@a{nezināms}
@z{TII1790}

[1.lpp.]
Ta Jhẜa
Jsſtahſtiẜchana
kuŗŗâ
Tee Mahzibas=Gabbali
jo ẜaprohtami irr darriti preekẜch
Dundangas Draudſes
no jauna eeẜpeeſta.
Jelgawâ 1790,
no Jahņa Wridriķa Steffenhagen, zeeniga
Leela=Kunga Grahmatu=ẜpeedeja.

[3.lpp.]
     
     Par ko tew wiẜswairak jagahda?
Par ẜawu nemirſtamu Dwehẜeli.

     Pee ka tu to juhti, ka tew Dwehẜeli irr?
Pee ẜawahm Dohmahm, pee ẜawas Wallo-
das, un ẜapraẜchanas.

     Sinni tu pats, kà tew par tawu Dwehẜeli
jagahda?
Ak ne! kur es tumẜch ſamaitahts Zilwe-
ziņẜch to ſinnatu.

     Kur tad Deews tew to irr lizzis mahziht?
Eekẜch ẜawa ẜwehta Wahrda.

     Kà tohp ta Grahmata ẜaukta, kur tas Deewa
Wahrds ẜaweenohts irr?
Ta Bihbele!
     @b{Woi}

[4.lpp.]

     Woi Deews to pats runnajis un rakſtiht
lizzis?
Ja! to pats Deews zaur teem isredſehteem
Deewa=Wihreem rakſtiht lizzis.

     Kà tohp ta Bihbele dallita?
Diwejôs gabbalôs, wezzâ un jaunâ Teſta-
menttê.

     Kad ta wezza Teſtamente irr rakſtita?
Preekẜch Kriſtus Peedſimẜchanas no Moh-
ſus un teem Praweeẜcheem.

     Kad ta jauna Teſtamente irr rakſtita?
Pehz Kriſtus Debbes=Braukſchanas no
teem Preezas=Mahzitajeem un Apuſtuļeem.

     Zeekkahrtiga irr ta Mahziba eekẜch abbeem?
Diwkahrtiga, ta Bauẜliba un tas Ewan-
geliums.

     Us ko wiẜẜa ta Bihbele no Eeẜahkuma lihdſ
pat gallam rahda ?
Us to Kungu un Peſtitaju Jeſus Kriſtus,
tas irr tas Mehrķis wiẜẜu Deewa Wahrdu.
     @b{Woi}

[5.lpp.]
     Woi tu wiẜẜu Bihbeli gan warri ismahzitees?
Ne, to es ne ẜpehju.

     Kur tad tas tew ihẜi rahdihts tohp, kà tu warri
par ẜawu Dwehẜeli gahdaht?
Eekẜch  Katkiẜmes,  jeb Behrnu=Mah-
zibas.

     No kurrenes ta irr ņemta?
No Bihbeles no Deewa Wahrdeem.

     Zik irr Mahzibas=Gabbali?
Ꞩeẜchi:	tas pirmais, no teem Deewa
     Bauẜleem.
     tas ohtrais, no tahs Tizzibas.
     tas treẜchais, no tahs ẜwehtas
     Luhgẜchanas.
     tas zettortais, no tahs ẜwehtas
     Kriſtibas.
     tas peektais, no tahs Grehku
     peedohẜchanas.
     tas ẜeſtais, no ta ẜwehta Wakkar=
     Ehdeena.
     @b{Kas}

[6.lpp.]

     Kas tohs Bauẜlus irr dewis?
Pats Deews.

     Kapehz irr wiņẜch tohs dewis?
Ka mums pehz teem dſihwoht buhs, un lai
mehs mahziti tohpam, no Ļauna atſtaht, un
pehz Labba dſihtees.

     Kas irr tas Labbums, kas mums ja darra?
Ta Mihleſtiba prett Deewu, un prett to
Tuwaku.

     Kà ẜkann tas pirmais Bauẜlis?
Tew ne buhs zittus ẜweẜchus Deewus tur-
reht preekẜch mannim.

     Kas irr tas ẜweẜch Deews?
Tas Ꞩatans, kas ẜew paẜchu par Deewu
ẜchihs Paẜaules usmettees, kà arridſan wiẜẜas
radditas Leetas, kas Deews ne irr, un tomehr
kà Deews zeenahts tohp.

     Kà ẜkann tas ohtrais Bauẜlis?
Tew ne buhs Deewa tawa Kunga Wahrdu
ne pateeẜi walkaht.

     Kas tohp zaur Deewa Wahrdu ẜapraſts?
Pats Deews, ka wiņẜch eekẜch ẜawa ẜwehta
Wahrda parahdijees, un wiņņa ẜwehtais
Prahts.
     @b{Kà}

[7.lpp.]

     Kà tohp Deewa Wahrds nepareiſi walkahts?
Kad mehs lahdam, ſwehram, un pee wiẜ-
ẜahm blehņu Leetahm Deewa Wahrdu peemin-
nam,

     Kà mehs Deewa Wahrdu pareiſi walkojam?
Kad mehs to eekẜch wiẜẜahm Behdahm pee-
ẜauzam, peeluhdſam, un tam Pateizibu doh-
dam.

     Kà ẜkann tas treẜchais Bauẜlis?
Tew buhs to ẜwehtu Deenu ẜwehtiht.

     Kà tas noteek?
Kad mehs Baſnizâ eetam, Deewa Wahrdu
klauẜam, Pahtarus ſkaitam un no laizigeem
Darbeem ẜargajamees.

     Kà ẜkann tas zettortais Bauẜlis?
Tew buhs tawu Tehwu un Mahti zeenâ
Gohda turreht, ka tew labbi klahjahs, un tu
ilgi dſihwo wirs ſemmes.

     Kas tohp zaur Tehwu un Mahti ẜapraſts?
Neween muhẜu Wezzaki, no kuŗŗeem mehs
peedſimmuẜchi eẜẜam, bet arridſan kas Tehwa
Weeta irr, kas walda, kas mahza, kas dohd
Maiſi.
     @b{Kà}

[8.lpp.]

     Kà ẜkann tas peektais Bauẜlis?
Tew ne buhs nokaut.

     Kà tohp tas Tuwaks nokauts?
1) Ar Mutti, kad weens ohtru lahd, un
wiņņam Ļaunu wehl.
2) Ar Ꞩirdi, kad weens ẜawu Brahli eenihd,
un Duẜmu prett wiņņu turr.
3) Ar Rohku, kad weens ohtru noẜitt, ar
kahdu Eerohzi gribbedams.

     Kà ẜkann tas ẜeſtais Bauẜlis?
Tew ne buhs Laulibu pahrkahpt.

     Kas irr tas?
Kad mehs ar ļaunahm Dohmahm, nekau-
nigeem Wahrdeem, un Neẜchķihſtibas=Dahr-
beem ẜawu Ꞩirdi un Dwehẜeli apgŗuhtina-
jam.

     Kà ẜkann tas ẜeptitais Bauẜlis?
Tew ne buhs ſagt.

     Kas irr tas?
Kad weens zilweks ohtram ko paẜleppen at-
ņemm, jeb ar wiltu un Krahpẜchanu wiņņam
ļaunu darra.

     Kà ẜkann tas aſtotais Bauẜlis?
Tew ne buhs nepateeẜu Leezibu doht prett
tawu Tuwaku.
     @b{Kas}

[9.lpp.]

     Kas irr tas?
Mums ne buhs ohtru Zilweku apmelloht,
apgauſt, un Ļaunu bes Wainas no wiņņa
runnaht.

     Kà ẜkann tas dewitais Bauẜlis?
Tew ne buhs eekahroht tawa Tuwaka Nam-
mu.

     Kas tohp zaur to Nammu ẜapraſts?
Ne tahs Ehkas ween, bet wiẜẜas Leetas, kas
wiņņam peederr.

     Kà ẜkann tas deẜmitais Bauẜlis?
Tew ne buhs eekahroht tawu Tuwaku Ꞩee-
wu, Kalpu, Kalponi, Lohpu, jeb wiẜẜu, kas
wiņņam peederr.

     Woi ta Eekahroẜchana arridſan Grehks irr?
Ja! un tapehz Deews to aisleedſis irr.

     Kahda Tizziba irr tewim?
Ta kriſtitu Ļauſchu Tizziba.

     Ko ta mahza?
Ka mums buhs Deewu muhſu Kungu at-
ſiht, un ka mums buhs taiẜni tizzeht, deewa=
bihjigi dſihwoht un ẜwehtigi nomirt.
     @b{Kas}

[10.lpp.]

     Kas irr Deews?
Deews irr ta wiẜẜu augſtaka Buhẜchana
pahr wiẜẜahm Leetahm, no ka wiẜs Labbums
laizigi un muhſchigi pee mums ateet.

     Zik irr Deewi?
Weens weenigs Deews eekẜch ẜawas Buh-
ẜchanas, bet trihs irr Deewa Jhpaẜchibas;
Deews Tehws, Deews Dehls, Deews ẜweh-
tais Gars!

     Kas irr Deews tas Tehws?
Deews tas Tehws irr muhẜu Radditais, kas
irr raddijis Debbeẜu, Semmi, un wiẜẜas
radditas Leetas.

     No ka irr Deews tohs pirmus Zilwekus raddijs?
No itt ne kahda Leeta.

     Kahdus Deews tohs pirmus Zilwekus raddijs?
Taiẜnus un ẜwehtus pehz ẜawu ģihmi.

     Jrr tee tahdi palikkuẜchi? 
Newaid, bet tee irr Grehkôs eekrittuẜchi.

     Zaur kuŗŗa Wainu?
Zaur Welna Wiltibu un zaur ẜawu paẜchu
Wainu.

     Kahdi tad wiẜẜi Zilweki irr?
Tee wiẜẜi irr ļauni un grehzigi.
     @b{Kas} 

[11.lpp.]

     Kas irr tew no Grehkeem peſtijis?
Deewa Dehls Jeſus Kriſtus, tas irr par
manneem Grehkeem to ruhktu Nahwi zeetis,
un ẜawas dahrgas Aẜẜinis islehjis pee Kruſta
Kohka.

     Kahds irr taws Peſtitais?
Wiņẜch irr pateeſigs Deews un Zilweks.

     Kapehz irr wiņẜch Zilweks?
Ka wiņẜch preekẜch Zilweku Grehkeem zeeſtu
un mirtu.

     Kapehz irr wiņẜch Deews?
Ka ta Peſtiẜchana pilniga un muhſchiga
buhtu.

     Kad dabbuẜim mehs wiņņu redſeht?
Paſtarâ Deenâ, tad atees wiņẜch ẜohdiht
dſihwus un mirruẜchus.

     Ko tad Kriſtus taws Peſtitais tew irr pelnijis?
Deewa Schehlaſtibu, Grehku Peedohẜcha-
nu, un to muhſchigu Dſihwoẜchanu.

     Kas dohd tew to tizzeht?
Deews tas ẜwehtais Gars.

     Kas irr tas ẜwehtais Gars?
Tas ẜwehtais Gars irr muhẜu ẜwehtu=
darritais un Eepreezinatais.
     @b{Zaur}

[12.lpp.]

     Zaur ko darra wiņẜch muhs ẜwehtus?
Zaur Deewa Wahrdu, un teem ẜwehteem
Eeſtahdijumeem

     Kur wiņẜch to nodarr?
Eekẜch tahs kriſtitas Draudſibas.

     Kas irr ta kriſtita Draudẜiba?
Ta irr tas Ļauſchu Pulks, kuŗŗu ſtarpâ
Deewa Wahrds topp taiẜni mahzihts, un tee
ẜwehti Eeſtahdijumi taiẜni tohp isdalliti.

     Kas tohp eekẜch tahs kriſtitas Draudſibas
     mahzihts?
Ka mums zaur tahs Tizzibas us Kriſtus
dahrgu Nopelnumu buhs taiẜneem un ẜweh-
teem kļuht, un ka mums no Nahwes buhs
peezeltees, un to muhſchigu Dſihwoẜchanu
dabbuht.

     Kas mums to ẜwehtu Luhgẜchanu irr mahzijis?
Jeſus Kriſtus muhẜu Peſtitais.

     Kà irr Deews muhẜu Tehws?
No leelas Schehlaſtibas zaur Kriſtus Nopel-
numu.

     Kà tohpam mehs Deewa Behrni?
Zaur to Tizzibu us Kriſtu muhẜu Peſtitaju.
     @b{Ko}

[13.lpp.]

     Ko luhdſam mehs no Deewa?
Laizigas, un garrigas Leetas un Dahwanas.

     Woi tad mums tik ļohti waijag Deewu peeluhgt?
Zinnams! jo Deews irr to mums zeeti
peekohdinajis un muhẜu Waijadſiba muhs us
to dſenn

     Kà tad buhs mums Deewu peeluhgt?
Ar Paſemmoẜchanas, ar ẜirdiga Apdohma,
ar Tizzibas us Kriſtus Nopelnumu.

     Kas irr ta ẜwehta Kriſtiba?
Ta irr tas Deewa Eeſtahdijums tahs garri-
gas Atdſimẜchanas.

     Zaur ko tohpam mehs garrigi atdſemdinati?
Zaur Uhdeni tahs Kriſtibas, un zaur to
ẜwehtu Garru.

     Par kahdeem tohpam mehs atdſemdinati?
Par Deewa Behrneem.

     Warr tas Uhdens mums pee ta ko lihdſeht?
Ne tas Uhdens ween, bet tas Deewa Wahrds,
kas pee ta Uhdeni irr, un tas ẜwehtais Gars.

     Eẜẜi tu kriſtihts tappis?
Ja, es eẜmu kriſtihts.
     @b{Kà}

[14.lpp.]

     Kà tu to ſinni?
No manna Wahrda.

     Ko eẜẜi tu eekẜch Kriſtibas Deewam ẜohlijis?
Es eẜmu atẜazzijis tam Welnam, Welna
Darbeem, un Welna Buhſchanai, un es eẜ-
mu ẜohlijis ka es us Deewu gribbu tizzeht un
Deewam ween kalpoht.

     Kas irr Welna Darbi un Welna Buhẜchana?
Wiẜẜi neganti Grehki, kas no Welna nahk,
un prett Deewa, un Deewa Bauẜleem ſtahw.

     Eẜẜi tu ẜcho tawu Peeẜohliẜchanu turrejis?
Ne ka, bet es eẜmu daudſ un daſchkahrt
grehkojees un Ļaunu darrijs.

     Kas irr Grehks?
Wiẜs tas Ļaunums, kas prett Deewa un
Deewa Bauẜleem ſtahw.

     Kur eẜẜi tu tohs Grehkus eeņehmis?
Zitti man irr peedſimti, zittus es pats ar
Dohmahm, ar Wahrdeem un Darbeem eẜmu
darrijis.

     Kas peedohd Grehkus?
Deews Debbeẜîs zaur ẜaweem Kalpeem teem
Mahzitajeem.
     @b{Kas}

[15.lpp.]

     Kas wiņņeem to Ꞩpehku un Warru irr dewis?
Jeſus Kriſtus tas Waldineeks par to kriſti-
tu Draudſibu.

     Kahdeem tohp tee Grehki peedohti?
Teem, kas no Grehkeem atgreeſchahs un us
Kriſtum tizz

     Kà atgreeſchahs tas Zilweks no Grehkeem?
Kad wiņẜch ẜawus Grehkus atſihſt, noſcheh-
lo, Deewam noluhdſ, un no teem atraujahs.

     Kà tizz wiņẜch us Kriſtum?
Kad wiņẜch Kriſtus Dahrgu Nopelnumu ẜe-
wi peelihdſina, un us to palaiſchahs.

     Kas irr to ẜwehtu Wakkar=Ehdeenu eeſtahdijis?
Muhẜu Kungs Jeſus Kriſtus.

     Kad wiņẜch to irr eeſtahdijis?
Tannî Naktî, kad wiņẜch tappa pee ẜawas
Zeeẜchanas pahrdohts.

     Ko wiņẜch tur dohd?
Duidas Leetas: redſamas un neredſamas.

     Kas irr tahs redſamas Leetas?
Maiſe un Wihns.

     Kas irr tahs neredſamas Leetas?
Ta Kunga Kriſtus Meeẜa un Aẜẜins.
     @b{Kà}

[16.lpp.]

     Kà warr tas buht?
To mehs ne warram ẜapraſt, bet mums
tas ar Tizzibas irr ja peeņemm.

     Kapehz buhs mums to tizzeht?
Tapehz, ka Kriſtus tas Deewa Dehls, kas
taiẜns un ustizzams irr, mums irr peeẜohlijis
ar Maiſi mums doht ẜawas Meeẜas, un ar
Wihnu ẜawas Aẜẜinis.

     Ko ehdi un dſeŗŗi tu pee Deewa Galda?
Es ehdu ar to Maiſi Kriſtus Meeẜas, un
dſeŗŗu ar to Wihnu Kriſtus Aẜẜinis.

     Kahdas Meeẜas, kahdas Aẜẜinis?
Tahs paẜchas Meeẜas, kas preekẜch mannim
irr pee Kruſta ẜiſtas, un nokautas; tohs pa-
ẜchus Aẜẜinis, kas no wiņņa Wahtim irr istez-
zinati.

     Par ko tu to ehdi un dſeŗŗi ?
Par Eeſtipprinaẜchanu mannas Tizzibas,
un par Pameẜchanu mannu Grehku

     Par ko tu tad nu turri to ẜwehtu Wakkar=
     Ehdeenu?
Par weenu Deewigu, ẜwehtu un augſtu
Leetu.

     Kà gribbi tu tad tur klaht eet?
Ar Paſemmoẜchanas, ar Deewa Peeluhg-
ẜchanas, un ar Pateikẜchanas.
