẜeet mannijuẜchi, zik tahdas jauẜmas
par zilweku paẜpehj. Tizzeet mannam wahrdam.
Behrt. Woi es tad ne eẜmu ſchuhpu Behrtuls,
nedſ zuhka, nedſ pintiķis?
	@b{1. Dakt.}

[33.lpp.]
1. Dakt Ne, muhſcham ne.
Behrt. Nedſ ta nikna Anne, manna ẜeewa.
2. Dakt. Pawiẜẜam ne.
1. Ꞩull. Juhs eẜẜat atraitnis - ak ko mehs
wiẜẜi raudajam, kad pehrn zeeniga mahte mirre -
Ak tas bija behres! Ko tur wihnu dſehre!
Behrt. Woi tad tas wiẜẜ jauẜmas irr ar man-
nas ẜeewas kantſchuku un kà es wakkar pee Mau-
ẜchela brandwihns glahſê noẜlihke.
2. Dakt. Tihras jauẜmas.
1. Ꞩull. Juhs jo wakkar ar mums ſaķķehm pak-
kaļ dſinnatees.
Behrt. Nu, tad es ẜawu trakkumu gribbu pa-
meſt - wairs us ſemmneeku ne dohmaht - bet
es tikkai brihnijohs, kà man tahds prahts warreja
nahkt!
1. Ꞩull. Woi juhs ne gribbeet zeenigs Tehws
pilnam gohda=ẜwahrkôs apģehrbtees, un juhẜu rak-
ſtu=kambarî ee=eet, kamehr brokaſts taps ẜataiẜihts.
Behrt. Labpraht. Bet lai ſteidſahs, jo man
teeẜcham jau gribbahs ehſt, un jo wairak dſert.

Zettorta Runna.
Zeenigs Kungs, Junkurs, ẜullaini un
ẜpehlmaņņi.
(Diwi ẜullaini galdiņu ar wiẜẜadu ehdenu un
dſehrenu apklahj.)

Zeen. Kungs. (us Junkura.) Kur palikke Jau-
nikungi un Preilenes?
      @b{Junkurs.}

[34.lpp.]
Junkurs. Tee pa wiņņahm durwim gluhneja,
Lai Deews paẜarg, kà tee kweedſe no ẜmeekļeem,
man ar ween baiẜ bija, kà tee mums wiẜẜas luſtes
ne ẜamaitatu.
Zeen. Kungs. Ko juhs wehl ar wiņņu darriẜeet?
Junk. Gan juhs redſeẜeet, nu wiņẜch jau ẜahks
kà Kungs waldiht - tas buhs atſchugarni! Peh-
digi mehs wiņņam dohẜim papilnam dſert - un
kad wiņẜch apgullehs, tad mehs to ẜawâ pirmâ
weetâ noneẜẜiẜim{noueẜẜiẜim}.
Zeen. Kungs. Bet raugait weenumehr, kà
wiņẜch ne ẜew paẜcham nedſ zitteem kahdu ẜkahdi
darra.
Junk. Taggad eita nohſt zeenigs Kungs, kà
wiņẜch juhs ne eerauga, patlabban isnahks.

Peekta Runna.
Behrtuls kà Kungs isgreſnohts, Junkurs,
ẜullaini un ẜpehlmaņņi.

Junkurs. Labriht zeenigs Tehws, woi eẜẜat
labbi gullejuẜchi?
Behrt. Aha, woi tu ne eẜẜi tas zeenigs mui-
ſchas=kungs.
1. Ꞩull. Kà tad, woi juhs ẜawu junkuru ne pa-
ſihſteet?
Behrt. Gan es to putnu paſihſtu, bet jo wai-
rak manna ẜeewa. Aha, jau galds apklahts irr!
2. Ꞩull. Apẜehdetees zeenigs Tehws, wiẜẜ irr
ẜagahdahts.
	@b{Behrt.}

[35.lpp.]
Behrt. (ẜehdahs pee galda, zitti ais krehẜla
ẜmeijahs kad wiņẜch bes kauna ar pirkſteem bļohdâ
ẜnehdſ un ar naggeem ẜaplehẜch - pa tam atraug-
ſtahs un kad pirkſtus apķehſijis, pee ẜwahrkeem no-
ẜlaukahs.
1. Ꞩull. Kahds wihns jums patihk?
Behrt. Juhs jo gan ſinnaht, ko es no rihta
mehdſu dſert.
1. Ꞩull. Tas irr ẜarkans wihns, woi jums ne
gribbahs labbak ẜaldanu!
Behrt. (dſerr) Ja, wiņẜch gan labs, bet ſti-
prums wiņņam truhkſt, woi ne warrehtu brand-
wihnu peeleet?
2. Ꞩull. Oh ja, ẜchè irr brandwihna Deewa
ẜwehtiba.
Behrt. Ah, tas irr jauki. Juhẜu weẜẜeliba!
(Ꞩpehlmaņņi us trummetehm puhẜch.)
Behrt. Heiẜa Muſikanti, wehl weenreiſ. (dſerr)
wehl weenu glahſi! (us Junkuru) kas tas tahds
paijiņẜch, kas pee tawahm bikẜehm kaŗŗahs?
Junk. Tas irr pulkſtiņẜch.
Behrt. Parahd man to. Kur tu to eẜẜi dabbujis?
Junk. Juhs paẜchi zeenigs Tehws man wiņņu
neddeļ to eeẜchķiņķojaht.
Behrt. Kadehl es tew to buhtu ẜchķiņķojis, to
es ne{ue} atgahdajohs, atdohd man atkal - tas man
muhſcham ne warr prahtâ nahkt - (wiņẜch to
preekẜchâ pee bikẜchu knohpes eebahſch.) Man ta-
	@b{patt}
[36.lpp.]
patt waijag isluhkotees, kahdas leetas daſcham ir-
raid. Ꞩaimei ne kà wairak waijaga, kà maiſes
un lohne. Par ko buhtu man tahdas leetas ja is-
dohd, kas wairak ne kà pahru dahlderu teeẜcham
makẜa. Ne ne, tas tà ne warr palikt, jums ne
waijag, kad juhẜu Kungi neſinnoht jeb peedſehru-
ẜchi ko darra, to paturreht - tas irr tik labb, kà
ſagts. Ko ẜazzitu Anne, ne - es gribbeju ẜaz-
ziht - man brihſcham pirmejas dohmas useet -
dohdeet wehl weenu glahſi - ar brandwihnu -
(trummetneeki puhẜch) klauẜeet, juhs duhdeneeki,
kad es ẜchim tam wakkarôs ko dahweju, kà wiņẜch
man to no rihta atneẜẜ. Kad ẜaimei wairak dohd,
ne ka nopeln, tad tee tohp pahrgalwigi un us ẜlin-
kumu palaiſchahs. (us Junkuru) Zik tu lohnes
dabbu?
Junk. Juhs man zeenigs Tehws, lihdſ ẜchim
allaſchiņ 60 dahlderus dewat, bes to ko juhs man
eeẜchķinkojat.
Behrt. Ꞩeẜchdeẜmit welli us tawas galwas!
Ko tu par tahdu leelu naudu labbu darri? Es pats
kà ſirgs zauru deenu puhlejohs un rijâ - Redſ
wilki, jau atkal tahs leekas dohmas rohnahs. Ee-
leijeet wehl weenu glahſi wihnu, bet us puẜẜi ar
brandwihnu. (Trummetneeki puhẜch) 60 dahlderus,
kà tu isgaiſtu! tas irr tik lab, ka ẜawu Kungu
nodihrakt. Klauẜajtees, ko es taggad ẜazziẜchu!
kad es buhẜchu pa=ehdis, tad es juhs weenu pehz
      @b{ohtru,}

[37.lpp.]
ohtru, gribbu likt pakahrt. Tas ne irr ẜmeekli ar
naudu leetahm.
Junk. Ak ſchehligs Tehws, mehs gribbam wiẜẜ
gohdigi atneſt, ko mehs no juhẜu ſchehlaſtibas bi-
jam ẜakrahjuẜchi.
Behrt. Ba ba, juhẜu ſchehlaſtiba, tahdi wahr-
di irr pee jums lehti, juhs man ar to gribbeet
mahniht - mutte daudſ pļukẜch no ſchehlaſtibas,
bet ẜirds ẜleppeni ņurd ka ẜuns - lai wiņņu wels
atrauj! Ah, Behrtuls ne irr tahds mulķis. (Jun-
kurs un ẜullaini kriht us zeļļeem.)
Behrt. Nu, zeļļetees tikkai, kamehr es maltitu
buhẜchu nobeidſis, pehz es ismekleẜchu, kurẜch
buhs kaŗŗams un kurẜch ne. Taggad es gribbu
luſtigs buht. Bet kur irr tas waggars, tas kan-
naljis.
1. Ꞩull. Wiņẜch irr ahrâ, us zeeniga Kunga
pawehleẜchanu gaididams.
Behrt. Lai wiņẜch nahk eekẜchâ.

Ꞩeſta Runna.
Tee pirmeji un waggars ar ẜarkanu kamſoli ar
ẜudraba knohpeem.

Waggars. Ko juhs pawehlejeet zeenigs Tehws?
Behrtuls. Ne neeka - bet ẜataiẜees, kà tew
warr pakahrt.
Wagg. Kam juhs zeenigs Tehws us mannim
ļauns eẜẜat - ko eẜmu es noſeedſees.
      @b{Behrt.}


[38.lpp.]
Behrt. Woi tu ne eẜẜi tas waggars?
Wagg. Kas tad zits.
Behrt. Un tu brihnijees, par ko tew jakaŗŗ -
tapehz, kà tu waggars eẜẜi.
Wagg. Bet es jums zeenigs Tehws pa diwideẜ-
mit gaddeem klauẜijis eẜmu, ka peenahkahs, un
juhs allaſchiņ bijat ar meeru.
Behrt. Wiẜs teeẜa, bet ko ẜakka tee ẜudraba
knohpi? Zik lohnes tu dabbu?
Wagg. Kà juhs to ne ſinneet, 20 dahlerus un
wehl ẜwahrkus klaht.
Behrt. (Ꞩchurp turp ſtaigadams) 20 dahlerus
un wehl ẜwahrkus klaht! Ja ja, tew tuhdaļ ja-
kaŗŗ, bet papreekẜchu 10 pahru rihkẜchu.
Wagg. Ak zeenigs Tehws, apſchehlojtees, zik
man ne irr par wiẜẜu gaddu ja puhlejahs - woi
tad tas daudſ irraid.
Behrt. Tew ir tahdi brangi ſilli ẜwahrki, ẜar-
kana kamſole, ahdu bikẜes, ſahbaki un ẜudraba
knohpi un tik 20 dahleri! Tad tew jo waijag man
apſagt. Runna!
Wagg. Ak, ſchehl. zeenigs Tehws, apſchehloje-
tees par mannu ẜeewu un nabbageem behrneem.
Behrt. Ha, zik tew irr behrni?
Wagg. Ꞩeptiņi, kas ikſtundas pee bļohdas
ẜehſch.
Behrt. Ꞩeptiņi behrni! Tu eẜẜi kaŗŗams; bet
tas junkurs papreekẜch.
@b{Junk.}

[39.lpp.]
Junk. Man zeenigs Kungs, ne kahdi behrni ne
irraid.
Behrt. Tapehz tew augſtakâ weetâ buhs uskahrt,
- kas pee mannas Annes ar weenu ſtaiga?
Junk. Kahda Anne!
Behrt. Es gribbu ẜazziht, kam tew paẜcham ne
irr ẜeewas, tapehz tu pee ẜweẜcham ẜeewahm pee-
labbinajees.
Junk. To man ne weens ne warr parahdiht.
Behrt. Bet es to ſinnu. Lai karratawas uszeļļ.
Junk. un Wagg. Ak, woi tad ne kahda ſchehla-
ſtiba ne irr zerrejama.
Behrt. (ſtaigadams) 60 dahlerus par neneeku
un par to, kà gohdigus wihrus apẜmeij - ohtrs
20 dahlerus un ẜudraba knohpi - ẜeewa un 7
behrni!
Es ſinnu, kà juhs muhs nabbagus ſemmnee-
kus bihdijeet - J kà tawa mutte ẜapuhtu -
Es gribbeju ẜazziht: es juhẜu buhẜchanu paſihſtu,
tik lab, it ka es pats ſemmneeks buhtu - Juhs to
gohwi ẜlauzeet un man tikkai tee raggi rohkâ. Kad
paẜaule tà paliktu, tad tee Junkuri un waggari
taptu par Kungeem un tee Kungi par ubbageem.
Juhẜu klehtes irr pilnas no wiẜẜadas labbibas un
mantas, bet tam ſemmneekam ne ẜauẜa maiſe ne
paleek. Kahda nohte man paẜcham ne bija ẜcho
pawaẜẜaru. Kad tew dewiņi welli! Es ẜakku,
juhs ẜaweem raddeem un kam jaunas ẜeewas irraid,
      @b{maiſes}

[40.lpp.]
maiſes dohdeet, bet tee gohdigi ſtrahdneeki ẜuņņu
ẜuhdu dabbun.
1. Ꞩull. Ak, zeenigs Kungs, par to waggaru
es pats gauſchi luhdſu, tas buhtu ẜkahdi, dehļ
wiņņa jaunas ẜeewas, ko wiņẜch pehrn ruddenî
wehl apņehme.
Behrt. Neģ tu eẜẜi eekẜch tahs eemihlejees, kà
tas Junkurs eekẜch - Lai wiņņa atnahk.

Ꞩeptita Runna.
Tee pirmeji un waggara ẜeewa.

Behrtuls. Woi tu eẜẜi waggara ẜeewa?
Ꞩeewa. (rohku butẜchodama) Ja, zeenigs tehws.
Behrt. (to aptauſtidams) Ah, kà tu trekna eẜ-
ẜi! woi tu ne gribbi ẜcho nakt mannâ kambarî
nahkt?
Ꞩeewa. Ka juhs pawehlejeet, zeenigs Tehws.
Behrt. (us waggaru) Woi tu eẜẜi ar to meerâ?
Waggars. Tas man buhs leels gohds zeenigs
tehws, juhẜu waļļa, Deewa waļļa.
Behrt. Nu juhs ļurbi, krehẜlu neẜẜeet tai goh-
digai ẜeewai, wiņņai buhs ar man maltitu turreht.
Ꞩeewa. (apẜehdahs, ehd un dſerr.)
Behrt. (ehd un dſerr weenu glahſi pehz ohtru,
kad kas us tahs ẜeewas ẜkattahs, wiņẜch apẜkai-
ſtahs un draud) Es tew likẜchu pakahrt, kà tu us
wiņņas drihſti ẜkattitees? (tad dſeed:) Tehws ar
dehlu, maht ar meitu, es ar ẜawu lihgawiņ rc.
      @b{(tad}

[41.lpp.]
(tad zeļļahs, ẜahk ar waggara ẜeewas pohliẜķi dan-
zaht, kleedſ kà jau peedſehris, kriht pahru reiſi,
treẜchu reiſi peeguļļ un ka nokauts guļļ.)

Aſtota Runna.
Zeenigs Kungs un tee pirmeji.

Zeenigs Kungs. Lai nu gan irraid. Jau par-
leeku eẜẜam isẜmehjuẜchees. Kà wiņẜch kà maita
guļļ! Bet kà tu isgaiſtu, ar wiņņa plohẜiẜchanu,
man jau bija baiẜs, ka wiņẜch kahdu kaunu ne padar-
ritu. Pee ẜcha ſchuhpu=Behrtuļa mehs warram to
mahzibu ņemtees, kas noteek, kad wihſe tohp par
ſahbaku. Lai Deews paẜarg, kad tahdi taptu par
waldneekeem, tad ne weens ẜawas dſihwes drohẜch
buhtu. Un kad es nu pats buhtu gribbejis ar wiņ-
ņu nerrotees, neģ irr es kahdu ļaunu wahrdu buh-
tu nopelnijis. Bet woi ne buhtu labbak, wiņņu
wehl kahdu brihtiņu likt guļļeht, kamehr pilnam
eemeeg - un tad noģehrbt.
1. Ꞩull. Ne zeenigs Kungs jau zeeẜchi guļļ
(wiņẜch to ẜitt) redſeet, wiņẜch to ne nojuht.
Kungs. Eita tad, un neẜẜeet wiņņu ahrâ, un
wezzas panẜkaras wiņņam apģehrbuẜchi, leezeet
wiņņu tai pirmejâ weetâ.
	@b{Tre-}

[42.lpp.]
Treẜchais Zehlens.
Pirma Runna.
Behrtuls us ẜawas pirmejas ẜuhdugubbas, kà
papreekẜch apģehrbts, mohſtahs un ẜauz:
Hei da, ẜullaini, wehl weenu glahſi wihnu -
ar brandwihnu kohpâ. Nu, kur paleek tas ẜaẜoh-
dihts Junkurs, tas waggars kannalje - nu kur
irr ta jauka waggara ẜeewa, kas dſihrahs ẜcho
nakt pee man nahkt! (Wiņẜch apkahrt ẜkattahs,
notrinn azzis, pee galwas rohku lizzis, ẜawu wez-
zu zeppuru ẜatwerr - wiņẜch ẜew paẜchu un
ẜwahrkus aprauga) Zik ilgi Ahdams bija Para-
dihſê - ahu, tà ar man proht arridſan irraid.
Nu es teeẜcham es pats eẜmu - jo man taggad
wiẜẜas leetas irraid kà papreekẜch. Ꞩchè pat es
apkrittu - ẜchè irr tas krohgs, kur man Mau-
ẜchels peedſirdija. Ar Deewu, wiẜẜa gohdiba, ar
Deewu zeenigs Kungs, ſchehligs Tehws - (rau-
dadams) ar Deewu ẜaldains wihns un dahrgais
brandwihns - ar Deewu Junkurs un ẜullaini -
ar Deewu waggareene un muiſchas meitas! Ak,
kapehz jel labbahm deenahm mehdſ ihẜas kahjas
buht! Ak, tas mannu ẜirdi lauſ! Tas ne azzu=
mirklis irr, kà es wehl leels un baggats Kungs
biju. Ak, manna ẜpohſcha gulta ar ẜchahs ẜuh-
du gubbas pahrmijuẜees, manni ſihſchu ẜwahrki
      @b{irr}

[43.lpp.]
irr par driẜkahm tappuẜchi, manni ẜullaini irr par
zuhkahm pahrwehrtuẜchees, ſchuhpu Behrtuls no
Leelkunga par pintiķķi tappis. Es zerreju atmoh-
ſtoht, waggara ẜeewu apkampt, bet es atrohnu
ẜuņņu ẜuhdu. Es gribbeju Junkuru un waggaru
likt pakahrt, bet nu man mugguru ja ẜataiẜa, kad
Annes kantſchuks rehķinaẜchanu praẜẜihs, kur ta
dſihporu nauda palikkuẜi (pabrihſcham raudadams)
un ko ẜazzihs Mauẜchels, ka es wiņņam to linnu
pohdu ne neẜẜu. Ak mannu ẜuhru gruhtu deeniņ!
Buhtu es to dohmajis, ka man tà klahtohs, es
buhtu to brandwihnu noẜwehrejis un muhſcham
gulleht ne gahjis - Bet kas warr walditees, kad
tas mihļais brandwihns willina un ẜaldais meegs
dwehẜeli pahrņemm! Bet, neģ es ohtru reiſi ee-
migdams, atkal pee wiņņa gohda ne warreẜchu
kļuht! Tad es gudraks buhẜchu. Ak, nahz jel lai-
mas mahmiņ! ſtahw man klaht. (wiņẜch leekahs
eemigt.)

Ohtra Runna.
Anne un Behrtuls.

Anne. Bet tu deewiņ, kur jel warreja tas ẜum-
purns tik ilgi palikt! Neģ wiņņam kahda neſtunda
usgahjuẜi, jeb woi krohgâ muld. Ak kahda mul-
ķe es biju, wiņņam tahs trihs mahrkas rohkà doht!
      @b{(Behr-}

[44.lpp.]
(Behrtuļu eeraudſidama) Bet tu mans Deews,
woi wiņẜch tas ne irraid, kas tur us ẜuhdu gubbas
puhſt! Ak, es nabbaga ẜeewa! kam tahda zuhka
no wihra irraid! Pag, tu maita, tawam muggu-
ram to buhs peeminneht. (Anne palehnam peewel-
kahs, un ẜahk wiņņu ar kantſchuku graiſiht.)
Behrt. Ah, ah, glabbeet, kur eẜmu es! kas
man ẜitt, un par ko! Ai, ai.
Anne. Es tew mahziẜchu - tu nelga, kur tu
eẜẜi, un kas tew kuļļ: (to atkal pehrdama un pee
matteem wilkdama.)
Behrt. Ak mihļa, ſelta Anniņ, puķķiht rohſiht
ne ẜitt wairak, tu ne ſinni, kas ar man notizzis!
Anne. Kur eẜẜi tu tik ilgi bijis, tu ſchuhpis ka-
nalje! Kur irr tahs dſihpores, ko es tew likku
pirkt?
Behrt. Ak, Anne, tizzi man, es ne warreju
meeſtâ tikt.
Anne. Un kam tu ne warreji, runna?
Behrt. Es tappu, us zeļļu Parahdihſê noweſts.
Anne. Kahdâ Parahdihſê, tas brandwihns zaur
tawas muttes wehl runna. (to atkal kuldama) Woi
tu man gribb par nerru turreht.
Behrt. Wai, wai, tik teeẜcham, kà es gohdigs
wihrs eẜmu tas irr teeẜa.
Anne. Kas ir teeẜa, ko tu melẜi!
Behrt. Kà es Parahdihſê biju.
Anne. (Atkal ẜiſdama) Paradihſê!
      @b{Behrt.}

[45.lpp.]
Behrt. Ak, mihļa ſelteniht, apſchehlojees, ne
ẜitt wairak.
Anne. Tudaļ teiz, kur tu biji ẜlehpees, ja ne,
tad es tew ẜchodeen wehl gallu darriẜchu.
Behrt. Es wiẜẜ taiẜni isteikẜchu, ja tu man
wairs ne gribbi kult.
Anne. Nu runna.
Behrt. Parahd kruſtu, kà tu man wairs ne
kulẜi.
Anne. Nu tad!
Behrt. Tik teeẜcham, kà es taws laulahts
wihrs un ſchuhpu Behrtuls eẜmu, tik teeẜcham es
biju Paradihſê, un redſeju tahdas augſtas leetas
par ko tawa ẜirds brihniẜees, kad es tew to wiẜẜu
ſtahſtiẜchu.
Anne. (To graiſa un pee matteem aisrauj.)
Behrt. Wai, Anne, wai!

Treẜcha Runna.
Anne weena patti.

Jsgullees papreekẜch, tu zuhka, pehz redſeẜim,
kas buhs jo wairak. Ka tahds elles prauls jel
warretu Paradihſê kļuht! Ak tu lohps, kà tu tawu
prahtu eẜẜi pahrdſehris! Bet ja tu ſaglis, mannu
naudu eẜẜi istehrejis, tad tu pa trim deenahm
ne tik, ne ẜauẜu ne ẜlapju dabbuẜi baudiht, un
pee darba es tew kà ſirgu peeẜpeediẜchu, tad tew
tahs Paradihſes dohmas gan isſuddihs.
      @b{Zet-}

[46.lpp.]
Zettorta Runna.
Teeẜneẜis, waggars, jahtneeks ar darbineekeem
un Behrt.

(Pa tam tohp galdiņẜch un trihs beņķes atneſtas.)
(Teeẜneẜis papreekẜch apẜehſchahs gallà, ẜah-
nîs jahtneeks un waggars. Behrtuļam irr rohkas
us mugguru ẜaẜeetas.)
Teeẜn. Mehs us zeen. Kunga pawehleẜchanu
eẜẜam atnahkuẜchi teeẜu ẜpreeſt, ko tahds irr pelni-
jis, kas ar wiltu zeen. Kunga muiẜchà eelauſahs,
Kunga drahnâs apģehrbjahs un kà Kungs ẜahk
waldiht un wiẜẜus Kunga ẜullainus un muiſchas=
ẜaimi ķehſiht. Woi ne teeẜa? juhs waggare un
jahtneeks to jo labbak ſinneet.
Wagg. Pateeẜi, bet tas wehl ne irr wiẜẜ, wiņẜch
ẜawâ leelprahtibâ man ar rihkſtehm un Junkuru ar
karratawahm draudeja.
Jahtn. Es no wiẜẜa ẜcha ehrma ne ko ne eẜmu
dſirdejis, Polwerķà pee ẜeena grahbẜchanas buh-
dams, bet es brihnijohs, kur wiẜẜeem ļaudim tahs
azzis bijuẜchas, kà tee ẜawu ihſtu zeenigu Kungu
ne paſinne.
Teeẜn. Jr es to ne warru ispraſt, bet zeenigs
Kungs to irr ẜazzijis, un tas ne warr melloht.
Wagg. Tad juhs man warreet tizzeht, kas es
wiẜẜu to ehrmu ar ẜawahm azzim redſejis eẜmu.
Jahtn. Bet, traks, waggar, kà tu zeenigu
Kungu ne paſinne, un kur Junkuram prahts bija?
	@b{Wagg-}

[47.lpp.]
Wagg. J woi juhs tad ne ſinneet, kà muhẜu
zeenigs Kungs ẜenn gaddeem leelâ Jelgawâ augẜtâ
kahrtâ dſihwo un ẜawu mantu istehre, un kaut ar
us pahru deenahm atnahk, tad wiņņu retti dabbu
redſeht, dehl to pulku weeẜu, kas kà wahrnas tuh-
daļ ẜaẜkreen. Un tad, apdohmajeet, tik ko es
tappu eeẜaukts, jau wiņẜch man ar rihkſtehm un
karratawahm draudeja - tad es kà apſtulbis ſtah-
weja un ne eewehrohs, kà tas ne bija pats zeenigs
Kungs, bet tas wiltneeks kannalje, tas ſchuhpu
Behrtuls. Kas to buhtu dohmajis, kà tahds ẜa-
ẜohdihts ẜuns eedrohẜchinatohs, Kunga drahnâs
isgreſnotees.
Teeẜn. Bet kà tas Junkurs, kas to itt labbi
paſihſt, to wiltibu ne nomannija.
Wagg. Junkurs - Tas proht paẜchu zeenigu
Kungu wehl ne bija redſejis, jo juhs ſinnat, ka
wiņẜch mums no Kalna Kunga tappe atweſts, kam
muhẜu zeenigs Kungs bija rakſtijis, jaunu Junku-
ru ismekleht un pee mums eezelt. Un lai wels,
weenu ſemmneeku paſihſt, kad wiņẜch, kà Kungs
isģehrbts irr. Bet apdohmajeet, kahda wella
drohẜchiba tas irraid!
Teeẜn. (us Behrt.) Woi tas wiẜẜ teeẜa irraid,
ko no tewim teiz. Ko warri tu us to atbildeht?
Lai mehs no tawas muttes dſirdam.
Behrt. Ak, gohdigi muiſchas usraugi, ko buhs
man ẜazziht! Gan es eẜmu wainigs, kà es ẜawas
      @b{ẜeewas}

[48.lpp.]
ẜeewas naudu{nandu}, par ko man bija dſihporus ja pehrk,
pee Mauẜchela eẜmu pahrdſehris. Jr to es ne
leedſohs, kà es muiſchâ eẜmu bijis, bet kà es tur
tizzis, un atpakkaļ kļuïs, to es pats ne ẜaprohtu.
Teeẜn. Kà tu to ne warri ẜapraſt - ko tu pats
eẜẜi darrijis.
Behrt. Ne, mihļais teeẜneek, es to ne ſinnu, es
us to warru ſwehreht (us zeļļeem kriſdams) ẜchè
mans kruſts. (ŗaud)
Wagg. Tas mums weenadi irr, arrig tu pats
warri atgahdatees ko tu eẜẜi darrijis jeb ne darrijis,
tas tomehr teeẜa irraid. Eẜẜi tu peedſehris bijis,
tad tew tukẜchâ prahtâ par to ja atbild.
Behrt. Juhẜu waļļa un Deewa waļļa.
Jahtn. Bet tas irr diwaina leeta! Es ne traks
ne gudrs no wiẜẜa ta ne warru tapt. Kà tas warr
buht, kà ẜchis wihrs, kas, kaut dſehrejs buhdams,
tatẜchu kà gohdigs zilweks ſinnams irr, buhtu to
eedrohẜchinajees, un kurẜch mahns tad wiẜẜu ļau-
ſchu azzis turreja?
Behrt. Ak paldees, mihļais Jahtneek, tu run-
na kà weens eņģelis, ẜchè man wehl puẜẜ papuẜch-
kis tabbaka, to ņem par labbu, kà tu man nabba-
gu zilweku aisſtahwi. (ŗaud)
Jahtn. Paturr tikkai ẜawu tabbaku, man pehz
taiẜnibas ja runna.
Wagg. Bet jahtneek, ko ẜchè lihdſ isrunnaẜcha-
nas{isrunnẜchanas}, wiņẜch pats jo ne leedſahs, ko daudſ leezi-
neeki parahd.
      @b{Teeẜn.}

[49.lpp.]
Teeẜn. Ja, ja, wiņẜch irr wainigs (us Behr-
tuļu) Nu, ko tu ſtahwi, runna wehl pehdigu
wahrdu.
Behrt. Ak, ſchehligi teeẜaskungi, es us to
gribbu ſwehreht, kà es ne ko ne apſinnohs.
Wagg. Weens ſaglis arridſan meeẜ un dwehẜeli
noſwehre un leedſahs ar ween, bet par to ne weens
teeẜaskungs ne behda, tomehr wiņẜch tohp pa-
kahrts.
Teeẜn. Ja, waggar, tu runna pareiſi, un bes
tam mums pehz zeen. Kunga wahrdu ja darra;
Nu tad klauẜajtees, ko teeẜa noẜpreeſch. (wiẜẜi
zeļļahs.)
Tapehz ka tas ſchuhpu Behrtuls ne warr no-
leegt, ko daudſ leezineeki ẜkaidri apleezinajuẜchi,
kà wiņẜch zeen. Kunga muiſchâ eelauſees un
wiẜẜu muiſchas ẜaimi gribbejis pakahrt; tad
mehs ẜpreeſcham, kà wiņņu paẜchu buhs uskahrt,
wiẜẜeem zitteem blehdneekeem par mahzibu, bet
no zeen. Kunga ſchehlaſtibas, buhs wiņņam
papreekẜch nahwes ſahles eeņemt un kad mirris,
to meeẜu pakahrt.
Behrt. Woi tad ne kahda ſchehlaſtiba ne irr
zerrejama?
Teeẜn. Naw ne buht. Pehz teeẜas tam ja
noteek wiẜẜ.
Behrt. Bet eẜẜeet tik ſchehligi, buhs man jau
      @b{gal-}

[50.lpp.]
gallu dabbuht, tad lai man papreekẜch labbu glah-
ſu brandwihnu dohd, kà es jo weegli nomirt warru.
Teeẜn. Ja, mannis pehz. (Weens puiẜis glahſi
brandwihnu atneẜẜ.)
Behrt. (Us zeļļeem to glahſi dſerr.) Ak eẜẜeet
ſchehligi!
Teeẜn. Ne, nu irr par wehlu.
Behrt. Ak wehl ne irr wehlu, juhs wehl war-
reet zittu teeẜu ẜpreeſt.
Teeẜn. To mehs ne warram darriht, bes tam
ar to brandwihnu eẜẜi tahs nahwes ſahles ee-
dſehris.
Behrt. Ak deewiņ, deewiņ, kur nu palikẜchu, ar
Deewu Anne, bet ne, ta mauka ne peln, kà es
wiņņai wehl labbu nakti dohdu. Ar Deewu, man-
ni behrniņi - Ar Deewu, manna behŗa ķehwe
us ko es daſchu nakti jahdeleju! Ar deewu Krantſch
mans gohdigs ẜuns! Ar deewu, ẜehtiņa! Ar Dee-
wu Mauſchel, lai Deews tew to pohdu linnu at-
makẜa. Ak, es ne warru wairak runnaht - jau
manni prahti beidſahs - ak wai man - (wiņẜch
eemeeg.)
Teeẜn. Tas eet pareiſi - jau meega ſahles ẜa-
wu ẜpehku parahd - nu puiẜchi, pakarreet wiņņu
palehnam, bet tà, kà es jums jau ſazziju, kà
wiņẜch ẜkahdi ne warr ņemt - aptaiẜeet to wirwi
appakẜch rohku paduẜẜahm, un ap kakla leezeet wee-
      @b{nu}

[51.lpp.]
nu ſtriķķi paweegliņam. Pehz kad mohẜees, un
tas par maſu brihtiņu buhs, redſeẜim, kà wiņẜch
brihniẜees!

Ꞩeptita Runna.
Behrt. pee karratawahm un Anne weena patti.
(Behrtuļu pee karratawahm eeraudſidama ẜkreen
kà trakka, isplehẜch mattus un pahr kruhtim ẜittahs.)

Anne. Ak, ak, ko es eeraugu, kas irr ar man-
nu mihļu wihriņu notizzis, kam to jel pakahru-
ẜchi. Ak ſelta wihriņ, peedohd man jel, ko es
tewim eẜmu pahri darrijuẜi. Ak, kà man tas
ſchehl irraid! Jau man ẜirds pahrmett, wiẜẜu ko
es tew daſchureiſi pehre - bet tu ar tawu dſer-
ẜchanu un ẜlinkumu biji wainigs bet tomehr es tew
wiẜẜu to gauſchi noluhdſu - Ak, ko ẜahkẜchu es
nabbadſite bes tewis! Kur ņemẜchu es tahdu wih-
riņu, kas tà lehnprahtigs bija, ka tu! Ak, kad
es tew warretu no jauna apdſihwoht, es labpraht
wiẜẜu ẜawu mantu nodohtu. Wai man - ak
gruhts liktens! (wiņņa gauſchi raud, pa tam mee-
gu=ſahļu ẜpehks pagallam, Behrtuls mohſtahs,
eeraugahs pee karratawahm, un kà Anne tà aplam
bļauj.)
Behrt. Kluẜs ẜeewiņ, kluẜs, mums wiẜẜeem
jamirſt - bet gahda tu, kà labba mahte, par muh-
ẜu behrneem, lai tai behru ķehwai ne kad ne
	@b{truhkſt}

[52.lpp.]
truhkſt preekẜch muttes. Ne buhtu es mirris, es
wairak runnatu.
Anne. Ah, ah, kas tas irr, ko es dſirdu!
Kà warr mirrons runnaht?
Behrt. Ne bihſtees Anne, es tew ne ko ļaunu
ne darriẜchu.
Anne. Bet, mihļais wihriņ, kà tu warri mir-
ris runnaht?
Behrt. Ja, ir es pats to ne prohtu, bet klau-
ẜees, ſelta puķķiht, tezz ahtri pee ſchihda Mau-
ẜchela, un atneẜs man par mahrku brandwihnu.
Taggad man wairak ẜlahpſt, ne kà es dſihws biju.
Anne. J, kaunees jel, tu negantneeks! Woi
tu ne eẜẜi gan dſehris tawu muhſchu - woi tew
wehl ẜlahpſt uttubunga, kad jau eẜẜi mirris. Woi
warr leelaka zuhka buht!
Behrt. Turr mutti; maita, un eij un atneẜs
brandwihnu. Ja tu ne eeẜi, tad lai tew ſibbeņi
un pehrkoņi noẜperr, un es iknakts kâ ẜpohks tew
baideẜchu. Tew ja ſinna, kà es wairs par kan-
tſchuku ne bihſtohs: ẜkreen pee dewiņeem welleem.
Anne. (Kantẜchuku iswilkdama, ẜahk to pee
karratawahm kult.)
Behrt. Wai, wai, Anne, woi eẜẜi trakka,
woi tu man ohtru reiſi gribbi noẜiſt.
	@b{Aſto-}

[53.lpp.]
Aſtota Runna.
Teeẜneẜis, waggars, jahtneeks, darbineeki,
Behrt. un Anne.

Teeẜn. Woi dſirdi, Anne, ne kulļ wiņņu wai-
rak, eẜẜi tikkai meerà, mehs wiņņu gribbam te-
wis dehl ſchehloht, un jaunu teeẜu ẜpreeſt kà tam
buhs dſihwotajam palikt.
Anne. Ne, teeẜas Kungi, lai wiņẜch tikkai
kaŗŗ, wiņẜch dſihwibu ne peln.
Wagg. Wè, tu eẜẜi neganta ẜeewa eij prohjam
no muhẜu azzim, zittadi mehs tew wiņņam ẜahnîs
uskahrẜim. (Anne aisbehg.)
Teeẜn. Eita darbineeki, atraiẜeet wiņņu atkal,
un noņemmeet to lehnam no kaŗŗatawahm.
Behrt. (no karratawahm nolaiſts) Ak ſchehligi
teeẜas kungi, woi es pateeẜi atkal dſihws eẜmu,
jeb woi es par ẜpohku eẜmu tappis?
Teeẜn. Tu pilnam eẜẜi dſihws: jo ta patti tee-
ẜa, kas tew pee nahwes noẜohdija, tew atkal us
dſihwibu nodohd, kà zeenigs Kungs pawehlejis irr.
Behrt. Ak, paldeews, paldees zeenigam Kun-
gam, kaut es to gan ne warru ẜapraſt - man lee-
kahs, kà es ẜpohks eẜmu.
Teeẜn. J tu mulķis, tu ne eẜẜi ẜpohks, woi tu
tad ne warri ẜapraſt, kà tas, kam ẜpehks irr tew
ko ņemt, ar ẜpehks irraid tew to atkal atdoht.
Behrt. Tas man irr diwaina leeta! pag, ja
juhs par ļaunu ne ņemmeet, tad es gribbu mehģi-
      @b{naht}

[54.lpp.]
naht weenu no jums pakahrt, un raudſiht arrig es
to paẜpehẜchu pehz mohdiht.
Teeẜn. Ne, tu to ne warri, jo tu ne eẜẜi teeẜas
Kungs. Woi tu ne eẜẜi dſirdejis, Kunga un Dee-
wa wallâ ſtahw juhẜu dſihwiba un nahwe.
Behrt. Tad es nu pateeẜi dſihws eẜmu.
Teeẜn. Pateeẜi.
Behrt. Un ne kahds ẜpohks{ẜpohds} wairak?
Teeẜn. Ak ne.
Behrt. Un atkal ſchuhpu Behrtuls, kas es pa-
preekẜch biju.
Teeẜn. un tee zitti. Ja, pateeẜi.
Behrt. Woi warrat juhs to apſwehreht.
Teeẜn. un tee zitti, Ja to mehs warram.
Behrt. Swehrejeet, kà dſihwais wels juhs ŗau-
tu ja tas ne irr teeẜa.
Wagg. J, ko tu wairak gribbi, tizz mannam
wahrdam, un pateiz zeenigam Kungam, kas tewi
ſchehlojis un dſihwibai atdewis.
Behrt. Paldees - Kungi warr wiẜẜ darriht,
pakahrt un atkal ispeſtiht.
Teeẜn. Bet klauẜees ko es tew wehl ẜazziẜchu
ẜargees us preekẜchu no dſerẜchanas - un kad tad
ẜeewa tew atkal gribb kult, tad nahz tikkai pee man,
tad tu redſeẜi kas notiks - un kà tu pehz daſcheem
kuhleneem{kuhleueem} un pahrzeeſtahm mohkahm atkal warri
atẜpirgtees, tad tew zeenigs Kungs weenu appoļu
dahlderu eeẜchķinķo, ar ko tu wiẜẜas behdas warri
	@b{rem-}

[55.lpp.]
remdeht, un us zeeniga Kunga weẜẜelibas nodſer-
tees.

Dewita Runna.
Behrtuls weens pats.

Ne, wels to ne warr isdibbinaht. Kautſchu es
wairs ſehns ne eẜmu, un daſchu ehrmu paẜaulê
ẜadſihwojis - kautſchu es labbi wehl atgahdajohs,
kad tee kreewi us Pruhẜcheem gahje - kautſchu es
jau diwireiſ aſtitas ſwaigſnes pee debbes eẜmu redſe-
jis - kautſchu nu jau treẜchajs Kungs par ẜcho
muiẜchu walda - tad es tomehr tik daudſ ne eẜmu
ẜadſihwojis, kà ẜchinnîs deenâs. Woi es eẜmu
apburts bijis! jeb peedſehris buhdams, no mah-
ņeem wilts - bet tas jau ne irr pirmu reiſi, -
kam es tad wiņņâ Mahres deenas tirgû kad es wil-
kubedrê biju eekrittis, un tik ko ļaudis man glah-
be, ne tappu par muiſchneeku! Bet nu - tad bag-
gats Kungs, tad atkal uttubunga - tad mirris,
tad atkal dſihws pee karratawahm kahrdams -
kas warr to ẜapraſt - bet ko buhs man tadehl
daudſ behdatees - es eẜmu atkal dſihws, un dahl-
ders rohkâ - Heiẜa, nu ẜmeķķehs brandwihns
- Heida, Mauẜchel, isnahz -

Deẜmita Runna.
Mauẜchels un Behrtuls.

Mauẜch. Nu, Behrthul, kur tu palikke, es tew
	@b{gai-}

[56.lpp.]
gaidiju lihdſ puẜnakti, kur tas puẜpohds linnu -
woi tu dſihpores dabbuji?
Berht. J tu pagans, ko tu runna, zeppuru
noņemm, kad tu ar mannim runna.
Mauẜch. Nu kahds leelajs Kungs tu tad eẜẜi?
Behrt. Zeppuri noņemm, ẜakku es, jo tu prett
mannim tikkai ẜuhds eẜẜi.
Mauẜch. Behrtul ne runna tà - mehs eẜẜam
labbi draugi, bet es ne leekohs tà apẜmeetees -
Behrt. @v{Undswatts}, zeppuri noņemm.
Mauẜch. Turr mutti, ja ne, tad es eeẜchu pee
Junkura, un tu dabbuẜi par pakkaļu.
Behrt. Ko es par kuhlenu behdaju! zeppuri no-
ņemm.
Mauẜch. Nu, Pļahpe, kad es tew ne paſihtu
- no kà tew ta leeliẜchana nahkahs?
Behrt. Tew ja ſinna, kà es pa tam, kad tu
man ne redſeja, tappu pakahrts.
Mauẜch. Un tas irr taws gohds - to es tew
ne apẜkaudeju - bet par ko tu tahdu lehrmu taiẜi
- zittur tu peedſerrees, un ẜchè tu atnahzi kau-
tees.
Behrt Schihd, ẜchķelm, zeppuri noņemm,
(wiņņam to dahlderi rahdidams) woi tew azzis
nawa.
Mauẜch. (zeppuri noņemm) Eij, traks, to es ne
dohmaju, traks, woi tu to ne eẜẜi ſadſis!
Behrt. Saglis tu pats, ſchihd, es to no ẜawas
	@b{mui-}

[57.lpp.]
muiſchas nopelnijis eẜmu. Pag, Mauẜchel, isneẜẜ
man papreeẜch kohrteli brandwihnu, un es tew
augſtas leetas ſtahſtiẜchu.
Mauẜch. (brandwihnu atneẜẜis wiņņam us-
dſerr) Ꞩweiks Behrtul!
Behrt. (dſerr) Nu, atwerr abbas auẜis. Kad
es wakkar no tew aisgahju, pakrittu es ne tahļ no
ẜcheijenes us ẜuhdu gubbas un eemiggu. Kad es
atmohdohs, biju es baggats kungs - es dſehru
ẜaldanu wihnu, brandwihnu kà pattakas - un
uttes us galwas ẜprahge, kamehr atkal apkrittu -
pehz ohtru reiſi atmohſtoht es us pirmejas weetas
gulleju. Ak kà man ſchehl bija, kà man wiẜẜa
gohdiba wehjâ bija! Es mekleju atkal eemigt -
neģ ohtru reiſi par leelkungu taptu - bet kas
dohd! Nahk ta ẜaẜohdita kuņņa, Anne, ẜahk
man ar kantſchuku graiſiht, man pee matteem
wilkt - Par brihdi nahk teeẜneẜis ar darbineekeem,
un ẜaẜeen man rohkas - wedd man preekẜch tee-
ẜas, eedohd nahwes ſahles, pakaŗŗ man pee kar-
ratawahm. Atkal es tohpu dſihws - es eeraugu
Anni, kas raud ka trakka un man ſchehlo - bet
kad es ẜahku to apmeerinaht, tad manni atkal
graiſa - par laimi waggars to aistrenz - un
man no zeeniga Kunga puẜẜes no karratawahm
leek atraiẜiht, un eeẜchķiņķo dahlderi. Ꞩkattees
tu wels, woi ne irr ẜpohſcha nauda. -
Mauẜch. Ha, ha, tu eẜẜi ſapnojis Behrtul. -
      @b{Behrt.}

[58.lpp.]
Behrt. Woi tas dahlderis arridſan ẜapnis irr,
tu mulķis! Dohd wehl brandwihnu, un allu -
Tralala{Tra la la} - Es gribbu ẜchodeen isluſtetees.
Mauẜch. Ꞩweiks, zeenigs Leelskungs, juhẜu
mihļa dahrga weẜẜeliba!
Behrt. Ko tu man mehdi! Tas irr Deews ẜoh-
di wiẜẜ teeẜa!
Mauẜch. Un kad man deẜmit galwas buhtu, es
to ne warru ẜapraſt - neģ tu nomohdâ buhdams
wehl ẜapņo!
Behrt. Eij, tu eẜẜi negudrs, kà ẜuns!

Weenpadeẜmita Runna.
Mahrtiņẜch un tee pirmeji.

Mahrtiņẜch. Ha, ha, ha, woi juhs jau eẜẜat
dſirdejuẜchi ko man patlabban zeļļa ļaudis ſtah-
ſtija.
Mauẜch. Nu ko tad?
Mahrt. Ha, ha, no ſchuhpu Behrtuļa ka wiņẜch
par Leelkungu tappis - kà tas ſohbugals Junkurs
wiņņu ņerrojis - wiņẜch to atrohn peedſehruẜchu
kà lohpu us ẜuhdu gubbas, leek viņņu Kunga
drahnâs apģehrbt - un kad wiņẜch mohſtahs,
wiẜẜi ẜullaini ar to isẜmeijahs, kad wiņẜch ẜahk
Kunga kahrtà tureetees - pehz wiņņam dohd dſert
kà gribbedams, un kad apkrittis, noģehrbj wiņņam
tahs Kunga drahnas, un paneẜẜ to us ẜawas pir-
mas ẜuhdugubbas. Nu wiņẜch dohma Paradihſê
      @b{bijis}

[59.lpp.]
bijis - bet tà teiz kà wiņņa ẜeewa wiņņam labbi
makẜajuẜi - Ha, ha, tahds pintiķis leekahs no
ẜeewas graiſitees. Wiẜẜi ļaudis jau ſarnus is-
ẜmeejuẜchi to dſirdoht. Ak, es weenu kohrteli
brandwihnu ne ſchehlotu, kad es wiņņu paſihtu.
Behrt. (us Mauẜchelu) Ꞩchè, glabba to kamehr
es atnahkẜchu.
Mahrt. Kas tas tahds bija, kas tik ahtri ais-
gahje?
Mauẜch. Tas bija tas pats ſchuhpu Behrtuls.
Mahrt. Ak tad man waijag wiņņam pakkaļ
ẜkreet. Hei, kaimiņ, nahz jel atpakkaļ us weenu
wahrdu, ẜakki man, kà tur isẜkattahs Paradihſê?
Behrt. Leez man meerâ.
Mahrt. Kam tu tur ilgak ne palikki?
Behrt. Kas tew par to.
Mahrt. Luhdſams ſtahſti mums jel, ko tu us
zeļļu eẜẜi atraddis.
Behrt. Leez man meerâ ar labbu, ja ne. -
Mahrt. Eima, ſtahſta man, es labpraht no
tahdahm leetahm klauẜohs. (wiņņu pee rohkas ẜa-
twehrdams.)
Behrt. Ah, glahb, ſchihd, woi tu to warri ļaut,
ka tawus weeẜus krohgâ apẜmeij.
Mahrt. Ko tu brehz, kas tew ko ļaunu darra,
es tikkai praẜẜu, kà wiņņâ paẜaulê klahjahs?
Behrt. Ah, glahb ſchihd!
Mahrt. Woi tu no manneem tehweem ne weenu
ne eẜẜi redſejis?
      @b{Behrt.}

[60.lpp.]
Behrt. Ne, proht tawi tehwi tur tikkuẜchi, kur
wiẜẜi wiltneeki tohp ẜapulzinati. (Behrtuls is-
ẜpruhk)

Diwipadeẜmita Runna.
Zeenigs Kungs, Junkurs un ẜullaini.

Kungs. Ha, ha, tas irr ẜmeekli, muhſcham es
ne buhtu dohmajis, kà tas tahdu ehrmigu gallu
ņemtu, un kà weens zilweks tahds mulķis warr
buht, ne isẜchkirt, kà wiņņu tikkai par ģeķķi turr.
Juhs, muiſchaskungs, eẜẜat man ſchahs luſtes
padarrijuẜchi - par ko es jums zittu brihdi pee-
minneẜchu: bes tam es jums to par gohdu warru
ẜazziht - kà es pa muiſchas laukeem ſtaigadams,
eeraudſiju, kà juhẜu ammatâ wiẜẜas leetas pareiſi
darritas irr. Klauẜajt man jo prohjam allaſchiņ
un ņemmeet mannu labbumu wehrà, tas juhẜu
ẜkahde ne buhs.
Junk. Juhs man apkauneet zeenigs Kungs, tas
man jo peenahkahs, wiẜẜâ ẜawâ darriẜchanâ juh-
ẜu labbumu mekleht - tas man allaſchiņ preeks
un gohds buhs, jums pa prahtam darriht.
Kungs. Zittâ deenâ, kad mums wairak waļļas
buhs, gribbam mehs ẜarunnatees, woi mehs ne
warreẜim labbu padohmu atraſt, us kahdu wihſi
es ẜawus ſemmneekus warretu turrigus darriht, un
wiņņeem to noraddinaht, bes galla maiſes, ẜehklu
un ſirgus ņemt.
      @b{Junk.}

[61.lpp.]
Junk. Ak zeenigs Kungs, tas buhtu labbi, bet
mans prahts ẜchè kluẜẜu ſtahw. Es wiņņdeen
tahs wezzas rehķinaẜchanas pahrluhkoju un atrad-
du, kà ne peezi ſemmneeki bes parradeem irraid,
un zitti ẜimts dahlerus un wairak parradâ irr.
Zeenigs Kungs. Gan drihſ es jau eẜmu apnizzis
ļaudim wairak doht - jo mannim ẜchinnîs gad-
dôs ne puẜnauda tikkuẜi, ko es isgahjuẜchôs gad-
dôs ẜaņehmu.
Junk. Zeenigs Kungs! Es dohmaju, kamehr
tas brandwihns tà parleeku un tik lehti taps is-
krohģehts, wiẜẜ padohms ne buhs ne neeka.
Zeen. Kungs. Teeẜ irraid, un es eẜmu apņeh-
mees no Miķķeļeem wiẜẜôs krohgôs muiſchas prez-
zi turreht. Es likẜchu labbu allu bruhweht, un to
brandwihnu to ſtohpu bes puẜdahleru ne pahrdoht.
Tad ļaudis wairak allu dſers, kas wiņņus tà ne
pohſtihs.
Junk. Tas irr pareiſi, bet ne gan zeen. Kungs,
jums ar waijag leelu ſtraphi noẜpreeſt teem, kas
par rohbeſchu brandwihnu atneẜs.
Zeenigs Kungs. Sinnams. Bet tas wehl ne
ir wiẜẜ, es jau eẜmu grahmatâ usrakſtijis, kà es
arridſan pee ļauſchu klauẜiẜchanas, ļaudim wee-
glibu gribbu darriht - un ne weenam Kungam
buhs brihwiba buht, wairak darbu jeb leezibas no
wiņņeem praẜẜiht, ne kà weenreiſ noẜpreeſts irr.
Gan eeẜahkumâ, man maſak eenahks, bet kad turp-
      @b{mak}

[62.lpp.]
mak ļaudis taps turrigi, tad man jo wairak
buhs.
Junk. Ak zeen. Kungs lai Deews juhs pee tahda
prahta muhſcham usturr, un juhs us zilts ziltim
apẜwehti.
Zeenigs Kungs. Kad ẜchee ẜmeekli ne ko zitta-
di lihdſejuẜchi, tad tee tatſchu man ẜkubbinaja, to
ahtraki isdarriht, ko es lihdſ ẜchim tikkai biju doh-
majis, un kad es eeraudſiẜchu, kà ẜchi jauna tee-
ẜa, man un laudim par labbu isdohẜees, tad es
jums ẜawu wiẜẜlabbaku ſirgu no ſtaļļa eeẜchķinķo-
ẜchu.
      Gals tahs luſtesẜpehles.


[63.lpp.]
Draugs Lizzepurs.

[64.lpp.]

[65.lpp.]
To paẜakku no drauga Lizzepura labbak ẜapraſt,
papreekẜch ja ſinna, kà tee pagaņi no daudſ dee-
weem un puẜdeeweem ehrmigas leetas ſtahſtijuẜchi.
Wehl taggad tahļàs ſemmês daudſ pagaņu tautas
dſihwo, kas ar tahdeem neekeem mahnijahs un pee
elka deewu kalpoẜchanas, taiẜnu ẜirdspreeku eekẜch
ẜwehtas zerribas us to weenigu deewu debbeẜîs,
kas ween kriſtigu ļauſchu daļļa irraid, ne bauda.
Tatſchu ẜchee paẜchi pagaņi, tà zitkahrt kà wehl
taggadiņ, no ta laika pehz nahwes daſchadi ſtahſta,
ka mehs to wehl wezzâs grahmatâs atrohnam.
Jhpaẜchi pee teem wezzeem Reemereem un Gree-
ķereem, ļauſchu tizziba bija: kà ikkatram zilwe-
kam, kas mirris, preekẜch ta Ellesdeewa un wiņ-
ņa teeẜas=kungeem ſemmes dibbenî, ja nahk, kur
wiņẜch pehz ẜaweem darbeem un dſihwoẜchanas
teeẜu dabbu; jeb us muhſchigu luſteẜchanu, jaukâ
laimas weetâ, ittin kà Paradihſê, jeb us nebeidſa-
mahm mohzibahm ellê. To apdohmadami, klau-
ẜaitees ko es jums patlabban ſtahſtiẜchu.

      ***

Kad tas jo deenas jo wairak gaddijahs, kà
      @b{daudſ}

[66.lpp.]
daudſ ļauſchu dwehẜeles, preekẜch ta elles deewa
un teem elles teeẜas kungeem{kuugeem} tappe preekẜchweſtas,
kas daſchu ļaunu bija darrijẜchi un ellê gruhtu ẜoh-
dibu dabbuja, un ar ne neeka ne warreja isrunna-
tees kà ar ẜawahm ẜeewahm, kas tohs daſchadi
puhlejuẜchas, kà tee ẜawu dſihwibu apnikke un
kautkahdu blehdibu darrija: tad brihnijahs elles=
deews par to ļohti, ẜazzidams: Kà warr tas teeẜa
buht? ẜeewiẜchkas, kas tà laipnigas{laipuigas} isẜkattahs,
muhſcham ne warr tà nejaukas buht un wihriẜch-
kus tà aplam mohziht. Es to ne warru tizzeht.
Un ellesdeewa gaẜpaſcha, ẜeewiẜchkas aisſtahwe-
dama, to jo wairak apſtiprinaja. Paẜchi ellesẜoh-
ģi, ne ſinnaja, ko par tahdeem wihreem noẜpreeſt
buhs, bet tatẜchu pehz teeẜas grahmatas ẜpreede.
Tad dohmaja ellesdeews us padohmu, to patee-
ẜibu un taiẜnu ẜiņņu isdabbuht un ẜawus ẜullai-
nus ẜa=aizinajis, ẜazzija wiņẜch us teem: Kuŗẜch
ſtarp jums irraid mans ustizzigais, kas gribbetu
pa ſemmes wirẜu dohtees un mehģinaht zilweku
kahrtà ar ẜeewiẜchkahm dſihwoht, un man pehz
taiẜnu ſiņņu atneſt, arrig tas wiẜẜ ta teeẜa warr
buht, kà daudſ wihri teiz, un par ẜawahm ẜee-
wahm un wiņņu negantibas ẜuhdſahs. Tad at-
raddahs ta ellesdeewa kambara ẜullainis Lizzepurs,
kas atbildeja, ẜazzidams: Es, tu ſtiprais elles=
deews, gribbu us tawu wahrdu wirẜ ſemmes no-
eet, un pehz, tew ẜkaidri isteikt, kà man ar ẜee-
      @b{wiẜch-}

[67.lpp.]
wiẜchkahm buhs isdewees. Labb, ſazzija elles=
deews, eij weẜẜels, isģehrbees kà zilweks, un ẜchè
tew naudas pilna makka, kà tu warri kà zilweks
eedſihwotees un tahs waijadſigas leetas ẜagahdaht.
Bet par diwi gaddeem buhs tew atkal pahrnahkt
un man us tawas dwehẜeles isſtahſtiht, kas tew
buhs notizzis.
Nu zehlehs Lizzepurs ar ẜawu naudas makku us
augẜchu, un atradde ſtarp augſteem kalneem zau-
rumu, kur winẜch islihde. Pa meſcheem un tuk-
ẜneẜcheem ẜchurp turp klihdis, nahze wiņẜch pee-
kuẜẜis un isẜalzis klaijumâ, un eeraudſija zeemu
un ne tahļ muiſchu. Tudaļ ir ļaudis wiņņu ẜa-
tikke, kas to waizaja, no kurrenes tas eẜẜoht?
Lizzepurs atbildeja: Es eẜmu no tahļenes, no nik-
na Kunga isbehdſis - woi man pee jums buhs
dſihwoẜchanas? Tad ẜazzija weens ẜaimneeks,
paleez pee mannim, man kalpa waijaga - es tew
dohẜchu ſemmi, kà tu bandas warri ẜakraht un
drehbes un naudu klaht. Lizzepurs bija ar meeru,
ẜazzidams: kaut man paẜcham tik daudſ pee roh-
kas irraid, kà man ne waijadſetu par kalpu eet,
tatẜchu es gribbu mehģinaht kà man pee tewim
patiks. Tad dewe wiņņam ẜaimneeks darbu bes
galla, bet ẜliktu pawalgu, jo wiņņam paẜcham ne
bija ko ehſt - gaļļu wiņẜch ne bij lihdſ ẜchim wehl
ẜa=ohdis nedſ ẜawâ muttè bahſis - jo kad ẜaimnee-
kam kahds teļẜch jeb zits lohpiņẜch bija, tad to
      @b{wai-}

[68.lpp.]
waijadſeja par krohgu parradeem par puẜẜnaudu
pahrdoht. Kad Lizzepura drehbes ẜahze nodilt un
wiņẜch no ẜaimneeka zittas praẜẜijahs, winẜch tam
leedſehs doht. Nu ẜapratte wiņẜch kà pee ẜcha, ne
butẜchoht neneeka, un ka tas, kam paẜcham tuk-
ẜcha rohka irr, ir kalpam ne warreẜchoht ne ko
doht. Tad tas no wiņņa atſtahje un ẜapirke no
ẜawas naudas daudſ waijadſigas leetas. Pa tam
gaddijahs, kà weena ẜehta isgaiẜe, un tas Kungs
no tahs muiſchas ne ſinnaja, kur ẜaimneeku ņemt.
Pa wiẜẜu pagaſtu bija nabbadſiba un ļauſchu tuk-
ẜchiba. Tas nahze no ta brandwihna, ko tas Kungs
aplam dedſinaja un wiẜẜai lehti pahrdewe - tur-
klaht wehl us rohbeſcha wiẜẜur ſchihdi bija kas ẜa-
wus krohgus us renti turreja, un kaimiņu ļaudis
aplam us dſerẜchanu willinaja. Pee ẜchahs wee-
nigas muiſchas kur tikkai 30 plukkati ſemmneeki
peederreja, bija dewiņi krohgi, un Kungs leelijahs
us rohbeſchu wehl zittus diwi krohgus zelt. No ta
tas zitkadi ne warreja buht, ļaudis nihzin nihke:
no Pihragas deenas jau puẜẜpagaſts un no Leeldee-
nahm wiẜẜi lihdſ, no Kunga klehtes tappe baŗŗoti,
un ruddenî, tik ko ar mohkahm un daſchu kuhlenu
treẜcha daļļa eenahze. Us muiſchas paļaudamees
tappe tee ļaudis kuhtri, un ſtrahdaja ẜlikti ẜawus
laukus, ẜehje par wehlu, un ne wakteja ẜawas
druwas pareiſi, kà lohpi un zuhkas zittu daļļu no-
kehſija. No parleekas dſerẜchanas ļaudis ẜatwih-
      @b{ke,}

[69.lpp.]
ke, mirre agri, un kreeti ſtrahdneeki jo deenas ẜah-
ze peetruhkt. Gan Kungs ẜcho jeb to us ſemmes
ẜpeede, gan dewe maiſes, ẜehklu, ſirgus{ſirgns} un loh-
pus - bet retti weens bija, kas ilgak kà trihs gad-
dus turrejahs{tnrrejahs}, tad jau isnihke un tahdeem daſcha-
das isruņņas bija - Zits parradôs eekrittis, ais-
behdſe un atdabbuhts rihkſtes nopelnija - zits
tappe paẜauls ſtaigulis un ſaglis, par wiẜẜu kuh-
lenu ne behdadams, kad tikkai rihkli warreja pil-
diht: retti weens gohdigs tappe atraſts - wiẜẜi
bija daudſ parradâ un ẜlimmibas daudſ ļaudis ais-
rahwe. Lizzepurs ẜchahdu apẜmeeklu redſedams
dohmaja ẜawâ prahtà, us ẜawu naudu paļauda-
mees{paļaudadamees}, ẜcho ẜehtu isluhgtees, zerredams, kad
wiņẜch prahtigi dſihwohs un ne dſers, tad wiņņam
labbaki isdohẜees. Wiņẜch eet pee ta Kunga, to
ẜehtu dabbuht, ar to apẜohliẜchanu, ne ko no Kunga
praẜẜiht - Tudaļ dewe tas Kungs tam to ẜehtu
ar preeku, Lizzepuru glaudedams, un meelodams; jo
tahdu ẜaimneeku kas bes Kunga paligu ẜehtà ee-
taiẜahs wiņẜch ẜenn laikam ne bija redſejis. Nu
ẜahze Lizzepurs to ẜehtu un daſchu ehku usbuëht -
nauda wiņņam ne truhke, tapehz ſtrahdneeki rad-
dahs. Wiņẜch ustaiẜija jauku iſtabu ar ſtiklu loh-
gahm, un wahzu krahẜni. Ꞩawu laidaru wiņẜch pil-
dija ar trekneem lohpeem un ſtalli ar 6 brangeem
ſirgeem. Kalpi un kalpones, kuŗŗeem wiņẜch pa
dahlderu wairak lohnes dewe ne kà zitti, un riktigi
      @b{makẜaja,}

[70.lpp.]
makẜaja, wiņņam usẜpeeſchahs wairak ne ka
gribbeja.
Jau wiẜs wiņņam bija, par wiẜẜahm waijadſi-
bahm wiņẜch bija gahdajis, tikkai labbu ẜaimnee-
zi wiņẜch meklejahs. Lihdſ ẜchim wiņẜch ẜchurp
turp daſchu jauku meitu, kà arridſan daſchu ẜuhdu=
katſchu un maitaskaulu bija eewehrees, un daſcha
wiņņam bija patikkuẜi. Wiẜẜi wiņņam ta laipnigi{laipaigi}
rahdijahs, kà wiņẜch ẜawâ prahtà dohmaja, ka
tas wiẜs melli eẜẜam, ko no niknahm ẜeewahm dau-
dſina. Jau parleeku wiņņam ta waggara meita
Niknpuhze, kas muiſchâ bija audſinata, patikke.
Ta bija jauka, daiļa, mudra un rahmprahtâ: Bet
ka tai jau diwi behrni bijuẜchi, to wiņẜch ne ſinna-
ja - Wiņẜch gahje muiſchà, luhdſahs pee zeeni-
gas mahtes, un ko wiņņa wahrdi ne ẜpehje, to
padarrija labs kukkuls: jo Lizzepurs gan ẜapratte,
kà muiſchas meitu tà aplam, kautkahdam ẜwe-
ẜchineekam ne isdohẜ, bija tadehl no ſchihda, gab-
balu ſihſchu drehbu un pohdu kappejas un ẜukkura
pirzis, ko wiņẜch zeenigai mahtei par dahwanu
neẜẜe.
Wiņẜch dabbuja to meitu. Tahs kahſas tappe
muiſchâ pehz Wahzu wihſes turretas, un Lizzepurs
dohmaja daudſ laimigaks, ne kà Ķehniņẜch, buht.
Tik ļohti wiņẜch to daiļu Niknpuhzi mihļoja! Kà
ẜaldas bija tahs pirmejas deenas! Jau wiņ-
nam ſchehl bija, kà Ellesdeews tam tikkai diwi
      @b{gaddus}

[71.lpp.]
gaddus bija noẜpreedis, jo puẜsgads jau bija pahr-
gahjis. Bet par diwi neddeļahm tee jau ẜareebahs,
bet drihſ atkal ẜaderrejahs. Wehl bija jauna ẜloh-
ta. Bet jo deenas jo wairak tahs ẜareebẜchanas
gaddijahs. Ta ẜeewa, wiņņa baggatibu noman-
nidama, padewehs us lepnibu, ſtaigaja ikdeenas
kohẜchi apģehrbta us gaẜpaſchas wihſes. Wiņņas
raddi un paſihſtami lihdſ ar muiſchas puiẜcheem un
meitahm gahje ikdeenas pee Lizzepura ẜeewas zee-
motees, un wiẜẜi tappe labbi meeloti, it kà ikdeenas
dhſires buhtu. Us ẜehtas kohpẜchanu un wiẜẜadu
ẜeewiẜchķu darbu ta wairs ne dewehs. Ta bija lab-
ba ẜaimneeze pee pilnas bļohdas. Kur arridſan
zittâ weetâ kahdas dſihres bija, ẜchi ar neluhgta,
noſtaigaja. Kà tas warreja zittadi buht, Lizzepu-
ram waijadſeja ar weenu pirkt un tai naudas doht:
un kad wiņẜch leedſahs doht, tad ẜchi wiņņu ta-
mehr ķehſija, kamehr dewe - bes to, ko ta ẜlep-
peni no ẜaimneeka klehts jeb laidara ņehme un
pahrdewe, par ko ta pehz, kappejas un ẜukkuru
pirke. Wiẜẜi kuptſchi un ſchihdi pee Lizzepura ee-
brauze un wiņņa pirke ar weenu, tad ſihſchu ban-
tes, tad lakkatus tad ẜaktes jeb gredſenus, un
iskaiẜija daudſ naudas. Jr zittas ļaunas ẜkohlas,
kà brandwihnu dſert, ẜchi ismahzijahs. Kad wihrs
ar mihļu prahtu tai preekẜch turreja, kà tà dſihwoht
ne klahjahs, un kà peenahkahs ſtrahdaht, pelniht,
taupiht, ja gallâ pohſtam ne buhs nahkt - tad ẜchi,
      @b{zitkahrt}

[72.lpp.]
zitkahrt pee zeenigas gaẜpaſchas noẜkattijuẜi, kà ta
par neekeem, krelleem, auẜkaŗŗeem daudſ naudu
istehreja, dohmaja, tas eẜẜoht labb, un tudaļ
ẜahze eeduẜmotees un wihru neganti ķehſiht, kà
wihrs Deewam pateize, kà wiņẜch to prett gulle-
ẜchanas laiku wehl apmeerinaja. Ta ẜahze Nikn-
puhze, ẜawa wihra mihleſtibu un lehnpratibu no-
mannidama, par to waldiht, un plohẜijahs daſchu-
brihd kà trakka. Kà warreja tas zittadi buht, wiẜ-
ẜas leetas ẜehtà gahje ẜchķihbi, kaut wihrs gan
ſtrahdneeks un taupitais bija. Tad ẜprahge
kahds lohps no badda, tad isnihke awis un zuhkas.
Weenreiſ ẜchi ẜleppeni naktî ar ugguni ſtaigadama,
kur ta, klehti ais linneem brandwihnu bija paẜleh-
puẜi, to ne ẜargaja, un klehts ar wiẜẜu labbibu un
mantas, ko Lizzepurs ar gruhtu darbu un naudas
bija ẜakrahjis, ẜadegge. Nu ņehma{ņehmu} Lizzepurs ẜawu
pehdigu naudu un büeja jaunu un labbaku klehti, un
pildija to ar labbibu un wiẜẜahm waijadſibahm, kas
ween pee labba ẜaimneeka buhẜchanas waijaga irr.
Wehl weenreiſ aẜẜarahm birſtoht un ẜeewai rohkas
un kahjas butſchodams Lizzepurs luhdſahs, lai wiņ-
na jel nu, kà no jauna us labbaku ẜehtas kohpẜcha-
nu un gohda dſihwoẜchanu dohdahs - jo nu eẜẜoht
wiņņa nauda gluſchi pagallam - un ja ẜahks par-
radus darriht, tad us preekẜchu gruhta dſihwoẜcha-
nu un pohſts nahkẜchoht. Bet Niknpuhze ar kahju
ẜpehrdama, tik ko wihru ne kuhle un ar ẜkaņņu
      @b{balẜi}

[73.lpp.]
balẜi kleedſe: Ta tu dohma ẜchkelma gabbals man
kà kalponi pee gŗuhta darba peeẜpeeſt - tas irr
welti, es to no maſahm deenahm ne eẜmu eeraddu-
ẜi. Tew kà wihram ja gahda, kà man ne kas ne
truhktu - kam tu manni prezzeji! Kas man mui-
ſchâ kaiteja! Buhtu es to dohmajuẜi - kur man
prahts buhtu bijis, tewi ņemt. Ak, kad zeeniga
mahte to ſinnatu, ẜazzija wiņņa raudadama, tad
wiņņa man ſchehlotu - bet tew Kundſiņ wels ŗau-
tu. Buhs man, wihra labbad nomehrdetees! Tad
Lizzepurs kam jau abbas auẜis ẜahpeja Deewam
pateize, iſtabas durwis atraſt un laukâ nobehgt -
Pa trim deenahm wiņẜch meeru pee ẜawas ẜeewas
ne atradde, kamehr wiņņa ẜawu waļļu dabbujuẜi
un wihru pahrwaldijuẜi, patti to mihligi peeņehme
un us kahdu brihdi ẜaderrejahs. Nu bija labbi laiki,
Niknpuhze jau par wihru ne tik behdaja, bet wehl
wairak ne ka papreekẜch ẜchurp turp parradus dar-
rija, un ẜleppeni ẜawa ẜaimneeka labbakas leetas
pee ſchihdeem un kuptſcheem par puẜnaudu pahr-
dewe jeb ķihlà likke. Nu waidſeja Lizzepuram no
muiſchas, maiſes un ẜehklu isluhgtees - un tik ar
mohkahm wiņẜch dabbuja, daſchu ļaunu wahrdu dſir-
dedams. Bet kad ruddenî Niknpuhze ẜleppeni wiẜ-
ẜu labbibu, tik ko ta tappe iskulta, ẜawu parradu
dehļ, isnehẜaja, un Lizzepuram no muiſchas pee
ķuhlena tappe peeẜazzihts, Kunga parradus lihdſi-
naht, un tukẜchas apzirknes atraſdams, ne drihſte-
      @b{ja}

[74.lpp.]
ja wiņẜch preekẜch Kunga azzim nahkt. Tad tap-
pe jahtneeks pee Lizzepura ẜuhtihts to ẜaẜeet un us
muiſchu weẜt. Bet Lizzepurs jau ẜawu dſihwibu
apnizzis, to jahtneeku no tahļenes redſoht, ismukke
un meſchâ ẜlehpahs. Nu ņehme Kungs lohpus un
ſirgus un wiẜẜu mantu par puẜnaudu preekẜch ẜa-
weem parradeem, un zittem parradneekeem gan
maſ atlikke. Gan tappe zeenigam Kungam teikts,
ka Lizzepura ẜeewa pee wiẜẜa ta wainiga eẜẜoti -
bet ẜchi pratte isrunnatees, us zeenigas mahtes pa-
ļaudamees. Tad tappe zits taî ẜehtâ par ẜaim-
neeku zelts, kas plukkats bija, plukkats palikke, un
par trim gaddeem isnihke. Niknpuhze tukẜcha
palikkuẜi, bet tomehr pee lepnas dſihwoẜchanas un
gattawahm leetahm eeradduẜi, kad ta nei tehwa
nammâ, nei zittur weeglu buhẜchanu atradde, ẜah-
ze ẜchurp turp ſtaigalaht, wiẜẜeem ſaldateem pak-
kaļdſihdamees, kamehr no tahdas negantas dſihwo-
ẜchanas ẜprantſchu ẜlimmibu dabbuja, un dſihwâ
meeẜâ, maita tappuẜi, leelàs mohkàs{wohkàs} mirre.
Lai mehs nu ar raugam kur Lizzepurs palikke
un kas ar wiņņu pehz notikke. Wiņẜch no jaht-
neka pahtagu isbihjees, ẜahze pa meſchu meſcheem,
ka peedſehris klihſt un kļuë pehz trim deenahm puẜ-
baddu mirris pee weenas maſas ſehtiņas meſchu-
mallà. Weens gohdigs meſchaẜargs{meeſchaẜargs} kas tur dſih-
woja, to eeſchehloja un wiņņa likteni isdſirdejis,
to zauru neddeļu ẜlehpe un kohpe, kamehr Lizze-
@b{purs}

[75.lpp.]
purs isdohmajahs, us kurrenes wiņẜch gribboht
padohtees. Atkal us elli eet, ne bija wehl tas
laiks, wehl trihs mehneẜchi pee teem noẜpreeſteem
diwi gaddeem truhke - atkal ſtarp zilwekeem doh-
tees, wiņņam bija baiẜs ẜeewiẜchku pehz. Ꞩchurp
turp dohmadams, wiņẜch eegahdajahs, kà zitkahrt
welli, zilwekus apẜehduẜchi bija - Tas wiņņam
patikke, gribbedams pee ẜeewiẜchkahm atreebtes.
Ꞩawam mihļam ẜaimneekam, tam meſchaẜargam
par ẜahl un maiſi un wiẜẜu mihligu kohpẜchanu
pateizis, ẜazzija wiņẜch, no ta atſtadamees: Dſih-
wo weẜẜels, lai tew ẜirmâ wezzumâ preeziga ẜirds
un laima pee behrnu behrneem ne truhkſt! Un kà
es ẜawu pateizigu ẜirdi, tew mannam labdarrita-
jam parahdu, kaut man mantas un naudas nawa,
tad es tew brihwibu dohdu, man trihs reiſ isdſiht,
kad es ẜahkẜchu zilweku ẜeewas apẜehdeht un tahs
mohziht. Tad tee wihri tewi labbi apdahwinahs
un tu tapẜi turrigs un baggats wihrs. Pee tahs
apẜehſtas auẜi pee=eedams, tikkai ẜchohs wahrdus
kluẜẜiņam eemuẜẜina: Draugs Lizzepur{Lizzpeur}, ẜkreen us
elles, tad es isẜkreeẜchu. Bet tikkai trihſ reiſ ween
tu man to darri - zettortu reiſi luhdſams ne, jo
tad man waijadſehs{maijadſehs} tew kaklu lauſt. Eij weẜẜels,
ẜazzija tas meſchaẜargs, es gan no ta ẜarga-
ẜchohs - un Lizzepurs gahje ẜawu zeļļu un isſud-
de, kà ne weens ne ſinnaja kur palizzis.
Pehz kahdahm trim neddeļahm, kad tas meſcha-
      @b{ẜargs}

[76.lpp.]
ẜargs Lizzepuru un wiņņa wallodu tik ko ne bija
aismirẜis, ẜahze wiẜẜur no weenas baggata kup-
tſcha ẜeewas, kam ehrmiga ẜlimmiba eẜẜoti, dau-
dſinaht. Ne weens zilweks nei wezzas bahbas,
nei krohdſineeki, nei paẜchi labdarri, to warreja
ispraſt - un pee prahtiga ahrſta pilſatâ ẜuhtiht,
tas Kuptſchis ẜawus dahlderus ſchehloja - Bet
proht pee tahdas wella apẜehẜchanas ne kahda ahr-
ſteẜchana nedſ ſahles buhtu ko palihdſejuẜchas. Ta
ẜeewa melẜche ar weenu. Zittubrihdi plohſijahs kà
trakka, zittubrihdi parleeku ẜmeedama, tad akkal
waidedama. Pabrihẜchu ta rehje ka ẜuns un ņah-
we ka kaķķis - kad ļaudis to ne ẜargaja, tad ta
pa lauku laukeem ẜkraidija. No nejauẜchi tas me-
ſcha ẜargs us zeemu isſtaigajis, raddus apmekle-
dams, ſiņņu no ta dabbuja. Tudaļ{Tadaļ} wiņẜch Lizze-
pura wahrdu atgahdajahs un nogahje us to Kup-
tſchu. Pee tahs ẜeewas nahzis, ẜchi wiņņu ẜahze
lammaht un draudeja tam azzis isplehſt. Bet tas
meſchaẜargs{uuſchaẜargs} drohẜchi wiņņu ẜatwehre un mutti pee
wiņņas auẜi lizzis, ſazzija kluẜẜiņam. Draugs
Lizzepur, ẜkreen us elles. Azzu mirklî tappe wiņ-
ņa weẜẜela un rahmprahtâ. Wiẜẜi ļaudis, mutti
atplehtuẜchi brihnijahs par to meſcha{meeſcha} ẜargu un
turreja to ẜawâ prahtâ par burwi. Nu zerreja
tas meſcha ẜargs labbu kukkuļu nopelniht, bet tas
ẜihkſts kuptſchis, leedſehs wiņņam ko doht, ẜazzi-
dams: neģ wiņņa ẜeewa no ẜew paẜcha eẜẜoht
      @b{weẜ-}

[77.lpp.]
weẜẜela tappuẜi: bet kad zitti gohdigi ļaudis to
usrunnaja, eedewe wiņẜch nabbagam wihram puẜẜ-
dahlderu. Majâs nahzis tas meſcha ẜargs apņeh-
mehs, wairs ar tahdu ammatu ne darbotees, ta-
pehz kà wiņņam tik maſ makẜaja. Bet tas ne ilgi
ne bija, tad jahtneeks ar rohka ſirgu auliſki ẜehtâ
eeẜkreen. Tas bija weens ẜullainis, kas no weena
muiſchneeka pee ẜcha meſchaẜarga bija ẜuhtihts,
wiņņu luhgt us muiſchas nahkt, to zeenigu gaẜpa-
ſchu, ko wels jahdelejoht, tapat dſeedinaht kà
wiņẜch tai kuptſcha ẜeewai eẜẜoht palihdſejis. Nu
buhs labbi pelņi, dohmaja tas meſcha ẜargs ẜawâ
prahtâ un nojahje tur luſtigs: un ar tahs muiſch-
neezes tapat darrijis kà pirmu reiſi, Lizzepurs is-
ẜkrehje un tas zeenigs kungs tam ẜimts dahlderus
ẜchķehpa naudu eedewe, ko wiņẜch, muhſcham tik
daudſ naudu ne redſejis, ar preeku ẜeewai pahr
neẜẜe. Daſcha waijadſiga leeta nu tappe pirkta,
daẜch wezs parrads lihdſinahts. Wiņẜch pirke lab-
bu rummaku, ẜeewai ar gohdu braukt us baſnizu,
kraẜchu rattus un miẜẜiņga wehrſeles. Behrneem
wiņẜch pirke ſahbakas un gohda ẜwahrkus, bet wiẜs-
wairak wiņẜch naudu ne ſchehloja, ẜaweem behrneem,
ko gohdiga mahte bija us laẜẜiẜchanu audſinajuẜi,
wiẜẜadas labbas grahmatas, kas ween bija dabbu-
jamas, ẜagahdaht. Wiņẜch dabbuja lehti weenu
Ꞩkohlmeiſteru, kas tohs jo labbak ismahzitu -
un makẜaja tam pareiſi - Zittu daļļu no tahs
      @b{nau-}

[78.lpp.]
naudas wiņẜch us gruhtu deenu dohmaja patau-
piht.
Ꞩchinnî preekâ wehl buhdams atjahj diwi Ģeh-
ģeri, un luhdſ to gauſchi us pilsẜatu pee weena
augſta Runnaskunga un Ģenerali nahkt, wiņņa
gaẜpaſchu, kas zeeẜchi no wella tohpoht mohzita,
glahbt, ar to apẜoliẜchanu wiņņam par to mak-
ẜaht, zik ween praẜẜihs. Ꞩchè tas meſchaẜargs
apdohmaja, kà tas jau treẜcha reiſi eẜẜam, un kà
us preekẜchu wiņņam ne buhẜchoht wairs brihw
Lizzepuru isdſiht, un ẜahze wiẜẜadi isrunnatees;
bet tee Ģehģeri to tamehr luhdſe, un tik daudſ
mantas ẜohlija, kamehr wiņẜch likkahs peeluhgtees
un ſirgam, muggurâ kahpis lihdſ jahje. Tur kļuïs,
kur raibâ kambarî Leel=mahte us ẜarkanu ſihſchu
gultu ẜehdeja, un kà trakka wahrtijahs, gultas
preekẜch karramas ẜaplehſdama un ẜkattitajeem az-
zîs meſdama, gribbeja ẜchi to meſchaẜargu, tik ko
to eeraudſijuẜi, ẜaẜpahrdiht, ja diwi ẜullaini to ne
buhtu apkampuẜchi. Tudaļ eedrohẜchinajahs tas
meſchaẜargs un eemuẜẜinaja wiņnas auẜî tohs
wahrdus, ko mehs ſinnam, un ta Leelamahte tap-
pe kluẜẜa un gudra kà papreekẜch, brihnidamees
par to ļauſchu pulku apkahrt, un kà wiẜẜas ſihſchu
drehbes bija ẜapluhkotas. Tad dewe tas preezigs
Runnaskungs wiņņam ſelta un ẜudraba=naudu, zik
ween warreja paneſt un gohda drahnas ẜeewai un
behrneem - ir labs ſirgs kas ẜawus ẜimts dahl-
      @b{de-}

[79.lpp.]
derus wehrts bija, tappe wiņņam ẜchķiņķohts. Nu
lehze tas meſcha ẜargs no preeka, kà ahſis ap
wezzeem Behrtuļeem, mahjâs pee ẜawas ẜeewas
un behrneem tizzis un teem to neisẜkaitamu naudu
un tahs jaukas drehbes rahdidams. Nu gawileja
wiẜẜi behrni un ẜaime - wiẜẜi meſchi no ſiņgehm
atẜkanneja - Nu ẜaluhdſe wiņẜch raddus un pa-
ſihſtamus un taiẜija leelas dſihres, un ẜpehlmaņ-
ņi darrija tſchaklas kahjas, tà wezzeem kà jau-
neem. No ẜcha brihſcha ẜahze tas meſchaẜargs,
jo wairak pa goddam dſihwoht un pateize Deewam
un apẜchkinķoja baſnizu ar jaunu ẜudrabu biķkeri
un to ẜkohlu ar diwi ẜimts dahldereem, no
ẜcheem naudas augļeem, weenu bahriņu audſinaht
un mahziht. Kur wiņẜch ween ſinnaja, kur kahda
atraitne un nabbagi ļaudis bija, wiņẜch wiẜẜus
apgahdaja. Wiņẜch dohmaja, kà wiņņam us
behrnu behrneem mantas gan eẜẜam.
Jau wiņẜch mekleja weenu labbu ẜehtu us renti
dabbuht - bet nedohmajoht eebrauz wiņņa ẜehtà,
ſelta=ratti ar ẜeẜcheem ehrſeļeem ar diwi ẜullaineem
pakkaļ un 4 jahtneekeem ẜahnîs un preekẜchâ.
Weens laipnigs kehniņa kambarjunkeris iskahp ah-
râ un aizina to meſchaẜargu leelâ ſteigẜchanâ us
Ķehniņa pilli braukt, jo ta Ķehniņeene pawiẜẜam
no ļauna garra tohpoht nomehrdeta un ne weens
no wiņņas trakkuma ne warroht glahbtees: pats
ķehniņẜch eẜẜoht tadehl ļohti behdigs, un isdſirde-
      @b{jis}

[80.lpp.]
jis ka winẜch prohtoht apẜehſtus ļaudis dſeedeht,
wiņẜch tam ſchehlaſtibas prahtâ pawehl, pee wiņ-
ņa nahkt un to Ķehniņeeni glahbt. Ak mannu
ẜuhru deenu! kà ẜahze tas meſchaẜargs kleegt un
waimanaht - ẜeewa un behrni lihdſ raudaja -
kur nu palikẜchu! jau mans mehrs irraid pilns!
Tik trihs reiſ man bija no Lizzepura wehlehts, to
isdſiht, zettortu reiſi tas neſtahw mannà{wannà} waļ-
ļâ. Kad nu tas meſchaẜargs tà ar ween ſcheh-
lojahs un leedſahs nahkt, ẜagrahbe tee jaht-
neeki to ar warru, zehle to rattôs un brauze
tik ahtri kà wehjẜch, zauru deenu un nakti,
kamehr pillî kļue. Preekẜch ķehniņa weſts tas
meẜchaẜargs wiẜẜ isteize, ko Lizzepurs wiņ-
ņam bija wehlejis un kà tas nu wiņņa kaklu mak-
ẜajoht. Bet tas ķehniņẜch ne auſi ne greeſe us
wiņņa wallodu, bet duẜmigs tappis, ẜazzija:
Lihdſ pariht es tew no ſchehlaſtibas laiku dohmu,
kahdâ wihſê tu mannai Ķehniņeenei warri palih-
dſeht; bet kad tas tad ne noteek, tad tu bes wiẜ-
ẜas runnaẜchanas pee karratawahm tapẜi pakahrts.
Eij nu prohjam un mekle padohmu; bet to ļaunu
garru isdſinnis, buhs tew gohds un mantas, wai-
rak ne ka tu tawâ prahtâ warri dohmaht. Tudaļ
tappe tas meſchaẜargs{meeſchaẜargs} aisweſts un zeetumâ muh-
ru=welwî pee aisẜlehgtahm dſelſu=durwim, no
4 ſaldateem ar plikkeem ſohbiņeem zeeẜchi apẜar-
gahts, kaut wiņņam pee ehdeena un dſehrena ne
      @b{kahds}

[81.lpp.]
kahds truhkums ne bija. Ka ẜahze nu tas nab-
bags meſchaẜargs ẜawu likteni apraudaht, ka lah-
deja wiņẜch Lizzepuru, kas to tahdâ nelaimê bija
eeweddis - un lammaja to par ẜaẜohditu wellu.
Ka apraudaja wiņẜch ẜawu mihļu ẜeewu un lab-
bus behrnus. Ta waimanaja wiņẜch pa diwi dee-
nahm un naktim - ne tas wiẜlabbaks ehdens
nedſ dahrgs dſehrens wiņņam ne gahje pee ẜirds -
no aẜẜarahm wiņņa drehbes bija ka mehrktas un
meegu wiņẜch ne azzumirkli ne bija baudijis. Jau
ẜahk ta deena auſt, kas wiņņam no Ķehniņa par
pehdigu bija nolikta - jau klauẜahs zeetuma
ẜargu nahkam, tahs dſelſa durwis usẜlehgt -
jau nahk ſaldati to us pilli noweſt. Jau preekẜch
Ķehniņa weſts, meeẜ un dwehẜel wiņņam trihz -
Nu woi tu eẜẜi padohmu ismeklejis, mannai ſeltai
Ķehniņeenei palihdſeht? Nobahlis un ka puẜdſih-
wotais tas meſchaſargs atbild: Ak ſchehligs Ķeh-
niņ - juhẜu waļļa un Deewa waļļa - es tee-
ẜcham ẜawu dſihwibu par neeku turru, ja es to pa-
ẜpehtu darriht ko juhs pawehlejeet. Ko es ne eẜ-
mu pa diwi deenahm un naktim nopuhlejees pa-
dohmu atraſt - bet es ne ko ne eẜmu atraddis -
tatſchu es wehl gribbu weenu leetu mehģinaht,
neģ es paẜpehẜchu to ſchehligu Kehniņeeni isglahbt.
Lai ſchehligs Ķehniņ, preekẜch juhẜu pilli plauktu
uszeļļ un tur wirẜû to Ķehniņeeni us gohda kreh-
ẜlu ẜehdina; apkahrt to plauktu lai wiẜẜi ẜpehl-
      @b{maņ-}

[82.lpp.]
maņņi un bungotaiji lihdſ ar wiẜẜeem ļaudim ẜa-
pulzinajahs un tamehr kluẜẜi turrahs, kamehr es
teem ſihmi ar zeppuri dohẜchu. Tad lai tee ẜpehl-
maņņi un bungotaiji us weenreiſ eeẜahk ẜpehleht
un wiẜẜi ļaudis kleegt - Ko tas wiẜẜ lihdſehs
ẜazzija Ķehniņẜch, jau eeẜkaitis. Luhdſams ſcheh-
ligs Ķehniņ, lai tà darra. Mannis pehz, atbil-
deja wiņẜch un pawehleja weenam Runnas=kun-
gam par wiẜẜu to gahdaht, ko tas meſchaẜargs
gribboht. Bet tu luhko, ẜazzija tas Ķehniņẜch
us to meſchaẜargu bahrgâ gihmî greeſdamees, kà
tu wiņņai palihdſi, zittadi preekẜch tew wirwis
jau gattaws.
Pa tam waidſeja tam meſchaẜargam atkal zeetu-
mâ eet, un no rihta, kad tas plaukts jau gattaws
un ar ẜarkanu drehbu un ſelta ẜpizzehm apklahts
bija, tappe wiņẜch islaiſts. Nu ẜanahze paẜauls
ļauſchu - jau wiẜẜi ẜpehlmaņņi bija ẜanahku-
ẜchi - tad tappe ſelta krehẜls us plaukta zelts un
ta Ķehniņeene ẜpohſchi, ar krohni no dahrgeem
akmiņeem us galwas, puẜchkota, tur wirẜû ẜehdi-
nata. Wiẜẜ wehl bija kluẜs un tee ļaudis kuſte-
jahs, kà ẜkudrupuhſnis. Ta Ķehniņeene to meſcha-
ẜargu eeraudſijuẜi, ẜahze aplam un ar breeẜmigu
balẜi to ẜunniht ẜazzihdama: Tu rattuſtabs, ko tu
wehl no mannim gribbi - trihſ reiſ tu man jau
isdſinne, bet baud tikkai zettortu reiſi, tad es tew
kaklu kà zahļam lauſiẜchu. Tas meſchaẜargs ne
      @b{atbil-}

[83.lpp.]
atbildeja neneeka, bet newiļļoht wiņẜch ar zeppuri
ſihmi dewe. Azzumirklî zehlehs trohkẜnis, mallu
mallâs rihbe un wiẜẜur bija kleegẜchana. Tad
waizaja tas ļaunais gars, zaur tahs Ķehniņeenes
mutti runnadams; kas tas par trohkẜni eẜẜam?
Tas meſchaẜargs atbildeja: Tawa ẜaimneeze Nikn-
puhze nahk. Tudaļ Lizzepurs Ķehniņeeni atſtahje,
un kad patlabban tee diwi gaddi pee beigẜchanas
bija, greeſehs wiņẜch atpakkaļ us elles, un ſtahſti-
ja ellesdeewam wiẜẜu ehrmu un kà ar ẜeewiẜch-
kahm ne eẜẜoht istikẜchanas, un kà wihru ẜuhd-
dſeẜchanas par wiņņahm gan taiẜnas eẜẜam. Kad
ta Ķehniņeene atkal weẜẜela un prahtiga tappe,
zehlehs no jauna trohkẜnis ar jo leelaku kleegẜcha-
nu. Wiẜẜi ļaudis preezajahs un teize Deewu, kas
to Ķehniņeeni ſchehlojis - Lai ilgi dſihwo ta ſcheh-
liga ſemmes mahte! kleedſe wiẜẜi ļaudis. Pats
ķehniņſch to isdſirdejis nahze klaht, un us plauktu
uskahpis, apkampe wiņẜch to mihligi, un likke wiẜ-
ẜeem ļaudim ſiņņu doht, ka winẜch pa trim dee-
nahm leelas dſihres teem gribboht ẜataiẜiht, kur
wiẜẜeem buhẜchoht brihw nahkt - un to ẜcha gad-
da teeẜu atlaide wiņẜch arridſan teem ļaudim.
Daudſ zeetumneeki, kas tikkai ẜlepkawi ne bija,
tappe islaiſti - Us wakkaru bija wiẜẜi nammi pa
wiẜẜu pilẜatu ar daudſ tuhkſtoẜchahm ẜwezzehm is-
puẜchkohti, zauru nakti bija luſteẜchana un tapatt
tas lihdſ treẜchai deenai palikke. Tas meſchaẜargs
      @b{tappe}

[84.lpp.]
tappe{tadpe} par muiſchneeku un Ķehniņa Kambarkungu
eezelts - un ta meſchaẜarga ẜeewa tappe zeeniga
mahte un tee behrni tappe Jaunkungi un preilenes.
Turklaht bes zittas mantas, ẜchķiņķoja Ķehniņẜch
wiņņam leelu muiſchu ar ẜimts ſemmneekeem, us
zilts ziltim. Ta tappe tas gohdigs meſchaẜargs
pehdigi zaur Lizzepuru laimigs, un dſihwoja wehl
daſchu gaddu, un redſeja ẜawus behrnus gohdâ
paleekam.

Mahzibas.

Pee paẜakkahm mums ar ween ja apdohma, kà
tahs ne ween par kawekli un isluſteẜchanu isdoh-
matas irraid, bet wiẜẜwairak mahzibas pehz.
Kurẜch paẜakku klauẜa dehl tahm ehrmigahm un
diwainahm leetahm, ko ſtahſta, irr kà behrns, kam
pee neekeem patikẜchanas irraid. Bet gudrajs
ẜkattahs us to mahzibu tur eekẜchâ. Pats muhẜu
Peſtitais ļaudis zaur lihdſibahm kas kà paẜakkas
irraid, mahzija. Jo ļaudis, kas ne irr eeraddu-
ẜchi prahtu zillaht, ẜkaidras mahzibas tik weegli
ne paturr, un luſtes wiņņeem isſuhd - bet kad
tahs jaukâs paẜakkâs, kà eetihtas, tad luſtes
wairojahs un prahts tohp pazillahts. Kas to pa-
ẜakku jeb to lihdſibu irr paturrejis, to mahzibu al-
laſchiņ kà bildî ẜkatta. Kad es ar wahrdeem teizu,
kà ẜlinkums wiẜẜas blehdibas ẜkohla irraid, tad
tas tik daudſ ne padarrihs, kà, kad es kahdu pa-
      @b{ẜakku}

[85.lpp.]
ẜakku ſtahſtu, kà weenreiſ ẜlinkajs us ļaunahm
dohmahm padewees, ļaunu darrijis, nelaimê krittis.
Kad Jeſus mahzija: jums buhs ſchehligeem buht,
tà kà juhẜu debbes tehws ſchehligs irr, tad tas
ļauſchu prahtu us ſchehlaſtibas parahdiẜchanu prett
ẜawu tuwaku, tà ne ẜkubbinaja, kà pehz, kad
wiņẜch teem to ſtahſtu no ſchehliga Samarihtera tei-
ze. Tapat arridſan ẜchinnî paẜakkâ no drauga Liz-
zepura daſchadas mahzibas apẜlehptas irraid, ko
prahta wihrs pee ẜirds ņems - un tahs nu irraid:
I. Daudſ wihri par ẜawahm niknahm ẜeewahm
ẜuhdſejahs, kà tee zaur wiņņahm pohſtâ gahjuẜchi.
Ꞩchahdas ẜuhdſeẜchanas wehl ne irr mittejuẜchees.
Wehl, wehl tahdas niknas puhzes papilnam atroh-
namas{atrohuamas} irraid, kas ẜawus wihrus mohza, kà tee
ẜawu dſihwibu apnihkſt. Pats Lizzepurs, weens
wella ẜullainis buhdams, ne warreja to ilgak is-
zeeſt un isbehge no ẜehtas - ja pehdigi, tikkai dſir-
dedams, ka Niknpuhze nahkoht, wiņẜch to Ķehni-
ņeeni atſtahje un us elles behge. Lai Deews ikka-
tru gohdigu zilweku par niknu ẜeewu paẜarga! Pa-
reiſi Sihraks 25. nod. rakſta: Labbak es gribbetu pee
lauwahm un ohdſehm dſihwoht, ne kà pee ļaunas
ẜeewas. Bet ko buhs wihram darriht kam liktens
tahdu duẜmu puhzi peeweddis. Es atbildu: Ko
ween warredams lai rauga to ar labbu prahtu un
mihļeem wahrdeem palohziht, un tai, duẜmibas ne-
gantibu ẜkaidri parahdiht, kà zilweki ne ween tahdâ
      @b{wihſê}

[86.lpp.]
wihſè par nikneem ſwehreem tohp, bet kà arridſan
Deewa ẜohdiba, laizigi un muhſcham pee wiẜẜeem
ļauneem un nikneem zilwekeem nahk. Nomanni-
dams, kà labbi wahrdi tatſchu pee tahs ko paẜpehj,
un tik pabrihſchu tahs duẜmas pee wiņņas nahk,
tad lai wiņẜch zeeẜch, ko ween warredams, un al-
laſchiņ ļaunu prahtu ar mihleſtibu uswarra. Bet
kur tahda ẜirdiga ẜeewa buhtu, kas jo wairak ploh-
ẜahs, jo rahmaks wihrs irraid, un par wiẜẜeem
mihļeem wahrdeem ne behda; tad lai wihrs, eekam
wiņẜch leelakâ nelaimê eekriht un ļaunu ẜeewu doh-
ma atſtaht zaur behgẜchanu, papreekẜch pee ẜawa
zeeniga Kunga ſchehlojahs, un tam ẜawu ẜuhru lik-
teni isẜuhdſ. Gan weens prahtigs Kungs ſinnahs
tahdu negantneezi waldiht. Ja drauẜmas ne pa-
lihdſ, tad daſchreiſ labba pahtaga, tahs wiẜslab-
bakas ſahles irraid. Bet ko buhs nabbagai ẜeewai
darriht, kad wihrs weens ſchuhpis irraid un ẜeewu
un behrniņus leek truhkumu un baddu zeeſt? Kad
wiẜẜi mihļi wahrdi ne palihdſ, tad preekẜch Kunga
teeẜas ja=eet un tam ja ſchehlo, un tas buhtu ẜlikti,
kà Kungi ne praſtu tahdu pohſtadſihwotaiju wal-
diht - un ẜchè kuhlens tik daudſ ne padarrihs{padarrjhs} , kà
gruhts darbs zeetumâ, pee ẜauẜas maiſes un uh-
deni.
II. Lizzepuram waidſeja daudſ ſtrahdaht bet
dabbuja ẜliktu pawalgu un no lohnes maſ
zerribas bij. Ꞩchè warr mahzitees, kà tas
      @b{ẜlikta}

[87.lpp.]
ẜlikta ẜaimneeka ammats irraid, ẜawu ẜaim
pee darba mehrdeht, bet teem ne doht kas waijaga.
Kalpus tee mekle un ẜohla daudſ doht, bet labbak
to daļļu pahrdſerr, kas gohdigam kalpam jeb kal-
ponei jau taupa. Kur jau Ꞩaimneeks dſehreis irr
un Ꞩaimneeze ẜirdiga, tur ẜaime ne warr iszeeſt
 - un tahdai ẜehtai waijag isgaiſt. Tas irr ſin-
nams, labbam ẜaimneekam ne kad ẜaime ne truhkſt.
Gribbi tu ẜaimi turreht, tad raug, kà tee ne kad
bes darba irraid, bet dohd arridſan papilnam ehſt
un apģehrbu un naudas, zik norunnahts - dohd
teem labbak wairak, ne kà tu teem ko atrauji, un
taws kalps un kalpone tew tik daudſ palihdſehs no-
pelniht, kà tew wehl labba daļļa atliks.
III. Taî pagaſtâ, kur Lizzepurs ẜeewu apņehme,
bija ļauſchu tukẜchiba un ubbadſiba. Tahda buh-
ẜchana arridſan muhẜu Kurſemmê daudſ weetâs
redſama irraid, un ne kas pee ta ta wainigs ne ir-
raid, kà tas ſtiprajs ellesdſehrens, tas Brand-
wihns. Kaut jel tee zeenigi Kungi ẜawu ihſtu lab-
bumu ẜapraſtu un ẜaderretohs, jeb to pawiẜẜam
aisleegt, jeb trihsreiſ dahrgak pahrdoht, tad ļaudis
us to ne ta aplam kriſtu un ẜewi tà ne pohſtitu.
Tad jau allu wairak eemihļotu, kas tahdu ẜkahdi ne
padarra. Ja ẜazzitu, paẜchi ļaudis irr pee ẜawas
nelaimes wainigi - ko warr Kungi par to? tad
es atbildu: gan paẜchi ļaudis, kas no ẜaweem
mahzitaijeem eekẜch Deewa wahrdeem tohp mahzi-
      @b{ti}

[88.lpp.]
ti un no teem to negantibu{negantibn} tahs dſerẜchanas ẜaprat-
tuẜchi, wainigi irr. - Bet kam ta ẜkahda noteek,
kad ſemmneeki isnihkſt un wahrgſt, ka paẜcheem
Kungeem? Tapehz waijadſehtu:
1) Ļaudis labbak likt mahziht un par labbahm
ẜkohlahm, kas tik retti muhẜu ſemmê irraid, gah-
daht, jo nemahzihts irraid kà behrns, un kà
warr behrns ẜapraſt walditees. Behrns uggunî
eeraudſidams, kas tam azzîs ẜpihd, to grahbj
un pirkſtus ẜadedſina - Tà tas ar dſehreja ir-
raid, kam tas brandwihns azzîs jauks leekahs
un ne apdohma, ko ļaunu tas padarra.
2) Kad tas ne palihdſ, tad diwi daļļus no kroh-
geem waijadſehtu noplehſt un katru krohdſineeku
ẜohdiht, kas ļaudim us parradu dohd; jeb kas
tohs willina us dſerẜchanu, tahdi buhtu pakaŗ-
ŗami.
3) Brandwihnu pawiẜẜam waijadſehtu aisleegt
jeb itt dahrgi pahrdoht, kà tas kahrums pahr-
eetu to dſert, tapehz kà tas tik dahrgs irraid.
4) Katrs dſehrejs, kas pats peedſeŗŗahs jeb zit-
tu peerunnajis, kad kautkahda ẜuhdſeẜchana
nahk, buhtu labbi kuļļams. Bet taggad warr
weens ſemmneeks kaut kahds negantneeks buht,
kad wiņẜch tikkai Kunga darbus noſtrahda, tad
wiņņam ẜawa waļļa paleek, buht kahds gribbe-
dams.
      @b{5) Kâ}

[89.lpp.]
5) Kà ļaudis par ẜawu labbumu labbak gahdatu
un ẜawu dſihwibu ne apniktu un us prahtigas
taupiẜchanas dohtohs, waijadſehtu, wiẜẜeem
darbeem, riktigi usrakſtiteem buht, un ne wee-
nam Kungam pee leelas ſtrahpes brihw buht,
tohs pahrdſiht un no teem leelaku darbu un teeẜas
praẜẜiht, ne kà norunnahts un grahmatâ eerak-
ſtihts irr. To redſedami, ẜahktu ļaudis ar lee-
laku preeku pee ẜaweem darbeem un us wiẜẜadu
pelņu dohtees un pee turrigeem ļaudim Kungi
baggati taptu - un par wiẜẜu ſemmi buhtu
Deewa ẜwehtiba redſama.
IV. Lizzepurs ẜaimneezi mekledams ẜkattijahs us
ẜkaiſtu ģihmi un tappe peekrahpts. Niknpuhze
meita buhdama, kà eņģels ẜmihdinaja, bet ẜeewa
tappuẜi, ẜchi paẜchu wellu ar ẜawu niknumu ta-
mehr ķehẜija, kamehr ẜeewu un ẜehtu pamette.
Ꞩchè mahzees, kad tu ẜeewu mekle, us to wiẜs-
wairak raudſiht, kà ta ſtrahdneeze un rahma irraid
- ja ẜkaiſtums un labs puhrs klaht irraid, tad
jo labbak. Un labbu ẜeewu dabbujis, pateiz Dee-
wam it kà par to wiẜẜdahrgaku mantu, un mihļo
to kà ẜawu ẜirdi un gahda par tahs - Laulateem
draugeem peenahkahs, weens par ohtra labbumu
gahdaht un ẜaderrigeem buht. Pee tahdeem al-
laſch Deewa ẜwehtiba nahk. Bet kad wihrs deenu-
ſaglis, dſehrejs un bahrgs irraid, un ẜeewa laiẜka
un{uu} nikna, kà kuzze pa ẜehtu reedama, tur irr wella
      @b{buh-}

[90.lpp.]
buhẜchana un pohſtam ja nahk, gals irraid ubbaga
zeļẜch.
V. Atreebẜchanna{Atreebẜchaana} ir wella tikkums. Zilwekeem,
wiẜswairak kriſtiteem tas ne klahjahs. Ꞩawam
waidneekam peedoht, wiẜẜas eewainoẜchanas ais-
mirſt, draugus un eenaidneekus mihleht, ẜaweem
ẜkauģeem labbu darriht, tas irr ſihme weena Dee-
wa behrna; bet kautees, lammaht, lahdeht, atreeb-
tees, irr elles ẜkunſtes - kà Lizzepurs pee ẜee-
wahm mekleja atreebtees, ne ir brihnums, jo wiņẜch
bija weens wels un to labbak ne ẜapratte. Ko
mehs pee zitta ļaunu redſam, to lai mehs ne zee-
nijam, bet taî weetâ wiẜẜu labbu, ko pee zitteem
redſam, pakkaļ darram; un us to padohmu, ſtahſti
irraid labbi, kur mehs pee zitteem warram mahzi-
tees, us labbu dohtees un wiẜẜu ļaunu atmeſt.
VI. Zaur ẜeewas ļaiẜkumu un lepnibu Lizzepurs
parradôs eekritte, kà wiņņam waidſeja behgt.
Ꞩchè mahzees, kà ar apdohmu ja dſihwo un us
preekẜchu ja taupa. Kas ne ẜehj, tam ar ne irraid ko
pļaut, un kas gan ẜehj, ir augļus pļauj, bet to gu-
dribu ne irr mahzijees us preekẜchu taupiht, tukẜch
paliks. Maſ ļauſchu, to labbu Widdu=zeļļu proht
atraſt: jeb tee taupa parleeku, ẜawai paẜcha mut-
tei atraudami, jeb tee tehre bes apdohmu, us nah-
kamu laiku ne dohmadami. Jo wairak ẜchis ne-
rahtnums muhẜu tehwu ſemmê irr redſams. Rud-
denî wiẜẜi irr leeli un baggati - pawaẜẜarâ, kad
      @b{prahta}

[91.lpp.]
prahta ļaudim jaunas luſtes ar jaunu waẜẜaru pee
jaunahm Deewa raddibahm{raddjbahm} rohnahs, tee pehz mai-
ſes brehz, un kà trakki ẜuņņi ẜchurp un turp ẜkrai-
dele, kur kahdu ẜeeziņu warr isplehſt - un daudſ
deenas un neddeļas, darbu mekledami, nowaſa,
kur tee ẜawâ laukâ wairak warretu eeſtrahdaht.
Kad labbam wihram ta nelaime gaddahs, tahdu
ẜeewu turreht, kas ne proht taupiht, un tur klaht
labbibu ẜleppeni isņeẜs, tad wihram ne waijag
tahdai klehts atẜlehgu doht - Bet kad ẜeewa to
pee ẜawa wihra nomanna, un kad wihrs ſtipraks,
ne leekahs noturretees, tad waijag pee Kunga pa-
ligu mekleht. Ꞩawâ ſtarpâ kautees, ne kad ne
klahjahs. Pats wella ẜullainis, Niknpuhzi{Niknpuhpi} ne
kuhle, kaut wiņņai labs pehrens tahs wiẜẜlabbakas
ſahles buhtu bijuẜchas.
VII. Lizzepurs, kaut wels buhdams, ẜawam ẜaim-
neekam, kas to mihligi kohpe, pateizigu ẜirdi
rahdija. Kahds leels grehks un kauns tas zilwe-
keem irraid, nepateizigeem buht! Wehl weens
ẜuns ẜawam labdarritajam glaud. Un zilweki
daſchreiſ ẜawu labbdarritaju aismirſt un tam ar
nepateizibu makẜa. Daẜch, nohtê no drauga pa-
lihdſehts, pehz ne ẜawas azzis ne rahda. Ꞩchi ne-
gantiba wiẜẜâs mallàs redſama, kà ar preeku par-
radus darra, bet ar mohkahm makẜa - un daudſ
irr, kas pawiẜẜam us to ne dohma, un ẜawam
labdarritajam neganti makẜa. Tahdi ẜchè tohp no
      @b{wella}

[92.lpp.]
wella Lizzepura apkauneti. Kahds kauns, kahda
blehdiba! No ſagļa es warru isẜargatees un par
to, teeẜu dabbuht - bet weens wiltneeks, kas
man ar mihkſtu mehli naudu jeb labbibu iswiļļ, un
pehz ne makẜa, irr niknaks par ẜcho.
VIII. Kad weens wels wehl proht pateizigs buht,
tad tas pee zilwekeem jo waijadſiga leeta irraid.
Wiẜẜuwairak tas zitkahrt pee Ķehniņeem, Leelkun-
geem un ſemmeswalditaijeem, Leelkungu tikkums
bija, kad Deews teem kahdu laimi un{uņ} preeku pee-
ẜchķihris bija, ẜawu preeku ir ẜaweem ļaudim
lihdſdalliht, un Deewam pateikdami, tohs wiẜẜadi
apdahwinaht un aplaimoht. Daẜch waldneeks par
ẜwehtu peeminneẜchanu, ko Deews tam labbu pa-
rahdijis bija, likke ẜchurp turp jauku baſnizu jeb
ẜkohlu jeb kahdu nabbagu=nammu{nabbagu=} un ẜlimmneeku=nammu
uszelt. Zits apdahwinaja ẜawus ļaudis zittâ
wihſê un darrija teem daſchu preezas=deenu. -
Zits likke ar pilnu rohku naudu ismeſt un atlaide
teeẜas un daſchu gruhtu leezibu. Labdarriht irr
muhſcham Leelkungu tikkums bijis; un zitta ſihme
ar nawa, zaur ko weens Leelskungs par zitteem
zilwekeem zeļļahs un augſtaku gohdu pelna, kà
ween, kad wiņņam wiẜs prahts us to neẜẜahs,
labpraht doht, ẜawus ļaudis aplaimoht, no ẜawas
teeẜas atlaiſt un ir nezeenigu ſchehloht. Us to
padohmu irr Leelkungeem daudſ baggatiba un man-
tas no Deewa dohtas, to atkal ſtarp ļaudim: un
      @b{par}

[93.lpp.]
par wiņņu labbumu, un par wairoẜchanu wiẜẜas
ſemmes labklahẜchanas, isdalliht. Kad zitkahrt
Leelkungeem kahſas bija, jeb dſimtuprinzis peedſim-
me, tad tappe bes galla dahwanas iskaiẜitas un daudſ
luſteẜchanas ne ween teem Runnaskungeem, bet
wiẜẜwairak wiẜẜeem ļaudim padarritas. Tas bija
Leelwaldineekeem ẜirſchu preeks, un awots jaunas
apẜwehtiẜchanas no Deewa, kam tahda buhẜchana
pee ſemmeswaldineekeem wiẜẜai patihk. To mehs
Lizzepura ſtahſtî pee ẜcha Ķehniņa redſam - Tas
likkahs eeẜahkumâ, no ẜkumjahm dehl tahs Ķehni-
ņeenes gŗuhtas ẜlimmibas apbehdinahts, pabahrgs,
dohmahdams kà tas meſchaẜargs tihẜcham ne grib-
boht tai Ķehniņeenei palihdſeht - bet pehz, wiņņas
weẜẜelibu ẜadſihwojis, tappe wiņẜch preezigs un
apdahwinaja ne ween to ahrſti, bet lihdſ ar to,
wiẜẜu ẜawu tautu, un wiņņa apdahwinaẜchanas
kà ſtraume par wiņņeem pahrpluhde. Ꞩchè mah-
zees, tu zilweeks no ſemjas kahrtas, kà ir tu war-
ri kà Leelskungs tapt - prohti kad tew leela ẜirds
un dewigs prahts irraid. Kaut tu arri no paẜau-
les ne tohpi gohdinahts, tad tew ja ſinna; weens
Deews irr, kas tewi ẜawâ laikâ augſti{angſti} zillahs.
Bet to augſtu zilweku, kam ẜihkſta ẜirds bijuẜi, un
ẜawus ļaudis tikkai dihrajis, wiņẜch ar kaunu no-
gruhdihs wiẜẜdſiļļakâ ellê.
IX. Kad tas meſchaẜargs baggats tappe ruhpejahs
wiņẜch wiẜẜwairak par ẜawu behrnu pamahziẜchanu.
	@b{Ꞩchè}

[94.lpp.]
Ꞩchè mahzees: to naudu, ko tu ẜuhri gŗuhti nopel-
ni, tà walkaht, kà tu tawus behrnus pareiſi audſi-
na un tohs mahzi par Deewa behrneem tapt. Ꞩa-
wus behrnus ẜkohlà doht, lai tas naudu makẜa,
ne ſchehlo to, pehrz teem wiẜẜadas labbas grah-
matas, kà tee ẜwehtâ gudribâ peeņemmahs, tad
tu tawu naudu, kà us augļeem debbeẜîs buhẜi de-
wis - Jo:
Deewam peeweeſt dwehẜeles,
Wairak ģeld ne paẜaules.
Un wehl daudſ zittas mahzibas no ẜcha ſtahſta
warr ẜmeltees, kad to labbi apdohma un prahtu
zilla. Bet lai Deews dohd, kà tahs paẜchas, kas
ẜchè ẜarakſtitas irraid, daudſ ļaudis muddina us
tikkumu un labbu buhẜchanu padohtees, tad es
preezaẜchohs, kà ta ſmeekļu=paẜakka no drauga
Lizzepura tahdu labbu padarrijuẜi, un Deewam
par to ẜirsnigi pateikẜchu. Un neģ wehl, ja Deews
palihdſ, zittu tahdu ẜarakſtiẜchu.







3


