@a{Gothards Frīdrihs Stenders}
@z{StendGF1774_AGG}

[1.lpp.]
Augſtas Gudribas
Grahmata
no Paẜaules un Dabbas.
Ꞩarakſtita
no Ꞩehrpilles un Ꞩunnakſtes
Baſnizkunga Stender.
Jelgawâ un Aisputte,
pee Jekoppe Friedrike Hinz,
1774.

[2.lpp.]
Jeſ. 40, 26.
Pazeļļeet juhẜu azzis us augẜchu, un ẜkat-
tajt, kas irr ẜchihs leetas raddijis, un 
iswedd wiņņu ẜpehku pa pulkam, un tohs 
wiẜẜus pee wahrda ẜauz.

[3.lpp.]
Mihļi Latweeẜchi,
Ꞩchè jums tohp augſtas gu-
dribas grahmata kà no
debbes dohta. Juhs 
tannî daudſ ẜweẜchas leetas laẜẜiẜeet. 
Ne dohmajeet, kà es ehrmus ſtahſti-
ẜchu. Ak ne! - Es jums ſtahſti-
ẜchu tohs leelus Deewa brihnumus 
pee wiņņa darbeem, ko juhs gan
redſat, bet ne prohtat. Pilni no
wezzu bahbu paẜakkahm juhs daſchu-
reiſ wellam un ragganahm peemeh-
rojeet, kas tihri augſta Deewa dar-
bi irraid.
Tapehz es eẜmu apņehmees, Dee-
wam par gohdu un jums par gai-
@1{A 2}
@b{ẜchumu}

[4.lpp.]
ẜchumu, to leelu paẜauli un to dab-
bu eekẜch tahs, aprakſtiht. Es to
tà aprakſtiẜchu, kà ir juhs tohs gu-
drus padohmus un tahs taiẜnas ſiņ-
ņas eekẜch Deewa darbeem atſihtut.
Jums bes tam kà lauzineekeem, ar
dabbas=leetahm, kas wirs jums, ap-
kahrt jums un appakẜch jums irraid,
wairak ja darbojahs, ne kà iſtabnee-
keem pilsẜatôs.
Nu tad, mihļi Latweeẜchi, Zilla-
jeet prahtu, us tahm augſtas gudri-
bas leetahm, ko es jums kà Tehws
un Draugs, un kà weens no Dee-
wa usmuddinahts Mahzitajs isſtah-
ſtiẜchu, pehz ta ẜpehka, ko Deews
man dewis, ar jums no ẜchahdahm
leetahm ẜamannigi runnaht.
Ꞩchi mahziba juhs us gaiẜchu gu-
dribu waddihs. Paẜchi ẜwehti Dee-
wa rakſti rahda, kà no paẜaules ee-
ẜahkuma daudſ ẜwehti arridſan tahdi
Gudri bijuẜchi, kas tahs augſtas ſiņ-
ņas no Deewa darbeem ẜaprattuẜchi
un zeenijuẜchi, kà mehs no Ahdama,
@b{Mohſu,}

[5.lpp.]
Mohſu, Jjaba, Salamanna un 
no teem Auſtruma=ſemmes=Gu-
dreem laẜẜam.
Ꞩchi gudriba 1) Deewa gohdibu
kà ẜkaidrâ ẜpeeģelî rahda. Jo no
teem dabbas=darbeem, tas irr, pee
paẜaules raddiẜchanas un waldiẜcha-
nas, ſinnams tohp, kas eekẜch tahs
neredſamas deewiẜchkas buhẜchanas
apẜlehpts irr, kad mehs no tahm
augſtahm ſiņņahm un padohmeem,
kas eekẜch wiẜẜahm leetu=leetahm ir-
raid, Deewa augſtu prahtu, gudri-
bu un mihļu apgahdaẜchanu apbrih-
noht mahzamees.
2) Ꞩchi gudriba zilla muhs par
kungeem tahs dabbas wirs ſemmes,
kad mehs tohs dabbas=darbus, ko
mehs paſihſtam, ẜew par laimu wal-
kaht prohtam.
3) Ꞩchi gudriba paẜarga muhs
par leeku tizzibu, par elka=deewibu,
un par neleetigahm bailehm, ar ko
negudri puhlejahs, un ẜawu paẜchu
laimu aplam ſaude.
@1{A 3}
@b{4) Ꞩchi}

[6.lpp.]
4) Schi gudriba muhs arridſan
mahza, ẜawu paẜchu meeẜu un eekẜch-
ķigu buhẜchanu paſiht, un kas tai
ģeld un ẜkahde, wehrâ likt.
Kas{Kar} nu tahds mulķis buhtu un
ne ẜapraſtu, zik ļohti waijadſiga lee-
ta pee laimigas dſihwoẜchanas ir-
raid, jau no maſahm deenahm mah-
zitees prahtu zillaht, Deewa raddi-
bas nolemt, pareiſi walkaht, un ne-
leetibas atmeſt?
Jo wairak tu, mans behrns, ẜcho
grahmatu ar apdohmu laẜẜiẜi un
pahrdohmaẜi, un jo wairak tu pats
tohs leelus Deewa darbus wehrâ
likẜi, jo wairak tu manniẜi, ko{no} Dah-
wids III. dſeeẜmâ ẜakka: Ta Kunga
darbi irr leeli, tee tohp mekleti no
wiẜẜeem, kam pee teem labs prahts
irraid.
Tu Gars tahs gaiẜmas, lohzi wiẜ-
ẜus mannus wahrdus, kà tee taiẜni,
un teem Latweeẜcheem ẜaprattigi
buhtu.
@b{Ta}

[7.lpp.]
Ta pirma daļļa.
No Paẜaules,
jeb
no debbes un ſemmes,
un
no tahs Dabbas.
@1{A 4}

[8.lpp.]

[9.lpp.]
Preekẜch=mahzibas.

Eekam tu tahs nahkamas nodaļ-
ļas laẜẜi, tad tew ẜchahs trihs
preekẜchmahzibas labbi ja pa-
turr:
1) Jo tahļak kahda leeta ſtahw, jo
maſak isẜkattahs.
Rihgas tohrni no tahlenes ne leelaki, kà
tawi pirkſti rahdahs. Behrns manna,
kà ẜchè azzis wiļļ. Tapehz ne aplam
par maſu leetu ja turr, kas no tahlenes
maẜs leekahs. Paturr labbi ẜcho mah-
zibu. Jo bes tahs wiẜẜi Deewa dar-
bi maſi paliktu, kas tomehr ne=isẜak-
koht leeli irraid. Deewa darbus ma-
ſus teeẜaht, buhtu Deewa gohdam
@1{A 5}
@b{pretti.}

[10.lpp.]
pretti. Jo maſi darbi maſu Meiſteri,
bet leelee darbi leelu Meiſteri ģunde.
Bet kapehz azzis tà wiļļ? Tas
ne irr azzu, bet tahļuma waina. Bet
par to irr Deews zilwekam gaiẜchu
prahtu peeẜchķihris, to taiẜni teeẜaht, 
kas azzim zittadi leekahs. Kas Mei-
ſtera darbu ne paſihſt, bet tikkai weh-
plodams kà mulķis to ſkatta, tas ne
jehdſ Meiſtera ẜkunſti un gohdu{ģohdu}. Ta-
pat, kas to leelu paẜauls=nammu ne
paſihſt, bet tikkai lohpu kahrtâ bes
prahta un apdohma ẜkatta, kà warr
tas Deewa leelumu un gohdibu jehgt?
Kà warr tas no Deewa darbeem zee-
nigi dohmaht, runnaht, un wiņņa ẜla-
wu wairoht?
Tapat 2) Jo tahļak kahda leeta
tekk, jo maſak leekahs tekkoht. Un
kad wiẜẜai tahļ irraid, tad leekahs
kluẜẜu ſtahwoti. Tà kuģģis us juhŗu
ar pilnu wehju ẜkreedams, tomehr no
tahlenes kluẜẜu ſtahwoht leekahs. Tà
tas arridſan irr ar tahm ſwaigſnehm,
kas gaiẜâ tekk.
@b{3) Kad}

[11.lpp.]
3) Kad ta weeta tekk, wirs
ka mehs eẜẜam, tad mums leekahs,
it kà ne ta weeta ar mums, bet
tahs leetas apkahrt mums tezzetu.
Kad ẜeemas=laikâ knaẜchi zaur ẜillu
brauz, tad azzim leekahs, it kà kohki
ẜkreetu. Tapat, kad us plohſtu jeb
kuģģi eẜẜam, tad mums leekahs, it kà
kraſts eetu. Us tahdu paẜchu wihſi
wiẜẜa ſemme ar mums gaiẜâ liddinada-
mees greeſchahs, un mums leekahs, it
kà ẜaule un wiẜẜ debbes=pulks apkahrt
mums ſtaigatu.
@b{Ta}

[12.lpp.]
Ta I. nodaļļa.
No ta leela debbes=gaiẜa.

Tas leelajs debbes=gaiẜs isẜkattahs
muhẜu azzim, kà augſta ſilla wel-
we, pee ka pee deenas ẜaule ſtaiga, un
pee nakts mehnes ẜpihd un ſwaigſnes
mirdſ. Ꞩcho welwi mehs ẜauzam to
augſtu debbes nammu.
Kad tu klaijumâ eẜẜi, tad tew lee-
kahs, it kâ debbes=appakẜchgals us
meſchu, jeb lauka gallu, jeb tuhdal ais
kalna ſtahw. Bet kad tu ẜawu zeļļu
brauzi, tad jo deenas jo tahļak ta deb-
bes tawâ preekẜchâ ſteepjahs. Un kad
tu daudſ ẜimts juhdſ=ſemmes buhtu
brauzis, tad tas debbes=gals allaſchiņ,
kà papreekſch, ne wiẜẜai tahļ isẜkattahs{irẜkattahs}.
Bet tomehr wiẜẜu ſemmi apkahrt brau-
zis muhſcham ne warri ẜnehgt. No ta
warri tu it ẜkaidri manniht, kà tas deb-
bes=ſillums, kautſchu tuwu leekahs, to-
mehr bes galla tahļſch irraid. Un ta
@b{ſilla}

[13.lpp.]
ſilla debbes=welwe ne ween pahr muhẜu
galwu eet, bet arridſan us ohtras ſem-
mes=puẜẜes tapat ſteepjahs. Kad tu
apſwaigſnotâ naktî galwu zilla un deb-
bes=wirs=gallu ẜkatti, tad tu gan ne-
isẜakkamu augſtibu manni, pee ka gal-
wa un wiẜẜi prahti reibſt. Zik augſts
nu tas debbes=wirẜus irr, tik tahļ arri-
dſan ta debbes, wiẜẜâs mallâs apkahrt,
no ſemmes atſtahw, kautſchu gan lee-
kahs lauzineekeem, kà us ſemmes, un
juhrmalneekeem, kà us juhŗas gull. Ar
wahrdu ẜakkoht, debbes augſtums, dſiļ-
ļums un plattums irr tihri besdibbeņi no
wiẜẜahm mallu=mallahm, un wiņņu
ſtarpus ar wiẜẜeem prahteem ne ẜnehg-
ẜim. Tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchas
juhdſes irr maẜs maẜs ẜahkumiņẜch no
wiņņa mehra. Tas irr bes galla, un
Deews weens leelaks par to, kas to
wiẜẜu ar ẜawu dwaẜchu pild.
Bet kas tad ta ſilla debbes=welwe
irraid, woi uhdens, woi leddus, woi
zits kahds beeſums? - Ak ne, tas irr
tahds tihrs gaiẜs! kas tik labb irr, kà
@b{tihrs}

[14.lpp.]
tihrs tukẜchums un besgalligs tumẜch bes-
dibbens. Ꞩchis tumẜchums tohp zaur
ẜaules={ẜaules=un} un{} ſwaigſnu=gaiẜchumu, kas to
besdibbeni wiẜẜur pahrņemm, noſillohts.
Tad nu tew ja ſinn, kà ẜaule, meh-
nes un ſwaigſnes gan leekahs pee pa-
ẜchas debbes=welwes buht, bet tahs
debbeẜis un wiņņu ſtarpi un besdibbeņi
ne isẜakkoht tahļak pahr wiņņeem
ſtahw, un ẜaule, mehnes un ſwaigſnes,
lihdſ ar muhẜu ſemmes, tannî leelâ deb-
bes gaiẜâ liddinajahs.
Ꞩchè mahzees Deewa ne=isdibbina-
jamu leelumu un wiņņa wiẜẜ ẜpehzibu
atſiht, kas to wiẜẜu raddijis, usturr un
walda. No ta ẜakka Dahwids 19 dſ.
Tahs debbeẜis isteiz ta Stipra Deewa
gohdu, un tas isplattijums paẜluddina
wiņņa rohkas darbu.
@b{Ta}

[15.lpp.]
Ta II. nodaļļa.
No muhẜu ſemmes.

Mehs ne runnajam ẜchè no muhẜu
tehwa=ſemmes, kur mehs dſih-
wojam, bet no wiẜẜas ſemmes, kas ar-
ridſan ta plaẜcha paẜaule appakẜch ẜau-
les ẜaukta tohp. Ꞩchi ſemme, jeb
muhẜu appakẜchaja paẜaule tapat, kà
ẜaule un mehnes leelâ debbes gaiſâ liddi-
najahs, un irr arridſan tapat appaļẜch,
kà ẜaule un mehnes, ne rippes, bet loh-
des kahrtâ. Wiņņa irr brihniẜchķi no
Deewa istaiẜita, un ne no ſemmes
ween, bet arridſan no uhdens paſtahw.
Diwi daļļas wirs ſemmes irr juhŗa, un
treẜcha daļļa ſemmes walſtas, kur
daudſ un daſchadas tautas dſihwo.
Bet kapehz tad Deews tahdus uhde-
ņu pulkus wirs ſemmes pamettis? Tas
irr tahm ſemmes=walſtahm par labbu,
kà uppes un akkas zilwekeem un loh-
peem, un leetus augļeem ne truhktu.
@b{Jo}

[16.lpp.]
Jo kad ẜchee leeli uhdens=trauki, proh-
ti tahs paẜauls=juhŗas ne buhtu, tad
ta ſemme lihdſ ar wiẜẜahm uppehm un
eſareem bes leetus iskalſtu, un wiẜẜur
tihri pohſti paliktu. Bet tee wehji tohs
juhŗas=twaikus ẜadſenn, un ar padeb-
beẜcheem pahr wiẜẜahm ſemmehm isdal-
la. Tà mihligi irr tas debbes=ẜaim-
neeks par zilwekeem un lohpeem gah-
dajis.
Kà ẜchi muhẜu appakẜchaja paẜaule
ne kà klaija rippe, bet kà appaļa lohde
irraid, kam rantes newa, to war pee
ta manniht, kà wehl paẜauls rante ne-
wa atraſta, bet kà kuģģineeki ẜcho muh-
ẜu paẜauli daſchureiſ eekẜch pahru gad-
deem apkahrt braukuẜchi, un weenâ
ſtrehkî us rihtu=puẜẜes ween braukdami,
no wakkara puẜẜes atkal atnahkuẜchi.
Bet kad ta ſemme kà lohde gaiẜâ lid-
dinajahs, un arridſan us wiņņas oh-
tras puẜẜes, ſemmes irraid, kur zilweki
un daudſ tautas dſihwo, kà tad tee no
ſemmes ne nokriht? - Lihdſ tapat
@b{wiņņi}

[17.lpp.]
wiņņi brihnijahs, kà mehs nenokrih-
tam. - Bet kur buhs wiņņeem ee-
kriſt? Woi debbeẜîs? Kapehz tad tu
no ſemmes debbeẜîs ne eekrihti? Jo
wiņņeem tapat, kà mums, un wiẜẜur
apkahrt us wiẜẜahm mallahm, ta debbes
wirs galwas, un ta ſemme appakẜch
kahjahm irraid. Kad tikkai weena wee-
niga leeta warretu no ſemmes gaiẜâ ee-
kriſt, tad ta ſemme un juhŗa ẜenn buhtu
zaur wiẜẜu gaiẜu isputtejuẜi{isputte juẜi}. Ꞩchè
mahzees Deewa rohku atſiht, kas muh-
ẜu ſemmi un{us} wiẜẜas leetas zaur ẜawu
ẜpehku ẜaturr.
Tas leelums ẜchihs uhdens={uhdens=un} un{} ſemmes=
lohdes jeb muhẜu paẜaules irr wiẜẜleela-
kâ riņkî apkahrt 6300 juhdſes, prohti
pehz tahda juhdſes=mehra, ko wihrs
eedams eekẜch diwi ſtundahm eet. Tas
ſemmes=mehrs zaur paẜchu dibbeni zaur,
lihdſ ohtras puẜẜes, irr 2000 juhdſes,
Apkahrt ẜchihs lohdes us wiẜẜahm mal-
lahm, kur ween ſemmes irraid, zilweki
un lohpi, un eekẜch juhŗas daſchadas
ſiwis un ehrmi mahjo. Tas zilweku
@1{B}
@b{pulks}

[18.lpp.]
pulks wirs ſemmes tohp us deẜmit ẜimts
tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜcheem rehķinehts.
Redſ zik daudſ maiſes=behrni tam deb-
beẜu=Tehwam irr, kuŗŗus wiņẜch wiẜ-
ẜus baŗŗo.
Nu tu warri nomanniht, kapehz
Deews to ſemmi raddijis. Kà ta buh-
tu mahjas un ruhmes, preekẜch daudſ
tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜcheem raddiju-
meem un tautahm, no tik daſchadahm
kahrtahm, kas wiẜẜi tur wirẜû miht, un
ẜawu barribu atrohn, no zilwekeem,
lohpeem un putneem, lihdſ teem wiẜẜ=
maſakeem tahrpiņeem un kukkaini-
ẜcheem. Woi mums ẜchè ne ja ẜakka
ar Dahwidu: Ta ſemme irr pilna no
ta Kunga ſchehlaſtibas. (33. dſ.)
@b{Ta}

[19.lpp.]
Ta III. nodaļļa.
No muhẜu appakẜchaja gaiẜa.

Muhẜu appakẜchajs gaiẜs pahr ſem-
mi un juhŗu wiẜẜur apkahrt ſteep-
jahs, un newa tahds tihrs, kà tas lee-
lajs debbes=gaiẜs, ko mehs pirmâ no-
daļļâ aprakſtijuẜchi. Muhẜu gaiẜs, ne
augſtak, kâ diwi trihs juhdſes us wirẜu
isplaẜchahs. Un jo tuwak pee muhẜu
ſemmes, jo beeſaks un twaikains, bet
jo tahļak un augſtaks no ſemmes, jo tih-
raks un ẜkaidraks, kamehr tahds tihrs
tohp, kà ar debbes=gaiẜu ẜa=eetahs.
Tannî appakẜchajâ beeẜâ gaiẜâ zilweki
un lohpi dſihwo un wiẜẜi augļi aug.
Bet kad us teem wiẜẜ=augſtakeem kal-
neem uskahpj, tad tas gaiẜs wirẜû tik
plahns irraid, kà tik ko dwaẜchu wilkt
warr. Tapehz tur arridſan ne koh-
ziņẜch ne ſahlite aug. Un jebẜchu mehs
to gaiẜu apkahrt mums ar azzim ne
warram redſeht, tad tomehr mehs to pee
@1{B 2}
@b{ẜawas}

[20.lpp.]
ẜawas meeẜas juhtam, kad ẜilts, wehẜs
un aukſts irraid. Brihſcham mehs ar-
ridſan to gaiẜu apkahrt ẜew ohſcham, kad
pilns no daſchadas ẜmarẜchas irr. Un
kad puhẜch, tad arridſan to gaiẜu dſir-
dam.
No uhdens un no ſemmes daudſ
twaiķi us augẜchu kahpj, tee weegļaki
augſtak, un tee gŗuhtaki ſemmak. Jo
ẜiltums pehz ẜaltuma, un ẜaltums pehz
ẜiltuma welkahs. Ꞩiltâ iſtabâ ſeemas
laikâ ta ẜilta zilweku dwaẜcha us ẜalteem
glahſchu lohgeem nowelkahs, no ka tee
lohgi apẜwihſt un no ẜalnas ẜaẜarmo.
Un kad durris atweŗŗ, tad ẜaltums kà
duhmi eewelkahs.
Tee twaiki, kas no uhdens uskahpj,
irr ẜlapji un uhdenigi. Bet tee, kas
no ſemmes uskahpj, irr daẜchadi, zitti
drehgni, zitti tauki{ļauki}, zitti ẜehraini, zitti
ẜahlaini, zitti ẜmirdaini un ẜpittaligi.
Zitti zeļļahs ar duhmeem no deggo-
ẜchahm leetahm, zitti nahk no puëkļeem
un maitahm.
@b{Ꞩchee}

[21.lpp.]
Ꞩchee twaiki nu, kas no tahs zaur
ẜauli ẜaẜilditas juhŗas un ſemmes weh-
ẜumâ, jeb arridſan no ẜaẜalluẜchas
ſemmes ẜiltâ gaiẜâ us augẜchu kahpj,
pild to gaiẜu ar daſchadeem ẜilteem un
ẜalteem, ẜauẜeem un ẜlapjeem twaikeem,
no ka daſchadas leetas un ẜpihgoļoẜcha-
nas gaiẜâ krahjahs un pahr ſemmi
nahk, ko Deews mums par labbu
ſtahdijis.
Ko mehs daudſreiſ mannam un red-
ſam, to mehs eejukkuẜchi paſihſtam.
Bet kas retti un kà nejauẜchi nahk, un
druẜziņ ẜweẜch isẜkattahs, un ẜpihguļo,
to tee Latweeẜchi tuhdal par wella mah-
ņeem turr, un tohs burwjeem un rag-
ganahm peemehro. Bahbas brihſcham
arridſan ẜauli, leetu, ẜalnu, kruẜẜu un
pehrkoņa=gaiẜu eekẜch ragganu rohkahm
leek. J juhs grehzineeki! kaunajtees
jel weenreiſ, Deewa darbus wellam un
wiņņa beedreem peemehroht. Tas irr
leela Deewa=ſaimoẜchana, ar ko juhs
no wezzeem pagaņu laikeem lihdſ ẜchim,
pret ẜwehtu un wiẜẜuwaldigu Deewu
@1{B 3}
@b{ne}

[22.lpp.]
ne ſinnoht apgrehkojuẜchees. Tas, kas
debbes, ſemmi, gaiẜu un twaikus
mums par labbu raddijis, tas tohs ar-
ridſan walda, un ẜawu waldiẜchanas
gohdu ne ar raddibu, neģ wehl ar ļaunu
garru dallihs. Man pahr=eet ẜchau-
ẜchalas, to wairak peeminneht. Kas
nu ne gribb lohps palikt, tas lai zilla
ẜawu prahtu, un lai labbi apdohma,
kas katra leeta irr, kas no twaikeem
gaiẜâ nahk, un kà tas no ſchehliga Dee-
wa mums par labbu wehlehts.
Ꞩchahs gaiẜa=leetas un atẜpihde-
ẜchanas irr tſchetrkahrtigas:
1) Zittas ne irr wairak, kà gaiẜa
dſihẜchana un ẜkreeẜchana, kà tee wehji.
2) Zittas irr uhdenigas, kas no
ẜlapjeem twaikeem nahk, kà raẜẜa, ẜar-
ma, migla, padebbeẜchi, mahkuļi{wahkuļi}, lee-
tus, ẜneegs, kruẜẜa, un ſtaipeklis jeb
lauku noſtihgoẜchana.
3) Zittas irr uggunigas, kas no
ẜehraineem twaikeem nahk, kà ſibbens
@b{ar}

[23.lpp.]
ar pehrkoņu, ruhẜa, leeki ugguņi,
puhķis un zitti baigi.
4) Zittas tikkai ẜpihguļo no ẜaules
un mehnes ſtarreem, kà warrawihkẜne,
dahrs apkahrt ẜaules un mehnes, rihta={rihta=un} un{}
wakkara=blaſma, ẜaules=ſtabbi,
ẜaules agraka lehkẜchana, un wehlaka
noreeteẜchana, un leekas ẜaules un leeki
mehneẜchi.
@1{B 4}
@b{Ta}

[24.lpp.]
Ta IV. nodaļļa.
No teem wehjeem.

Wehjẜch newa zittadi, kà kuſtinahts
gaiẜs, kas weenâ ſtrehkî kà dſihts
ẜkreen. Tà kà uhdens kraſtôs taiẜnâ
lihdſibâ kluẜẜu ſtahw, bet kad kahdâ
mallâ leija tohp, tuhdaļ uhdens uhdeni
ſpeeſch un tekk: tapat kad gaiẜs wiẜẜur
apkahrt weenlihdſibâ irr, tad rahms
gaiẜs ne lappiņu kuſte, bet kad no kah-
das puẜẜes ta weenlihdſiba ſuhd, tad
tuhdal gaiẜs gaiẜu ẜpeeſch un puhẜch.
Wehjẜch daſchadi rohnahs: No ahtras
kuſtinaẜchanas, kà pee wehdinaẜchanas
ar wehdekli un pee auliẜkas jahẜchanas.
No ẜiltuma, kà pee leelahm ugguns=
leeẜmahm mannams. No ẜaſpeeẜcha-
nas, kà pee plehẜcheem. No ẜchauru-
ma, kà pee ẜkurſtiņeem un zaurumeem.
Bet no ka tee leelee wehji nahk, kas
pahr daudſ ſemmehm un juhŗu ẜkreen,
no ta ẜakka tas wiẜẜugudrakajs Peſti-
@b{tajs:}

[25.lpp.]
tajs: Tas wehjẜch puhẜch kur gribbe-
dams, un tu gan dſird wiņņa puhẜcha-
nu, bet tu ne ſinni, no kurrenes wiņẜch
nahk, un kurp wiņẜch eet.
Brihſcham wehjẜch wirs=gaiẜâ ſtipri
eet, kad appakẜchâ tik rahms irraid, kà
ne lappiņa kuſtahs. Brihſcham arri-
dſan tee wirẜeji baltee padebbeẜchi ẜchurp,
un tee ſemmaki melni un ſtrihpaini pa-
debbeẜchi turp eet.
Kad wehjẜch ar leetu zeļļahs, tad
wehtru ẜauz. Kad ar leelu warru
kaukdams puhẜch un ŗuhz, tad auku
ẜauz. Bet kad ahtri ẜchņahkdams roh-
nahs, gruhẜch, plehẜch un ẜmilktus rin-
ķê greeſch un ſajauz, un atkal ahtri
pahreet, tad weeẜuli ẜauz.
Tee wehji daſchadu gaiẜu atneẜẜ, pehz
tahm paẜaules mallahm, no kurrenes
tee nahk.
1) Tas rihtenis jeb auſtriņẜch atneẜẜ
ẜauẜu un ẜkaidru gaiſu. Jo wiņẜch
@1{B 5}
@b{pahr}

[26.lpp.]
pahr leeļeem un ẜauẜeem ſemmes=ſtreh-
ķeem nahk.
2) Tas deenas=widdus=wehjẜch ẜiltu
gaiẜu ar druẜziņ leetu atneẜẜ. Jo
wiņẜch pahr ẜilteem ſemmes=ſtrehķeem
nahk, un tikkai weetahm pahr juhŗu eet.
3) Tas wakkara= jeb leijas=wehjẜch
no juhŗas nahkdams wehẜumu un leetu
un brihſcham ẜneegu atneẜẜ.
4) Tas ſeemeļa=wehjẜch nahk pahr
ẜalteem ſemmes ſtrehķeem, kur daudſ
ẜneega irraid, un ẜalnu, un brihſcham
ẜneegu un draņķu atneẜẜ.
Tas labbums, kas no wehjeem nahk, irr
irr 
1) kà tee to leelu ẜaules ẜiltumu un
karſtumu nowehẜina un tohs ſemmes=
augļus ẜpirdſina.
2) Kà tee leetus atneẜẜ un ẜemmi au-
gligu padarra.
3) Kà tee ẜlapju ſemmi noẜuẜẜina.
@b{4) Kà}

[27.lpp.]
4) Kà tee to gaiẜu, bes ka zilweki un
lohpi ne warr dſihwoht, tihri, un tohs
nelabbus twaikus aisdſenn. Jo kad
wehji ne buhtu, tad muhẜu appakẜch=
gaiẜs, pilns no daſchadeem twaikeem,
tapat kà ſtahwu=uhdens, drihſ ẜahktu
puht un ẜmirdeht. Kas warretu to
zeeſt un dſihwoht?
Tà mahzees Deewa mihligus padoh-
mus pee wehjeem atſiht.
@b{Ta}

[28.lpp.]
Ta V. nodaļļa.
No tahm uhdenigahm
gaiẜa=leetahm.

Jkdeenas ne=isẜakkams pulks ẜlapju
twaiku no ſemmes un uhdenim zeļ-
ļahs un us augẜchu kahpj, ko wehjẜch
pehz tahļak dſenn un no ka daſchadas
leetas gaiẜâ krahjahs. - Kà tee twai-
ki ar ẜiltumu uskahpj, un nowehẜeju-
ẜchees atkal nokriht, to tu warri ẜkaidri
redſeht, kad tu pahr werdoẜchu katlu
wehẜu bļohdu turri. Tuhdaļ twaiki
pee bļohda peekaŗŗahs, ẜadohdahs, un
par uhdens=lahẜehm tappuẜchi atkal
nokriht.
Raẜẜa tà rohnahs. Kad ẜilts waẜ-
ẜaras=gaiẜs pret wakkaru un zauru
nakti nowehẜajahs, tad ta ẜemme wehl
ẜawu siltumu paturr. Tee twaiki no
ẜiltakas weetas ẜaltakâ gaiẜâ kahpj.
@b{Kad}

[29.lpp.]
Kad tee nu ẜadohdahs un gŗuhtaki tohp,
tad kà lahẜites nokriht, un tohs augļus
ẜlazzina un ẜpirdſina. Un tas irr ta
raẜẜa. Bet kad wehjẜch tahs lahẜites
aisdſenn, eekam raẜẜa nokriht, tad mehdſ
ohtrâ deenâ liht. Zitta raẜẜa no pa-
ẜcheem augļeem isẜwihſt.
Ꞩarma rahdahs, kad raẜẜa ẜalſto-
ẜchâ laikâ kriht, un laukôs un kohkôs ẜa-
ẜalſt. Brihſcham arridſan zeetâ ſeemâ
zilweki un lohpi no dwaẜchas un ẜaweem
paẜcheem twaikeem apẜarmo.
Migla zeļļahs no uhdens. Kad
wiẜẜai daudſ uhdenigi twaiki pahr no-
wehẜotas ſemmes ſtahw, un ẜawa
gruhtuma dehļ ne warr us augſtaku
gaiẜu zillatees, tad migla kà ſtraume un
juhŗa isplaẜchahs, un brihſcham wiẜẜu
gaiẜu apņemm. Tahda migla tik labb
irr, kà padebbes wirs ſemmes, eekẜch
kuŗŗas mehs eẜẜam, un ne tahļ redſeht
warram. Bet kad tas wirsgaiẜs
wehẜs paleek, tad ta migla us augẜchu
kahpj, un par padebbeẜcheem un par lee-
tu tohp.
@b{Padeb-}

[30.lpp.]
Padebbeẜchi rohnahs no teem mi-
glaineem twaikeem, kad tee augſti kahpj,
un no wehja ẜadſihti tohp. Tee arri-
dſan zittadi nawa, kà migla wirs gaiẜâ.
Tee plahnaki twaiki wiẜẜ=augſtaki
kahpj, un balti isẜkattahs, un tas irr
tee ẜilti debbeſchi. Bet tee beeſaki{peeẜaki}
un gŗuhtaki, kas no ta appakẜch=gaiẜa
neſti tohp, brihſcham tà ẜabeeẜojahs, kà
tumẜchi un melni mettahs, un tas irr
tee mahkuļi jeb leetus={leetus=un} un{} ẜneega=pa-
debbeẜchi.
Leetus tà kļuhſt. Kad wehjẜch
tohs twaikus gaiẜâ ẜadſenn, tad tee ẜa-
dohdahs un par lahſehm tohp, kas krih-
toht zittas lahſites lihdſ ŗauj, un tà par
leetu tohp. Kad tee no maſa augſtuma
nokriht, tad tahs lahſites smalkas irr,
un kà raẜẜa pahr=eet un ẜmalki no-
lihſt. Kad tahs lahẜes gŗuhtakas irr,
un no leelaka augſtuma kriht, tad labs
leetus nolihſt. Bet kad ſtiprs wehjẜch
jeb auka tahs gŗuhtas lahẜes ẜadſenn, un
ẜpeeſch, tad leetus gahſin gahſch.
@b{Ꞩneegs}

[31.lpp.]
Ꞩneegs tà nahk. Kad padebbe-
ẜcha twaiki ẜaltâ gaiẜâ ẜaẜarno, ẜadoh-
dahs un gŗuhtaki tohp, un nokriht, tad
ẜneeg. Kad jau isẜalluẜchi twaiki no
drehgna appakẜch=gaiẜâ ẜadohdahs, tad
kà putraimi nokriht, kuŗŗu ẜerdî
ẜneedſiņẜch irraid. Bet kad tahs leetus=
lahẜites puẜẜ=ẜalluẜchas us ſemmes kriht
un apẜalſt, tad atkalla tohp.
Kruẜẜa tà rohnahs. Kad tahs uh-
dens=lahẜites augſtâ leetus=debbeẜchâ
ẜaẜalſt un leddainas tohp, un krihtoht
zitti twaiki un ļahẜes peekaŗŗahs un pee-
ẜalſt, tad kruẜẜa kriht. Un jo wairak
peelihp un leelaki tohp, jo ẜmaggaki
kriht, un ẜkahdi darra. Daudſreiſ tik
leeli kà labbi ſirņi, brihſcham, bet retti,
kà meſcha=ahboļi, un leelaki kriht.
Kruẜẜa pee deenas, retti pee nakts kriht,
un wehẜumu appakẜch=gaiẜa atneẜẜ.
Staipeklis jeb lauku=noſtih-
goẜchana irr, kad pawaẜẜarâ, bet jo
wairak ruddenî, lauki un ruggaji kà no
dſirnekļu paweddeneem noſtihgoti tohp,
@b{pee}

[32.lpp.]
pee ka tee raẜẜas=twaiki kà pehrlites pee-
kaŗŗahs. Tas nahk no teem ẜmalkeem
un taukeem{laukeem} twaikeem, kad tee ẜawel-
kahs un kà ſtihgas ẜaņemmahs. Kad
tahs rahdahs, tad tas us labbu ẜkaidru
un jauku gaiẜu irraid.
Wiẜẜi twaiki tai ſemmei daudſ labbu
parahd. Tee to gaiẜu nodrehgno un
nowehẜina, to karſtumu remde, to
ẜmarẜchu wairo, un ſahles un augļus
ẜpirdſina. Ꞩawadi ta raẜẜa tohs wih-
toẜchus augļus ẜpirdſina, un tohs, lap-
pu={lappu=un} un{} ſeedu=mehneẜî, ar to ẜmarẜchu
apdſihwo, kas no kohka={kohka=un} un{} puķķu=ſee-
deem nahk. Ta migla tihri to gaiẜu no
neweẜẜeleem twaikeem. Tee padebbe-
ẜchi tahs ẜaules ẜpeeẜchanu remde, to
gaiẜu nowehẜina, un augļus ẜpirdſina.
Tas leetus ẜlazzina un audſina tohs
dehſtus, un labbibu. Kad weegli lihſt,
tad ſemmi mihkſtina, bet kad pawaẜẜarâ
ſtipri lihſt, tad to usruhguẜchu ſemmi
ẜaplazzina. Tas leetus arridſan akkas
un uppes usturr. Ꞩneegs un kruẜẜa
to gaiẜu nowehẜina un tihru uhdeni no
@b{gaiẜa}

[33.lpp.]
gaiẜa atneẜẜ, kas ballinaẜchanai un bruë-
ẜchanai ļohti ģeldigs irr. Ꞩneegs ar-
ridſan pee ſeemas=ẜehjuma{ſeenas=ẜehjuma}, pee zeļļa un
pee gaiẜmas eekẜch gaŗŗahm un tum-
ẜchahm naktim, daudſ palihdſ.
Tur pretti ẜarma ẜkahde wahrigeem
augļeem. Jlga un ẜmirdoti migla da-
ſchadas ẜlimmibas dſemde. Kad deb-
bes ilgi apmahkuẜees ſtahw, tad tas to
gaiẜu nowehẜo, un ſeemas=laikâ ẜalnu,
un waẜẜaras=laikâ wehẜumu un ne-
augligu gaiẜu padarra. To darra ar-
ridſan paſtahwigs leetus=laiks. Kruẜ-
ẜa daſchu ẜkahdi darra un to ſemmi ẜa-
ẜallina. Ꞩcho wiẜẜu tas augſtajs
Deews kà rihkſtes sawâ rohkâ turr, zil-
wekus pahrmahziht, bet tomehr kà
Tehws, pehz ẜawas ẜwehtas apgah-
daẜchanas, us labbu greeſch.
@1{C}
@b{Ta}

[34.lpp.]
Ta VI. nodaļļa.
No tahm uggunigahm
gaiẜa=leetahm.

Nu nahkam mehs us tahm ugguni-
gahm ſihmehm gaiẜâ, kas baili-
gas rahdahs. Ꞩchè es wiẜẜ=pirmak
pehrkoņu un ſibbiņus aprakſtiẜchu.
Kad ẜaule ẜpeeſch, jeb karſti ẜpihd,
kà wiẜẜ twihkſt, tad daudſ ẜehraini un
ẜilti twaiki us augẜchu kahpj. Tee gai-
ẜâ ẜchurp turp ſtabbôs ẜakrahjuẜchees no
wehja daſchadi augẜchup ſemjup lohziti
un wadditi tohp. No ẜcheem ẜehrai-
neem twaikeem kruhtis apgŗuhtinatas
tohp un ẜweedri rohnahs, kamehr weh-
tras={wehtras=un} un{} pehrkoņa=gaiẜs ar beeſeem
gŗuhteem un tumẜcheem padebbeẜcheem
zeļļahs, un zaur leetu un pehrkoņu kruh-
tis atkal atẜwabbina.
@b{Pee}

[35.lpp.]
Pee paẜcha pehrkoņa tee ẜehraini
twaiki no wehja kuſtinati berſchahs, ee-
karẜahs un eedeggahs. Tad tas gaiẜâ
ar leelu trohkẜni ẜprahgſt, ẜpeŗŗ un
ẜchauj, ittin kà biẜẜe jeb leels gabbals is-
ẜchauts taptu. Brihſcham arridſan kà
lauſin lauſch, kad leels ſtrehķis us ween-
reiſ eedeggahs. Tas atbals padebbe-
ẜchôs un arridſan pee meſcheem un kal-
neem daudſkahrtigi atẜkann, duhz un
rihb. Kad nu leelus un daudſ ſibbiņus,
wiẜẜuwairak tumẜchâ naktî mett, tad
tahds bahrgs pehrkons breeẜmigs un
bailigs rahdas, kà lohgi trihz, un zil-
weki un lohpi drebb.
Bet, woi ne buhtu labbaki, kà
Deews tahdus baidekļus pawiẜẜam ne
liktu pahr ſemmi nahkt? Ak ne. Tas
mums ne buhtu labbi. Lai brihſcham
Deewa rihkſte irr, kad neſtundâ pehr-
kons zilweku jeb lohpu noẜperr, jeb ehkâ
eeẜchaun un to nodedſina, tad tomehr
deewiẜchka labdarriẜchana irraid, bes
kuŗŗas ne warretum dſihwoht. Kapehz
ne? To es tew ſkaidri parahdiẜchu.
@1{C 2}
@b{Woi}

[36.lpp.]
Woi ne teeẜ, kà wirs ſemmes, daſchas
maitas un daudſ zittas leetas ẜapuhſt un
ẜmird. No teem daudſ ẜehraini un
ẜpittaligi twaiki isplaſchahs. Kad nu
ẜchee twaiki no weena gadda us ohtru
wairotohs, tad jo gads, jo gaiẜs ẜatwihk-
tu, un jo niknaks mehrs zeltohs, kamehr
wiẜẜus augļus, zilwekus un lohpus beig-
tu. Bet tee ſibbiņi wiẜẜus ẜchohs bee-
ſus, ẜapuüẜchus{ẜapiiuẜchus} un ẜehrainus twaikus
eededſina un wiẜẜu muhẜu gaiẜu tihri.
Tà tas, ko mehs par nelaimi turram,
Deewa laima irr.
Bet kà pehrkons wellu mekle, un kà
wels aplam preekẜch pehrkoņa behgoht,
tas irr wezzu bahbu paẜakka un negu-
dra zilweka melẜchana. Tapat tas ar-
ridſan neeki, ko daſchi no pehrkoņa=loh-
des jeb akmiņa ẜapno, ar ko pehrkons
ẜperroht. Tà ẜperẜchana nahk no ſibbi-
ņa=ugguni, kas tik ahtri, kà biẜẜ=ſah-
les eedeggahs, un ar ahtru warru
gaiẜâ isplaẜchahs, un ko wiņẜch ẜnehdſ,
azzumirklî maita.
@b{Gribbi}

[37.lpp.]
Gribbi tu ſinnaht, zik tahļ tas pehr-
kons irr, tad ņemm wehrâ, kad ſibbens
atſpihd, un ẜkait tuhdal lehnam:
weens, diwi, trihs, tſchetri, un tà
prohjam, kamehr pehrkons ſahk duhkt
un ribbeht. Kad tu diwideſmit eẜẜi
ẜkaitijis, tad pehrkons juhdſ=ſem-
mes no tew atſtahw. Kad tu diwreiſ
diwdeſmit, tas irr tſchetr=deẜmit ẜkaiti-
jis eẜẜi, tad diwi juhdſes atſtahj, un tà
prohjam. Bet kad tu tikkai deẜmit eẜẜi
ẜkaitijis, tad puẜẜ=juhdſe, un kad tikkai
peezi eẜẜi ẜkaitijis, tad peerendeele{pee reudeele} at-
ſtahw. Bet kad pehz ſibbiņa tikkai di-
wi jeb trihs ẜkaitijis, jau ẜpeŗŗ, tad tu-
wu irr. Un kur pehrkons eeẜpeŗŗ, tur
ſibbens ar ẜpehrẜchanas trohkẜni allaſch
kohpâ irr. Tapat tas ar{irr} biẜẜi irr, kad
kas to no tahlenes isẜchauj, tad to ug-
guni un duhmus labbu brihdi papreekẜch
redſi, eekam tu biẜẜes ẜchauẜchanu dſirdi.
Bet tas, kas ar to biẜẜi ẜchaun, tam ugguns
un biẜẜes=ẜprahgẜchana weenâ reiſê irraid.
Tas, kas wiẜẜai brihniẜchķi pee teem
ſibbiņeem irraid, irr tas, kà weenadi
irr, nei wiẜẜi dedſina, bet us zittu un
@1{C3}
@b{daſcha-}

[38.lpp.]
daſchadu wihſi ẜawu ſpehku rahda, kà
no ẜenn laikeem prahtigi ļaudis wehrâ
ņehmuẜchi. Zits ſibbens tikkai eeẜper-
dams ne degg. Zits tikkai ẜkalda un
plehẜch. Zits zaurumiņņu kà urbin
zaur=urbj. Zits dwaẜchu apņemm un
azzumirklî noẜlahpj un ne kahdu ſihmi
pamett. Zits azzumirklî pelnôs ẜade-
dſina, ko wehjẜch tuhdal isputtina. Bet
pahr wiẜẜeem tas brihniẜchķi, kà zits ſib-
bens tikkai kauẜe un ne kahdu zittu ẜkah-
di darra. Tà daſcham no ſibbiņa
kurpju=ẜprahdſes, ſohbins makſtîs, ẜu-
draba kaŗŗoti appakẜch ẜpilwenu gultâ
iskauẜeti tappuẜchi, un tomehr nei zil-
wekam, nei kurpehm, nei makſtim, nei ẜpil-
weneem, kahds{kohds} ẜkahds notizzis.
Beidſoht, no pehrkoņa runnadams,
es ikweenam to mahzibu dohdu{gohdu} kà ne
labbi irr, pehrkoņa=gaiẜâ, kad jau tu-
wu irr, behgt un ẜkreet, zittadi to ſibbe-
ni lehti us ẜew ŗaut warr. Tapat ar-
ridſan tad nelabbi irr, klohna wahrtîs
jeb pee waļļa lohga ẜehdeht, kur ẜchauri
wehji zaur=welkahs, kà ſibbens lihdſ
@b{ar}

[39.lpp.]
ar teem ne eewilktohs. Gan Deewa
rohku ne weens isbehgt warr, bet zilwe-
kam tomehr waijag apdohmigam buht,
un, kur peenahkahs, ẜargatees.
Ruhẜa irr arridſan gaiẜa=tihri-
ẜchana no ẜehraineem twaikeem, kas ne
tik beeẜi nedſ ſtabbôs ſtahw, bet ẜchķidri
un kà iskaiẜiti irr. Tapehz arridſan
ruhẜas=leeẜmiņas nei dedſina, nei duhz.
Bet kà jaunus wahrigus augļus ẜwilli-
na, tas irr tahda eeņemta walloda.
Kapehz tad zilweka mattus peeguļļôs ne
ẜwillina. Ta ẜkahde, kas pee jauneem
meeſcheem, pee kohku={kohku=un} un{} ohgu=ſeedeem
un pee reekſteem noteek, tas wairak no
ẜalnas=kohẜchanas nahk, ne kà no ruh-
ẜas, kas padebbeẜchôs kà krattidamees
ẜpihd.
Wehl Deews par zilweku un lohpu
weẜẜelibu gahdadams zittas gaiẜa tihri-
ẜchanas dewis, ko Latweeẜchi Baigus
ẜauz, bet ko labbaki Leekus uggu-
ņus ẜaukt warretu.
@1{C 4}
@b{Zitti}

[40.lpp.]
Zitti no teem rahmâ waẜẜaras wak-
karâ us weenas weetas kapẜehtôs
un purwjôs ẜpihd. Zaur to daẜch
zeļļas=gahjejs naktî maldahs, doh-
madams, kà tas ẜehtas=ugguns eẜ-
ẜoht, un purwjâ nahk. Tuhdal nab-
bagam wellam wainu peemett, kà tas
zaur ẜaweem mahņeem peewihlis. Jo
wairak ẜchim leekam ugguņam pakkaļ
eet, jo wairak us preekẜchu eet un jo
dſiļļakâ purwî eewedd. Tas nahk no
paſcha zilweka eeẜchanas, kas zaur to
wehjiņu padarra, kas ẜcho leeku uggun-
tiņņu{uggun tiņņu} tahļak us preekſchu{preeķſchu} dſenn.
Zitti leeki ugguņi no wakkarôs gaiẜâ
ẜchauj, it kà ſwaigſnes{ſwaignes} no debbes
kriſtu. Kad augſti un tahļ irr, tad
kà ſwaigſnes mirdſ. Tapat ẜwezze
jeb ugguns tahļumâ arridſan kà ſwaig-
ſne ẜpihd. Bet kad tahds leeks ug-
guns tuwumâ gaiẜâ eedeggahs, tad
brihſcham kà ẜwezze un ugguns=gabbals
pret ſemmi ẜchaujahs.
@b{Brih-}

[41.lpp.]
Brihſcham tik leels kà kammoļẜch
isſkattahs, un gaŗŗa ugguniga aſte
pakkaļ welkahs. Ꞩchis leeks ugguns,
kas brihſcham dſirkſteles nokratta, kad
isdſehſt, puhķis ẜaukts tohp. Bet
ẜchis puhķis nawa dſihws ſwehrs, nei
arridſan wels, bet gaiẜa tihriẜchana.
Bahbas ẜapno, kà tahds puhķis ẜawam
ẜaimneekam labbibu un naudu atneẜẜ.
Kas to tizz, tam es wehleju, kà puh-
ķis to pehz bahbu tizzibas ar uttehm ap-
behrtu, kà tamehr kaẜẜitohs, kamehr par
ẜcho blehņu tizzibu ẜahkahs kaunetees.
Ꞩchahds leeks ugguns laikam kà lee-
la ugguns=lohde gaiẜâ ẜchaujahs
un kahdu brihdi kà ſihme pee debbes
ſtahw. Tas wiẜẜ nahkas no ẜehraineem
twaikeem, kas ahtri eedegguẜchees zits
ẜchahdi zits tahdi ẜpihguļo.
Murgi jeb baigi pret ſeemeli irr
arridſan leeki ugguņi, kas brihſcham kà
krohnis pee debbes ſtahw, brihſcham kà
bahlas ugguns=leeẜmas tè jauzahs, tè
daļļahs, tè ſtaiga, tè ſteepjahs, tè
@1{C5}
@b{ẜaŗau-}

[42.lpp.]
ẜaŗaujahs, tè ẜpihd, tè ſuhd, tè azzu-
mirklî zittur rahdahs, un daſchadi ehr-
mojahs. Laikam ẜarkans kà aẜẜins
mettahs. Latweeẜchi tuhdaļ teiz, kà
johdi, zitti, kà kaŗŗaļauſchu dwehẜeles
kaujahs. Bahbas tuhdaļ no kaŗŗa, no
badda un no mehra ẜapno. Bet tas
irr gaiẜa ẜpihguļoẜchana no leekeem ug-
guņeem, kas ne tahļ no muhẜu ſemmes
rahdahs. Un kautſchu ikgads daudſreiſ
ẜkattami, tomehr leeka walloda ne mit-
tahs. Kaut jel weenreiſ Latweeẜchi
prahtu=ļauſchu kahrtâ dohmaht, un 
Deewa darbus ar ẜwehtu zeeniẜchanu
apdohmaht ẜahktu.
@b{Ta}

[43.lpp.]
Ta VII. nodaļļa.
No tahm leetahm, kas gaiẜâ
ẜpihguļo.

Nu gribbu es jums tahs leetas ap-
rakſtiht, kas gaiẜâ ẜpihguļo un
azzim jauki rahdahs.
Warrawihkſne buhs ta pirma,
ko es isſtahſtiẜchu. Deews pats to par
derribas=ſihmi eeſtahdijis, kà tai ſemmei
ne buhs wairak zaur uhdenspluhdeem
pohſtitai tapt. Kad ẜaule us weenas
debbes=mallas ẜpihd, un leetus us oh-
tras debbes=mallas ẜaulei pretti lihſt,
tad warrawihkẜne atẜpihd. Ta ar
ẜeptiņahm pehrwehm rahdahs, no wir-
ẜu eeẜahkoht; eeẜarkans, ſeltains, pa-
dſeltens, ſaļẜch, ſils, it ẜarkans{itẜarkans} un ẜar-
kan=ſils. Gan leekahs pee paẜchas
debbes eẜẜoht, bet kad us wiņņas kah-
jahm luhko, kas brihſcham us lauku
@b{ſtahw,}

[44.lpp.]
ſtahw, tad manniht warr, kà teeẜcham
it tuwu irr. Brihſcham zitta warra-
wihkſne no wirẜus apkahrt, un brih-
ſcham ir{il} treẜcha no appakẜcha rahdahs,
bet jau ne ta ſpohſcha, kà ta ihſta war-
rawihkſne, un tahs pirmejas pehrwes
no appakẜcha ẜahkahs. Jo ſemmak ta
ẜaule ſtahw, jo augſtak ta warrawihkẜne
ẜpihguļo. Un kad patlabban ẜaule no-
laiſchahs, tad warrawihkẜne wiẜẜleela-
kâ augumâ rahdahs.
Bet no kà wiņņas pehrwes nahk?
Tas nahk{nahķ} no ẜaules ſtarreem, kas eekẜch
leetus=lahſehm, kà uhdenî daſchadi
ẜpihguļo. Gribbi tu warrawihkẜnes
pehrwes tawâ iſtabâ rahdiht, tad
ņemm pilnu mutti ar uhdeni, kad ẜaule
patlabban ẜkaidri zaur lohdſiņu tumẜchâ
weetâ eeẜpihd, un isẜprauẜli ahtri to uh-
deni no muttes, kà{. kà} tas kà raẜẜa zaur
ẜaules=ẜpihdumu kriht, tad azzumirklî
warrawihkẜnes pehrwes rahdiẜees.
Gribbi tu zittadi warrawihkẜnes pehr-
wes, kas ne tik drihſ ſuhd, redſeht, tad
ņemm gaiẜchâ deenâ ap launaga laiku,
@b{kad}

[45.lpp.]
kad ẜaule ẜkaidri ſpihd, tihru glahſi ar
ẜkaidru uhdeni, un leez to ẜaule us gal-
du pee galda=rantes, tad tu ſemmê
warrawihkẜnes pehrwes ẜkaidri un ilgi
redſeẜi. Bet jaukakas pehrwes paẜau-
lê ne redſeẜi, kà eekẜch ſeepju burſgula,
kad tu ẜalmagallu ſeepju=uhdenî eebah-
ſis un to appakẜch=puttu{appakẜch puttu} lehnam nokrat-
tijs, burſgulu uspuhti. Jo leelaku tu
wiņņu puhti, jo brihnum'{prihnum'} jaukas pehr-
wes rahdahs.
Ꞩchè es tew zittas luſtes ſtahſtiẜchu.
Es likku weenreiſ ẜeptiņas tihras glahſes
ar ſkaidru uhdeni pee galda rantes gai-
ẜchâ ẜaulê, un isẜpreede baltu palagu
pee ſemmes, tad brihnuma jaukas pehr-
wes, kà warrawihkẜnes, kas weens
zaur ohtru gahje, pee ſemmes us palagu
rahdijahs. Es ẜaẜauzu ẜawu ẜaimi, un
likke teem ẜchos{ẜcho} brihnumus redſeht. Wee-
na bahba to eerauguẜi tuhdaļ pee lohga
ẜkrehja us ẜaules ẜkattitees, ẜazzidama:
Wai Deewiņ, kas tur to nabbagu ẜau-
li plehẜch! Es wiņņu isẜmehju, un
parahdiju, kà tas allaẜchiņ no ẜaules
@b{ſtar-}

[46.lpp.]
ſtarreem nahk, kas zaur uhdeni daſcha-
di ẜpihguļo.
Es eẜmu arridſan pilnâ mehneẜî, kad
patlabban zauru nakti leela migla bija,
warruwihkẜni ar wiẜẜahm pehrwehm
miglâ redſejis. 
Tad nu lehti warr ẜapraſt, no ka
brihſcham pehrwains, brihſcham bahls
dahrs jeb ẜehtiņẜch apkahrt ẜau-
les un mehnes rahdahs. Tas nahk no
teem twaikeem, kas tad gaiẜâ irr, un
eekẜch ka ẜaules= jeb mehnes=ſtarri ẜpih-
guļo un tapehz arridſan tahds dahrs irr
preekẜch=ſihme us ẜlapju jeb mihkſtu
laiku.
No ẜcheem twaikeem arridſan tahs
daſchadas pehrwes pee rihta={rihta=un} un{}
wakkara=blahſmas nahk, ko rih-
tôs tee pirmejee, un wakkarôs tee peh-
digi ẜaules ſtarri ispuẜchko. Rihta=
ẜarkanums preekẜch ẜaules leetu ẜlud-
dina, jo tad zauru nakti daudſ twaiki
@b{uskah-}

[47.lpp.]
uskahpuẜchi. Bet wakkara=ẜarka-
nums ẜauẜu deenu ẜluddina, jo tad
tee twaiki ar raẜẜas nokriht, un gai-
ẜu tihri. To jau wezzôs laikôs tee
Judi ſinnaja, kà mehs Matt. 16, 2. 3. 
laẜẜam. 
Brihſcham arridſan, bet retti, pil-
nâ deenâ wiẜẜ gaiẜs ẜarkans met-
tahs, it kà wiẜẜa debbes degtu. Tas
nahk no it leeleem un beeſeem twai-
keem gaiẜâ.
Ꞩaules=ſtabbi rahdahs, kad
gaiẜs pilns ar twaikeem irr, un tee
ẜaules=ſtarri zaur padebbeẜchu ſtar-
peem zaurkriht, un tohs beeſus twai-
kus apgaiẜmo. Tahds ẜaules=ſtabs
iſtabâ redſams, kad ẜaule zaur maſu
lohdſiņu eeẜpihd, un puttekli ẜaules=
ſtarrôs jauzahs.
Tee twaiki arridſan pee ẜaules lehk-
ẜchanas un noreeteẜchanas padarra, kà
wiņņa brihſcham daudſ agraki lezz,
@b{jeb}

[48.lpp.]
jeb wehlaki noreete. Jo wiņ-
ņas ſtarri tad ne zaur taiẜnu, bet
zaur lauſtu zeļļu, azzîs ẜpihd. To
es tew warru tà parahdiht. Ņemm
bļohdiņu, un leez dahleru dibbenî.
Nu lohzees, bet tikkai tamehr, ka-
mehr patlabban ta bļohdiņas rante
tam dahleram preekẜchâ ſtahw, un to
apklahj. Bet ne lohzees wairak. 
Lai nu zits lehnam tannî bļohdiņâ
uhdeni eeleji, tad tu redſeẜi, kà tas
dalehris, jo wairak uhdeni eeleij, jo
augſtak uslezz, kautſchu teeẜcham dib-
benî gull, kà papreekẜch. Tad tu
nu ne paẜchu dahleru, bet dahlera
ģihmi jeb lauſtu atſpihdumu zaur uh-
deni redſi. Tapat, kad ẜaule twai-
kôs agraki lezz, jeb wehlaki noreete,
tad tu ne paẜchu ẜauli, bet tikkai
ẜaules{ſaules} ģihmi un atſpihdeẜchanu redſi.
Wehl bet retti retti gaddahs, kà
ne tahļ no ẜaules, diwi, trihs lee-
kas=ẜaules atſpihd. Es to wehl
pats ne kad ne eẜmu redſejis, tapehz
es to arridſan tik ẜkaidri ne warru
@b{aprak-}

[49.lpp.]
aprakſtiht. Bet zik es augſtas gu-
dribas grahmatas laẜẜijis, tik es proh-
tu, kà tas no ẜaules atẜpihdeẜchanas
twaikôs nahk, kas tapat diw' un
trihskahrtigi atſpihd, kà leekas war-
rawihkẜnes pee ihſtas warrawihkẜnes.
Bet tahs leekas ẜaules jau ne eẜẜoht
tahdas ẜpohſchas, kà ta ihſta ẜaule.
Us tahdu paẜchu wihſi tas arridſan
irr ar leekeem mehneẜcheem.
@1{D}
@b{Ta}

[50.lpp.]
Ta VIII. nodaļļa.
No tahm walſtahm wirs
ſemmes.

Tahs ſemmes=walſtas muhẜu appak-
ẜchajâ paẜaulê tohp eekẜch tſche-
trahm leelahm daļļahm eedallitas. Pir-
mâ dallâ dſihwo tee Seemelneeki jeb
Europeri, kur kriſtitu ļauſchu walſtas
irraid. Teem Europeŗeem pret rihteem
irr tannî ohtrâ paẜaules daļļâ tee Aſia-
teri, jeb tahs leelas Auſtruma=ſem-
mes, kur Turķu, Tattaru, Jndiane-
ru un zittu pagaņu walſtas irraid.
Teem Europeŗeem pret deenas widdu
irr ais Widdu=juhŗas ta treẜcha paẜau-
les daļļa, tee Aprikaneri, tur tee
Mohri jeb melni zilweki dſihwo. Ta
zettorta paẜaules daļļa irr pret wakka-
reem ais leelas paẜaules juhŗas tee
Amerikaneri, kas us ohtras paẜau-
les puẜẜes dſihwo, un no teem{noteem} Europe-
ŗeem walditi tohp.
@b{Eekẜch}

[51.lpp.]
Eekẜch Europes jeb kriſtitu ļauſchu
walſtahm irr diwi Ķeiſeru walſtas, un
deẜmit Ķehniņu walſtas. Weena Ķei-
ẜara walſts irr ta wiẜẜ=leelaka ſemmes=
teeẜa paẜaulê. Ta irr ta leela Kreewu=
walſts pee ka arridſan Widdſemme,
Jggaunu ſemme un Pinnu=ẜemme pee-
derr. Ta ohtra Ķeiſara walſts irr
Wahz=ſemme. Ꞩchim Ķeiẜeŗam ar-
ridſan tee Unguri un Beemi peederr.
Tahs deẜmit Ķehniņu walſtas irr:
1) Pohļu un Leiẜchu=walſts, pee ka ar-
ridſan muhẜu Kurſemme peederr. 2)
Pruhẜchu walſts. 3) Sweedru walſts.
4) Dunẜku walſts. 5) Eņģlenderu
walſts. 6) Ꞩprantſchu walſts. 7)
Ꞩpaņeru walſts. 8) Portuģihſu
walſts. 9) Neapoļu walſts un 10)
Sardineru walſts.
Tee Ollandeŗi, no kurrenes daudſ
Kuģģi us Rihgu un Leepajas nahk, irr
brihwi ļaudis, kas zaur Kungeem, ko
tee paẜchi zeļļ, walditi tohp.
@1{D 2}
@b{Wehl}

[52.lpp.]
Wehl irr weens augſts waldineeks
eekẜch kriſtitu ļauſchu ſemmes, kas Jta-
lias=ſemmes widdû walda, un eekẜch
ta pilsẜata Rohma dſihwo. Wiņẜch
tohp tas Pahweſts un no teem Katto-
ļeem tas ẜwehtajs Tehws noẜaukts.
Wiẜẜi Kattoļi eekẜch wiẜẜahm Kattoļu
walſtahm to par Kungu un galwineeku
tahs Kriſtitas draudſes zeeni, un eekẜch
baſnizas=leetahm tam klauẜa.
Wiẜẜahm ẜchahm walſtahm un tau-
tahm irr ẜawada walloda.
Bet kur tad ta Judu walſtiba irraid?
Ta pirma uu wezza Juduwalſts, jeb
ta apẜohlita ẜwehta ſemme, kur tas pils-
ẜats Jeruſaleme un tas leelajs ẜwehts
Deewa nams bijis, eekẜch kuŗŗa Jeſus
mahzijis, irr ẜenn ispohſtita un taggad
Turķu rohkâs. Zitta walſts, kas Ju-
deem peederretu, naw' ne kur wairak
paẜaulê, bet tee Judi irr par wiẜẜu pa-
ẜauli isklihduẜchi, kà Jeſus to wiņņeem
papreekẜch ẜluddinajis.
@b{Jkka-}

[53.lpp.]
Jkkatrâ ſemmes=walſtâ irr daudſ
pilsẜati un meeſti un ne isẜkaitams leelu
zeemu pulks.
Tee wiẜẜ=augſtaki pilsẜati, kur pa-
ẜchi Ķeiſeri un Ķehniņi dſihwo un ẜawu
augſtu pils=gohdu rahda, irr ẜchee:
Ta Kreewu=Ķeiſereene dſihwo Pe-
terburgâ un brihẜcham Moẜkawâ. Tas
Wahzu=Ķeiſers eekẜch ta pilsẜatâ Wihn.
Tas Pohļu=Ķehniņẜch Warẜchawâ.
Tas Pruhẜchu Ķehniņẜch Berlinê.
Tas Sweedru Ķehniņẜch Stok=olmâ.
Tas Dunẜku Ķehniņẜch Koppen=agâ.
Tas Eņģellendeŗu Ķehniņẜch Londonâ.
Tas Ꞩprantſchu Ķehniņẜch Parihẜê.
Tas Ꞩpaņeŗu Ķehniņẜch Madritê.
Tas Portuģihſu Ķehniņẜch Liſbonâ.
Tas Neapoļu Ķehniņẜch Neapolî, un
tas Sardineru Ķehniņẜch Tuhrinâ pils-
ẜatâ{pisẜatâ}.
Wehl irr weens leels pilsẜats, Kon-
ſtantinopel wahrdâ, kas wezzôs laikôs
Greeķeŗu Ķeiſeram peederreja, un kur
@1{D 3}
@b{kriſtita}

[54.lpp.]
kriſtita walſts bija. Bet nu Turķu
Ķeiſeŗam pederr, kas tur walda.
Muhẜu tehwu=ſemme jeb Kur-
ſemme, un arridſan Widſemme,
irr preekẜch daudſ zittahm ſemmehm
paẜaulê, baggata maiſes=ſemme, un
laimiga. Gan negauẜchi ẜapno, kà
zittur tihras laimes eẜẜoht, un ſcheh-
lojahs, kà teem ẜchè ja wahrgſt. Bet
woi zittur baggata maiſe gattawa no
debbes kriht? Jeb woi zittur ne kah-
das leezibas un pagaſti ſemneekeem ir-
raid? Mehs gribbam tahs walſtas ap-
kahrt apdohmaht, un ar{at} muhẜu tehwu=
ſemmi ẜalihdſinaht. Wahzſemmê,
tur dſimtu=ļaudis nawa. Tas irr tee-
ẜa. Bet woi tapehz jau waļļineeki ir-
raid? Teeẜcham tur appakẜch gŗuhta-
kas teeẜas ſtahw. Tur klaht tee ļaudis
tur tik plaẜchi un beeſi dſihwo, kà wiẜ-
ẜur maiẜe ẜuhri gŗuhti ja mekle. Tur
ne weens bes naudas ne kummoẜu welti
dabbu. Daſcham ẜaimneekam daudſ
wairak teeẜas naudas ja dohd, kam ne
deẜmita teeẜa no ſemmes{ẜemmes} irraid, kas
@b{ẜchè}

[55.lpp.]
ẜchè irr. Un kad tee Wazeeẜchi ta
brandwihnu dedſinatu un dſertu, kà ẜchè,
tad ẜenn no badda pohſtitu buhtu. Pee
gaddigas dſihwoẜchanas tomehr brih-
ſcham tur tahds dahrgums irr, kà puhrs
rudſu pa deſmit un peezpazmit dahle-
ŗeem pehrn makẜajis. Tas wehl{weht} tohs
ļaudis tur usturr, kà tee zittadi ſtrahda,
ne kà ẜchè. Trihs wihri to ẜchè ne pa-
ſtrahdahs, ko tur weens pats. Ꞩchè
welkahs kà tee mirli, bet tur wiẜẜ mudri
un knaẜchi eet. Kad Latweetis no ẜchei-
jenes turp ais=eetu, tad baddu nihktu.
Ne weens welti meelo, un ar rohkas=
darbu ne ẜauẜu maiſi pelnitu. Wehl
Wahzeẜcheem retti meſchi un malkas
truhkſt. Weens weſums diwi, trihs
dahlerus makẜa. Weetahm pee welle-
neem, ẜalmeem un kaltinateem ẜuhdeem
ja wahri.
Pruhẜchôs buhs labba dſihwoẜcha-
na? To tu dohma. Bet tur tapat,
kà Wahzſemmê. Bes tam tur leeli
gŗuhti pagaſti Ķehniņam ja nodohd. Ta
gŗuhtaka leeta turpat, par ko man
@1{D 4}
@b{ẜchau-}

[56.lpp.]
ẜchauẜchalas pahr=eet, irr tas, kà ļau-
dis ar makti ẜpeeſti tohp, kaŗŗâ eet. -
Bet kas kait Leiẜchôs un Poh-
ļôs? Tur daſchi aisbehg. Tas man
allaſch brihnums. Kas tad no turrenes
atkal baggats atnahzis? Woi tad tur
ar gattawas maiſes pretti ẜkreen? Tee-
ẜcham tur jo leelakas gŗuhtibas, un dar-
bulaikâ ar wiņņu ẜchwinteem daudſ ka-
weẜchanas un truhkums. Bet kahdas{rahdas}
mohkas tur tahs tizzibas dehl irraid!
Man matti zeļļahs to peeminneht. Ko
ſakka tawa ẜirds, kad tu ẜawu paẜchu
dwehẜeli un behrnu, un behrnu=behrnu
tizzibu ſaude? Apdohma arridſan, zik
ilgi tur drohẜchi miſt warr. Kad kaŗẜch
zeļļahs, kas tur drihſ ar jauna ķehniņa
zelẜchanu rohdahs, tad daſchas muiſchas,
ẜahdſchi un ſemmes=ſtrehķi ispohſtiti
tohp, kà ẜcheem gaddeem notizzis. Woi
ta ta laime, ko behgli tur mekle! Pal-
dees Deewam, wehl muhẜu tehwu=
ſemme lihdſ ẜchim Deewa=ſemmite biju-
ẜi, par ko Deews ẜawu rohku turrejis,
to ſchehligi glahbis un ar meeru ẜweh-
@b{tijis.}

[57.lpp.]
tijis. Kad tee Latweeẜchi, wiẜẜuwairak
tee Augẜch ſemneeki, ne tahdi dſehreji
buhtu, un Deewa ẜwehtibu ne tà aplam
isẜchķehrdetu, tad tee pilnâ maiſê bag-
gati un laimigi dſihwotu. Kà taggad
wairak ẜpeeſti tohp, irr pelnita Deewa
rihkſte, par ẜawu lohpiẜchku dſihwoẜcha-
nu. Kad zittas tautas kahſas, kriſti-
bas un behres pa gohdam turr, tad ẜchee
kahſas dſerr, kriſtibas dſerr, behres
dſerr, un weenâ deenâ un neddeļâ is-
plihte, no ka tee daudſ neddeļas un
mehneẜchus pahrtikt warretu. Woi nu
Deewa waina, kà no dſerẜchanas ẜa-
kruhp, dilſt, wahji un nabbagi paleek?
Kas gohdigi turrahs, tam maiſes pa-
pilnam. Es preezajohs jau no tehwu=
tehweem Kurſemneeks buht, un ẜchinnî
ſemmê, kas arridſan daudſ ẜweẜchinee-
kus baŗŗo, ar gohdu meerigi{weerigi}, ẜahtigi
un laimigi dſihwoht.
@1{D 5}
@b{Ta}

[58.lpp.]
Ta IX. nodaļļa.
No kalneem un tukẜneẜcheem.

Papreekẜch es no kalneem ſtahſtiẜchu.
Paẜaulê daudſ ļohti augſti kalni
un kalnu ſtrehķi irraid. Weetahm pa
deẜmit , diwideẜmit, trihsdeẜmit, lihdſ
ẜimts juhdſehm, un weetahm daudſ tah-
ļak ſteepjahs. Zitti no teem pee puẜẜ=
juhdſi un pee juhdſ=ſemmes pahr padeb-
beẜcheem eet. Us tahdu kalnu uskahpt,
pa diwi trim deenahm ja kahpj. Tee
augſti kalni wirsgallâ ar ẜneegu, kas
muhſcham ne iskuhſt, apklahti, kaut-
ſchu karſtâ ſemmê buhtu. Tas nahk no
wirs=gaiẜa, kas aukſts un ẜalnains ir-
raid. Us teem wiẜẜ=augſtakeem kal-
neem wirsgallâ ẜneega newaid, nedſ ar-
ridſan kahda ſahlite, jo lihdſ teijenes ne
kahdi debbeẜchi kahpj. Kas tur wirẜû
bijuẜchi, teiz, kà tur tee padebbeẜchi, kà
migla, dſiļļi appakẜch kahjahm redſami,
un kad tee brihſcham dallahs, tad ẜcho,
tad zittu ſemmes=ſtrehķi tè apklahj, tè
@b{atklahj.}

[59.lpp.]
atklahj. Brihſcham appakẜchâ bahrgs
pehrkons bijis, ko tas, kas wirẜû bijis,
ne dſirdejis ne mannijis. Pee ẜchah-
deem augſteem kalneem waẜẜaru un ſee-
mu us weenreiſ redſeht warr. Jo kad
appakẜchâ wiẜẜi lauki pilni augļeem, tad
pret wirẜu ẜneegs, kà zeetâ ſeemâ. Zitti
no ẜcheem{noẜcheem} augſteem kalneem irr tihras
klintes un akmins=kalni. Weetahm
isẜkattahs, it kà daudſ kalni weens us
ohtru ſtahwetu. No daſcheem kalneem
uhdens=ſtraume no weena kalna us oh-
tur kriſdama tahdu trohkẜni darra, kà
diwi trihs juhdſes dſirdeht warr.
Tee wiẜẜ=brihniẜchķi kalni irr tee ug-
guns=wehmeji, kas laikam bree-
ẜmigas ugguns=leeẜmas, un lihdſ ar
tahm ẜehru, akmiņus, krammu, ohgles,
kauẜetu ẜweķķainu ſtraumi un pulku pel-
nus isgahſch, un wiẜẜu ſemmes=ſtrehķi
apkahrt ẜadedſina, apbahrſta un maita.
Tee par laimu ne allaſch degg, brih-
ſcham daſchus gaddus kluẜẜu ſtahw.
Bet kad jau ẜahk plohẜitees, tad wiẜẜ
kŗahz, ẜprahgſt un rihb. Par Deewa
@b{laimi}

[60.lpp.]
laimi maſ tahdu kalnu paẜaulê irraid.
Diwi no teem tee niknaki un laikam
ļohti bailigi irraid. Tas weens irr
eekẜch Jtalijas=ſemmes, Weeſuws
wahrdâ. Tas wezzôs laikôs tuwu pils-
ẜatu, Erkulanum wahrdâ, pawiẜẜam
apbehris, noẜlahpis un pohſtijis. Tas
ohtrs irr ais juhŗas ſchim{juhŗasſchim} pretti, Etna
ẜaukts.
Bet no ka ẜchee ugguns=wehmejee
kalni nahk? Tas tà nahk: Dſiļļâ ſem-
mê daudſ allas irr. Kà dſihẜles zaur
meeẜu, tà ẜchihs zaur ſemmi eet. Da-
ſchas no eekẜchķigeem{eekẜch=ķigeem} ẜehraineem twai-
keem ẜatwihkſt, eekarẜahs un gruſd, ka-
mehr ugguns eeẜchaujahs. Kur nu zau-
rumu atrohd, tur tahs leeẜmas kà zaur
ẜkurſteni eet, un ugguns=ẜpehks kà zaur
biẜẜi wiẜẜ ismett, kas eekẜchâ irr, ka-
mehr isdedſis norimſt. Bet kad wee-
tahm zaurumu ne atrohd, kur tee
eekẜchķigi karſti twaiki, kas pleẜchahs,
is=eet warretu, tad wiẜẜa wirẜeja ſem-
me tohp zelta un krattita, un rihb un
@b{trihz.}

[61.lpp.]
trihz. Un kad druẜziņ wairak ſemmi
kuſt, tad muhru=nammi, baſnizas un
tohrni ẜagahſchahs. Tà muhẜu laikâ
tas leels un baggats pilsẜats Liſbone,
Portuģihſu ſemmê, pohſtihts tappe, kà
daudſ tuhkſtoẜchi zilweki ẜadauſiti un
dſihwi aprakti tappe, un tee zitti lihdſ
ar Ķehniņu zaur behgẜchanu glahbu-
ẜchees. Jo deenas, jo wairak ẜchi ne-
laime ẜchurp turp rahdahs. Lai Deews
muhẜu ſemmi lihdſ ar wiẜẜahm ſemmehm
ſchehlo, un par tahdu pohſtiẜchanu pa-
ẜarga.
Nu es arridſan tohs leelus tuhkẜne-
ẜchus jeb pohſtus paſaulê peeminne-
ẜchu. Tas irr tahdi ſemmes=ſtrehķi,
kur nei uppes, nei akkas, nei purwji,
nei zits kahds uhdens irr, un tabapehz
tukẜchi bes eedſihwotajeem irraid.
Tas wiẜẜuleelakajs tukẜneẜis jeb
pohſts paẜaulê irr pret deenas=widdus
karſtâ Aprikaneru ſemmê, Sahra ẜaukts:
@b{Tas}

[62.lpp.]
Tas irr daudſ ẜimts juhdſes gaŗŗumâ
un pee ẜimts juhdſehm plattumâ. Tas
widdus tohp ta ẜmilkẜchu=juhŗa
ſaukta, kur nei kohziņẜch, nei ſahlite
aug. Kad wehjẜch tohs ẜauẜus ẜmilk-
ẜchus ẜaņemm, tad wiņẜch tohs ne kal-
nôs ween ẜadſenn, bet arridſan kà juh-
ŗas=wilņus dſenn un ẜchuhpo. Kad zeļ-
ļa=gahjeji tuwu nahk, tad daſchi ap-
behrti un dſihwi aprakti tohp, un tapat
kà uhdenî grimſt un ẜlihkſt.
Tas ohtrs leels tukẜneẜis un pohſts
paẜaulê irr pret rihteem, ſtarp Kreewu
un Tattaŗu rohbeſcheem, ko wiņņi
Stepp ẜauz. Ꞩchis tukẜneẜis nawa
tik leels, nedſ tik breeẜmigs. Tomehr
pee 60 juhdſehm ſteepjahs{ſteep jahs}, un irr
bes uhdens un{us} bes gannibas un pret
juhŗas ẜmilktains. Ta buhtu jauka
un baggata ſemme, kad kahdas up-
pes jeb akkas tur buhtu. Tee zeļļa
ļaudis allaſchiņ uhdeni lihdſ{lihdẜ} wedd, un
tomehr brihſcham uhdens peetruhkſt,
kà daẜch par weenu uhdens=malku
@b{daudſ}

[63.lpp.]
daudſ naudas dohtu. Zeļļu zaur ẜcho
pohſtu ne warr maldiht. Jo maitu
kauli no lohpeem, kas us zeļļu uhdens=
baddâ ẜprahguẜchi, to rahda.
Redſ nu, kà mehs laimigi eẜẜim,
wiẜẜur uhdeni papilnam atraſdami un
welti ẜmeldami.
@b{Ta}

[64.lpp.]
Ta X. nodaļļa.
No juhŗas, uppehm
un awoteem.

No juhŗas ẜchè papreekẜch ja peeminn,
kas ohtrâ nodaļļâ ẜazzihts, kà
wairak juhŗas, ne kà ſemmes=walſtas,
wirs muhẜu paẜaules irr. Kad wiẜẜus
juhŗas=ſtrehkus un gabbalus, kas ap-
kahrt wiẜẜu ſemmi eet, un wiẜẜas wal-
ſtas, kas wirs ſemmes irraid, ẜalih-
dſina, tad diwi daļļas juhŗa un treẜcha
daļļa ſemme irraid.
Ta leela paẜauls=juhŗa apkahrt
wiẜẜas ſemmes irr tikkai weena weeniga,
jo wiẜẜ weenâ gabbalâ eet. Bet tomehr
daſchadi ſaukta tohp, ne ween, pehz
tahm paẜaules mallahm, us kurrenes
ſtepjahs, bet arridſan pehz tahm ſem-
mes=walſtahm, ko ta ẜnehdſ.
@b{Ta}

[65.lpp.]
Ta paẜauls=juhŗa us ſeemeļa puẜẜes
tohp ta leddus=juhŗa ẜaukta, jo paẜchâ
ſeemelî ẜneegs ne kuhſt, un leddus=kalni
muhſcham ſtahw. Ta paẜauls=juhŗa,
kas us rihteem ſteepjahs, tohp ta Au-
ſtruma=juhŗa, kas us deenas=widdus
ſteepjahs, ta deenas=widdus=juhŗa, un
kas pret wakkareem ſteepjahs, ta wak-
kara=juhŗa ẜaukta. Ta paẜauls=juh-
ŗa, kas no rihteem us deenas=widdus
pret ohtru paẜauls=gallu ais Jndijas
ſemmes eet, irr ta wiẜẜuplaẜchaka, un
weenâ ſtrehķi pee diwi tuhkſtoẜcham
juhdſehm eet.
Pehz tahm ſemmes walſtahm, ko
paẜauls=juhŗa ẜneedſ, zits paẜauls=
juhŗas ſtrehķis ta Wahzu=juhŗa, zits
ta Eņģellendeŗu juhŗa, zits ta Spaņe-
ŗu juhŗa, zits ta Jndianeru juhŗa, un
ta jo prohjam, ẜaukti tohp.
Ta leela paẜauls=juhŗa wiẜẜas ſem-
mes paẜaulê apkahrt eedama eeẜlehdſ.
Bet tee paẜaules=juhŗas gabbali, kas
ar lihkumeem labbu ſtrehķi eekẜch ſemmes
@1{E}
@b{ſteep-}

[66.lpp.]
ſteepjahs, un wiẜẜur apkahrt no ſemmes=
walſtahm eeẜlehgti irr, un tikkai zaur
ẜchaurahm weetahm ar paẜauls=juhŗas
ẜa=eet, tohp ẜaukti ſemmes=juhŗas.
Weena no ẜchahdahm ſemmes=juh-
ŗahm, irr ta juhŗa pee Rihgas un
Leepaijas, ko tee Kuģģineeki{Ķuģģineeki} @v{Ohſt=}
@v{ſee} ẜauz. Ꞩchi juhŗa tohp no weenas
puẜẜes no Dunẜku un Sweedru walſtas
un no Pinnu=ſemmes, no ohtras puẜẜes
no Widſemmes, Kurſemmes, Pruh-
ẜchu=ſemmes un Wahzſemmes eeẜlehg-
ta. Wiņņa irr puẜẜtreẜchu ẜimts juh-
dſes gaŗŗumâ un weetahm 30, 40, 50
lihdſ 60 juhdſehm plattumâ.
Wiẜẜas ſemmes=juhŗas ar tahs lee-
las paẜauls=juhŗas ẜa=eedamas, kuģ-
ģineekeem to zeļļu atweŗŗ, wiẜẜas pa-
ẜaules=mallas ẜnehgt, wiẜẜu paẜauli
riņkê apkahrt braukt, un mums no wiẜ-
ẜurenes prezzes atneſt. Un us tahdu
wihſi wiẜẜas ẜweſchas ſemmes un tautas
ſinnamas un paſihſtamas tappuẜchas.
@b{Wee-}

[67.lpp.]
Weetahm eekẜch juhŗas leelas un
maſas ẜallas atraſtas tohp. Zittas
daudſ juhdſ=ſemmes gaŗŗas un plattas
irraid. Daſchas tik plaẜchas ſteepjahs,
kà pilnas Ķehniņa walſtas tohp. Tah-
das ẜallas irr ta Eņģellendeŗu Ķehniņa
walſtas.
Weetahm leels ẜallu pulks eekẜch juh-
ŗas kohpâ irr. No tahm ẜallahm, kas
pee Greeķeŗu ſemmes peederr, tahds
leels pulks irraid, kà ta Greeķeŗu juhŗa
pee ẜimts juhdſehm, kà ar ẜallahm ap-
ẜehta, un pa tuhkſtoẜcheem leelas un
maſas irraid, wirs kuŗŗahm daudſ pils-
ẜati meeſti un zeemi irraid.
Weetahm ſemmes=ẜchaurumi
juhŗâ ſteepjahs un kà ſtarp diwi juh-
ŗahm eeẜpihleti irr. Tahds ſemmes=
ẜchaurums ais Klaipedas irraid, 14
juhdſes gaŗŗumâ, un peerendele plattu-
mâ. Tur nabbagi ſweineeki dſihwo,
kas Kurſemneeki irr, un Pruhẜcheem
peederr.
@1{E 2}
@b{Wee-}

[68.lpp.]
Weetahm arridſan juhŗâ ẜeklumi,
un weetahm akmiņi un klintes appakẜch
uhdens irraid. Par ẜchahdahm wee-
tahm tee kuģģineeki ļohti ẜargajahs.
Nu mehs juhŗas uhdeni apluhkoẜim{apluhksẜim}.
Wiẜẜ juhŗas=uhdens irr ẜahligs un
ŗuhkts, ko ne warr dſert. Tas nahk
no ta, kà juhŗas=uhdens ne tekk, kà
uppes, bet kà ſtahwu=uhdens no ap-
pakẜcha puhſt. Bet kà ne pawiẜẜam
ẜmirdains taptu, tad tee wehji zaur
wilņeem to daudſreiſ iskuſtina.
Wehl es juhŗas=ſeedu ſtahſti-
ẜchu, ko es ar ẜawahm azzim redſejis
un wehl ne kahdâ grahmatâ laẜẜijis
eẜmu. - Tas bija waẜẜarâ pehz Jah-
ņeem, kad es pahr juhŗu us Wahz-
ſemmes gahju. Tad gaddijahs, kà
eekẜch trim deenahm ap deenas=widdu
lihdſ launaga laiku tahds rahms laiks
bija, kà wiẜẜi kuģģa ſehģeli ẜaſchļukka,
un tas kuģģis{kuggis} ne no weetas kuſtejahs.
Ne kahds debbeſtiņẜch bija, un ẜaule
ẜkaidri ẜpihdeja. Ta juhŗa tappe kluẜ-
@b{ẜa}

[69.lpp.]
ẜa un tik ẜpohſcha, kà ẜpeeģelis, un tik-
kai palehnam eekẜch gaŗŗeem ſtrehķeem
lihgojahs. Tad no ẜaules ẜiltuma wiẜẜa
juhŗa ar ſeedu no jaukahm priẜchahm
pehrwehm pahrklahta tappa. Wee-
tahm it ẜarkans, kà aẜẜins, weetahm
it ſils, weetahm it ſaļẜch, un weetahm
it dſeltens kà ſelts mettehs. Bet tà kà
juhŗa lihgojahs, tà wiẜẜas pehrwes
brihniẜchķi mainijahs. Kas ẜchè ẜar-
kans, tur ſils, zittur ſaļẜch un zittur
dſeltens bija, tas us weenreiſ ẜchè ſils,
tur ẜarkans un zittur zittadi tappe, un
atkal zittadi mainijahs. Tahs{Tals} pehrwes
bija it tahdas, kà brihſcham rahwu=
uhdens purwjôs, un brihſcham wezzas
lohgu=glahſes, no ẜaules eeſpeeſtas,
ẜpihguļo. Ꞩchi pehrwu lihgoẜchana un
mainiẜchana man bija jauka ẜkatti-
ſchana.
Tapat man tobrihd pee ẜaules=laiẜcha-
nas pret wakkaru jaukas luſtes bija.
Juhŗa no jauna rahma palikke, un ẜau-
lê twaikôs ais=eedama kà ſelta=lohde
ẜarkana isẜkattijahs un uhdenî ẜpihgu-
@1{E 3}
@b{ļoja}

[70.lpp.]
ļoja. Ta juhŗa lihgodamees ẜaules bil-
di uhdeņôs tannî ſtrehķi no kuģģa lihdſ
ẜaules wairoja. Tas bija kà ẜimts
ẜaules juhŗâ, kas lihgodamees tè grim-
me tè zehlehs, it kà zittas ẜlihke, un
zittas tannî weetâ no juhŗas iskahpe.
Ꞩcho jaukumu es tamehr redſeju ka-
mehr ẜaule pilnam noreeteja. Us ween-
reiſ wiẜẜi atẜpihdumi lihdſ ar ẜaules
ſudde.
Wehl irr daudſ eſari paẜaulê ar
ẜaldu uhdeni. Daſchi no teem daudſ
juhdſ=ſemmes ſteepjahs. Tahds leels
eſars irr Widſemmê, Peipus wahrdâ,
10 juhdſes gaŗŗumâ, un 7 lihdſ 8 juh-
dſehm plattumâ.
Uppes paẜaulê, leelas un maſas
daudſ irraid. Kahdas leelas un mihli-
gas Deewa dahwanas tahs irraid, to
wiẜẜa paẜaule atſihſt. Uppes no awo-
ẜcheem kalnôs zeļļahs. Jo wairak up-
pes weenâ uppe ẜaẜkreen, jo wiņņa pla-
ẜchahs un leelaka ſtraume tohp. Pa-
ẜaulê tahdas leelas ſtraumes atraſtas
@b{tohp,}

[71.lpp.]
tohp, kà weetahm puẜẜ=juhdſe, wee-
tahm juhdſ=ſemmes plattumâ eet. Eekẜch
daſchahm leelahm uppehm weetas atra-
ſtas tohp, kur ta ſtraume kà no kalna
gahſchahs, kà ween putt un rihb.
Muhẜu tehwu=ſemmê irr ta leela
Daugawa paſihſtama, kas no Kreewu=
ſemmes nahk, un Kurſemmi no Wi-
dſemmes atſchķiŗŗ, un daſchâ pawaẜẜarâ
kà ar leddus=kalneem eedama daudſ
ẜkahdes darra. Un tad tahs diwi up-
pes, kas no Leiẜcheem nahk, pee Bau-
ẜkas ẜa=eet, un kas leela uppe gaŗŗ Jel-
gawas eedama us juhŗu ais=eet. Kà
arridſan ta Wentes=uppe, kas gaŗŗ
Kuldigas eedama pee Wentes juhŗâ
dohdahs. Un wehl daudſ zittas uppes,
kà ta Ahbawa, Behrſe, Bahrtawa,
Ꞩuẜẜeija, Jlluxte @l{ec}.
Bet kas ļohti brihniẜchķi pee daſchahm
uppehm paẜaulê irraid, irr tas, kà tahs
pamihẜchu daudſ juhdſ=ſemmes pret
ſtraumi atpakkaļ eet. Es to pats pee
ta leela Wahzſemmes pilsẜata Ambur-
@1{E 4}
@b{ģe}

[72.lpp.]
ģe redſejis un wehrâ ņehmis eẜmu, kur
ta leela Elbes=uppe eekẜch ẜeẜchahm
ſtundahm noẜkreen un weetahm ẜekla
tohp, un eekẜch otrahm ẜeẜchahm ſtun-
dahm atkal aug un no juhŗas at-
pakkaļ nahkuẜi pluhſt. Un tà par dee-
nu un nakti pamihẜchu diwireiſ ẜaẜihk un
diwireiſ pluhſt. Tas nahk no tahs lee-
las paẜauls=juhŗas, kas pehz mehneẜcha{metneẜcha} 
gahjuma kahpj un kriht.
Wehl uppes paẜaulê atraſtas tohp,
kas ar ẜmilkteem ſelta=graudus lihdſ
wadda un pee kraſta ismett, kur tee no
ẜmilkteem daſchadi islaẜẜiti un istihriti
tohp. Wehl daſchâs uppês dahrgas
pehrles isſweijotas tohp, un tahdas up-
pes arridſan Widſemmê irr.
Nu mehs arridſan awotus apme-
kleẜim. Zitti no ſemmes us augẜchu kà
wirdami kahpj, un us leiju tekk. Zitti
no kalneem notekk. Abbejadi irr tee
awoti upju eeẜahkumi un ſtraumju wai-
rotaji, kas pehz no leetus un ſtrauteem
usturreti tohp un brihſcham pluhſt, kad
@b{no}

[73.lpp.]
no wiẜẜeem kalneem uhdeni ẜaẜkreen. Jo
wairak awoti, jo leelakas un plaẜchakas
uppes zeļļahs. Deews par to gahda-
dams, kà ẜauẜâ laikâ uhdens ne truhktu,
tohs awotus zehlis, kas ẜawu uhdeni no
tahm uhdens=ahderehm dabbu, kas
eekẜch ſemmes kà dſihẜles zaur meeẜahm eet.
Kad nu tahs uhdens=ahderes dſiļļâ
ſemmê pahr tahdahm weetahm eet, kur
daſchads waŗẜch irraid, tad tahs awots
ẜweẜchu uhdens=ẜmakku rahda, un par
weẜẜelibas=awotu tohp, zaur ko ar
ihſtu ſiņņu daudſ ẜlimmibas deldetas
tohp. Tahds weẜẜelibas=awots
irr muhẜu tehwu=ſemmê tas Bahrbeles
awots, un Leiẜchôs tas Ꞩmordans. Bet
ẜkahde, kà pee abbeem nei Dakteŗi dſih-
wo, nei kreeti kohrteļi irraid, kur tee
awota=weeẜi warretu pareiſi ahrſteti,
un par ẜawu naudu labbak meeloti tapt
un tur klaht isluſtetees, kà Wahzſem-
mê pee teem Pirmontes={Pirmontes=un} un{} Ꞩpah=uh-
denim.
Wehl zitti weẜẜelibas=awoti irr, kur
werdots uhdens no ſemmes kahpj,
@1{E 5}
@b{un}

[74.lpp.]
un preekẜch weẜẜelibas ar ſiņņu bruh-
ķehts ļohti ģeld. Ta Kahrls=pirts
Beemu=ſemmê, un tahs Ahkneŗu=pir-
tis Wahzſemme wiẜẜur daudſinatas
tohp. Bet no ka tas uhdens werdots
no ſemmes nahk? Tas nahk no ta, kad
uhdens=ahderes ſemmê pahr dſelſchu un
ẜehŗu=weetahm eet, no ka uhdens tà
eekarẜahs, kà werdots no ſemmes istekk.
Beidſoht ja apdohma, kà wiẜẜ uh-
dens no juhŗas nahzis atkal us juhŗu eet.
Jo juhŗas=twaiki par debbeẜcheem tap-
puẜchi nolihſt, un awotus, uppes un
ſtraumes pildi, kas atkal us juhŗu ais-
tekk. Tà brihniẜchķi Deews to isdoh-
majis un eeſtahdijis, kà juhŗas=uhdens
twaikôs gaiẜâ uskahpdams, un zaur
ſemmi ẜuhkdamees un uppês tezzedams,
ẜchķihſtijahs un ẜkaidrojahs, un par
wiẜẜu paẜauli eedams tomehr kà mahtes=
klehpî atpakkal greeſchahs, un ne maſ
ne ſuhd.
@b{Ta}

[75.lpp.]
Ta XI. nodaļļa.
No daſchahm ẜweẜchahm lee-
tahm eekẜch tahļahm ẜweẜchahm
ſemmehm un juhŗahm.

Eekẜch ẜweẜchahm ſemmehm un juh-
ŗahm daudſ ẜweẜchas leetas, wiẜẜu=
wairak eekẜch tahļahm pagaņu ſem-
mehm un juhŗahm, atrohnamas, kas
muhẜu ſemmê un juhŗâ newaid.
1) Daſchadi ẜweẜchi ſwehri un
lohpi.
Tee Eelewanti irr tee wiẜẜ=leelaki
ſwehri wirs ſemmes. Tahds lohps irr
ļohti reẜns un gŗuhts ar ihẜahm bluķķu=
kahjahm. Wiņņa galwa irr pee pa-
ẜcheem plezzem pee=auguẜi, kà ne maſ
ne warr pee ſemmes ſteept. Bet par
to irr Deews wiņņam leelu gaŗŗu ẜnuķ-
ķi dewis, ko kà rohku bruhķeht, un ar
@b{ko,}

[76.lpp.]
ko, kad ismahzihts, daſchu gŗuhtu dar-
bu padarriht warr. No wiņņa diwi
leeleem un gaŗŗeem ẜnuķķa=ſohbeem, kas
tik balti kà papihrs, tohp tahs ẜmalkas
ķemmes taiẜitas, un daudſ ẜkunſtes=
leetas dreijetas. Wiņņa ahda tik bee-
ẜa, kà wiņẜch ne ar pahtaga=, bet ar
ahmeŗa=zirteeneem waldams. Pee
ſemmes wiņẜch ne warr apgultees, jo
weenreiſ krittis wairs ne warr zeltees.
Dehl ẜawa ſtipruma irr tahds ſwehrs
wezzôs laikôs kaŗŗâ bruhķehts tappis,
pee 30 ſaldateem tohrnitî us ẜawas mug-
guras neſdams. Ta eelewanta eenaid-
neeks irr weens zits reẜns un nejauks
ſwehrs, Rihnozeros ẜaukts, ar lihku aẜ-
ẜu raggu pahr ẜnuķķi, ar ko wiņẜch, kad
tikkai peekļuht warr, eelewanta weh-
deri pahrgreeſch. Ꞩchahds ſwehrs
tappe ne ẜenn gaddeem zaur leelu Jelga-
wu waddihts un par naudu rahdihts.
Tee lauwi irr tee wiẜẜſtipraki pahr
wiẜẜeem ſwehreem, kummeļa leelumâ,
ar plattu rihkli, un ar leeleem krehpeem
un matteem apkahrt kaklu. Kad wiņẜch
@b{guhſtihts}

[77.lpp.]
guhſtihts un eeẜlehgts tohp, kur dſelſes=
ſtanges preekẜchâ irr, tad wiņẜch tahs
druppu=druppôs ẜalauſa. Bet kad
preedes=kohka ſtanges preekſchâ irr,
tad wiņẜch tahs ne aiskaŗŗ, jo wiņņam
par ẜkabargu ļohti baiẜs irraid.
Tee pleķķaini panteri un tihgeri
irr tee wiẜẜniknaki un ļohti plohẜigi. Ko
tee eekẜch trim ẜpriņģehm ne ẜagrahbj, to
tee pamett. Bet retti gaddahs, kà ne
trahpitu.
Tee meſcha=ſirgi ar leelu kupru
un gaŗŗeem un teeweem kakleem, leelas
naſtas neẜẜ. Ne weens lohps tik ilgi
ne=dſehris iszeeſt warr. Bet kad
wiņẜch dſerr, tad pilnu muzzu isdſerr.
Bihbelê ẜchee lohpi kameeli ẜaukti
tohp.
Tee mehrkaķķi un ehrmi tohp
no Kungeem par luſtes turreti. Jo tee
daudſ ehrmojahs, un pakkaļ=darridami,
ko tee no zilwekeem redſ, daſchus ẜmee-
klus padarra.
@b{Awis}

[78.lpp.]
Awis un auni pagaņu ſemmê
atraſti tohp ar ļohti mihkſtahm willahm
un ar kuplahm aſtehm, kas us waſchi-
ņeem usliktas tohp, ko awis pakkaļ ẜew
welk, lai willas ẜuhdôs ne ẜawaſa.
No teem ẜwehreem, kuŗŗu ahdas
preekſch kaſchokeem ļohti zeenitas tohp,
irr tee balti wilki, balti lahtſchi
un baltas lapẜas, kas ẜeemeļa=ſem-
mês, kur tee leddus=kalni irraid, kauti
tohp. Bet jo wairak zeeniti tohp tee
Sihberijas=ſemmes zauni, zohbeli
ẜaukti, kuŗŗu ẜpalwas beeſas, gaŗŗas,
mihkſtas un melnas irraid, ar ſtarpu=
ẜpalwahm, kas wirsgalliņôs kà ẜudrabs
ẜpihguļo. Bet tahs wiẜẜudahrgakas
ahdas paẜaulê irr tahs no melnahm lap-
ẜahm tannî paẜcha Sihberijas ſemmê,
kas pee Kreewu ſemmes peederr. Ꞩchah-
du ahdu, ne weens drihkſt pirkt, kà
patti Kreewu=Ķeiſereene. Kad tahs
ẜpalwas it melnas irr, tad tahda wee-
niga ahda daudſ ẜimts dahlerus rehķi-
nata tohp.
@b{2) Da-}

[79.lpp.]
2) Daſchadi ẜweſchi putni pa-
ẜaulê.
Tee Strauẜi irr tee wiẜẜ=leelaki,
un tik augſti, kà ſirgs, un winņu pau-
ti, ko dehj, appaļi un kà labs kam-
molẜch leelumâ irraid.
Tee leeli melni Wahzſemmes
ehrgļi irr tee wiẜẜu ſtipraki ſtarp wiẜ-
ẜeem putneem. Ehrglis brihſcham leelu
breedi uswarra, tam raggôs eeķehrees
un azzis isķnahpdams. Dehl wiņņu
ſtipruma abbi Ķeiſeri un diwi Ķehniņi
ehrglus par gohdaſihmi ņehmuẜchi.
Tee wiẜẜmaſaki putniņi irr tee Koh-
librihẜchi Jndijas=ſemmê, ne leelaki,
kà bambali, ar it jaukahm{itjaukahm} raibahm ẜpal-
wiņahm.
Ta Jndijas ſemmes Wahlodſe, 
ko Wahzeeẜchi Papagoj ẜauz, daudſ
wahrdus ẜkaidri runnaht, un jaukas
meldeijas dſeedaht, ismahzahs, un ar
to daſchas luſtes padarra.
@b{3) Zik}

[80.lpp.]
3) Zik daudſ ẜweſchu Siwju un
mums ne paſihſtamu raddibu irr tai lee-
lâ paẜauls=juhŗâ.
Tahs wiẜẜleelakas ſiwis paẜauls=
juhŗâ irr tee Wallwiẜchi, kas led-
dus=juhŗâ waẜẜaras=widdû no teem
Kuģģineekeem kauti tohp. Tahds
Wallwiẜch irr ļohti reẜns, un daudſreiſ
pee 10 lihdſ 12 aẜẜim gaŗŗumâ, un ta
aſte 3 lihdſ 4 aẜẜim plattumâ. No
wiņņa wairak ne tohp ņemts, kà tee
dſeltani tauki un tee melni ẜpurri. Tau-
ku wiņņam pulks irraid, jo tee appaẜch
ahdas ẜprihſcha beeſumâ pahr gaļļas
eet. Ꞩchee tauki irr tas ſehlẜpeķķis,
ko tee Kohpmanni pahrdohd, un kad kà
darwa dedſinats tohp, tad to Trahnu
ẜauz. Tee melni{melki} ẜpurri irr aẜs=garru-
mâ, ko tee Kohpmanni ſiwju=kaulus
ẜauz, un ko tee ẜkrohderi pee ẜeewiẜchķu
ẜchnohrberſteem bruhķe.
Ꞩilķes gan paſihſtamas irraid.
Tahs ne=isẜakkamôs pulkôs kohpâ eet
un ẜawu ſtrehķî juhŗâ turr. Kur wiņ-
@b{ņas}

[81.lpp.]
ņas eet, to warr naktî no tahlenes
redſeht, jo wiẜẜ debbes no wiņņu balta
ſpohſchuma atẜpihd. Wiņņas us juh-
ŗu no Kuģģineekeem pa tuhkſtoẜchu reiſ
tuhkſtoẜcheem ar weenu lohmu iswilktas,
un tuhdaļ tihritas un eeẜahlitas, un pehz
pa{} wiẜẜu paẜauli pahrdoẜchanai aiswe-
ſtas tohp. Gan tohp no Dunẜkeem un
Sweedreem ẜilķes ſweijotas, bet ko tee
Ollanderi ſweijo, irr tahs taukakas un
ẜmeķķigas.
Juhŗas=wehſchi daſchadi irr.
Tee leelee, Ummeri ẜaukti, irr pa oh-
lekts gaŗŗumâ. Tee maſiņi Krab-
biẜchi ſaukti, irr kà zirzeni, un tohp
ar wiẜẜahm tſchaumalahm ehſti.
Wehl daudſ ſwehri un ehrmi un zit-
tas brihniſchķas raddibas paẜauls=juhŗâ
irraid kà uhdens=wehrſchi, uhdens=
weenradſi, uhdens=puhķi un daudſ zitti
ļohti ẜweẜchi. Gals ne buhtu tohs is-
teikt un aprakſtiht. Jo Deews eekẜch
ẜaweem darbeem tik pat leels uhdenôs,
kà wirs ſemmes irraid.
@1{F}
@b{4) No}

[82.lpp.]
4) No teem, kas abbejadi, tik lab
uhdenî, kà laukâ miht, irr tee Kroko-
dili Egiptes=ſemmê ļohti bihſtami.
Tee daſchu lohpu un zilweku aprihſt.
Wiņņi ihſti kà tahs ķirſattes isẜkattahs,
bet lohti leeli lihdſ trim aẜẜim garrumâ
aug. Tas Krokodils allaſchiņ ar at-
plehſtu rihkli gull. Tad weens put-
niņẜch nahk, kas no tahs atlikkuẜchas
gaļļas ſohbôs baŗŗojahs, to iskņahb-
dams. Tad krahkdams gull. Bet
weena pelle irr ta Krokodila bende. Kad
ta waļļâ rihklê eeẜpruhk, tad tas wiẜẜas
wiņņa ſarnes zaurkohſch. Tas Kroko-
dils to mannidams gauſchi plohẜahs, un
kà negudrs lezz un wahrtahs, kamehr
ẜprahgſt. Tas par to, kà wiņẜch da-
ſchu zilweku, kà behrns brehkdams un
raudadams peewillina, un to aprihſt.
Wehl irr no teem, kas abbejadi, uh-
denî un laukâ dſihwo, wehrâ ņemma-
mi, tee ar Kaulukaſchoku ap-
bruņņoti rupputſchi no kuŗŗeem
zitti daudſ pohdus ẜwerr. No wiņņu
kaulu=deķķi tohp daſchadas tabbaka=doh-
@b{ſes}

[83.lpp.]
ſes un naſchu kahtis taiẜitas, kas mel-
nas, ar ẜarkanahm un dſeltanahm ſtrih-
pehm, israibotas irraid.
5) Tſchuhẜkas tukẜneẜchôs wee-
tahm, bet retti, tik leelas, kà mehreni
balķi irraid.
Turpat ihſteni Puhķi atrohnami.
Tee newa wels, bet tſchuhẜkas ar
ſpahrneem, kas ļohti nahwigi irraid, un
ar ẜawu dwaẜchu zilweku nonahwe.
6) No ẜweẜcheem tahrpeem un tauri-
ņeem, tee ſihſchu=tahrpiņi un
ſihſchu=tauriņi ja peeminn. Tee
pa tuhkſtoẜcheem dehj un perre, un tohp
ar ẜweẜchu Maulbehr=kohku lappahm
baŗŗoti. Us=auguẜchi kà kammoltiņņi
eetinnahs un ſihdes wehrpj. Tahs
tohp pehz notihtas, ẜchķetteretas un auſ-
tas. No ta wiẜẜas dahrgas ſihſchu=
drahnas taiſitas tohp.
7) No ẜweẜcheem kohkeem eekẜch kri-
ſtitu ļauſchu walſtahm irr tee wihna-
@1{F 2}
@b{kohki}

[84.lpp.]
kohki wiẜẜai zeeniti. Tee wihna=kal-
nôs dehſtiti kà ſtihgas apkahrt meeteem
tinnahs un wihna=ohgas leelôs tſchum-
murôs neẜẜ. No teem tas wihns is-
ẜpeeſts tohp, ko Deews par weẜẜeligu
dſehreni un par zilweka ẜirds=atẜpirg-
ẜchanu raddijis, kad to retti un ar ẜahtu
dſeŗŗ. Kad tas noruhdſis un nogullejees,
un wezz tappis, tad ẜmeķķigaks un weẜ-
ẜeligaks irr. Jo wezzaks wihns tohp,
jo dahrgaks irr. Tee wihni daudſ{daudſ=} un
daſchadi, ẜkahbi, ẜaldani, ſtipri, plah-
ni, weens par ohtru labbaki, jaukaki
un dahrgaki irr. Tee Unguŗu=wihni
wiẜẜâ paẜaulê augſti zeeniti. Starp
teem tas Tokaijas=wihns tas wiẜẜu=
jaukakajs un wiẜẜu=dahrgakajs, tà kà
paẜchi Ķehniņi un Leelkungi to retti baud.
Tee Palmu=kohki tahļâs paga-
ņu ſemmês zittadi, ne kà zitti kohki aug.
Kà ſwihņi pee ſiws, tà wiņņu miſas
reiſês ſtahw. Ꞩchim kohkam ſarri ne-
wa, bet ſarru weetâ wiẜẜur teewas bee-
ſas un aẜs garrumâ lappas is=aug, kas
wiẜẜur apkahrt kà tee lohki lohkahs.
@b{Tas}

[85.lpp.]
Tas Kohkus=kohks Jndijas=
ſemmê irr tas wiẜẜu=ģeldigs paẜaulê.
Wiņẜch tik augſti kà preede aug, un
pats kohks balķehm, un ſarri malkai
ģeld. Wiņņa augļi irr leeli reekſti, kà
galwa. Kamehr reekſti wehl ſaļļi irr
tad uhdens istekk, kas ļohti ẜmeķķigs un
weẜẜeligs dſehreens irr. Pehz uhdens
beeſums rohnahs, kas kà krehjums
ẜmeķķe. Kad tee reekſti eenahkuẜchi, tad
tur eekẜchâ balts un ẜaldans kohdols irr,
ko ne ween kà maiſi ehd, bet no ka ar-
ridſan labbu elji isẜpeeſch. No tahs
puhkainas miſas apkahrt tſchaumula,
ſtriķķes, un no paẜcha tſchaumula bloh-
des, kauẜiņus un zittus traukus taiẜa.
No kohka ẜullas ẜaldu wihnu tezzina, un
kad ẜkahbs paleek, tad no ta brandwinu
dedſina.
No dahrgeem kohkeem irr tas melns
kohks, zeets kà dſelſe, no ka daudſ
ẜkunſtes=leetas taiſitas tohp, jo wiņẜch
ļohti gluds un ẜpohẜch irr.
Tas wiẜẜu=dahrgakajs kohks paẜaulê
irr tas Kalamba=kohks, kas ar
@1{F 3}
@b{ſeltu}

[86.lpp.]
ſeltu usſwehrts tohp un ar to weenâ
dahrgumâ irr. Wiņẜch tikkai weenâ
weenigâ ſemmê aug un ne tohp islaiſts.
Biķķeris no tahda kohka tuhdal parahd,
kad nahwes=ſahles dſehreenî irraid, un
tapehz wiņẜch arridſan tik augſti zeenihts
tohp.
Arridſan daudſ ẜweẜchi ahboli un
augļi ẜweſchâs ſemmês irraid, kas ar
kuģģeem atneſti tohp, kà tee Zitrohni,
lohſberes, Kappeijas=puppas,
Tee=lappas, pippars, iņģbers, ẜwe-
ẜchi needri, un kas warr wiẜẜus ẜweẜchus
kohkus, dehſtus, augļus, puķķes un
ſahles isſtahſtiht, kuŗŗu kahrtas pa
daudſ tuhkſtoẜcheem irraid.
Bet tomehr ne warram tohs ẜukku-
ra=ſteebrus peemirſt, no ka tas
ẜaldans ẜukkurs wahrihts tohp. Ꞩchee
ẜukkura=ſteebri leelôs pulkôs pa lauku
laukeem tahļâs pagaņu=ſemmês dehſtiti
un kohpti tohp. Tabapehz leelee ẜchkuh-
ni, peeſti un katli ustaiẜiti, ko tee ẜuk-
kura ẜudmallas ẜauz. Ꞩchè tohp
@b{tee}

[87.lpp.]
tee needri ẜaweſti, ar mohkahm peeſtôs
gŗuhſti, ta ẜaldana ẜulla isẜpeeſta, puh-
dinata, wahrita un ar lohpu aẜẜinim
tihrita. Tas tihrs ẜukkurs trauziņôs
eeleets, un kad ẜabeeſis un zeets tappis,
isņemts, ſillôs papihrôs eetihts un pa
tuhkſtoẜcheem aisweſts tohp. Pee ẜuk-
kura taiſiẜchanas daudſ leeli un gŗuhti
darbi irraid, ar ko tee pirkti melni
wehrgi, neſchehligi ẜpeeſti un wahrdſi-
nati tohp. Jo peeſtu={peeſtu=un} un{} ugguņu=dar-
bi bes mitteẜchanas deenas un naktis eet,
kur tee nabbagi wehrgi nopuhleti un puẜẜ
iszepti tohp. Tee Ollanderi, Eņģel-
lenderi un Ꞩpaņeri ar to ẜukkuru leelas
prezzes zaur wiẜẜu paẜauli dſenn.
8) Wehl zitti augļi paẜaulê, kas ne
wirs ſemmes, bet juhŗas dibbenî aug, kà
tahs Koralles, no ka tahs ẜarkanas
krelles taiẜa. Tee kà akminaini kohzi-
ņi aug.
Wehl ja peeminn tahs dahrgas
pehrles, ko eekẜch ẜawadeem pehrlu=
gleemeſchu wahkeem atrohn. Jo leela-
@1{F 4}
@b{ka}

[88.lpp.]
ka tahda pehrle irr, jo dahrgaka.
Reekſtes=leelumâ gan tuhkſtoẜchus dah-
lerus makẜa.
9) Beidſoht wehl ja peeminn, ka
tahs ſemmes=eekẜchas arridſan newa
tukẜchas no dahrgahm Deewa dahwa-
nahm. Jo no dſiļļas ſemmes, kur kal-
nainas weetas irraid, ſelts, ẜudrabs,
ẜwins, alwa, waŗẜch, dſelſe, dſihws
ẜudrabs, dahrgi akmiņi, dahrgas pehr-
wes, ẜehrs, alluns{attuns}, daſchadas ẜahla=
kahrtas, un daudſ zittas ẜweẜchas lee-
tas, ko apteekês pahrdohd, israktas
tohp, kas zaur kauẜeẜchanahm tihriti
un ẜkaidri, un tee dahrgi akmiņi zaur
trihẜchanu un berſeẜchanu ẜpohſchi tohp.
Wehl augſtôs kalnôs Akminatas
leetas no ſemmes israktas tohp. Tas
irr tahdas, kas ne kà akmiņi auguẜchi,
bet par akmiņeem pahrwehrtuẜchees, kà
akminati zilweku= un lohpu kauli, ak-
minati kohki ar miſas un ẜarreem, akmi-
nati augļi un lappas, akminati putni,
akminatas ſiwis, un daudſ{daud} zittas leetas,
@b{ko}

[89.lpp.]
ko pee ſihmehm wiẜẜur apkahrt ẜkaidri
paſiht warr. Es pats eẜmu weenu ak-
miņu redſejis un apẜkattijis, kas pa-
preekẜch biẜchu=ẜchuhnis bijis.
Starp wiẜẜeem akmiņeem, ko no ſem-
mes isrohk, ne weens tahds briniẜchķis,
kà tas Magneets, kas kà ẜlikta
dſelſe isẜkattahs. Ar weenu gallu wiņẜch
dſelſi pee ẜew ŗauj un ar ohtru no ẜew
ſtumj, un kad ẜwabbads kaŗŗ, tad
weens gals allaſchiņ us ſeemeli gree-
ſchahs. Ta ar ẜcho akmiņu apſtrihķe-
ta un ẜwabbada magneet=addata wirs
ſemmes un wirs uhdens ſeemeli, un kuģ-
ģineekeem zeļļu us juhŗas rahda. Jo
kad ſeemeli, tad arridſan tahs zittas
debbes=mallas, isẜchķirt warr.
Tà daẜchadigs irr Deews eekẜch ẜa-
weem raddijumeem, no ka mehs ne to
ẜimtu reiſ tuhkſtoẜchu dallîņu peeminne-
juẜchi. Ar wahrdu ẜakkoht, kur ween
azzis mettam, tur mehs ſihmes no Dee-
wa ne=isẜakkamas pilnibas atrohnam.
@1{F 5}
@b{Ta}

[90.lpp.]
Ta XII. nodaļļa.
No tahs ẜaules un wiņņas
gahjuma apkahrt ſemmes.

Taggad gribbam mehs ar ẜaweem
prahteem no ſemmes us debbes
kahpt, un tahs debbes=leetas apẜkat-
tiht. Kas mums pee debbes wiẜẜleela-
kâ gohdibâ azzîs ẜpihd, irr ta ẜaule, kas
tik ẜpohſcha irr, kà azzis maita, kad
eekẜch wiņņas ẜkatta. Nu apdohma,
kahds gaiẜchums un dſihwa ẜkaidriba
pats Radditajs irraid, kas to ẜauli tai-
ẜijis, to paẜauli apẜkaidroht, ẜildiht un
augligu darriht. Ak kas buhtu muhẜu
paẜaule bes ẜaules: muhſchiga tumẜiba,
no muhſchiga aukſtuma ẜaſtinguẜi un bes
augļeem un raddibahm tihrs pohſts.
Ꞩchè mahzees Deewa padohmu atſiht,
ar kahdu ſiņņu wiņẜch to ẜauli pee deb-
bes ſtahdijs.
@b{Bet}

[91.lpp.]
Bet kas ta ẜaule irraid? Ta irr
paẜaules ẜwezze un paẜaules krahẜns,
un ar ẜaweem dſihweem ẜpehkeem wiẜẜu
appakẜchaju ẜpehku usmuddinataja un
apdſihwotaja. Patti ẜaule, woi ar
breeẜmigahm leeẜmahm deggoti ugguns=
juhŗa, jeb woi tikkai ar ẜpohſcheem ſtar-
reem ẜpihdama debbeẜiga ſemmes=lohde
irraid, to mehs wehl taggad ne warram
isẜchķirt.
Zik leela irr ta ẜaule? Wiẜẜi
gudri ſwaigſnu=prattigi rehķine, kà ẜau-
les mehrs zauri rehķinehts ẜimtu reiſ
leelaks irr, ne kà ſemmes=mehrs. Sem-
mes=mehrs zauri mehrohts irr 2000
juhdſes, kà tu ohtrâ nodallâ eẜẜi mahzi-
jees. Tad nu ẜaules mehrs zaur widdu
taiẜni rehķinehts irr 200 tuhkſtoẜchas
juhdſes. No ta warr ẜapraſt, kâ ẜau-
les klaijums wiẜẜur apkahrt irr 10 tuhk-
ſtoẜchu reiſ leelaks, ne kà wiẜẜas muhẜu
ſemmes un juhŗas=klaijums. Un us
tahdu wihſi tur 10 tuhkſtoẜchu reiſ wai-
rak ruhmes irr, ne kà wirs muhẜu ſem-
mes un juhŗas. Ak zik daudſ wairak
@b{tur}

[92.lpp.]
tur warretu tilpt un dſihwoht! Tas
ẜwars wiẜẜas ẜaules=lohdes irr tuhkſto-
ẜchu reiſ tuhkſtoẜchi leelaks, ne kà wiẜẜas
ſemmes=lohdes ẜwars. Tas irr. Kad
Deews tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchas tah-
das ſemmes=lohdes ẜakauẜetu, kà muhẜu
leela ſemmes=lohde irraid, tad tikkai
weena weeniga tahda leela lohde taptu,
kà muhẜu ẜaule irraid. Ꞩchè mahzees
Deewa leelus darbus atſiht.
Bet kapehz tad ta leela ẜaule ne leela-
ka, kà labba rippe jeb tallerķis isẜkat-
tahs? Tas nahk no wiņņas brihnum'
leela tahļuma pee debbes. Jo wiņņas
tahļums no muhſu ſemmes irr pee 22
tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchahm juhdſehm.
Bet kà tu jo labbaki ẜaules tahļumu
jehgtu, tad es tew to wehl zittadi man-
niht dohẜchu. Kad leela dſelſes=lohde,
kas no leela gabbala isẜchauta tohp, ar
to paẜchu ahtrumu, kà eeẜahkuẜi, us
ẜaules ſkreetu, un ik azzumirkļi ẜimts
aẜẜis ẜkreetu, tas buhtu katrâ ſtundâ
wairak ne kà 100 juhdſes, ko tu doh-
ma, zik drihſ ta lohde zaur gaiẜu ẜkree-
@b{dama}

[93.lpp.]
dama ẜauli ẜnehgtu? Woi weenâ dee-
nâ? jeb weenâ neddeļâ? jeb weenâ
mehneẜi? Ak ne. Daudſ wairak ne
kà 20 gaddus tai ja ẜkreen buhtu. Tik
tahļa irr ta ẜaule!
Bet kur ta ẜaule naktî paleek? Ta
us ohtras ſemmes puẜẜes ſpihd, kur tad
deena irr, kad mums nakts irraid. Ta-
pat us ohtras puẜẜes nakts irraid, kad
mums deena irraidas.
Bet no ka tad wirs ſemmes tahs ih-
ẜas un gaŗŗas deenas, un tee tſchetri
gadskahrtigi laiki, ſeema, pawaẜẜara,
waẜẜara un ruddens nahk? Tas nahk
no ta gadskahrtiga ẜaules=zeļļa pee deb-
bes. To Latweeẜcheem{Latweeẜchem} ne warr ihſti
isſtahſtiht un ẜkaidri parahdiht. Jo
tur augſtu ẜkohlu mahzibas un augſtas
rehķineẜchanas waijaga. Bet tik daudſ
warram ſtahſtiht:
Kad muhẜu ſemme klaija kà rippe
buhtu, tad wiẜẜur wiẜẜas deenas zauru
gaddu lihdſenas buhtu, un waẜẜara ar
@b{ſeemas}

[94.lpp.]
ſeemas ne mainitohs. Bet nu irr muhẜu
ſemme weena lohde, kas gaiſâ liddi-
najahs, un apkahrt kuŗŗas tee ẜaules=
deenas=zeļļi tad augſtaki, tad ſemmaki
pee debbes eet. Tapehz nu deenas={deenas=un} un{}
nakts=gaŗŗums ne ween ſeemâ zittadi, kà
waẜẜarâ, bet arridſan ẜweẜchâs ſemmês
zittadi, ne kà pee mums irraid. Tas
nahk no tà, kà ẜaules ſtarri zittur taiẜni
un zittur ẜlihpi us ſemmes kriht. Ņemm
lohdi jeb kammoļu rohkâ, un turri to
ẜaulê, tad tu, ja tu prahtigs eẜẜi, gan
manniẜi, ka ẜaules ſtarri us to widdu
pret ẜauli taiẜni, un us ẜahneem ẜlihpi
kriht.
Tai ſemmei irr kà lohdei diwi galli.
(To labbaki ẜapraſt, ẜkattees, kad drei-
mannis lohdi dreije, tad tu redſeẜi, kà
lohde diwejôs gallôs ſtahw.) Tas
weens ſemmes=lohdes gals tohp tas
Seemels, un tas ohtrs gals tas
Prettiſeemels ẜaukts. Tas wid-
diẜchķis{w ddiẜchķis} ſemmes=lohdes riņķis jeb ta
widdu=ſtrihpe ſtarp Seemeli un Pret-
ſeemeli irr ta Deenas={Deenas=un} un{} nakts=lihdſi-


[95.lpp.]
bas=ẜaules=zelẜch, ko mehs ar ihẜaku
wahrdu to Widduszeļļu wirs ẜem-
mes ẜaukt gribbam.
Wehl diwi ſtrihpes us abbahm puẜ-
ẜehm apkahrt ſemmes eet, un tohp tee
Ꞩaules=atgreeẜchanas=zeļļi
ẜaukti. Starp ẜcheem diweem atgree-
ẜchanas zeļļeem irr tahs ẜaules deenas=
zeļļi zaur wiẜẜu gadskahrtu.
Wehl zitti diwi maſi riņķi, weens
apkahrt ſeemeli un ohtrs apkahrt pretſee-
meli eet.
Kà tu tohs ſemmes=lohdes gallus un
tohs ẜaules=zeļļus apkahrt ſemmes lab-
baki ſapraſtu, tad tee tew ẜchinnî bildê
tohp preekẜch azzim mahleti. Apẜkatti
to labbi un paturr to bildi tawâ galwâ.
@b{Kur-}

[96.lpp.]
Seemels
Kurſemme
Seemela riņķis{rinkis}
Ꞩaules atgreeẜchanas zeļſch
Ꞩaules=Widdus=zeļſch
Zeļļi{Zelli}.
Ohtrs ẜaules{ſaules} atgreeſchanas zelſch
Pretſeemeļa riņķis
Pretſeemels.
Ꞩchè tu redſi to ſemmes=lohdi ar ẜa-
wahm peezahm ſtrihpehm, kas kà riņķi
arridẜan us ohtras puẜẜes apkahrt eet.
Nu mahzees. Wiẜẜahs tahs ſem-
mes, kas us abbas widdus=zeļļa puẜẜes
ſtarp teem diwi atgreeẜchanas=zeļļeem
eet, irr tee karſti ſemmes=ſtrehķi. Jo
tur ta ẜaule pahr galwu eedama to
ſemmi ļohti eeẜilda.
@b{Tahs}

[97.lpp.]
Tahs ſemmes apkahrt ſeemeli un oh-
trâ gallâ apkahrt pretſeemeli, irr tee ẜal-
ti jeb aukſti ſemmes=ſtrehķi. Jo tur ta
ẜaule ļohti ſemma eedama, ne ẜpehj to
ſemmi eeẜildiht.
Tahs ſemmes ſtarp ẜaules=atgree-
ẜchanas zeļļu un ſtarp ſeemeļa=riņķi irr
tee remdeni ſemmes=ſtrehķi, kur ẜaule
ẜlihpi eedama ne pahrleeku karſti waẜẜa-
râ ẜpihd, nei arridſan ſeemâ pahrleeku
ẜalti irraid. Ꞩchinnî remdenâ ſemmes=
ſtrehķi mehs arridſan tur, kur ta melna
ſihme wirẜû ſtahw dſihwojam, bet to-
mehr daudſ tuwak pee aukſtahm ne kà
pee karſtahm ſemmehm eẜẜam.
Tapat tahs ſemmes, ſtarp ohtru ẜau-
les=atgreeẜchanas zeļļu un ſtarp pret-
ſeemeļa=riņķi{pretſeemeļa=riņņi} irr tee ohtri remdeni ſem-
mes=ſtrehķi.
Nu warreẜim labbaki ẜapraſt, kà
deenas aug un atkal ŗauzahs, un kà
waẜẜara un ſeema mainahs.
@1{G}
@b{Kad}

[98.lpp.]
Kad ẜaule apkahrt ſemmes eedama it
taiẜni pahr to widdus=zeļļu eet, tad
wiẜẜâ paẜaulê irr deenas={deenas=un} un{} nakts=lih-
dſiba, jeb deena un nakts weenâ gaŗŗu-
mâ, un pee mums, kur ẜaule ẜlihpi eet,
Pawaẜẜara ẜahkahs. Tas irr pret
Kahpoſta=Mahreem.
Pehz tam ta ẜaule ẜawus deenas=zeļ-
ļus ikdeenas augſtaki eedama gaŗŗakas
deenas taiẜa, kamehr weerendeela gad-
da to augſtaku atgreeẜchanas zeļļu pret
ſeemeļa puẜẜes ẜnehguẜi, tahs wiẜẜu gaŗŗa-
kas deenas un tahs ihẜakas un gaiẜchas
naktis pee mums taiẜa. Tad muhẜu
Waẜẜara pret Jahņeem ẜahkahs.
No ẜcheijenes ẜaule ahpakkaļ dohdahs
un deenas atkaļ ŗauz, kamehr ohtrâ
weerendeelâ gadda no jauna widdus=
zeļļu ẜnehdſ, un ohtru reiſi deenas= un
nakts=lihdſibu wiẜẜâ paẜaulê darra.
Tas noteek pret Miķķeļeem, kad pee
mums Ruddens ẜahkahs.
@b{Nu}

[99.lpp.]
Nu jau ẜaule us ohtru widdus=zeļļa
puẜẜi ẜawus deenas=zeļļus ſtaigadama
jo deenas jo ſemmak eet, un deenas jo
ihẜakas, un naktis jo gaŗŗakas pee
mums taiẜa, kamehr treẜchâ weerendee-
lâ gadda to ſemmaku debbes=weetu, jeb
to ohtru atgreeẜchanas zeļļu ẜnehdſ.
Tad irr pee mums tahs wiẜẜu=ihẜakas
deenas un wiẜẜu=gaŗŗakas naktis. Un
tad muhẜu Seema pret ſeemas=
ẜwehtkeem ẜahkahs.
Nu ẜaule atkal atgreeſchahs, un dee-
niņas ẜahk augt, un gaŗŗas naktis ŗau-
zahs, kamehr zettortâ weerendeelâ gad-
dâ atkal pee widdus=zeļļa nahk. Tad
atkal deenas= un nakts=lihdſiba irraid,
un kà papreekẜch Pawaẜẜara ẜahkahs.
Un ta irr ẜaule gadskahrtu ſtaigajuẜi un
tohs tſchetrus gadda=laikus, pawaẜẜa-
ru, waẜẜaru, ruddeni un ſeemu dar-
rijuẜi.
Redſi, tà tas pee mums irraid, kas
mehs us ſeemeļa puẜẜes dſihwojam.
Bet pee teem Pretti ſemelneekeem tas
@1{G 2}
@b{zit-}

[100.lpp.]
zittadi irraid. Jo kad pee mums dee-
nas aug, tad pee wiņņeem ŗauzahs, un
kad pee mums ihẜumâ eet, tad pee wiņ-
ņeem ẜpreeſchahs.
Kad pee mums waẜẜara irr, tad
wiņņeem ſeema, un kad pee mums ſee-
ma, tad wiņņeem waẜẜara irraid.
Teem kriſtiteem ļaudim, kas tur dſih-
wo, waijag ſeemas=ẜwehtkus waẜẜarâ
un waẜẜarus=ẜwehtkus ſeemâ ẜwehtiht.
Un tas arridſan ne warr zittadi buht.
Jo kad ẜaules gahjums no mums no-
wehrſchahs, tad pee wiņņeem gree-
ſchas. Tà Deews pehz ẜawas teh-
wiẜchkas mihleſtibas un deewiẜchkas gu-
dribas arridſan par wiņņas puẜẜes ee-
dſihwotajeem gahdajis.
No ẜaules gahjuma un ſemmes appa-
ļuma arridſan nahk, kà tas deenas gaŗ-
ŗums newa weenads paẜaulê. Jo tu-
wak pee ẜeemeļa wirs ſemmes dſihwo, jo
gaŗŗakas deenas un ihẜakas naktis waẜ-
ẜarâ, un jo ihẜakas deenas un gaŗŗakas
naktis ſeemâ. Tahļak eekẜch teem ẜal-
@b{teem}

[101.lpp.]
teem ſemmes=ſtrehķeem, weetas irraid,
kur ap Jahņeem ẜaule pawiẜẜam ne-
noreete un ap ſeemas=ẜwehtkeem pa-
wiẜẜam ne lezz. Weetahm ẜaule ap
Jahņeem eekẜch daudſ neddeļahm un
mehneẜcheem ne{no} noreete, nedſ ap ſeemas=
ẜwehtkeem eekẜch daudſ neddeļahm un
mehneẜcheem lezz. Un appakẜch paſcha
ſeemeļa, kur ſeemels wirs galwas
ſtahw, zauru puẜẜ=gaddu weena weeni-
ga deena, un ohtru puẜẜ=gaddu weena
weeniga nakts irraid. Jo tur ẜaule
gaŗŗam meſch=gallu (ja tur meſchi irr)
riņķi apkahrt eet. Tur ne weena dſih-
wa dwaẜcha miht. Bet par laimi
maẜs ſemmes=ſtrehķihts irraid.
Bet kad pret widdus=zeļļu us tahm
ẜiltakahm ſemmehm nahk, kur ẜaule
augſtak ne kà pee mums kahpj, tad jau
newa tahdas gaŗŗas deenas waẜẜarâ,
nedſ arridſan tahdas ihẜas deenas ſee-
mas laikâ, kà pee mums. Tannî leelâ
ſemmes=ſtrehkî, kur tahs ẜaules widdus=
zeļẜch apkahrt ſemmes eet, tur allaſchiņ
@1{G 3}
@b{deenas}

[102.lpp.]
deenas un naktis zaur wiẜẜu gadskahr-
tu, weenâ gaŗŗumâ irraid.
No ta wiẜẜa mehs ẜkaidri warram
manniht, kà allaſchiņ us weenreiſ wirs
ſemmes, ẜchè deena, tur wakkars, zittur
nakts un atkal zittur rihts; ẜchè waẜẜa-
ra, tur ruddens, zittur ſeema un atkal
zittur pawaẜẜara irraid. Tà brih-
niẜchķs irr Deews eekẜch ẜaweem dar-
beem.
@b{Ta}

[103.lpp.]
Ta XIII. nodaļļa.
No tahs mehnes.

Ta mehnes irr arridſan ſemme jeb pa-
ẜaule, bet maſaka, kà muhſu ſem-
mes=lohde. Jo wiņņas mehrs zaur
mehnes taiẜni rehķenehts, irr trihsreiſ
maſak, ne kà muhſu ſemmes mehrs. Un
wirs mehnes deẜmitreiſ maſak ruhmes
irraid, ne kà wirs ſemmes.
Bet kapehz tad ta maſa mehnes tik
pat leela, kà ta brihnum' leela ẜaule is-
ſkattahs? Tas nahk no ta, kà ẜaule
ļohti tahļ no ſemmes, un mehnes daudſ
daudſ tuwak pee ſemmes, ne kà ẜaule
irraid, un no ſemmes tikkai peezdeẜmit
tuhkſtoẜchas juhdſes atſtahw. Un ta no
leela gabbala isẜchauta lohde, kam us
ẜauli 20 gaddus ja ẜkreen buhtu, us
mehnes eekẜch 20 deenahm aisẜkreetu.
@1{G 4}
@b{Kà}

[104.lpp.]
Kà mehnes, lai buhtu maſaka, to-
mehr tahda patti paẜaule, kà muhſu
ſemme irraid, to warr pee wiņņas ģih-
mi manniht, kas ar tumẜchahm pleķ-
ķehm jeb ſihmehm atſpihd. Lai bahbas
ẜapņo un melẜch, kà tahs ſihmes meita
ar nehẜchahm eẜẜoht, prahta=ļaudis no-
jehdſ, kà tahs gaiẜchas weetas wirs
mehnes ſemmes irraid, bet tahs tum-
ẜchas ſihmes irr uhdeņi jeb juhŗas. Ap-
ſkattees wakkarôs, kad ẜaule ẜkaidri no-
laiſchahs, tad wiẜẜi pakalni no tahlenes
it us tahdu wihſi gaiẜchi isẜkattahs, kà
tahs mehnes gaiẜchas weetas, bet eſari
pamelni un tumẜchi isẜkattahs.
Bet kapehz tad ta mehnes tà daſchadi
rahdahs, tè tukẜch, tè jauns, tè aug,
tè pilns, tè nowezzajahs, tè atkal ſuhd?
Papreekẜch tew ja ſinn, kà tai meh-
nes, tapat kà muhẜu ſemmei newa ẜaws
pats gaiẜchums, bet tahs mehnes ẜpih-
dums irr atẜpihdums no ẜaules. Oh-
tran kahrtan tew ja ſinn, kà mehnes,
lohde buhdama, tikkai par puẜẜi atẜpih-
@b{deta}

[105.lpp.]
deta tohp, kà pee katras lohdes re-
dſams. Treẜchan kahrtan peeminn,
kà ẜaule daudſ tahļak no ſemmes, un
mehnes daudſ tuwak pee ſemmes irr.
Un zettortan kahrtan tew wehl ja ſinn,
kà ẜaules gahjums pee debbes drihſaks
isẜkattahs, ne ka mehnes=gahjums, ta-
pehz arridſan ẜaule un mehnes ne weenâ
ſtarpâ pee debbes paleek. Paturr labbi
ẜchahs tſchetras leetas, tad tu tahs meh-
neẜcha=ſtarpas drihſak{drihẜak} ẜaprattiẜi. Jo
tahs nahk no tahm weetahm pee debbes,
kur ẜaule un mehnes muhẜu ſemmei
rahdahs.
Kad mehnes us tahs paẜchas debbes
mallas irr, kur ẜaule irraid, tahs meh-
nes gaiẜcha puẜẜe us ẜaules, un tumẜcha
puẜẜe us ſemmes greeſta irr, un tad
mums irr Tukẜchajs mehnes, ko lai-
ku=grahmatâ Jaunu mehneẜi ẜauz.
Jo deenas mehnes no ẜaules pa kreiſu
rohku atſtahwedama us to mallu ẜahk
ẜpihdeht, kas us ẜaules greeſta irr.
Ꞩchi gaiẜcha malla kà zirpe ☽ isẜkat-
@1{G 5}
@b{tahs,}

[106.lpp.]
tahs, un tad warr wakkarôs arridſan
to tumẜchu mehnes=puẜẜi redſeht, un no
debbes=ſilluma ſkaidri atẜchķirt. Jo
deenas mehnes tahļak no ẜauļes atſtahj
un ẜpihdums aug, kamehr zettortu deb-
bes=daļļu no ẜaules pa kreiẜu rohku at-
ſtahw. Tad puẜẜ isẜkattahs, it kà
ẜchķelta rippe. Un tas irr tas Pir-
majs Zettorkẜnis.
Jo deenas jo tahļak ar augoẜchu gai-
ẜchumu no ẜaules atdohdahs, kamehr
us ohtras debbes puẜẜes ẜaulei it pretti
pilns atẜpihd. Tad ẜaule us weenas,
un mehnes us ohtras ſemmes puẜẜes ir-
raid. Tad tahs mehnes gaiẜcha puẜẜe
tik lab us ẜaules, kà us ſemmes gree-
ſta irr, un tad irr mums Pilnajs
mehnes.
Pehz jo deenas us labbu rohku doh-
dahs, un isẜkattahs ẜaulei tuwak nah-
koht un maſumâ eet, kamehr zettortu
debbes daļļu no ẜaules pa labbu rohku
atſtahw. Ta gaiẜcha puẜẜe allaſch pa-
leek us ẜaules greeſta. Tad mehnes at-
@b{kal}

[107.lpp.]
kal puẜẜ, bet us ohtru mallu isẜkattahs,
un tas irr tas Pehdigajs Zet-
torkẜnis.
Jo deenas jo tuwak mehnes us to deb-
bes=puẜẜi, kur ẜaule ẜpihd, nahkdama,
ar ween wiņņas gaiẜchums maſumâ eet,
kamehr it ka ne tahļ no ẜaules kà pahr-
wehrſta zirpe ☾ ẜpihd.
Pehdigi ar ẜaules us weenadu deb-
bes=mallu ſtahwedama mums atkal
ſuhd, un atkal tukẜch mehnes tohp.
Wiẜẜ to warri tu redſeht pee lohdes
us baſnizas tohrni, kad ẜaule ẜpihd, un
tu labbu riņķi apkahrt baſnizas eedams
us lohdes ẜkattees. Tad tu wiẜẜu to
manniẜi, ko mehs pee mehnes redſam,
prohti kà gaiẜchums aug, kà maſumâ
eet, kà tukẜcha, kà pilna tohp, un arri-
dſan kapehz brihſcham kà zirpe isẜkat-
tahs. Tu warri to arridſan tawâs
mahjâs redſeht, kad tu wakkarôs us
weenu galdu iſtabas dibbenâ ẜwezzi leezi,
un zittâ galdâ iſtabas widdû labbi ap-
@b{paļu}

[108.lpp.]
paļu dſijes=kammoļu us wahrpſtu us-
bahſis, eeſpraudi. Kad tu nu kahdu
gabbalu apkahrt to kammoļu ſtaigaẜi, un
us kammoļa gaiẜchumu un tumẜchumu
ẜkattees, tad tu wiẜẜu to, ko es pa-
preekẜch ẜazzijis eẜmu, manniẜi. -
Mehģini to. Jo kad tu to ne darri un
ne prohti, tad tu arridſan to mahzibu
no ẜaules= un mehnes=maitaẜchanas
jeb aptumẜoẜchanas, ne prattiẜi.
@b{Ta}

[109.lpp.]
Ta XIV. nodaļļa.
No ẜaules= un mehnes=
aptumẜoẜchanas.

Tu ſinni, ko ẜaule apẜpihd, to wiņņa
ne pawiẜẜam us weenreiſ wiẜẜur
apkahrt, bet tikkai us tahs puẜẜes ap-
ẜpihd, kas us wiņņas greeſta irr. Ta
ohtra puẜẜe pakrehẜlâ ſtahw un tumẜcha
irraid. Tas pakrehẜls, ko ẜchi puẜẜe
mett, ſtahw allaẜchiņ ẜaulei pretti, un
kad ẜchis pakrehẜls us kahdu weetu kriht,
tad ta patti weeta arridſan aptumẜo-
ta tohp.
Nu tu warreẜi jehgt, kà tas ar ẜau-
les= un mehnes=aptumẜoẜchanas irraid,
ko juhs Latweeẜchi aplam ẜaules= un
mehnes=maitaẜchanu ẜauzat, un Dee-
wam ſchehl wellam, puhķeem, ragga-
nahm un tſchuhẜkahm peemehrojeet, ko
pats Deews ſtahdijis un darra. Nedſ
@b{ẜaule}

[110.lpp.]
ẜaule nedſ mehnes tohp plehſti jeb maita-
ti, kad aptumẜoti tohp. Kad tas ne no
labba buhtu, kà warretu tee ſwaigſnu=
prattigi un Kalendera isrehķinataji to
papreekẜch ſinnaht, un to deenu un ſtun-
du, lihdſ ar to leelumu tahdas aptumẜo-
ẜchanas isrehķeneht. Bet kad Deews
ẜaulei un mehneẜcham zeļļu nomehrojis,
un tohs ar ẜpreeſtu ſiņņu wadda, tad
mahziti gudri ļaudis to tik lab papreekẜch
ſinnaht un isŗehķeneht warr, kà tohs
mehneẜcha ſtarpus. Nu tad zillajeet
prahtu, un ņemmeet wehrâ, kà es jums
ẜaules un mehnes aptumẜoẜchanu isſtah-
ſtiẜchu.
Papreekẜch gribbam mehs tahs ẜau-
les aptumẜoẜchanu apdohmaht.
Ko mehs ẜaules aptumẜoẜchanu
ẜauzam, tas noteek no mehnes tukẜchâ
mehneẜî, kad ẜaule un mehnes tannî
paẜchâ debbes=weetâ irr, un weenu zeļ-
ļu, ne augſtak, ne ſemmak ſtaiga.
Kad nu ẜa=eetahs, tad ẜaule aptumẜota
tohp, daudſreiſ un ikgads pa gabbalu,
@b{bet}

[111.lpp.]
bet retti retti papilnam. Kad nu gad-
dahs, kà mehnes tannî paẜchâ ſtrehķî,
kur ẜaule irr, tà lihdſeni, kà ar ẜchnoh-
ri nomehrohts, nahk, tad wiẜẜa ẜaule,
kà preekẜch mehra, tumẜcha un melna
paleek, un tikkai gaiẜch riņķis apkahrt
ẜaules rahdahs. Tad wirs ſemmes
pilnâ deenâ tumẜch mettahs, kà ſwaigſ-
nes pee debbes redſeht warr. Redſ
tà ẜaules=aptumẜoẜchana azzim rah-
dahs.
Bet peeminn to wiẜẜpirmaku mahzi-
bu, kà azzis tahļumâ wiļļ. Tà tas
ẜchè irr. Ne ẜaule aptumẜota tohp, jo
ta gaiẜcha paleek, kà bijuẜi. Un kad
wiņņas ugguns weenreiſ isdſiſtu, tad
ẜaule ẜenn wairs ne buhtu. Bet muhẜu
ſemme zaur mehneẜi aptumẜota tohp, kas
ẜawu pakrehẜlu ẜaulei preekẜchſtahweda-
ma us muhẜu ſemmi mett. Tad nu
tas melnums{melmums} ẜaulê ne irr paẜchas ẜau-
les melnums, bet mehnes=melnums jeb
mehnes=pakrehẜls. Jo tahs mehnes
gaiẜcha puẜẜe us ẜaules greeſta irr, un
wiņņas tumẜcha puẜẜe us mums greeſta,
@b{to}

[112.lpp.]
to ẜauli tà apklahj, kà zits tew ẜwezzi
apklahj, preekẜch ẜwezzes ſtahwedams,
un tad ne ẜwezze, bet tu tohpi aptum-
ẜohts. Un kautſchu mehnes ar ẜauli ẜa-
nahk, tad mums tas tikkai tahļumâ
dehl tà leekahs, jo ẜaule daudſ daudſ
tahļaka, ne kà mehnes, paleek.
Gribbi tu to lehtaki ẜapraſt, tad eij
ẜkaidrâ deenâ, kad ẜaule ẜpihd ap dee-
nas widdu pee tahdas baſnizas, kur
appaļa lohde us tohrni ſtahw, un
ņemm to weetu wehrâ, kur tahs lohdes
pakrehẜls us ſemmes kriht. Lohzi tawu
galwu us to paẜchu weetu, kur lohdes=
pakrehẜls irraid, un ẜkattees us ẜauli,
tad tu tapat ẜaules=aptumẜoẜchanu re-
dſeſi. Jo ta lohde kà melnums ẜaulei
preekẜchſtahwehs, un tu arridſan ẜkaidru
riņķi apkahrt ẜaules redſeẜi. Bet ẜar-
gees, kà tu azzis ne maita, ẜaulê daudſ
redſedams.
Ꞩchè es tew padohmu mahziẜchu, kà
tu drohẜchi ẜaulê ẜkattiht warri. Ņemm
lohga=glahſes gabbalu un turri to ku-
@b{ſtedams}

[113.lpp.]
ſtedams par ẜwezzi, kamehr no ẜoh-
dejeem tik melns ka katls{ratls} paleek, zaur
to warri tu kà zaur twaikeem ẜauli re-
dſeht. Bet wehl labbak tu darriſi, kad
tu papiru ar maſu zaurumiņņu no ad-
datas taiſitu par to melnu glahſi pee azs
leezi (ohtru azzi aistaiẜidams) un tad
ẜkattees. Zik reiſ laiku=grahmatâ no
ẜaules aptumẜoẜchanas ſtahw, warri tu
tà darriht, kà es mahzijis, un re-
dſeht, kà mehnes ẜaulê ee=eet un atkal
is=eet.
Nu gribbam mehs arridſan meh-
nes=aptumẜoẜchanu apdohmaht.
Tà kà muhẜu ſemme tukẜchâ mehneẜî
brihſcham no mehnes aptumẜota tohp, un
mehs to ẜaules=aptumẜoẜchanu ẜauzam,
tapat daſchureiſ pilnâ mehneẜi, kad ſem-
me ſtarp ẜaules un mehnes it taiẜni
ſtahw, muhẜu ſemmes pakrehẜls us meh-
neẜi kriht, un to aptumẜcho, brihſcham
tikkai gabbalu, brihſcham papilnam.
Kad mehs tannî ſtundâ wirs mehnes
buhtum, tad mehs to tur arridſan ẜaules
aptumẜoẜchanu ẜauktum, jo tur tad ta
@1{H}
@b{ẜaule}

[114.lpp.]
ẜaule no muhẜu ſemmes apklahta tohp.
Tik maſ, kà tahs mehnes pakrehſls
pee ẜaules aptumẜoẜchanas muhẜu ſem-
mi maita, tik maſ arridſan ſemmes
pakrehẜls mehneẜi maita. Lai mai-
tas bahbas pee ẜaules= un mehnes=
aptumẜoẜchanu, maitaẜchanas{maita=ẜchanas} wahr-
du zeeni, prahtu=ļaudim tas kauns
irr.
Gribbi tu mehnes=aptumẜoſchanu{mehnes = aptumẜoſchanu}
kà kahdâ bildê redſeht, tad leez iſta-
bas dibbenî ẜwezzi us galdu, un pee
iſtabas durwim tallerķi pakaŗŗ jeb no
ẜahneem peenaglo. Ņemm labbu kam-
moļu un pakaŗŗ to pee ẜchnohrites,
un turri to ẜchnohriti tawâ rohkâ tà,
kà kammoļa pakrehẜls us to tallerķi
kriht. Kà nu tas tallerķis no kam-
moļa aptumẜots tohp, tà arridſan
mehnes no muhẜu ſemmes aptumẜota
tohp. Tà kà kammoļa pakrehẜls
tallerķi ne maſ ne maita, un tew is-
ẜmeetu, kad tu to nabbagu aptum-
ẜotu tallerķi ſchehlotu, kà tas ploh-
ẜihts tohp, tapat arridſan ẜauli jeb
@b{meh-}

[115.lpp.]
mehneẜi pee aptumẜoẜchanas noſcheh-
loht, kà tee neſchehligi plohẜiti tohp,
ļohti ẜmeijama leeta irraid.
Tà mahzees Deewa darbus ar
prahta=azzim{prahta = azzim} ẜkattiht.
@1{H 2}
@b{Ta}

[116.lpp.]
Ta XV. nodaļļa.
No Kalendara.

Kalendars jeb Laiku=grahmata irr ta
gadskahrtiga laiku eedalliẜchana,
pehz ka mehs ikgads ẜaules= un meh-
nes=zeļļus un ſtarpas, ẜwehdeenas,
ẜwehtkus un wiẜẜas neddeļas deenas,
lihdſ ar deenas= un nakts=gaŗŗumu zaur
wiẜẜu gaddu ſinnaht warram.
Tas laiks tohp eedallihts eekẜch gad-
deem, mehneẜcheem, neddeļahm, dee-
nahm, ſtundahm, minutehm un azzu-
mirkļeem.
Katrâ gaddâ irr 12 mehneẜchi, jeb
365 deenas, tas irr 52 neddeļas un wee-
na deena pahri, un ikzettortâ gaddâ 366
deenas, tas irr 52 neddeļas un diwi
deenas.
@b{Katru}

[117.lpp.]
Katru deenu (ar nakti kohpâ) rehķene
tee ſwaigſnu=prattigi 24 ſtundas. Bet
pehz pulkſteni ẜkaitam mehs no nakts=
widdus lihdſ deenas=widdus 12 ſtundas,
un no deenas=widdus lihdſ nakts=wid-
dus atkal 12 ſtundas.
Katra ſtunda tohp 60 minutes un ka-
tra minute 60 azzumirkļi rehķeneti.
Bet no ka tas nahkahs, kà ikzettortâ
gaddâ weena deena wairak irr? Tas
nahk no ta, kà ẜaule ẜawu gadskahrti-
gu zeļļu eekẜch 365 deenahm ne pilnam
beidſ, bet tai wehl 6 ſtundas waijaga{waijagâ},
kamehr tannî paẜchâ debbes=weetâ
nahk, kur gaddu eeẜahkoht pehrn bijuẜi.
Ꞩchihs 6 ſtundas ikgads, irr eekẜch 4
gaddeem 24 ſtundas, tas irr pilna dee-
na un nakts. Un tahdu gaddu tee Ka-
lendara=rakſtitaji Ꞩchaltgaddu, tas
irr, to leelaku gaddu, ẜauz.
To ẜaules=zeļļu rehķene tee
ſwaigſnu=prattigi pehz tahm 12 ſihmehm
pee debbes, zaur kuŗŗahm ta ẜaule ik-
@1{H 3}
@b{gads}

[118.lpp.]
gads weenreiſ zaurtekk. Ꞩchihs ſihmes
irr lihdſenas daļļas ta leela ẜaules=zeļļa,
un tohp pehz teem ſwaigſnu=pulkeem,
kas katrâ daļļâ{dallâ} irr ar ẜenn nowez-
zateem{ņowezzateem} wahrdeem, tà ẜaukti:
Auns, Wehrẜis, Dwihņi (Pawaẜẜarâ.)
Wehſis, Lauwa, Jumprawa (Waẜẜarâ.)
Ꞩwars, Ꞩkahrpis, Strehlneeks (Ruddenî.)
Ahſis, Uhdeņawihrs, Siwis. (Seemâ.)
Bet no ka ẜchee ehrmigi wahrdi nahk?
To es tew isſtahſtiẜchu. Tee pirmee
Swaigſnu=prattigi Auſtruma ſemmê
ẜenn wezzôs laikôs tahs ẜaules=weetas
gadskahrtâ pehz ẜawas rohtas un ſiņņas
noẜauze. Pawaẜẜaras ẜaules=weetas
tappe pehz mihļeem lohpiņeem Auns,
Wehrſis un Kaſlenu pahris jeb Dwih-
ņi ẜaukti. Ꞩaules augſtaka weeta pee
debbes, kur waẜẜarâ atgreeſchahs, irr
Wehſis, kas atſchagarni rahpj, un
ẜaules karſtums tas ſtiprajs Lauwa.
Pļaujams laiks irr ta Jumprawa jeb
Pļahweja ar wahrpahm. Deenas un
nakts lihdſibu eeſihme Ꞩwars, kas us
@b{abbahm}

[119.lpp.]
abbahm mallahm lihdſeni welk. Weh-
ẜajs laiks, kas tur daſchas ẜlimmibas
dſemdeja, tappe ar to nahwigu Ꞩkahr-
pi, kas ar ẜawu aẜẜu{eẜẜu} aſti kà tſchuhẜka
eedẜeļļ, ẜalihdſinahts. Ꞩkahrpis kà
wehſis isẜkattahs, un tohp no teem Jta-
lïeneru kuptẜcheem ar elji pahrdohts.
Meddiẜchanas laiku Strehlneeks eeſih-
meja. Tas Meſcha=ahſis, kas us
augſteem kalneem kahpele, eeſihme, kà
ẜaule ſeemâ to ſemmaku weetu ẜnehguẜi
atkal ẜahk us augẜchu kahpt. Kad lee-
tus=laiks Auſtruma=ſemmê ẜahze{kahze}, tad
ẜazzija tee: Ꞩaule irr pee Uhdena=
wihra, un ſweijoẜchanas=laikâ: Ꞩaule
irr eekẜch Siwim. Redſ tà irr tee wez-
zee wahrdi no tahm 12 debbes=ſihmehm
jeb ẜaules weetahm zehluẜchees.
Mehnes pee debbes ẜcho paẜchu
debbes=zeļļu un 12 ſihmes ikmehneẜi
zaurtekk, un pa tam tè tukẜch, tè aug,
tè pilns, tè nowezzajahs.
Tohs 12 Laika=mehneẜchus tee
Latweeẜchi no weena jauna mehneẜcha
@1{H 4}
@b{lihdſ}

[120.lpp.]
lihdſ ohtru, kà tee Judi ẜkaita. Un
tapehz arridſan wiņņeem weenâ gaddâ
wehlaki, ohtrâ gaddâ agraki, un tre-
ẜchâ gaddâ 13 mehneẜchi irraid. Bet
tas buhtu tikkai ẜajukẜchana eekẜch lai-
ku lihdſinaẜchanas.
Tapehz jau no wezzeem laikeem tee
ſwaigſnu=prattigi tohs 12 Laika=meh-
neẜchus pehz ẜaules gahjuma lihdſinaju-
ſchi, un us noẜpreeſtahm deenahm zeh-
luẜchi, lai mehnes buhtu pilns, jeb
tukẜch, augots jeb dilſtots. Ꞩchee 12
mehneẜchi ar ẜawahm ẜpreeſtahm dee-
nahm weens pehz ohtra tà nahk:
1. Seemas=mehneẜs jeb
Jauna gadda mehneẜs, ko
laiku=grahmatâ arridſan
Ꞩwehtku mehneẜi ẜauz.
Ꞩchim mehneſcham irr 31 deenas.
2. Ꞩwetſchu mehneẜs, tam 28 deenas,
un zettortâ gaddâ 29 deenas.
3. Ꞩehrẜnu mehneẜs{mehneſs}, Bal-
loſchu=mehneẜs, Gaweņu
@b{mehneẜs,}

[121.lpp.]
mehneẜs, ko brihſcham arri-
dſan dehl zeļļa to Ꞩchķihbu
mehneẜi ẜauz, tam irr 31 deenas.
4. Ꞩullu=mehneẜs, tam 30 deenas.
5. Lappu mehneẜs, ko zitti
Ꞩehju mehneẜi ẜauz, tam 31 deenas.
6. Seedu mehneẜs, tam irr 30 deenas.
7. Leepu=mehneẜs jeb Ꞩee-
nu=mehneẜs, tam irr 31 deenas.
8. Ꞩuņņu mehneẜs, ko lab-
bak Plauju=mehneẜi ẜaukt
warretu, tam irr 31 deenas.
9. Ꞩillu mehneẜs, tam 30 deenas.
10. Semlika mehneẜs, 31 deenas.
11. Ꞩalla mehneẜs, tam 30 deenas.
12. Wilku mehneẜs, tam 31 deenas.
Tee tſchetri Gadda=laiki, Pa-
waẜẜara, Waẜẜara, Ruddens un See-
ma, ne tohp pehz gaiẜa, pehz ẜiltuma
un aukſtuma, rehķeneti, zittadi weenâ
@1{H 5}
@b{gaddâ}

[122.lpp.]
gaddâ agraka jeb wehlaka, gaŗŗaka jeb
ihẜaka ſeema un waẜẜara buhtu, ne kà
ohtrâ un zittâ gaddâ. Tas buhtu ẜa-
jukẜchana. Tapehz tee ſwaigſnu prat-
tigi tohs 4 gadda=laikus pehz ẜaules
gahjuma lihdſina, kà mehs 12 nodaļļâ
redſejuẜchi. Tahs ẜpreeſtas deenas,
eekẜch kuŗŗahm tee ẜahkahs, irr ẜchahs:
Pawaẜẜara ẜahkahs 20. deenâ ẜehrẜnu
mehneẜî.
Waẜẜara ẜahkahs 21. deenâ ſeedu=
mehneẜî.
Ruddens ẜahkahs 23. deenâ ẜillu=
mehneẜî.
Seema ẜahkahs 22. deenâ wilku=
mehneẜî.
Tahs Ꞩwehdeenas irr pehz Dee-
wa eeſtahdiẜchanas ikkatra ẜeptita deena,
un tee Ꞩwehtki irr no tahs kriſtitas
draudſes eeſtahditi, par ẜwehtu peemin-
neẜchanu, ko Deews mums zaur Kri-
ſtum parahdijis.
@b{Tee}

[123.lpp.]
Tee Ꞩwehtki irr pehz Kalendara reh-
ķenaẜchanas diwkahrtigi.
Zitti irr tee Stahwu=ẜwehtki,
tas irr tee, kas ikgads us ẜpreeſtu deenu
kriht, lai buhtu kuŗŗa neddeļas deena
buhdama. Ꞩchee ẜwehtki irr:
1. Jaunajs gads 1. ſeemas=mehneẜcha
deenâ.
2. Treiju Kungu deena, jeb
Swaigſnu=deena 6 ſeemas=m. d.
3. Ꞩwetſchu deena jeb Mah-
rias Ꞩchķihſtiẜchanas deena
2 ẜwetſchu=m. d.
4. Kahpoſtu=Mahre, jeb Mah-
rias ẜluddinaẜchanas deena
25 ẜehrsnu=m. d.
5. Jahņa deena 24 ſeedu=m. d.
6. Mahrias peemeklaẜchanas
deena 2 leepu=m. d.
7. Miķķela deena 29 ẜillu=m. d.
8. Seemas ẜwehtki, 25. 26. 27.
wilku=mehneẜcha deenâ.
@b{Zitti}

[124.lpp.]
Zitti irr tee Mainu=ẜwehtki,
kas weenâ gaddâ agraki, ohtrâ weh-
laki, zittâ atkal zittadi nahk. Ꞩchee
wiẜẜi pehz Leeldeenas lihdſinati
tohp. Jrr leeldeenas agraki, tad
arridſan wiẜẜi mainu=ẜwehtki agraki
irr, bet irr leeldeenas wehlaki, tad
arridſan wiẜẜi mainu=ẜwehtki wehla-
ki irraid. Leeldeena irr allaſchiņ pa-
waẜẜarâ pehz deenas= un nakts=lihdſi-
bas, tannî ẜwehdeenâ pehz pirma pil-
na mehneẜcha. Jo agrak jeb wehlak
ſchis pilnajs mehnes nahk, jo agrak
jeb wehlak irr arridſan tee leeldeenas
ẜwehtki.
Tahs ẜeẜchas ẜwehdeenas preekẜch
leeldeenas irr tas Gaweņu laiks,
un ta zettortdeen un peektdeen preekẜch
leeldeenas irr ta Leela Zettort-
deen un ta Leela Peektdeen.
Ꞩeptiņas neddeļas pehz leeldeenahm
irr tee Waẜẜaras=ẜwehtki, un
deẜmit deenas papreekẜch irr ta Zet-
tortdeena ta Kunga Kriſtus debbes=


[125.lpp.]
braukẜchanas deena, ko aplam
to Leelu Kruſta=deenu ẜauz. Tahs
atẜwehtes pehz waẜẜaras=ẜwehtkeem
irr tee ẜwehtki tahs ẜwehtas Tria-
dibas.
Teem gudrakeem grahmatneekeem
par patikẜchanu gribbu es ẜchè tohs
ẜenn papreekẜch isrehķenetus Leeldee-
nas ẜwehtkus no nahkoẜcha 1774 gad-
da lihdſ 1800 gaddu ẜchinnî grahma-
tâ likt.
@b{Leel-}

[126.lpp.]
Leeldeenas buhs
Tannî 1774 gaddâ taî 3 ẜullu - mehneẜcha deenâ.
1775 - - 16 ẜullu m. d.
1776 - - 7 ẜullu m. d.
1777 - - 30 ẜehrsnu m. d.
1778 - - 19 ẜullu m. d.
1779 - - 4 ẜullu m. d.
1780 - - 26 ẜehrsnu m. d.
1781 - - 15 ẜullu m. d.
1782 - - 31 ẜehrsnu m. d.
1783 - - 20 ẜullu m. d.
1784 - - 11 ẜullu m. d.
1785 - - 2 ẜullu m. d.
1786 - - 16 ẜullu m. d.
1787 - - 8 ẜullu m. d.
1788 - - *23 ẜehrsnu m. d.
1789 - - 12 ẜullu m. d.
1790 - - 4 ẜullu m. d.
1791 - - *24 ẜullu m. d.
1792 - - 8 ẜullu m. d.
1793 - - 31 ẜehrsnu m. d.
1794 - - 20 ẜullu m. d.
1795 - - 5 ẜullu m. d.
1796 - - 27 ẜehrsnu m. d.
1797 - - 16 ẜullu m. d.
1798 - - 8 ẜullu m. d.
1799 - - 24 ẜehrsnu m. d.
1800 - - 12 ẜullu m. d.
@b{No}

[127.lpp.]
No ta warr redſeht, kà 1788 gaddâ tee
wiẜẜu agraķi, un 1791 tee wiẜẜu wehlaki
Leeldeenas ſwehtki buhs.
Tee Kalendara Wahrdi, tik lab
wihriẜchķi kà ẜeewiẜchķi, lihdſ ar teem
Kattoļu Ꞩchwinteem, irr wairak
par laiku isẜchķirẜchanu, ne kà par
Ꞩwehtibu eelikti. Un tapehz arridſan
ne wiẜẜi Kalendari eekẜch teem wahr-
deem ẜaderr.
Kà Kalendarâ jeb Laikugrahmatâ,
ẜaules= un mehnes=lehkẜchana un no-
reeteẜchana, deenu=garrumi zaur wiẜẜu
gaddu, un pahr wiẜẜahm leetahm tahs
mehneẜchu ſtarpas ſtahw, tas irr labba
un waijadſiga leeta. Bet kà to eeleek,
kahds gaiẜs buhs, tas irr tihri neeki.
Ko warr zilweki ẜcho Deewa ſiņņu pa-
preekẜch ſinnaht? Un kas us Kalendara
eekẜch gaiẜa=leetahm gribbetu paļautees,
tas teeẜcham aplam peewiltohs.
Beidſoht wehl ja isſtahſta, no ka tas
wezzajs un jaunajs Kalendars, un ta
@b{ſtarpi-}

[128.lpp.]
ſtarpiba ſtarp jauneem un wezzeem
ẜwehtkeem nahk? Pee Latweeẜcheem
daudſina, kà tee wezzi ẜwehtki no Dee-
wa, un tee jauni ẜwehtki no zilwekeem
eẜẜoht, un tee Daugaweeẜchi ne ween
jaunus, bet arridſan wezzus ẜwehtkus
ẜwehti, un zaur to ẜew paẜcheem daudſ
darbu=deenas welti atŗauj. Bet tas
tà irraid:
Tee ẜaules=zeļļa rehķenetaji it wezzôs
laikôs rehķeneja to ẜaules=gaddu 365
deenas un 6 ſtundas. Bet tee ihſti
ſwaigſnu=prattigi pehz attradde, kà ẜau-
les gads irr druẜziņ ihẜaks, prohti 365
deenas 5 ſtundas un 49 minutes. Tahs
11 minutes, ko tee wezzee daudſak reh-
ķenejuẜchi, tee darra eekẜch 133 gaddeem
wiẜẜu deenu wairak, tas irr eekẜch puẜẜ-
ohtru tuhkſtoẜcheem gaddeem no Jeſus
peedſimẜchanas lihdſ jauna Kalendara
eeẜahkumu 11 deenas wairak, ne kà tas
ẜaules=zeļẜch pee debbes rahda. Ꞩchahs
11 deenas tas gudrajs un ſwaigſnu=prat-
tigs Pahweſts Greegohrs wahrdâ, us
weenreiſ no Kalendara ismett. Un tà
@b{zehlehs}

[129.lpp.]
zehlehs tas jauns Kalendars, pehz kà
wiẜẜas kriſtitas draudſes turrahs. Kree-
wu=ſemmê ween, un Widſemmê, kas
kreeweem peederr, wehl pehz wezza
Kalendara turrahs.
Tad nu ikweens, kas prahtigs irr,
manniht warr, kà tas wezzajs Kalen-
dars un tee wehlaki wezzu ẜwehtku laiki
ne no Deewa, bet no maldiẜchanas
eekẜch ẜaules=zeļļa rehķeneẜchanas, un
tas jaunajs Kalendars un tee jaunu
ẜwehtku laiki no jaunas lihdſinaẜchanas
ar ẜaules zeļļu nahk.
Bet kad tas jums Daugaweeẜcheem
wehl newa gan, no wezzeem tehwu=teh-
wu eeraddumeem atſtaht, tad es jums
to zittadi zaur ẜkaidru lihdſibu gribbu
rahdiht.
Kad pulkſtens jeb ſtundeneeks, kas
ſtundes un minutes rahda, weenreiſ ſtel-
lehts tohp, un ar ẜaules gan lihdſeni eet,
bet ikdeenas tikkai weenu azzumirkli, ko
ne kas manniht warr, wehlak eet, tad
@1{J}
@b{wiņẜch}

[130.lpp.]
wiņẜch pirmâs neddeļâs un mehneẜchôs
ar ẜaules tà ẜaderrehs, kà pirmâ gad-
dâ to ſtarpibu maſ mannihs. Bet kad
deẜmit gaddi pahr=eet, tad pulkſtens
jau wiẜẜu ſtundu Wehlaki ees, ne kà
ẜaule. Kad nu to pulkſteni no jauna
pehz ẜaules wiẜẜu ſtundu us preekẜchu
ſtelle, un weens mulķis behrns, ar tahm
wehlakahm ſtundahm eeraddis, ſazzitu:
tahs wezzas wehlekas ſtundas bija no
Deewa, un tahs jaunas agrakas irr no
zilwekeem, kuŗẜch prahtigs ne ẜmeetohs
par tahdu behrna=wallodu. Tapat
juhẜu walloda ẜmeijama, kà wezzi
ẜwehtki no Deewa, un jauni ẜwehtki no
zilwekeem eẜẜoht. Un kas wehl gribbetu
abbus{abbas} ẜwehtkus, jaunus un wezzus,
ẜwehtiht, tahds pats mulķis un negudrs,
kà tas behrns, buhtu.
Bet kapehz tad Widſemneeki wezzus
laikus ẜwehti? Tapehz, kà wiņņeem
tas wezzajs Kalendars no augſtas wal-
diẜchanas pawehlehts irr. Jo tee ẜwehtki
irr no pirmas kriſtitas draudſes zelti, un
pee augſtas waldiẜchanas tas ſtahw, no-
@b{ẜpreeſt}

[131.lpp.]
ẜpreeſt, kurrâs deenâs ẜwehtijami. Un
kà tas grehks buhtu, augſtai waldiẜcha-
nai ne klauẜiht, tà tas arridſan Wi-
dẜemneekeem grehks buhtu, arridſan
jaunus ẜwehtkus ẜwehtiht, un ẜaweem
behrneem to maiſi atŗaut, ko tannîs dee-
nâs pelniht warretu. Tad nu pee Kur-
ſemneekeem jo grehks buhtu, wezzus
ẜwehtkus ẜwehtiht, un ẜew, ẜeewai un
behrneem to maiſi atŗaut, ko tad pelniht
warretu. Kas ẜchè prahtu ne gribb zil-
laht, lai lohps ar zitteem lohpeem paleek.
@1{J 2}
@b{Ta}

[132.lpp.]
Ta XVI. nodaļļa.
No tahm ſwaigſnehm.

Ꞩauli un mehneẜi apdohmajuẜchi aug-
ſtak kahpẜim un ſwaigſnes apẜkat-
tiẜim. Tahs ſwaigſnes irr trijadas:
Stahwu=ſwaigſnes, Gahju=ſwaigſnes
un Aſtitas ſwaigſnes.
Tas wiẜẜu leelakajs ſwaigſnu pulks,
kas par wiẜẜahm debbeẜim iskaiẜitas irr,
irr tahs Stahwu=ſwaigſnes, tas irr
tahs, kas ar wiẜẜu debbes greeſdamees
tomehr ẜawâ ſtarpâ ne ẜchķirrahs nedſ
mainahs, bet ikkatra no ohtrahm tik tahļ
paleek, kà no paẜaules eeẜahkumâ ſtah-
ditas, un tapehz arridſan ſtahwu=ſwaigſ-
nes ẜauktas tohp. Wiņņas warr pee
ta paſiht, kà wiņņi mirdſin mirdſ, tas
irr, ẜawus ſtarriņus tè ſteepj, tè atkal
ẜarauj.
Starp ẜcho brihnum' leelu ſwaigſnu
pulku peezas leelakas ſwaigſnes wehrâ
@b{ņemtas}

[133.lpp.]
ņemtas tohp, kas ne paleek ẜawâ weetâ,
bet ſtarp tahm zittahm ſtaiga. Tapehz
tahs arridſan tahs peezas Gahju=
ſwaigſnes ẜauktas tohp. Wiņņu ſtarri
ne maſ ne mirdſ, bet kà pee debbes mah-
leti kluẜẜu ſtahw. Pee ta wiņņus arri-
dſan no wiẜẜahm zittahm ſtahwa ſwaigſ-
nehm lehti isẜchķirt warr.
Tahs Aſtitas ſwaigſnes irr tahs,
kas eekẜch daudſ gaddeem it retti ween-
reiſ, bet ar gaŗŗu aſti kà ẜlohta atſpihd,
un kahdu laiku rahdahs. Bahbas un
nejehgi drebb to redſedami, un tuhdaļ no
kaŗŗa, badda un mehra ẜapno.
No wiẜẜahm ẜchahm ſwaigſnehm
gribbam mehs taggad runnaht, un
papreekẜch tahs peezas Gahju=
ſwaigſnes aprakſtiht.
Ta pirma Gahju=ſwaigſne irr tas
paſihſtams Auẜeklis, jeb ta leela
Rihta= un Wakkara=ſwaigſne.
Kad rihtôs ẜaulei preekẜchâ eet, tad Rih-
ta=ſwaigſne, jeb Auẜeklis, un kad wak-
@1{J 3}
@b{karôs}

[134.lpp.]
karôs ẜaulei pakkaļ eet, tad wakkara=
ſwaigſne ẜaukta tohp. Ꞩchi ſwaigſne
ſtarp wiẜẜahm ſwaigſnehm leelaka un
ſpohſchaka rahdahs, tè, kà brihſcham
arridſan pee deenas redſama{redſema}. Kad
wiņņu zaur tahdahm glahſehm ẜkatta,
kas ſtohbrôs eetaiẜitas tahļas leetas kà
tuwas un leelakas rahda, tad ẜchi ſwaigſ-
ne kà mehnes, brihſcham ar augoẜchu,
brihſcham ar ſuhdamu gaiẜchumu rah-
dahs. Tur klaht arridſan kahdas pleķ-
ķes jeb ſihmes wirs auẜekļa wehrâ ņem-
tas tohp. Auẜeklis irr arridſan paẜaule,
kas tà{kà} kà ſemmes lohde debbes=gaiẜâ
liddinajahs{liddi=najahs}. Wiņņa leelums lihdſi-
najahs muhẜu paẜaules jeb muhẜu ſem-
mes leelumam, un irr ohtruteek tuwaks
pee muhẜu ſemmes, ne kà pee ẜaules.
Tee ſwaigſnu=prattigi ẜcho ſwaigſni ar
ẜcho ſihmi ♀ eeſihme.
Ta ohtra Gahju=ſwaigſne irr ta ma-
ſa Rihta={Rihta=un} un{} Wakkara=ſwaigſ-
ne. Brihſcham rihtôs preekẜch ẜaules,
brihſcham wakkarôs pehz ẜaules, bet
retti un ne ilgi redſama. Kad to zaur
@b{ẜkun-}

[135.lpp.]
ẜkunſtigahm glahſehm ſtohbrôs ẜkatta,
tad arridſan kà mehneſtiņẜch, kas aug
un maſumâ eet, isẜkattahs. Ꞩchi ſwaigſ-
ne irr daudſ maſaka, ne kà muhẜu ſemme,
bet tomehr arridſan weena paẜaule, kas
kà muhẜu mehnes gaiẜâ liddinajahs, un
ohtruteek tuwak pee ẜaules, ne kà pee
muhẜu ſemmes irraid. Wiņņu ar ẜcho
ſihmi ☿ eeſihme.
Ta treẜcha Gahju=ſwaigſne irr ta
Ꞩarkana ſwaigſne, kas no tahle-
nes ar paẜarkanu gaiẜchumu ẜpihd, un
zaur tahm glahſehm arridſan ka mehne-
ſtiņẜch ar pleķķehm jeb ſihmehm isẜkat-
tahs. Wiņņas leelums ne daudſ ma-
ſaks, kà muhẜu ſemme, un tapat kà
paẜauls=lohde gaiẜâ liddinajahs, un irr
tahļak no ẜaules, ne kà muhẜu ſemme.
Ꞩcho ſwaigſni ta eeſihme ♂.
Ta zettorta Gahju=ſwaigſne irr ta
leela Silla ſwaigſne, kas no tahle-
nes ar paſillu gaiẜchumu ẜpihd, un tah-
ļumâ dehl ne leela kautſchu leelaka, ne
ka wiẜẜas ſtahwu=ſwaigſnes isẜkattahs,
@1{J 4}
@b{bet}

[136.lpp.]
bet tomehr daudſ leelaka ne kà muhſu
ſemme irraid. Jo wiņņas mehrs irr
deẜmit reiſ leelaks, ne kà ſemmes mehrs,
un tur wirẜû ẜimtreiſ wairak ruhmes ir-
raid, ne kà wirs ſemmes. Bet wiņņa
arridſan peez' reiſ tahļak no ẜaules, ne
kà muhẜu ſemme, un arridſan peez' reiſ
tahļak no mums, ne kà ẜaule, tapehz
arridſan tik maſa isẜkattahs. Zaur tahm
glahſehm arridſan kà mehneſtiņẜch, bet
ar daudſ tumẜchahm ſtrihpehm rahdahs.
Ꞩchihs ſwaigſnes ſihme irr ♃.
Apkahrt wiņņas tſchetras mehneẜis
ſtaiga, tà kà weena mehnes apkahrt
muhẜu ſemmi. Bet tahs zittadi ne, kà
ween zaur tahm ẜkunſtigahm glahſehm
redſeht warr. Ꞩchahs mehneẜis ne daudſ
maſakas, kà muhẜu mehnes, jebẜchu
tahļuma dehl ar azzim ween pawiẜẜam
ne warr redſeht.
Ta peekta Gahju=ſwaigſne irr ta
Bahla ſwaigſne, kas tik leela, kà
ta ſilla ſwaigſne, bet gan drihſ ohtruteek
tahļak no ẜaules, ne kà ta ſilla ſwaigſne
@b{irraid.}

[137.lpp.]
irraid. Kad ẜcho ſwaigſni zaur tahm
glahſehm ẜkatta, tad ta arridſan kà meh-
neſtiņẜch, un brihſcham kà ar gaiſchu
gredſenu, kas apkahrt wiņņas ſteepjahs,
isſkattahs. Wiņņas ſihme irr ẜchi ♄.
Ꞩchai paẜaulei Deews peezas meh-
neẜis dewis, kas katra leelaka, ne kà
muhẜu ſemme.
Ꞩchihs peezas gahju=ſwaigſnes ar
ẜawahm dewiņahm mehneẜim irr katras
ẜawâ kahrtâ paẜaules, kur ſemmes un
juhŗas wirẜû irraid. No ta mehs zittu=
reiſ wairak runnaẜim.
Tahs Aſtitas ſwaigſnes, kas kà
ẜlohtas pee debbes isẜkattahs un retti at-
ẜpihd, irr arridſan paẜaules, kas leelâ
debbes=gaiẜâ ſtaiga, bet Deews ſinn,
kahdas wiņņas irraid. Zitti dohma, kà
tahda aſtita ſwaigſne edegguẜi paẜaule
eẜẜoht, zitti zittadi dohma. Bet to gu-
dri ļaudis nomanna, kà wiņņahm ļohti
tahļẜch zeļẜch pee debbes irraid, un kad
tahs tuwak pee muhẜu ſemme nahk,
@1{J 5}
@b{tad}

[138.lpp.]
tad redſetas tohp, un pehz atkal isſuhd,
kad atpakkaļ dohdahs, un pehz daudſ
daudſ gaddeem atkal rahdahs. No ka
ta aſte nahk, kas ẜaulei pretti irr, jeb
no ẜaules nogreeſuẜees, to wehl ne weens
zilweks isgudrojis. Kas warr wiẜẜus
Deewa darbus ẜapraſt?
Wiẜẜas zittas ſwaigſnes, kas pee deb-
bes mirdſ, irr tahs Stahwuſwaigſ-
nes, zittas leeļakas, zittas maſakas,
zittas tik maſiņas un miglainas, kà tik
ko eeraudſiht warr. Jo tihraks gaiẜs
ſeemas=naktî, jo wairak ſwaigſnes re-
dſeht warr. Bet zaur tahm glahſehm jo
leelaks un ne isẜkaitams ſwaigſnu pulks
rahdahs. Kà tik maſiņas isſkattahs,
tas nahk no wiņņu ne isẜakkameem tah-
ļumeem. Wiņņas warr tik lab leelas,
kà muhẜu ẜaule buht. Kà wiņņas mir-
dſin mirdſ, no ta tee augſtas gudribas
Mahzitaji dohmaht dohma, kà tahs ſtah-
wu=ſwaigſnes tihras, bet ļohti tahļas tah-
ļas ẜaules irraid, daudſ tukſtoẜchu reiſ
tahļakas, ne kà muhẜu ẜaule. Un kad tahs
ẜauļu kahrtâ gaiẜchas ne buhtu, kas
@b{war-}

[139.lpp.]
warretu wiņņas tahdôs tahļumôs re-
dſeht?
Tapat tas gaiẜchajs zeļẜch pee debbes,
ko gaiẜa=zeļļu ẜauz, zittadi ne, kà
no ne=isẜakkama ſwaigſnu=pulka nahk,
kas tik tahļ irr, kà ne redſeht warr, bet
to mehr to gaiẜu gaiẜchak darra. Nu
apdohma, zik leela ta debbes irraid.
Bet, kà tu jel druẜziņ no ta ne isẜak-
kama debbes leeluma jehgtu, tad es tew
tahs augſtas Swaigſnu=prattigu reh-
ķeneẜchanas ſtahſtiẜchu. Tu jau 12. no-
dallâ dſirdejis eẜẜi, zik tahļ ta ẜaule irraid,
prohti kà weena no muhẜu ſemmes is-
ẜchauta lohde ar wiẜẜu ẜawu ahtrumu
tikkai eekẜch 20 gaddeem ẜnehgtu{ẜkehgtu}. Mehs
gribbam tahļak eet. Kad ta lohde no
ſemmes us ſillu ſwaigſni ẜkreetu, tad tai
100 gaddus ja ẜkreen buhtu, un kad lihdſ
bahlu ſwaigſni ẜkreetu, tad 200 gaddus
ja ẜkreen buhtu. Kas par to ne brihni-
ẜees? Un tomehr tas wehl maſums ir-
raid - Mehs wehl tahļak eeẜim. -
Kad ta lohde us to tuwaku un leelaku
@b{ſtahwu=}

[140.lpp.]
ſtahwu=ſwaigſni, ko to Ꞩuņņu=ſwaigſ-
ni ẜauz, ẜkreetu, tad tai pee peezi=ẜimts=
tuhkſtoẜcheem gaddeem ja ẜkreen buhtu.
Ak breeẜmigs tahļums! - Un tomehr
wehl ẜchis tahļums pret wiẜẜu debbeẜi
rehķenehts, newa leels - Apdohma,
zik pulku ſwaigſnu weens par ohtru
ſtahw, kas katra no ohtras tahdôs pa-
ẜchôs ſtarpôs atſtahw. Zik tuhkſtoẜchu
reiſ tuhkſtoẜchu gaddu ne waijadſetu
preekẜch lohdes ẜkreeẜchanu - Ꞩche
wiẜẜi prahti wairs ne warr mehroht. Zik
ne isẜakkoht leels irr tas ẜpehks, kas tahdu
ſwaigſnu=pulku arr weenu wahrdu wal-
da? Zik leels irr wiņņu Radditajs, kuŗ-
ŗa krehẜls ta debbes, un ta ſemme wiņ-
ņa kahju pameẜls irraid, un to debbeẜi
kà ar ẜprihdi mehro! zik maſiņi mehs
ſemmes=tahrpiņi eẜẜam!
@b{Ta}

[141.lpp.]
Ta XVII. nodaļļa.
No muhẜu paẜaules ehkas.

Nu zillaẜim augſtak prahtus, un ap-
dohmaẜim muhẜu paẜaules ehku,
tas irr muhẜu ẜauli ar ẜawahm 16 pa-
ẜaulehm, kà wiẜẜi ẜawâ ſtarpâ ẜaderr.
Jo muhẜu ẜaule ne ween preekẜch mums,
bet arridſan tahm zittahm paẜaulehm
kas Gahju=ſwaigſnes un mehneẜis ẜauk-
tas tohp, par labbu irraid. Un tapehz
Deews arridſan to ẜauli tik brihnum'
leelu taiẜijis, kà ta ar ẜaweem ſtarreem
un ẜiltumu arridſan tahs tahļakas pa-
ẜaules ẜnehgtu.
Ꞩchi muhẜu ẜaule, kas ſawas 16
paẜaules apẜpihd, ẜildi un apdſihwo, lee-
la debbes gaiẜa widdû ſtahw un tikkai us
ẜawas weetas greeſchahs. Ne brihnijees
par ẜcho jaunu mahzibu, ko es pehz gan
ẜkaidri parahdiẜchu. Apkahrt ẜaules
wiẜẜas zittas gahju=ſwaigſnes, tahs tu-
@b{wakas}

[142.lpp.]
wakas maſakôs, un tahs tahļakas lee-
lakôs riņķôs, lihdſ ar ẜawahm mehne-
ẜim, tekk jeb ſtaiga.
Ta pirma Gahju=ſwaigſne, kas ap-
kahrt ẜaules tekk, irr ta maſa Rihta= 
un Wakkara ſwaigſne. No ta,
kà wairak ne kà ohtruteek tuwak pee
ẜaules, ne kà muhẜu ſemme irraid, drihſ
nojehgt warr, zik tur ẜiltak, ne kà wirs
ſemmes irraid. Tas zeļẜch Ꞩchihs
ſwaigſnes apkahrt ẜaules irr 50 tuhkſto-
ẜchu reiſ tuhkſtoẜchas juhdſes. Ꞩcho zeļ-
ļu wiņņa eekẜch 88 deenahm, tas irr
eekẜch muhẜu gadskahrta wairak ne kà 4
reiſ beidſ. No ta diwi leetas warr no-
jehgt. Papreekẜch, kà tur 4 reiſ ihẜaki
gaddi, ne kà pee mums irraid, un oh-
tran kahrtan, kà ẜchi ſwaigſne ẜawu zeļ-
ļu tezzedama ikſtundas daudſ wairak ne
kà 20 tuhkſtoẜchas juhdſes gaiẜâ ẜkreen.
Ak kahds drihſums, ko mehs ta leela
tahļuma dehl ne mannam!
Ta ohtra Gahju=ſwaigſne, kas jau
leelakâ riņķî apkahrt ẜaules tekk, irr tas
@b{Auẜeklis,}

[143.lpp.]
Auẜeklis, jeb ta leela Rihta={Rihta=un} un{} Wak-
kara ſwaigſne. No ta, kà wiņņa ohtru-
teek tuwak pee ſemmes, ne kà pee ẜau-
les irraid, drihſ warr ẜapraſt, kà tur
arridſan ẜiltak, ne ka wirs ſemmes, bet to-
mehr ne pahrleeku irraid. Ꞩchihs
ſwaigſnes zeļẜch apkahrt ẜaules irr 90
tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchas juhdſes, ko
wiņņa eekẜch 224 deenahm beidſ. No
ta warr ẜapraſt, kà tur ihẜaki gaddi ir-
raid, un kà tas Auẜeklis ikſtundas 15 tuhk-
ſtoẜchas juhdſes ẜawu zeļļu tezzedams
ẜkreen. Tur klaht wiņẜch tekkoht eekẜch
23 ſtundahm pats apkahrt grohſchahs,
zaur to tur arridſan kà pee mums deenas= 
un naktsmainiẜchana irraid.
Ta treẜcha Gahju=ſwaigſne kas jo
leelaku riņķi apkahrt ẜaules mett, irr
muhẜu Semme, jeb ẜchi paẜaule,
wirs ka mehs dſihwojam, un kas tapat
leelâ debbes=gaiẜâ liddinajahs. Mehs
eẜẜim 12. nodaļļâ dſirdejuẜchi, kà ẜaule
no muhẜu ſemmes 22 tuhkſtoẜchu reiſ
tuhkſtoẜchas juhdſes atſtahw. No ta
warr dohmaht, kà ſemmes=zeļẜch ap-
@b{kahrt}

[144.lpp.]
kahrt ẜaules 6 reiſ leelaks, tas irr 132
tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchas juhdſes ir-
raid, un ka muhẜu ſemme ikſtundas 15 tuhk-
ſtoẜchas juhdſes, tas irr 250 juhdſes ka-
trâ minutê, un pahri par 4 juhdſehm
katrâ azzumirklî gaiẜâ ẜkreen. Ꞩcho
ẜawu zeļļu muhẜu ſemme eekẜch gads-
kahrta beidſ, un pa tam ẜawu zeļļu ẜkree-
dama 365 reiſ apgreeſchahs, no ka mums
tik deenas un naktis gadskahrtâ nahk.
Es ẜakku wehl weenreiſ{weereiſ}, ne brihnijees par
ẜcho jaunu mahzibu, ko es pehz ẜkaidri
parahdiẜchu.
Apkahrt muhẜu ſemmi muhẜu meh-
nes eet, un lai muhẜu ſemme kurrâ deb-
bes mallâ buhtu aisgahjuẜi, tad mehnes
kà ẜullainis muhẜu ſemmi, kà ẜawu kun-
gu, ne pamett, bet wiẜẜur lihdſ eet, un
ẜawu zeļļu eijoht riņķi apkahrt ſemmes
mett, un to ikmehneſchu, tas irr eekẜch
29 deenahm un 7 ſtundahm beidſ. Meh-
nes brihẜcham tuwak pee ſemmes, brih-
ſcham tahļak no ſemmes. Kad tuwaka
irr, tad 53 tuhkſtoẜchas juhdſes, un kad
tahļaka irr, tad 61 tuhkſtoẜchas juhdſes
@b{no}

[145.lpp.]
no ſemmes irraid - Mehnes allaſchiņ
weenu puẜẜi ween us ſemmi greeſch, kà
pee wiņņas pleķķehm jeb ſihmehm re-
dſeht warr, un tomehr katrâ mehneẜcha
ẜawu gaiẜchumu ar tumẜibu maina un
pilna un tukẜcha tohp. No ta it ẜkaidri
manniht warr, kà tur ik mehneẜch' wee-
na weeniga deena un nakts, un ikgads
tikkai 12 deenas un naktis irraid. Ak
kas tas par gaŗŗahm deenahm un nak-
tim! Tà kà muhẜu ſemme no maſas
mehnes naktîs apgaiẜmota tohp, tà meh-
nes jo wairak no muhẜu leelakajas ſem-
mes ẜawâ naktî apẜpihdeta tohp, kà to
jaunâ mehneẜî ẜkaidri warr wehrâ ņemt,
kad mehs arridſan to tumẜchu mehnes=
puẜẜi redſam, ko mehs teeẜcham ne war-
retum redſeht, kad muhẜu ſemme tur ne
ar pilnu gaiẜchumu ẜpihdetu. Jo kad
mums tukẜch mehnes irraid, tad wiņ-
ņeem pilna ſemme ſpihd, kad mums meh-
nes aug, tad wiņņeem{winneem} muhẜu ſemmes
gaiẜchums dilſt, kad mums pilns meh-
nes irr, tad wiņņeem tukẜcha ſemme irr,
un kad mums mehnes dilſt, tad wiņņeem
atkal muhẜu ſemmes gaiẜchums aug. Un
@1{K}
@b{tà}

[146.lpp.]
tà ne ween ta mehnes mums, bet arri-
dſan muhẜu ſemme tai mehnes deene,
mums pahr mahzibu, kà weens ohtram
buhs palihdſeht.
Ta zettorta Gahju=ſwaigſne kas ap-
kahrt ẜaules eet, irr ta Ꞩarkana
ſwaigſne, kas wehl leelaku riņķi pee
debbes mett, ne kà muhẜu ſemme. Wiņ-
ņa par puẜẜu tahļak no ẜaules, ne kà
muhẜu ſemme, atſtahw, un kautẜchu tur
ne tik ẜilti buht warr, kà wirs ſemmes,
tad tomehr wehl mehreni ẜilt irraid.
Wiņņas zeļẜch pee debbes irr 200 tuhk-
ſtoẜchu reiſ tuhkſtoſchas juhdſes, ko wiņ-
ņa eekẜch 687 deenam zaur ſtaiga un
tik ne ohtru teek gaŗŗakus gaddus ne kà
pee mums taiẜa. Wiņņas ẜkreeẜcha-
na gaiẜâ irr ikſtundas 12 tuhkſtoẜchas juh-
dſes. Tur klaht wiņņa tapat kà muh-
ẜu ſemme eekẜch 24 ſtundahm apgree-
ſchahs, no ka tur tahdas paſchas deenas
un naktis, kà wirs ſemmes irraid.
Ta peekta Gahju=ſwaigſne, kas ap-
kahrt ẜaules bet 5 reiẜ tahļak ne kà muhẜu
@b{ſemme}

[147.lpp.]
ſemme eet, irr ta Silla{Ꞩilla} ſwaigſne,
kas brihnum' leelu riņķi pee debbes mett,
un ẜcho ẜawu gaŗŗu zeļļu tik ne 12 gaddus
ſtaiga. Ak kas tas par gaŗŗeem gad-
deem, kas tur irraid. Puiẜis kas ẜchè
12 gaddus, wezz, buhtu tur weenu gad-
du, un jauneklis{janeklis} kas ẜchè 24 gaddus wezz,
tas buhtu tur diwi gaddus @l{ec}. Wiņņas
zeļẜch pee debbes irr 700 tuhkſtoẜchu reiſ
tuhkſtoẜchas juhdſes, un katrâ ſtundâ
wiņņa wairak ne kà 6 tuhkſtoẜchas juh-
dſes tekk. Tezzedama patti eekẜch 10
ſtundahm apgreeſchahs, no ka tur arri-
dſan deenas={deenas=un} un{} nakts mainiẜchanas ir-
raid, bet tahdas ihẜas deenas un naktis,
kà muhẜu weena deena un nakts tur
wairak ne kà diwi deenas un naktis ir-
raid. Wiņņas tahļums rahda, kà tur
jau daudſ aukſtaks gaiẜs un maſ ẜiltuma
irraid.
Apkahrt ẜchahs ſillas ſwaigſnes 4
mehneẜis; weena tahļaka, ne kà oh-
tra, ſtaiga, un kà ẜullaini ẜawu Kungu
ne pamett. Ta tuwaka tik ne eekẜch 2
deenahm, ta ohtra eekẜch puẜẜneddeļas
@1{K 2}
@b{ta}

[148.lpp.]
ta treẜcha eekẜch neddeļas, un ta tahla-
ka tik ne eekẜch puẜẜ treẜchahm nedde-
ļahm, apkahrt wiņņas tekk, un wiņņai
par nakts gaiẜchumu deen.
Ta ẜeſta Gahju=ſwaigſne, kas de-
ẜmit reiſ tahļak ne kà muhẜu ſemme ap-
kahrt ẜaules tekk, irr ta Bahla ſwaigſ-
ne. Ꞩchi ſwaigſne{ẜwaigſne} to wiẜẜleelaku riņķi
apkahrt ẜaules mett, un ẜcho ẜawu zeļļu
tik ne 30 gaddus ſtaiga. Kas tas par
gaŗŗeem gaddeem! Wihrs kas ẜchè 30
gaddus wezz, tas tur weenu gaddu, un
ẜirms, kas ẜchè 60 gaddus wezs irraid,
tas tur 2 gaddus wezs buhtu. Ꞩchihs
bahlas ſwaigſnes zeļẜch apkahrt ẜaules
irr daudſ leelaks, ne kà deẜmit ẜimts tuhk-
ſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchas juhdſes. Pa ẜcho
zeļļu wiņņa katru ſtundu pee 5 tuhkſto-
ẜchahm juhdſehm ẜkreen. No wiņņas
breeſmiga tahļuma warr drihſ noman-
niht, zik maſ ta ẜaule tur ẜpehj eeẜildiht.
Apkahrt ẜcho bahlu ſwaigſni 5 mehne-
ẜis, weena tahļaka kà ohtra, tekk.
@b{Ta}

[149.lpp.]
Ta tuwaka tik ne eekẜch 2 deenahm.
Ta ohtra tik ne eekẜch 3 deenahm.
Ta treẜcha eekẜch puẜẜtſchetr deenahm.
Ta zettorta eekẜch 2 neddeļahm.
Ta tahļaka eekẜch 11 neddeļahm.
Ꞩchee wiſſi lihdſ ar to leelu{leetu} gaiẜchu
riņķi tai bahlai ſwaigſnei par nakts=gai-
ẜchumu deen.
Tà tai ẜaulei 16 paẜaules irraid, kas
wiņņai ja apẜpihd, ja ẜildi un ja kohpj.
Tahs 16 paẜaules irr: Ta maſa Rihta=
ſwaigſne, tas Auẜeklis, muhẜu ſemme,
ta ẜarkana, ta ſilla un ta bahla ſwaigſ-
ne. Tas irr Kohpâ 6 paẜaules. Un
tad muhẜu mehnes, tahs ſillas ſwaigſ-
nes 4 mehneẜis un tahs bahlas ſwaigſ-
nes 5 mehneẜis. Tas irr kohpâ 10 meh-
neẜis kas arridſan paẜaules irr. Wiņ-
ņi 6 un ẜchee 10 irr kohpâ 16 paẜaules.
Ꞩchahs 16 paẜaules lihdſ ar muhẜu ẜau-
li irr muhẜu leela paẜauls=ehka.
Redſ kà brihniẜchķi Deews ẜcho
muhẜu paẜauls=ehku, to ẜauli ar ẜa-
@1{K 3}
@b{wahm}

[150.lpp.]
wahm paẜaulehm zehlis, ar augſtahm
ſiņņam eetaiẜijis, wiņņu zeļļus nomehro-
jis un ar ſtipru rohku wadda! Ak tu
Radditajs, zik leels tu eekẜch ẜaweem
darbeem rahdees!
@b{Ta}

[151.lpp.]
Ta XVIII. nodaļļa.
No tahs ſiņņas, kà muhẜu pa-
ẜaules=ehka zittadi eetaiẜita,
ne kà azzis rahda.

Nu raudſiẜim, kapehz ta jauna, un
jums Latweeẜcheem tik ẜweẜcha
mahziba, kà ẜaule ſtahw, un ſemme tekk
un greeſchahs, taiẜniba irraid. Ne
mahziteem, tas tapehz ẜweẜch irraid, kà
tee eeradduẜchi pehz azzu=ẜkattiẜchanas
wiẜẜas leetas teeẜaht. Bet apdohma,
kà azzis eekẜch tahļahm leetahm wiļļ.
Kad tu wirs Auẜekla buhtu, kas tapat
tahda leela ſemme, kà muhẜu ſemme
irraid, tad tu zittadi ẜazzitu. Tu ẜazzitu,
kà Auẜeklis ſtahw, un muhẜu ſemme
tekk.
Bet kapehz mehs ne mannam, kà
ſemme greeſdamees tekk? Tas nahk no
ta, kà mehs paẜchi wirs ſemmes eẜẜam
@1{K 4}
@b{un}

[152.lpp.]
un ẜawa weetâ paleekam. Peeminn
ẜchè to treẜchu preekẜch mahzibu grahma-
tas eeẜahkumâ. Ꞩchè es tew ko ſtah-
ſtiẜchu. Kad Jauna Jelgawa, ko arri-
dſan jaunu Rihgu ẜauz, ne ẜenn gad-
deem no Daugawas pluhdeem pohſtita
tappa, tad zitti nammi zaur pluhdeem
no weetas zelti un zittur aisneſti tappa.
Weena gaẜpaſcha ẜawâ nammâ buh-
dama ſchehloja to baſnizu, kas preekẜch
wiņņas azzim no uhdenim neſta tappa.
Bet ne baſniza, kas muhreta ſtahweja,
bet wiņņas paẜchas nams tappe aisneſts.
Tà azzis wiņņu peewihle. Tapat teem,
kas ar kuģģi pahr juhŗu eet, leekahs, it
kà kuģģis ſtahw. Un kad to kuģģi groh-
ſa, tad leekahs, it kà ne kuģģis gree-
ſchahs, bet it kà ẜaule usweenreiſ tekk.
To es daſchureiſ us juhŗas eẜmu wehrâ
ņehmis. Ta lihdſ arridſan mums, kas
mehs wirs ſemmes dſihwojam, leekahs,
it kà ne muhẜu ſemme, bet ẜaule un wiẜẜa
debbes apkahrt mums greeſchahs.
Bet kà tas taiẜniba irraid, kà
ẜaule ſtahw, un ſemme greeſdamees
@b{tekk,}

[153.lpp.]
tekk, to mums augſtas gudribas ẜkoh-
les mahza.
Apdohma 1) kà wiẜẜas ſtahwu=
ſwaigſnes ẜaules irraid, kà tu 16. no-
daļļa eẜẜi mahzijees. Wiẜẜas ẜchahs
ẜaules, kuŗŗu pulks ne isẜakkams leels
irr, ẜawâ ſtarpâ ne ẜchķirrahs nedſ mai-
nahs, bet ikkatra no ohtrahm tik tahļ
paleek, kà no paẜaules eeẜahkuma ſtah-
ditas. Woi tad muhẜu ẜaule ta weena
weeniga buhtu, kas, tad pee ẜchahs, tad
pee zittas ſwaigſnes tezzedama nahktu?
Woi tad ẜchè ween Deews zittu padoh-
mu buhtu ņehmis? Kà mums tas tà
leekahs, tas nahk no muhẜu paẜchas ſem-
mes tezzeẜchanas apkahrt ẜaules. To
tu warri tà manniht. Leez iſtabas wid-
dû ẜwezzi us galdu, un eij lehnam labbu
riņķi apkahrt ẜwezzes, tad wiņņa tewim
tad pret durrim, tad pret lohgu, tad
pret iſtabas dibbeni, tad pret krahẜnu,
tad pret zittu weetu atẜpihdehs, it kà ta
ẜwezze buhtu ſtaigajuẜi.
@1{K 5}
@b{Apdoh-}

[154.lpp.]
Apdohma 2) arridſan, kà muhẜu
ſemme weena no tahm widdiẜchkahm pa-
ẜaulehm irraid. Wiẜẜas zittas pee deb-
bes ẜawu zeļļu eet, un muhẜu ſemmei
ween buhs kluẜẜu ſtahweht? Woi
Deews ir ẜchè zittu padohmu buhtu ņeh-
mis, ne kà pee tahm zittahm?
Buhs tawas neẜaprattigas dohma-
ẜchanas dehļ ẜaulei, ſwaigſnehm un
wiẜẜai debbes ikdeenas un nakts apkahrt
muhẜu ſemmi tezzeht. Tu mihļajs
Deews, kahdi ne=isẜakkami ahtrumi
pee tahdeem ne ismehrojameem tahļu-
meem tas buhtu!
Tu eẜẜi 17. nodaļļâ dſirdejis, kà ſem-
me ik azzumirkli wairak ne kà 4 juhdſes
debbes=gaiẜâ ẜkreen. Woi tas jau ne
brihnum' leels ahtrums? Bet kad ẜau-
lei ikdeenas to zeļļu apkahrt ſemmes
buhtu ja tekk, ko ſemme ikgads apkahrt
ẜaules tekk, tad ẜaulei waijadſetu 365
reiſ ahtrak, ne kà ſemmei tezzeht, tas
irr ẜaulei buhtu ik=azzumirklî puẜẜohtru
tuhkſtoẜchas juhdſes ja ẜkreen{ẜkreen=}. Zik ne is-
@b{ẜakkoht}

[155.lpp.]
ẜakkoht drihſak buhtu tahm ļohti tahļa-
kam ſtahwu=ſwaigſnehm ja ẜkreen, ik
azzumirklî pa daudſ ẜimts tuhkſtoẜchu
reiẜ tuhkſtoẜcham juhdſehm. Tas mut-
tei lehti ẜazziht, bet gaiẜch prahts to ne
warr dohmaht.
Bet kad ſemme tezzedama ikdeenas
un nakts weenreiſ apgreeſchahs, it kà loh-
de tezzedama wahrtahs, jeb kà ẜkrittu-
lis eijoht apgreeſchahs, tad drihſ warr
ẜapraſt, kà deenas un naktis mainahs,
un tad ne tahdi ne isẜakkami ahtrumi
isnahkahs. Jo kà ſemme par gadskahr-
tu apkahrt ẜaules to leelu riņķi jeb zeļļu
pee debbes tekk, to lehtak warr ẜapraſt,
ne kà ẜaules un ſwaigſnu gahjumu ap-
kahrt ſemmes weenâ deenâ un naktî.
Teeẜa nu pats, kas lehtak irr: ẜauli
lihdſ ar wiẜẜu debbes=pulku ne=isẜak-
kamôs leelôs riņķôs ikdeenas apkahrt
ſemmi waddiht, jeb ſemmi par gads-
kahrtu ẜawu zeļļu waddiht un pa tam ik-
deenas apgrohſiht, kà deenas un naktis
tomehr mainahs un tur klaht isẜkattahs,
@b{kà}

[156.lpp.]
kà wiẜẜa debbes ar ẜaweem pulkeem ap-
kahrt ſemmes greeſtohs. Deews pee ẜa-
weem darbeem ne lihkumus, bet taiẜnus
zeļļus eet. - Kad tu zeppeti gribbi zept,
kà wiẜẜur apkahrt zeptu, woi tu tahds
negudrs buhtu, un gribbetu zeppeẜcha
dehļ, kà ẜkurſtens ar wiẜẜu ugguns=kur-
ru apkahrt zeppeti greeſtohs. Greeſ
paẜchu zeppeti, tad tas us wiẜẜahm mal-
lahm iszeps. Tà darra Deews ar
muhẜu ſemmi, to ẜildidams. Kà tu nu
zittadi dohmaht warri? Deews irr pats
tas muhſchigs prahts, kas ne ko aplam,
bet wiẜẜus ẜawus darbus ar augſtu gu-
dru un ẜwehtu ſiņņu darra.
@b{Ta}

[157.lpp.]
Ta XlX. nodaļļa.
No zittu paẜauļu
eedſihwotajeem.

Tas pats Deews, no kuŗŗa padohma
un darbeem mehs ne zittadi, kà to
wiẜẜ=augſtaku ſiņņu dohmaht warram,
tas teeſcham ne ko par welti, un kà
aplam un bes ſiņņas raddijis. Kad tu to
ar gaiẜchu{gaiſthu} prahtu apdohma, tad tas tew
us zittu jaunu un jo ẜweẜchu, bet augſti
gudru mahzibu waddihs. Ko tu doh-
matu no weena Kunga, kas ẜawâ teeẜâ
l6 pilnigas mahjas ustaiẜitu, un wiẜẜur
laukus peeẜchķirtu, un tikkai eekẜch wee-
nas weenigas no tahm widdiẜchkahm
mahjahm ſemneeku zeltu, tahs mahjas
un tohs laukus kohpt, bet wiẜẜas zittas
mahjas aplam jeb tihẜcham par pohſteem
pameſtu? Par ko tad tahs mahjas us-
taiẜijis? Woi ne gudrak buhtu darrijis,
tahs mahjas pawiẜẜam ne ustaiẜiht nedſ
@b{laukus}

[158.lpp.]
laukus peeẜchķirt, ne kà bes ſiņņas tuk-
ẜchas un pohſtus pameſt? - Woi
Deews ne buhtu tahds Kungs, kad
wiņẜch tikkai wirs muhẜu weenas wee-
nigas ſemmes ween buhtu eedſihwotajus
zehlis, un wiẜẜas zittas paẜaules, un
arridſan tahs daudſ leelakas, bes dſih-
wotajeem tukẜchas, un bes ẜawa gohda
un ẜlawas buhtu pamettis? To tu no ta
wiẜẜ=augſtaka Deewa ne warri doh-
maht, kam nei prahts, nei padohms,
nei ẜpehks truhkſt.
Bet kà tu to jo labbaki jehgtu, tad
lai mehs weenu no tahm zittahm paẜau-
lehm, kas muhẜu ſemmei ta tuwaka ir-
raid, ar augſtu ſiņņu apdohmajam. Tas
nu irr muhẜ Mehnes.
Tu redſi, kà tahs mehnes gaiẜchums
laikam aug, laikam ſuhd. No ta warr
ẜkaidri manniht, kà tur deenas un nak-
tis mainahs. Tu peeminneẜi arridſan,
kà tahs gaiẜchas weetas wirs mehnes,
ſemmes, un tahs tumẜchas weetas, juh-
ŗas jeb uhdens irraid.
@b{Buhtu}

[159.lpp.]
Buhtu mehnes us to ween ſtahdita,
muhẜu ſemmei naktî ẜpihdeht, tad
Deews par welti tur liktu deenas un
naktis mainiht, par welti wiņẜch tur
buhtu ſemmes un juhŗas isdallijis. Bet
woi warr Deews ko par welti un bes
padohma darriht?
Tad nu zilla prahtu un apdohma wai-
rak. Kur ẜaule ſemmi un uhdeni apẜpihd,
tur twaiki, raẜẜa, un migla zeļļahs.
Par ko? Teem ſemmes augļeem par
labbu. Woi tas wirs mehnes zittadi
buhs? - Bet par ko tad irr augļi?
Woi welti? Ak ne, bet lohpeem par
barribu? Kad nu tur lohpi buht warr,
woi tad Deews preekẜch teem ween to
mehnes=paẜauli buhtu raddijis? Woi
wiņẜch tur arridſan ne buhs prahtigu
dſimti ſtahdijis? Woi wiņẜch tad tur
bes gohda un ẜlawas buhtu? - Bet
woi tur tad ihſti tahdi zilweki, lohpi un
augļi irr, kà pee mums? To mehs ne
warram ſinnaht. Man dohmaht, kà
tur jau zittadi buhs. Ꞩweẜchas ſem-
mes, ẜweẜchas tautas lohpus un augļus
@b{neẜẜ.}

[160.lpp.]
neẜẜ. To mehs jau wirs muhẜu ſemmes
redſam, kà es to II. nodaļļâ isſtahſtijis
eẜmu. Lai{Lae} nu wirs mehnes buht kà
buhdams, kad mehs tikkai Deewam par
gohdu tizzam, kà tur ne pohſts, bet arri-
dſan eedſihwotaji irraid, par kuŗŗeem
Deews arridſan gahda, un kas wiņņa
gohdu un ẜlawu wairo.
Tapat arridſan mehs tizzam, kà{kâ} ta
maſa Rihta ſwaigſne, tas Auẜeklis, ta
ẜarkana ſwaigſne, ta ſilla ſwaigſne ar
ẜawahm 4 mehneẜim un ta bahla ſwaigſ-
ne ar ẜawahm 5 mehneẜim, wiẜẜi kohpâ
ne tukẜchi pohſti, bet ar eedſihwotajeem
pilnas paẜaules irraid. Jo zittas muh-
ẜu ſemmes leelumam lihdſinajahs, zittas
daudſ leelakas ne kà muhẜu ſemme irraid.
Par ko tur deenas un naktis mainahs?
Par ko tur ſemmes un juhŗas buhtu, kà
pee wiņņu pleķķehm jeb ſihmehm man-
niht warr? Par ko teem ẜawi gadskahr-
ti buhtu? Wiẜẜ to buhtu Deews par
welti ſtahdijis, kad tee tukẜchi pohſti
buhtu.
@b{Tà}

[161.lpp.]
Tà Deewam wairak walſtes irraid,
ne kà muhẜu ſemme ween, kur wiņẜch
walda un par wiẜẜeem gahda. Zik nu
draudſes Deewam, kas wiņņam kalpo!
Ne dohma: Kà warretu tee Auẜekli-
ẜchi dehl ẜaules tuwuma to karſtumu zeeſt,
un tee us ſillas un bahlas ſwaigſnes, dehļ
ẜaules tahļuma, to ẜaltumu paneſt? Ap-
dohma 1) kà tee Seemelneeki wirs ſem-
mes ẜalnu{ẜaļnu}, un tee melni zilweki ẜawas
ſemmes karſtumu paneſt un laimigi dſih-
woht warr, tà arridſan tee Auẜekliẜchi
ẜawu karſtumu, un tee us ſillas un bah-
las ſwaigſnes ẜawu ẜaltumu eejukkuẜchi
paneſt warr. Apdohma 2) woi Dee-
wam ſiņņa truhkſt, abbejadi lihdſeht, un
teem kas tuwu pee ẜaules maſ ẜehrainu
twaiku, un teem kas tahļ no ẜaules,
daudſ ẜehrainus twaikus, kas drihſ
eeẜilſt, peeẜchķirt? Jau wirs muhẜu ſem-
mes tas redſams, kur augſtakôs kalnôs
wehẜs un leijâs karſt irraid.
Bet ko buhs no muhẜu leelas Ꞩau-
les dohmaht? Neģ wiņņa tihra ugguns=
@1{L}
@b{juhŗa,}

[162.lpp.]
juhŗa, breeẜmigs un bailigs ugguns=
pohſts, un kas ſinn, woi ne patti elle
irraid?
Tà Deewam ſchehl daſchi no tahs
mihļas ẜaules dohma, kas tahdâ augſtâ
gohdâ pee debbes ſtaiga un wiẜẜas ẜawas
paẜaules eepreezina. Lai buhtu ugguns,
tad debbeẜigs ugguns{uggungs} irr, kas ne degg
un pohſta , bet kas tikkai jauki ẜilda un
apgaiẜmo. Ka wiņņa ne tahds rihjams
ugguns irr, kà tahs leeẜmas wirs ſem-
mes irraid, to es ẜkaidri{esẜkaidri} parahdiẜchu.
1) Kad wiņņa tahds ugguns, kà ſem-
mes ugguns buhtu, tad tik ļohti tahļ buh-
dama, ne maſ ne ẜilditu.
Jo muhẜu ugguns ẜiltumu maſâ ſtreh-
ki jau ne warr manniht, kautẜchu ẜimt
reiſ leelaks ne kà ẜaule rahdahs.
2) Ꞩaule weenreiſ edegguẜi no tah-
dahm breeẜmigahm leeẜmahm ẜenn buhtu
isdegguẜi un isdſiẜẜuẜi.
@b{3) Kad}

[163.lpp.]
3) Kad wiņņa wiẜẜur apkahrt degtu,
kà warretu no twaikeem un duhmeem
pahrņemta tik ẜkaidri ẜpihdeht un redſeta
tapt.
4) Kapehz ne kahda azs ẜaulê ẜkatti-
tees un wiņņas ẜpohſchumu tà kà ẜchei-
tan leeẜmu gaiẜchumu paneſt warr?
Bet kà warr tas buht, kà ẜaule ne
buhtu dedſigs ugguns? Mehs jo juhtam
wiņņas ẜiltumu, un kà karſti brihſcham
waẜẜarâ ẜpeeſch, un kà wiņņa zaur glah-
ſehm, kas us to taiẜitas irr, dedſina.
Tas ne nahk no ẜaules leeẜmahm, bet
no teem dſihweem ẜpehkeem, kas eekẜch
ẜaules ſtarreem irraid. Jo ẜchee no ẜau-
les us ſemmes eekẜch puẜẜ weerendeeli
ſtundas bes trohkſni ẜchaujahs, kà aug-
ſtas gudribas Mahzitaji to ar augſtu ſiņ-
ņu wehrâ ņehmuẜchi. Tu ſinni zik tahļ
ta ẜaule no ſemmes irraid. Tad nu
wiņņas ſtarru drihſchums irr debbeẜigs
un tihrs garrigs ẜpehks. Ꞩchee dſihwi
ẜpehki tohs ẜehrainus jeb uggunigus twai-
@1{L 2}
@b{kus,}

[164.lpp.]
kus, kas eekẜch wiẜẜahm ſemmes=lee-
tahm irraid, zaur ẜawu kluẜẜu drihſchu-
mu muddina un kuſtina, kà tee gaiẜâ
kahpuẜchi eekarẜahs, un mums leekahs,
it kà patti ẜaule ſpeeſtu. Bet ta kà ẜau-
le no kahda padebbeẜcha apklahta tohp,
tuhdal wehẜak tohp, jo tad tee ẜehraini
twaiki bes usmuddinataja rimſtahs. Ka-
pehz tad zittâ deenâ, kad pehrkons to gai-
ẜu no ẜehraineem twaikeem tihrijis, ẜau-
le ne ẜpeeſch, kautẜchu jo ẜkaidri ẜpihd.
Kà bes ugguns kahda leeta eekarẜahs un
eedeggahs, to mehs pee ẜeena=kaudſes
redſam, kad drehgna ẜameſta irr, kà ar-
ridſan pee kohka, kad kohku us kohku
trinn. Bet kà ẜaule zaur tahm glahſehm
dedſina, tas nawa brihnums. Jo wiņ-
ņas dſihwi ẜpehki tohp zaur glahſi tapat
ẜaweenoti un wairak kà tukſtoẜchu reiſ
wairoti, kà deenas= jeb ẜwezzes gai-
ẜchums zaur glahſi ar uhdeni wairohts
un ļohti gaiẜch tohp. Kad nu kas no
ẜaules ſtarreem zaur glahſi degg, tad tas
no ta nahk, kà tas ẜehrs eekẜch tahs ded-
ſamas leetas tuhkſtoẜchu reiſ ſtiprak kuſti-
nahts tohp, no ka tik ahtri un ſtipri
@b{eekar-}

[165.lpp.]
eekarẜahs, kà drihſ un ahtri ar leeẜ-
mas degg.
Tad nu ẜaules ẜpihdums newa ug-
guns, kas degg un pohſta, bet dſihws
debbeẜigs gaiẜchums un tahds ẜkaidrs
ẜpihdums, kà Kriſtus muhẜu apẜkaidro-
tahm meeẜahm debbeẜîs ẜohlijis irr, un
kà tas Kunga eņgelis teem Betlemiteru
ganneem atẜpihdejis.
Kad nu ta ẜpoſcha ẜaule ļohti zittada,
ne kà wiẜẜas zittas 16 tumẜchas paẜaules
irraid, tad arridſan jo drihſak warr tiz-
zeht, kà wiņņa ween debbes=widdû
ſtahw, un muhẜu ſemme lihdſ ar tahm
zittahm paẜaulehm leelâ debbes gaiẜâ
tekk.
Nu tas tew ne buhs ehrms, kad es
tew ẜazziẜchu, kà es Deewam par aug-
ſtu gohdu tizzu, kà ta Ꞩaule arridſan
pilna irr ar eedſihwotajeem{eedſih=wotajeem}, kas tur
laimigi miht un Deewa ẜlawu wairo.
Un to es tapehz tizzu:
@1{L 3}
@b{1) Ta}

[166.lpp.]
1) Ta ẜaule irr ta wiẜẜu=labbu=dar-
riga ſtarp wiẜẜahm zittahm 16 paẜau-
lehm, tahs apgaiẜmodama, ẜildidama,
apdſihwodama un kohpdama, woi tad
nu patti breeẜmigs ugguns=pohſts
buhtu?
2) Ta ẜaule irr tik leela, kà tur 50
reiſ wairak ruhmes irraid, ne kà us wiẜ-
ẜahm zittahm 16 paẜaulehm kohpâ.
Woi tad nu Deews, kam nei padohma,
nei ẜpehka truhkſt, to wiẜẜleelaku dſih-
wokli, kas kà leela Ķehniņa pils ar ma-
ſahm buhdiņahm ẜalihdſinajams, tukẜchu
pohſtu buhtu pamettis?
3) Wirs ẜaules irr juhŗas un brih-
ẜcham arridſan padebbeẜchi. Jo tee augſti
Mahzitaji zaur tahm ẜkunſtigahm glah-
ſehm gaŗŗôs ſtohbrôs pleķķes jeb ſihmes
eekẜch ẜaules wehrâ ņehmuẜchi. Zittas
no tahm lihdſ ar ẜaules eekẜch 4. nedde-
ļahm apkahrt greeſchahs, un zittas no
tahm tè rohnahs, tè atkal ſuhd. Tee
pirmi ne warr zittadi, kà juhŗas wirs
ẜaules, un tee ohtri zittadi ne, kà ẜau-
@b{les}

[167.lpp.]
les padebbeẜchi buht. Kas nu wehl tur
truhkſt, kà tur ne warretu augļi buht,
un dſihwibas raddibas miſt.
4) Wirs ẜaules muhſcham newa
nakts, bet muhſchiga deena. Tad wiņ-
ņa drihſak debbes, ne kà elle, buht warr.
Ak Deews, zik leela irr tawa walſts,
un zik ẜlawejams tu eẜẜi!
@1{L 4}
@b{Ta}

[168.lpp.]
Ta XX. nodaļļa.
No wiẜẜa debbes=pulka.

Nu ko tu dohma, ko es wehl teikẜchu.
Tu ſinni, kà tas leels ſwaigſnu
pulks, kas mirdſin mirdſ, zittadi ne, kà
tahdi ẜpihdekļi buht warr, kam ẜaws ih-
pats ẜpohſchums irr. Kas tas nu warr
zittadi buht, kà ne=isẜakkams pulks
ẜauļu, kas tapat leelas, kà muhẜu ẜau-
le, bet ne=isẜakkoht ļohti tahļas irr.
Woi tee par weltu no Deewa pee deb-
bes ſtahditi? To tu no Deewa ne war-
ri dohmaht - Par ko tad tee irraid? -
Apdohma, par ko muhẜu ẜaule irraid?
Ta irr us to ſtahdita, ne ween muhẜu
ſemmi un mehneẜi, bet arridſan tahs
zittas paẜaules ar ẜawahm mehneẜim,
apẜpihdeht, ẜildiht un augligas darriht,
kà tur eedſihwotaji Deewam par gohdu
miſt warretu.
@b{Nu}

[169.lpp.]
Nu tu gaiẜchu prahtu augſtak zilla-
dams, warri jehgt, kà katra ſtahwu=
ſwaigſne gaiẜcha ẜaule irraid, apkahrt
kuŗŗas ẜaws pulzinẜch paẜauļu, kas ſem-
mes irraid, tekk, kuŗŗas ẜchi ẜaule arri-
dſan apẜpihd, ẜilda un augligas darra,
un kà ikkatra ẜaule arridſan warr mah-
jas preekẜch dſihwahm{dſiwahm} dſimtehm buht.
Kad tu nu to leelu leelu pulku to ſtahwu=
ſwaigſnu, kas wiẜẜas ẜaules irraid, un
to daudſ leelaku neredſamu paẜauļu pul-
ku, kas apkahrt wiņņahm tekk, apdoh-
ma, tad tu manniẜi, zik ne=isẜakkoht
daudſ walſtas Deewam irr, kuŗŗas
wiņẜch wiẜẜas ſtahdijis, walda un par
tahm gahda, un kà Deewam no wiẜ-
ẜahm debbeẜchu un paẜauļu mallahm
gohds un ẜlawa atẜkann. Jo wiẜẜas
ẜchihs ẜaules un paẜaules irr tee rahdi-
taji un ẜluddinataji tahs deewiſchkas pil-
nibas un gohdibas, ẜpehka un gudribas,
gahdaẜchanas un mihleſtibas. Tà Dee-
wa ne redſama buhẜchana un Deewiba
tohp pee{pu} teem leeleem darbeem nomannita
un eeraudſita. Nu tu warri manniht,
kapehz Deews, tas Kungs Zebäot, tas
@1{L 5}
@b{irr}

[170.lpp.]
irr tas Kungs to pulku ẜaukts tohp, un
kahds leels Kungs un Ķehniņẜch wiņẜch
irr. Wiẜẜas debbeẜis irr pilnas no wiņ-
ņa gohdibas. Woi tew ẜchè{tewẜchè} ne ẜwehtas
ẜchauẜchalas pahr=eet.
Ꞩkattoht augſtas debbeẜis prahti ap-
ſtulbſt ẜwehtâ baigâ!
Zik tur pulki paẜauļu ẜpihd un augſtâ
gohdâ ſtaiga!
Kahdi leelumi un ſtarpi! Ko tè zilweks
ģeldetu{geldetu},
Kad ne ẜpehtu{ẜpettu} pee ẜcheem darbeem atſiht
Deewa Leelumu!
Woi tew ne us waigu ſemmê ja kriht,
un ar klanniẜchanu un ẜwehtu peeluhg-
ẜchanu lihdſ ar to ẜwehtu debbes=pulku
(Jahn. parahd. 4, 11.) ja ẜakka: Kungs,
tu ween eẜẜi zeenigs dabbuht gohdu, ẜla-
wu un ẜpehku, jo tu eẜẜi wiẜẜas leetas
@b{raddi-}

[171.lpp.]
raddijis, un zaur tawu prahtu irr tahs,
un irr radditas! Teeẜcham
Wiẜẜu debbes=debbes pulku, wiẜẜas
paẜaul's raddijs Deews,
Tee irr wiņņa ẜpehka ſihmes; wiņņu
kohẜchums it pateeẜ
Kà ar pirkſteem wiẜẜur rahda manniht
Deewa gohdibu.
Lai tad zilweks tawi prahti ẜkattahs us
ẜcho jaukumu.
Jo kad tu kà lohps un aklis Deewa
darbus ne manni,
Tad tu ẜew' un ẜawu preeku, un pat
Deewu, atmetti.
@b{Ta}

[172.lpp.]
Ta XXI. nodaļļa.
No tahs dabbas.

Ta dabba, ko Mahzitaji Nature
ẜauz, irr ta eekẜchķiga buhẜchana,
un tee dſihwi ẜpehki, kas eekẜch wiẜẜahm
leetu leetahm pehz ẜawas kahrtas irraid.
Deews irr tahs dabbas jeb natures
Tehws, kas pehz ẜawu muhſchigu prah-
tu to isdohmajis un nolizzis, un zaur ẜa-
wu wiẜẜ=ſpehzibu istaiẜijis. Ne kas
Deewa ne isdibbinajamu gudribu tà
ẜkaidri parahd, kà tee ẜpreeſti likkumi,
pehz kuŗŗeem wiẜẜas paẜaules leetas no-
teek. Ta pilniga dabbas atſihẜchana pa-
leek mums noẜlehpums, bet tomehr gai-
ẜchajs prahts pehz gudru ļauſchu mahzi-
bahm daſchu atẜpihdumu no ta manna.
Jo wairak zilweks ẜcheitan prahtu zilla
un mahzahs, jo gaiẜchaks wiņņa prahts
tohp un ẜwehti zeļļahs. Jo tahs leetas
paẜaulê paſiht un labbi isẜchķirt, un tahs
Deewa raddibas pareiſi walkaht, wiẜẜu
@b{gŗuhtibu}

[173.lpp.]
gŗuhtibu weeglina un laimigas deenas
padarra. Bet kas to ne jehdſ, un ẜa-
wus kahrumus ween zeeni, tas pret dab-
bas aplam darridams, laimi un weẜẜe-
libu ſaude un ẜaws pats bende tohp. Jt-
tin kà nejehga behrns pee ugguns un
werdoẜcha uhdens bahſidamees ẜew ap-
bruzzina un ẜadedſina.
Tà, kà Deews irr tahs dabbas
Tehws un Radditajs, tà irr wiņẜch ar-
ridſan wiņņas Usturretajs un Wal-
ditajs.
Zilweki ar wiẜẜeem ẜaweem ẜpehkeem
wairak ne ẜpehj, kà no gattawahm lee-
tahm, ko Deews raddijis, kahdu leetu
taiẜiht. Gan zilla nammus, muiſchas
baſnizas, pillis un pilsẜatus. Bet no
ka? No balķeem, kas meſchâ aug, no
akmiņeem, ko ẜchurp turp atrohn, no
mahla, ko no ſemmes isrohk. Ꞩee-
wiẜchkas wehrpj, adda, ẜchuhn un ar
rakſteem ispuẜchko. Bet kur linnus, wil-
las un pehrwes ņemtu, kad Deews to
ne radditu. Ꞩkunſtineeki daudſ ẜkun-
@b{ſtigus}

[174.lpp.]
ſtigus darbus darra, ko tu apbrihno.
Bet lai tee jel weenu dſihwu ſahliti ar
ẜawahm rohkahm taiẜa, ko Deews us
weenreiſ pa pulkeem radda. Ķehniņi un
Kungi gan augſti walda. Zaur ko?
Zaur ļauſchu ẜpehku. Bet lai tee jel
weenreiſ leetu ẜuhta, kad ſemme ẜakal-
tuẜi twihkſt un augļi wihſt. Zilweku
ẜpehks wairak ne warr, kà zaur daudſ
puhleẜchanu ar rohkahm un eerohtſcheem
daſchas leetas zillaht un pahrtaiẜiht. Bet
Deews un ta no wiņņa eeſtahdita dabba
daudſ tuhkſtoẜchu reiſ tuhkſtoẜchus darbus
pee debbes, gaiẜâ, uhdenî, kalnôs un
leijâs, meſchôs un laukôs, pee deenas
un pee nakts, kluẜẜam padarra, un ar
ẜawu dwaẜchu, jeb ẜawa Garra ẜpehku,
kas irr tahs dabbas awots, wiẜẜas lee-
tas apdſihwo. Un kad zilweks mahzahs
tahs dabbas ẜpehkus paſiht, tad tas
zaur wiņņas paligu daſchu gŗuhtu leetu
warr weegli paẜpeht, kad wiņẜch tahs
leetas ẜaneẜẜ un peeẜchķirr, kas weens
eekẜch ohtra pehz ẜawas kahrtas no ẜew
paẜcha ſtrahda. Tà rijineeks proht pel-
lawas no kweeẜcheem zaur wehja paligu
@b{weegli}

[175.lpp.]
weegli atẜchķirt. Zittadi besgalligs
darbs buhtu, kweeẜchus no pellawahm
islaẜẜiht. Bet pret dabbas wiẜẜa zilwe-
ziga gudriba un wiẜẜi ẜpehki ne ko ẜpehj.
Kad labbiba rijâ pahrẜuttuẜi, tad jau
ẜehklai ne ģeld, un kautẜchu tu wiẜẜâs
baſnizâs liktu Deewu peeluhgt, tad to-
mehr ne dihgs. Nu tu manniẜi, kà tahs
dabbas ſiņņa wiẜẜur ģeld.
@b{Ta}

[176.lpp.]
Ta XXII. nodaļļa.
No tahs dabbas ahra=puẜẜes.

Mehs gribbam wiẜẜ pirmak tahs dab-
bas ahra=puẜẜi raudſiht. Kur
tikkai azzis mettam, tur wiẜẜur pulku
pulki no teem brihniẜchķeem Deewa
Darbeem, wiẜẜu wairak waẜẜaras=lai-
kâ rahdahs. Ar kahdu prahtu, pa-
dohmu un ẜkunſti irr ikkatra leeta istai-
ẜita, un wiẜẜas irr ẜawâ ſtarpâ pehz ẜa-
wahm waiẜlahm un kahrtahm isẜchķir-
tas. Katram irr ẜawas ſihmes, pee
ka paſiht warr. Tapehz us wiẜẜahm
leetahm ar plaẜchahm azzim un ar prah-
tu{pruhtu} ja ẜkattahs. Tahs ſihmes, pee ka
tahs waiẜlas un kahrtas paſiht un is-
ẜchķirt warr, irr daſchadas: Ģihmis, 
daļļas{dattas}, lohzekli, leelums, pehrwes, ẜmak-
ka, ẜmarẜcha, un wiẜẜ=wairak ẜahkums, 
augums, pahrwehrẜchana un beigums.
@b{Tahs}

[177.lpp.]
Tahs augoẜchas leetas irr tee lee-
laki brihnumi ſtarp Deewa raddijumeem
wirs ſemmes eekẜch wiẜẜahm trim dab-
bas ziltim. Ꞩchahs trihs dabbas
ziltis irr ta akmiņuzilts, tas augļu zilts,
un ta dſihwu meeẜu zilts. Pee akmi-
ņu zilts ne ween akmiņi ẜlikti un dahr-
gi, bet arridſan wiẜẜads waŗẜch, kà ſelts,
ẜudrabs, ẜwins, alwa, dſelſe, kà arri-
dſan pehrwes, wiẜẜads ẜahls, un wiẜẜ,
kas no ſemmes israkts tohp, peederr.
Pee augļu zilts wiẜẜas ſahles, puķ-
ķes, dehſti, kohki, labbiba, ohgas, un
wiẜẜ, kas ſaļļo, rehķenehts tohp. Pee
dſihwu meeẜu zilts zilweki, lohpi,
ſwehri, putni, ſiwis, kukkaiņi, tahrpi,
gleemeſchi, un wiẜẜ, kam dſihwa dwa-
ẜcha irr, peederr.
Apluhko kà daſchadi un ẜawadi ik-
katrs akmintiņẜch, waŗẜch un ẜahls
raddihts, un kà weens par ohtru zeetaks,
ẜpohẜchaks un ģeldigaks irr.
Apluhko, kà brihniẜchķi un kohẜchi ka-
tra ſahlite, puķķite un kohziņẜch istai-
@1{M}
@b{ẜiti?}

[178.lpp.]
ẜiti? Kà ẜkunſtigi irr wiņņu ẜaknes, ſtoh-
bri, ſarri, ẜerde, miſa un lappas, un
wiẜẜuwairak tee jauki ispuẜchkoti ſeedi
un augļi!
Apluhko, kà brihniẜchķi un jo ẜkunſti-
gi irr katrs dſihws raddijums, katrs
tahrpiņẜch un kukkainihts, katrs put-
niņẜch, katrs lohps, un katra ſiws uh-
deni istaiẜihts! Katram irr pehz ẜawas
waiẜlas un kahrtas ẜawada galwa, mee-
ẜa, lohzekļi, ahda, eekẜchas, dſihẜles,
kauli, aẜẜins un dwaẜcha, un kas jo brih-
niẜchķis irr, katram ẜawas ar augſtu
ſiņņu istaiẜitas azzis, auẜis, nahẜis,
mutte un dſihwibas ẜpehki irraid, kà ẜa-
wâ kahrtâ redſeht, dſirdeht, juſt, un ẜa-
wu barribu atraſt un ismittinatees warr.
Bet kà brihniẜchķi, ẜkunſtigi un pa
gohdam irr pahr wiẜẜeem tas zilweks,
tas meiſtera=darbs ſtarp wiẜẜeem Dee-
wa darbeem wirs ſemmes, istaiẜihts
kuŗŗa meeẜas un juẜchanas ẜpehki jo ẜkun-
ſtigi un glihſchi irraid, kas ẜawu waigu
us debbes zilla, un ar prahtu un wallodu
@b{apdah-}

[179.lpp.]
apdahwinahts irraid! Jkkatrs lohze-
klihts pee wiņņa un ikkatra lohzekļa wee-
ta pee wiņņa meeẜahm, irr ar wiẜẜ=
augſtaku ſiņņu zaur Deewa gudribu is-
taiẜihts.
Jo leelaks brihnums ſtarp wiẜẜeem
Deewa darbeem wirs ſemmes irr ta no
Deewa ſtahdita Augļoẜchana un
Wairoẜchana eekẜch wiẜẜahm
trim dabbas=ziltim.
Woi tas newa brihnums, kà akmi-
ņi, kà ſelts un ẜudrabs, waŗẜch, ẜwins,
alwa un dẜelſe, ẜehrs, alluns, ẜahls, un
wiẜẜadas pehrwes ſemmê aug!
Woi tas ne jo brihnums, kà katra
ſahlite, puķķite, labbiba un kohki dihgſt,
aug, ſaļļo, ſeed un ẜimt=kahrtigus
augļus neẜẜ un pa pulkeem wairojahs!
Zitti zaur ẜehklu, kà labbiba. Zitti no
ẜaknes, ka tee atwaẜẜi. Zitti zaur eedeh-
ſtiteem ſarriņeem, kà tee Deewa=koh-
ziņi. Kas isſteepj, pahrwehrſch un ſih-
mo wiņņus no dihgla ẜahkoht, lihdſ pil-
@1{M 2}
@b{nam}

[180.lpp.]
nam augļam beidſoht? Kas ẜcheitan
Radditaja rohku ne paſihſt! - Kad ta
augļoẜchana un wairoẜchana ne buhtu,
tad wiẜẜas ſahles un labbiba ẜenn beig-
tas buhtu. No ka zilweki un lohpi dſih-
wotu? Kas ẜcheitan Radditaja prahtu,
ſiņņu un gudribu ne apbrihno!
Woi tas ne jo leelaks brihnums, irr,
kà tee dſihwi raddijumi, lohpi, put-
ni, ſiwis, tahrpi un kukkaini waiẜlo-
jahs un wairojahs! Zitti zaur weenkahr-
tigu dſimẜchanu, ka pee lohpeem. Zitti
zaur diwkahrtigu dſimẜchanu, kà pee
putneem, kas papreekẜch pautus dehj un
pehz isperre, un pee ſiwim, kas ẜawus
ikrus islaiſch, ko ẜaule pehz isperre. Kas
istaiẜa ẜchohs wiẜẜus un wiņņu meeẜiņas
ar wiẜẜeem lohzekliẜcheem, un kas wiņ-
ņeem tohs dſihwus ẜpehkus eedohd? Kas
ẜcheitan Deewa ẜkunſtes rohku un gu-
dribu ne atſihſt un apbrihno, tas irr tee-
ẜcham lohps ar zitteem lohpeem. - Zitti
brihniẜchķi pahrwehrſchahs. Wardu-
leni papreekẜch melni un ne maſ kà war-
des isſkattahs, ar aſtes un bes kahjahm
@b{pelde-}

[181.lpp.]
peldedami. Pehz kad kahjas dabbun,
aſte ſuhd, un par wardehm pahrwehr-
ſchahs{parwehr, ſchahs}. Tauriņi apmett kahpoſtus, no
ta tahrpi aug, kas pret ſeemu eetinnahs.
Ꞩchee tahrpi pawaẜẜarâ isleen, ẜpahr-
nus dabbu un par tauriņeem pahrwehr-
ſchahs. Daſchi putni, kà beſdeligas uh-
denî un ẜlohkas laukôs zauru ſeemu kà
nomirruẜchi gull, un pawaẜẜarâ atkal at-
dſihwo. Kà brihniẜchķs irr Deews eekẜch
ẜaweem darbeem!
Bet woi tas ne tas wiẜẜuleelakajs brih-
nums wirs ſemmes irraid, kà no weena
zilweka aẜẜinim tik daudſ tautas wirs
ſemmes dſihwo! Kas ẜataiẜ muhẜu mee-
ẜas eekẜch{cekẜch} mahtes meeẜahm? Kas irr tohs
kaulus ar dſihẜlehm tà ẜkunſtigi ẜaẜehjis?
Kas muhẜu ẜirdi, to dſihwibas awotu,
kas muhẜu galwu ar to brihniẜchku ẜma-
dſeni, ta prahta dſihwokli, kas muhẜu
azzis, auẜis, deggonu, mutti un mehli,
 un rohkas un kahjas ar ẜaweem pirk-
ſteem, un wiẜẜus zittus lohzekļus ẜatai-
ẜijis? Kas irr tahs dſihẜles isſteepis un
ar aẜẜinim pildijis? Kas tohs dſihwus
@1{M 3}
@b{ẜpehkus}

[182.lpp.]
ẜpehkus tur eelehjis? Teeẜcham Deews
un ne zits irr tas Tehws muhẜu dſihwi-
bas. Wiņņam no mums peederr ẜla-
wa, brihniẜchana, pateikẜchana un pa-
klauẜiẜchana.
@b{Ta}

[183.lpp.]
Ta XXIII. nodaļļa.
No tahs dabbas eekẜchķigas
buhẜchanas.

Tà eẜẜim mehs tahs dabbas ahrapuẜ-
ẜi apẜkattijuẜchi. Ꞩchi ahrapuẜẜe
zaur daſchadahm ſihmehm, kas tik lab
kà Deewa rohkas=rakſti irraid, to
eekẜchķigu dabbas=buhẜchanu
atſiht dohd. Bet tur daudſ daudſ ap-
dohmaẜchanas un mahzibas waijaga.
Gudri ļaudis, kas zits no zitta daudſ
mahzijuẜchees, un paẜchi daudſ ẜadſihwo-
juẜchi un pahrdohmajuẜchi, no ta wairak
proht. Jauneem ļaudim no teem ja mah-
zahs. Es gribbu no ta arridſan druẜziņ
rakſtiht.
Uhdens un ugguns irr tee wiẜẜpir-
mi dabbas ẜahkumi, ko Mahzitaji Ele-
mentes ẜauz. Ahrigi tee rahdahs ẜawâ
ſtarpâ kà prettibneeki, un irr zits ļohti
@1{M 4}
@b{zittadi.}

[184.lpp.]
zittadi. Uhdens behg kà twaiks no ug-
guns, un ugguns atkal dſehſt no uhdens.
Uhdens lihdſenâ weetâ ſtahw, bet us
leiju wiņẜch ẜkreen. Ugguns ne maſ ne
kluẜẜu ſtahw un ar ween us augẜchu
ẜchaujahs. Uhdens ne aug. Ja zits ne
peenahk, tad jo deenas isẜihk. Bet ug-
guns, jo barribu atrohn, jo aug un is-
plaẜchahs. No weena dſirkſtela, kad
ne glabba, wiẜẜ nams un pilsẜats warr
eedegtees, bet kad barribu wairs ne
atrohn, tad pats ſuhd. Uhdens baŗŗo
wiẜẜus augļus un pahrwehrſchahs katrâ
augļâ pehz wiņņa dabbas, un ugguns
kà rihjams wilks ar ẜawahm leeẜmahm
wiẜẜ pohſta.
Bet eekẜchķigi irr ugguns un uhdens
eekẜch wiẜẜahm leetahm, kas aug un dſih-
wo, kà draugi ẜaweenoti. Tas eekẜchkigs
ugguns irr tas ẜiltums jeb ta ẜilta dwa-
ẜcha un tas Gars, kas eekẜch wiẜẜeem
augļeem ar to eekẜchķigu ẜullu, un eekẜch
wiẜẜahm dſihwahm meeẜahm ar tahm
aẜẜinim un{ur} ar to plahnu ẜullu ẜihkakâs
dſihẜlitês ẜaweenojahs{ẜa weeenojahs}, un tohs apdſihwo.
@b{Bet}

[185.lpp.]
Bet tas beeẜaks uhdens irr ta meeẜa, no
ka augumâ wiẜẜi augļi un lohzekļi pla-
ẜchahs. Jo kas irr wiẜẜi akmiņi, augļi
un meeẜas zittadi, kà brihniẜchķi pahr-
wehrſts un ẜabeeſis uhdens un ẜakaltu-
ẜchas glohtes?
Ta eekẜchķiga dabba irr ta neredſama
Deewa rohka, zaur ko wiņẜch wiẜẜas
leetas walda, un wiņņa gaiẜma irr ta
eekẜchķiga dabbas usmuddinataja un
wiẜẜu leetu dſihwiba. Ꞩchi eekẜchķiga
dabba irr neredſama, tomehr ẜawus
dſihwus ẜpehkus wiẜẜur rahda un man-
niht dohd. Tee dſihwi ẜpehki paẜaulê
irr daudſ un daſchadi. Zitti ahtri, zitti
lehni, zitti welk, zitti ẜaturr, zitti ẜchķirr,
zitti ẜilda, zitti nowehẜina. Ꞩawadi
Deews katrai ſahlei ẜawu dabbas ẜpeh-
ku dewis. Zitta ẜaldana, zitta ẜkahba,
zitta ŗuhkta, zitta kohſch, zitta ẜarauj,
zitta atlaiſch, zitta mihkſtina, zitta ap-
turr. Zittas ſahles pee daſchahm ẜlim-
mibahm ģeld un wahjibu ẜpirdſina, ar ko
Daktari daſchu neweẜẜelu un puẜẜ mir-
ruſchu dſeedina. Zittas ſahles irr ne-
@1{M 5}


[186.lpp.]
weẜẜelas un nahwigas. Kas ẜchahdas
ſahles ẜleppeni zitteem par nelaimi bruh-
ķe, tas tohp burwis jeb raggana, un to
ugguni pelna. Ꞩchè wels newa wai-
nigs, nedſ arridſan ta ſinnaẜchana tahdu
ſahļu, bet ta ẜkauģa ẜirds un ta ļauna
bruhke us ẜawa tuwaka ẜkahdi.
Ta gaiẜma irr tas awots wiẜẜas
dſihwibas, un irr tſchetr kahrtiga: Ta
muhſchiga gudribas gaiẜma irr eekẜch
Deewa. Ta prahta gaiẜma irr eekẜch
eņģeļeem un zilwekeem. Ta redſama
ģaiẜma irr eekẜch ẜaules un eekẜch ug-
guns. Un ta ẜajaukta gaiẜma irr eekẜch
wiẜẜahm leetahm, un tam uhdeņam to
zaurẜkattamu ẜkaidrumu dohd.
Ta isplattita debbes gaiẜma irr
ne isẜakkams Deewa brihnums, un ne-
kas Deewa neredſamai buhẜchanai tà
lihdſinajahs. Kas warr to ihſti pa goh-
dam isteikt? Ta debbes gaiẜma irr patti
neredſama, un tomehr wiẜẜas leetas ap-
gaiẜmodama redſamas darra. Ta irr
ta wiẜẜu ẜkaidraka un tihraka un weena
@b{garri-}

[187.lpp.]
garriga buhẜchana. Kas warr to ar roh-
kahm ẜagrahbt un glabbaht? Ta irr tas
awots wiẜẜa ẜpohſchuma un glihtuma.
Kas warr wiņņas drihſchumu, plahnu-
mu, ẜpihdumu un daſchadu atſpihdumu
ẜapraſt? Wiņņas ſtarri azzumirklî ne-
mehrojamôs ſtarpôs wiẜẜur apkahrt ſteep-
jahs. Ta gaiẜma atſpirdſina un eelihgẜ-
mo wiẜẜu dabbu, un apdſihwo to ar jau-
kumu, bet wiņņas atſtahẜchana ar tum-
ſibu apbehdina un baida. Ta gaiẜma
irr ta usmohdinataja wiẜẜu augẜchu ſpeh-
ku, un tas awots tahs dſihwibas zaur
to dabbas=ugguni eekẜch dſihwibas ẜil-
tuma. Ar wahrdu ẜakkoht, Deews un
gaiẜma irr eekẜch wiẜẜahm leetahm ta pil-
niba. Bes Deewa ne buhtu ne kahda
paẜaule, un bes gaiẜmas buhtu wiẜẜa pa-
ẜaule tihrs tumẜchums un pohſts.
Bet kas irr muhſu dwehẜele, ẜchis
pirmẜahzis Deewa ģihmis? Ta irr dee-
wiẜchka gaiẜma, weens ne redſams un
nemirſtigs Gars, kas ar gaiẜchu prahtu
un daſchadeem prahta ẜpehkeem, ispuẜch-
kohts irraid. Apbrihno tohs brihnumus
@b{eekẜch}

[188.lpp.]
eekẜch zilweka prahta, kad wiņẜch to zilla.
Azzumirklî wiņņa dohmas pahr wiẜẜahm
debbeẜim kahpj un pahr wiẜẜahm paẜau-
lehm isplaẜchahs. Prahts tik lab tahs
neredſamas, kà tahs redſamas, tik lab
tahs nohſt=buhdamas, kà tahs klaht=
buhdamas, tik lab tahs nahkamas, kà
tahs aisgahjuẜchas leetas dohmaht, ẜa-
lihdſinaht un pahrdomaht, un paẜchu
Radditaju un wiņņa gohdibu atſiht warr.
Ne galligas irr wiņņa dohmas. Zilwe-
ka ẜirds=prahts ar gribbeẜchanas=ẜpeh-
ku un us laimi raddihts, labbu darrijis
preezajahs un ļauna darrijis pats moh-
zahs. Nu redſi, tahda dwehẜele, irr
ar to meeẜu, eekẜch ka wiņņa dſihwo, kà
ar ẜwehtu ẜaitu ẜaẜeeta un ẜaweenota.
Un tà irr arridſan ta eekẜchķiga dabba
jeb ta neredſamo paẜaule ar tahs ahri-
gas dabbas, jeb ar tahs redſamas pa-
ẜaules, kà ar ẜwehtu ẜaitu ẜaẜeeta un ẜa-
weenota.
Wairak es no ta ne warru rakſtiht,
jo tai nabbagai Latweeẜchu wallodai
@b{wahrdi}

[189.lpp.]
wahrdi truhkſt, no augſtahm garrigahm
leetahm ẜamannigi rakſtiht. Kad juh-
ẜu tauta turpmak atẜkaidroẜees, tad jums
arridſan augſtaki un ẜkaidraki gudribas
wahrdi raẜẜees.
@b{Ta}

[190.lpp.]
Ta XXIV. nodaļļa.
No tahs dabbas likkumeem.

Wehl man ja runna no teem dabbas
likkumeem, ko Deews eeſtahdi-
jis un usturr, un no ka wiņņa ẜwehta
gudriba kà ẜkaidrâ ẜpeeģelî atſpihd. Es
jums no ta arridſan kahdu maſumiņņu
teikẜchu.
1) Ta eekẜchķiga dabba irr dſihwa un
ẜpehziga, un pilna no eekẜchkigas kuſte-
ẜchanas eekẜch wiẜẜahm ẜawahm wiẜẜ=
maſakahm daļļahm{dattahm}. Ꞩiltâ waẜẜarâ
tahdu kuſteẜchanu drebboẜchâ gaiẜâ no
tahlenes pee ẜehtmalleem redſam. Bals,
ẜkaņņa, atbals un atẜkaņņa, kas tas
zittadi irr, kà drebbots gaiẜs, kas lihdſ
auẜim liddinajahs. Glahſe ar uhdeni no
wirſu ar ẜlapju pirkſti riņķî lehnam trih-
ta, ẜahk papreekẜch eekẜchķigi drebbeht,
un pehz it ẜkaņņi ẜkanneht. Glaſchu=
lohde riņķî trihta, ẜahk arridſan pa-
@b{preekẜch}

[191.lpp.]
preekẜch eekẜchķigi drebbeht, un pehz gai-
ẜchumu rahdiht, un ẜawu brihniẜchķu ẜpeh-
ku wiẜẜeem, kas to aiskarr, lihdſ dalliht,
un kad tahdu aiskarr{aisķarr}, dſirkſteles ar war-
ru meſt. Zik daudſ zitti brihnumi no
eekẜchķigas kuſteẜchanas nahk, kuŗŗas
awots tas eekẜchķigs dabbas Gars eekẜch
wiẜẜahm leetu leetahm irraid.
2) Wiẜẜas dabbas=leetas paẜau-
lê zits no zitta atlezz, un zits bes zit-
ta ne warr buht. No ẜaules nahk ẜil-
tums no ẜiltuma augļoẜchana, no aug-
ļeem barriba, no barribas lohpu un zil-
weku mittinaẜchana. Woi warretu
ſahles un labbiba bes ſemmes, bes gai-
ẜa, bes ẜaules, bes raẜẜas un bes leetus
us=augt? Woi mehs warretum dſih-
woht, kad mums jeb gaiẜs, jeb ſemme,
jeb uhdens, jeb ugguns, jeb augļi, jeb
lohpi, jeb daudſ zittas waijadſibas truhk-
tu? Katras leetas ſiņņu atſiht un man-
niht irr gudru ļauſchu rohta.
3) Katrai leetai irr ẜawâ ziltî pee-
nahkams dabbas mehrs. Pahrleeku
@b{pahrak}

[192.lpp.]
pahrak jeb maſak irr dabbas pohſtiẜcha-
na. Ꞩkatt us ſemmes augļeem, kad
pahrleeku karſts, tad twihkſt un wihſt,
kad pahrleeku ẜauẜs tad kalſt, kad pahr-
leeku ẜlapẜch, tad puhſt, un kad pahr-
leeku ẜalſt, tad ſuhd. Tapat ehdeens
un dſehrens ar ẜahtu un gauẜu muhẜu
dſihwibu usturr. Bet pahrleeku kuņģi
pahrpildiht, ẜlimmibas un wahjibas
dſemde. Ꞩiltums irr eekẜch mums ta
dſihwibas dwaẜcha. Kad ẜchis ẜiltums
dſehſt, tad nahwe klaht irr, un kad ẜil-
tums pahrleeku aug, tad karẜons roh-
nahs, no ka zilweks kà ẜadedſis mirſt.
Nu mahzees, kahdu nelaimi brand-
wihns un pihpe dſemde. Wezzôs lai-
kôs ļaudis no ta ne ko ſinnadami, pahri
pahr ẜimts gaddeem ẜpirgti dſihwoja.
Nu jau knauķi mahk brandwihnu dſert
un pihpi ẜmeeķeht. No ta ẜakruhp, kuh-
tri un nejehgi tohp, un jau puẜẜ=muh-
ſchu=wihri nowezzejahs.
4) Eekẜch wiẜẜas dabbas nekahds
ļaunums, bet wiẜẜ no Deewa us lab-
bumu raddihts. Bet ne wiẜẜi to proht.
@b{Ko}

[193.lpp.]
Ko warr ta dabba par to, kad daẜch ap-
lam nelaimê ẜkreen. Woi ugguns wai-
na, kad behrns ẜadeggahs, jeb zilweks
ar ẜkallu jeb pihpi aplam pee ẜalmeem
eedams grehku padarra? Tapat neweẜ-
ẜeligas ſahles ne irr tawa ſiņņa bruh-
ķeht, gan mahziti Daktari proht, kam
tahs ģeld.
5) Ta dabba taiẜnus zeļļus bes
lihkumeem eet. Kas tohs atſihſt, tas
irr ihſti mahzihts, un kas pehz teem tur-
rahs, tas irr ihſti gudrs. Tapehz mah-
zees wiņņas zeļļus, un ne gribbi, kà wiẜẜ
pehz tawas galwas eetu. Ꞩarauj peeri
ka gribbedams, tomehr ta dabba ẜawu{ẜawee}
zeļļu ees.
6) Tee dabbas darbi maſ eeẜah-
kahs, bet pehz jo deenas peeņem-
mahs lihdſ pilnigu buhẜchanu. No
maſa dihgla leels kohks un pilni augļi
nahk. No behrna, kas eekẜch pirmahm
deenahm tik lab bes prahta, kà kuzzens
bijis, prahtigs wihrs tohp. No weena
@1{N}
@b{zilwe-}

[194.lpp.]
zilweka daudſ tautas un walſtas zehlu-
ẜchees.
7) Wiẜẜas waiẜlas un kahrtas
irr ẜawâ ſtarpâ lihdſigas, tomehr zits
zittam ne weens papilnam lihdſens.
Zik daudſ tuhkſtoẜchas lappas no wee-
nas kahrtas meſchâ irraid, tomehr ne at-
raddiẜi diwi lappas, kas tà pilnam lihd-
ſenas buhtu, kà weenu no ohtras pawiẜ-
ẜam ne warretu isẜchķirt. Zik daudſ ẜimts
ẜimtu zilwekus tu redſi, kas wiẜẜi kà zil-
weki isẜkattahs, tomehr ne atraddiẜi di-
wi zilwekus, no kuŗŗeem abbeju waigs
jeb ģihmis weens ohtram tà lihdſens buh-
tu, kà pawiẜẜam ne warretu isẜchķirt.
Redſ jaunu Deewa gudribu! Kà war-
retum mehs ẜawâ ſtarpâ istikt, kad mehs
ikdeenas ẜajuktum.
8) Wiẜẜ, kas tihrs, ẜkaidrs un
neẜamaiẜihts irr, tas irr garrigs un
ẜpehzigs. Un jo tihrak kahda buhẜcha-
na irr, jo ẜpehziga wiņņa irraid. Nu
tu drihſ manniẜi, kà zuhkiẜchka dſihwo-
@b{ẜchana}

[195.lpp.]
ẜchana un neẜchķihſtiba apgahna un neẜch-
ķihſtas un lihpamas ẜlimmibas dſemde.
Tapehz arridſan Deews wezzas derri-
bas laikâ ẜaweem ļaudim daẜchus ẜchkih-
ſtiẜchanas bauẜlus dewis.
9) Eekẜch wiẜẜahm trim dabbas zil-
tim Deews to ſtahdijis, kà ta waiẜlo-
ẜchana un wairoẜchana no ẜehklas nahk,
un kà ikkatrai waiẜlai ẜawa ihpatti ẜeh-
kla irraid, un katra kahrta ẜawu lihdſi-
gu kahrtu dſemde. Ꞩchi dſemdinaẜcha-
na noteek zaur to eekẜchķigu garrigu uggu-
ni, kas katrâ ẜehklâ irr, kamehr wehl pri-
ẜcha un ne ẜamaitata irr, ko ta ẜaule
zaur ẜawu dſihwu ẜiltumu isplatta, un
tas drehgnums baŗŗo un audſina. Tà
zaur ẜauli un ẜehklu Deewa gohdiba
wirs ſemmes ẜawadi atẜpihd.
10) Wiẜẜ, kas appakẜch ẜaules
irr, beidſahs, un us ẜawu ẜahkumu,
atpakkal dohdahs. Ꞩneegs un leddus
no uhdens nahk un atkal par uhdeni tohp.
Tapat zilweka meeẜa no ſemmes nahkuẜi
@1{N 2}
@b{atkal}

[196.lpp.]
atkal par ſemmi tohp, bet tas Gars,
ẜchi deewiẜchka dwaẜcha, atkal us Dee-
wu dohdahs.
11) Eekẜch wiẜẜahm trim dabbas zil-
tim ikkatrai kahrtai ẜawa atdſimẜcha-
nas un apẜkaidroẜchanas ẜehkla ir-
raid, un ta nahwe un ẜatruhdeẜchana
irr tas no Deewa isredſehts zeļẜch us to.
Teeẜcham, tas kweeẜchu graudiņẜch ne
neẜẜ augļus, ja tas ne ſemmê kriht un
apmirſt. Jahn. 12, 24. Tapat muh-
ẜu meeẜa ne atſels nedſ apẜkaidrota taps,
ja ne papreekẜch mirſt un ẜatruhd. Tà
tohpam mehs us muhſchibu dſimmuẜchi.
Ak augſta zerriba, un drohẜchiba pret
nahwes isbailehm!
12) Wiẜẜas leetas wirs{wirr} ſemmes
zilweku waldiẜchanai padohtas, un
zilweks irr wiẜẜu leetu kungs. Un to-
mehr wiņņam ẜawu maiſi ẜuhri gruhti
ja peln, ko wiẜẜi zitti raddijumi gattawu
atrohn. No ta mahzees, kà zilweks tas
@b{augſtakajs}

[197.lpp.]
augſtakajs wirs ſemmes, un Deewa
ģihmis buhdams, ẜcheitan miht, us zittu
dſihwibu ẜataiẜitees. Us to dſennees,
un preezajees tahs nahkoẜchas debbes=
laimes.
@1{N 3}
@b{Ta}

[198.lpp.]
Ta XXV. nodaļļa.
No tahm mahzibahm pee
paẜaules un dabbas.

Kad mehs tahs debbeẜis un paẜaules,
wiņņu leelumus, glihtumus un
brihnumus, un to dabbas buhẜchanu
eekẜch wiẜẜahm leetahm apdohmajam, tad
wiẜẜur Deewa gohdiba kà ẜkaidrâ ẜpee-
ģelî atẜpihd. Jo Deewa neredſama
buhẜchana tohp no raddibas tahs paẜau-
les pee teem darbeem nomannita un
eeraudſita, ir wiņņa muhſchigs ẜpehks{ẜpeks} un
Deewiba. Reem. 1.
Tee debbes leelumi dohd mums Dee-
wa jo leelaku leelumu manniht, kas ne
ween to wiẜẜu ar ẜawu buhẜchanu un goh-
du pild, bet arridſan ne=isẜakkoht un
bes galla leelaks, ne kà tas wiẜẜ, irraid.
Kas to wiẜẜu raddijis, usturr un walda,
woi tas ne irr tas Wiẜẜuſpehzigajs
@b{un}

[199.lpp.]
un tas Wiẜẜugudrakajs? Wiņẜch
irr tas Brihniẜchķis, ne ween pee
teem wiẜẜleelakeem leelumeem, bet arri-
dſan pee teem wiẜẜmaſakeem maſumeem,
un pee wiẜẜahm dabbas kahrtahm.
Wiņẜch to wiẜẜmaſaku kukkainiti un ik-
katru pihẜchliti tik lab, kà tahs debbeẜis
un paẜaules ar brihniẜchku ẜkunſti istai-
ẜijis. Kas warr wiņņa prahtu, ſiņņu,
padohmu un gudribu ẜnehgt?
Wiẜẜuwairak wiņņa ẜwehta gah-
daẜchana un mihleſtiba wiẜẜur at-
ẜpihd.
Apdohma jel, ar kahdu ẜwehtu ap-
gahdaẜchanu{apgalidaẜchanu} tawas diwi aztiņas no
Deewa istaiẜitas. Ne ween to ẜkunſtes=
darbu{toẜkunſtes=darbu} ẜchè apbrihno, bet{be} jo wairak to,
kà tu zaur ẜcheem diwi maſeem zauru-
meem to leelu paẜauli un tik daudſ tuhk-
ſtoẜchas leetas us weenreiſ redſeht isẜchķirt
un paſiht warri. Kas buhtu zilweks bes
azzim un redſeẜchanas ẜpehku? Tà mah-
zees atſiht, kà mihligi Deews arridſan
par tew gahdajis - Apdohma wehl,
@1{N 4}
@b{zik}

[200.lpp.]
zik ẜkunſtes Deews pahr muhẜu deeniẜch-
ku maiſi gahdadams pee debbes un ſem-
mes parahdijis, un wiẜẜ tà eetaiẜijis, kà
ẜaulei, ſemmei, wehjam, un twaikeem
waijag ar ẜehklai ẜaderreht, kà ta dihgt,
augt, ſaļļoht, ſtohbrus meſt, wahrpas
dſiht, ſeedeht, eenahkt un to ẜehklu daudſ= 
kahrtigi atdoht warr - Ko Deews dar-
rijis un wehl darra, to ne ẜewis dehl
darrijis. Jo wiņẜch irr un paleek muh-
ſchigi ẜwehts un laimigs ẜawâ deewiẜch-
kâ pilnibâ. Bet ko wiņẜch wiẜẜas pa-
ẜaules raddijis un eetaiẜijis, to wiņẜch
darrijis ẜawu pilnibu raddejumeem lihdſ
dalliht.
Wiņẜch tur klaht ẜwehtus bauẜlus
zehlis, muhẜu laimi mekledams. Jo
Deewa bauẜlus darriht, irr muhẜu lai-
ma, un Deewa bauẜlus pahrkahpt, irr
muhẜu nelaime.
Ar wahrdu ẜakkoht, kur mehs azzis
un prahtus mettam, tur mehs tahs brih-
niẜchkas pehdas no wiņņa Deewibas
mannam. Jo wiņẜch par wiẜẜeem, ir
@b{par}

[201.lpp.]
par to wiẜẜmaſaku nezeenitu tahrpiņu
gahda, kà wiņẜch tad zilweku aismirſtu,
kas preekẜch wiẜẜeem dſihweem un redſa-
meem raddijumeem ar gaiẜchu prahtu is-
puẜchkots irr.
Tas Deews, kas baŗŗo tahrpiņus,
Jo wairs apgahda zilwekus.
Kas muhẜu mattus ẜkaitijis,
Tas dwehẜeles ne peemirẜihs.
Kas putniņus ismittina
Un puķķes puẜchko glihtumâ,
Tas dwehẜeles nemirſtigas
Ne pamettihs bes laimibas.
Bet kapehz tad Deews zilwekeem
darbus uslizzis, ar ẜweedreem waigâ
ẜawu maiſi pelniht, un lohpeem gattawu
barribu dohd? Tas irr ne ween muhẜu
grehku pehz, bet arridſan, kà tee zilweki
ẜlinkodami ne us ļauneem kahrumeem
kriſtu. Jo ẜlinkums irr wiẜẜas blehdi-
bas ẜkohla. Tapehz Deews ar ẜwehtu
ẜiņņu zilwekeem daudſ wairak waijadſi-
bas dewis, ne kà lohpeem. Ko tu doh-
ma, ko zilweki darritu, kad tee wiẜẜ gat-
@1{N 5}
@b{tawu}

[202.lpp.]
tawu atraſtu, ko tikkai ẜirds eegribbahs?
Woi tee prahtu zillatu? Par ko? Tee
ẜawâ waļļâ un ẜawos kahrumôs ehſtu,
dſertu, gulletu un par ne ko ruhpetohs.
Woi us tahdu wihſi daudſ labbaki, kà
tee lohpi buhtu? Deews to gan pare-
dſejis un tapehz ſtahdijis, ka tee no wai-
jadſibahm dſihti prahtu zillatu, jo dee-
nas jo gudraki taptu, un zaur prahta
zillaẜchanu un{uņ} tikkumu Deewam lihdſigi,
un us ẜwehtu muhſchibu ẜataiẜiti taptu.
Tà mihligi irr Deews par zilweka aug-
ſtinaẜchanu gahdajis!
Bet ne leppojees tawas zilwezigas
augſtibas un wehrtibas pehz, bet apdoh-
ma tawu maſumu. Kahds maſiņẜch eẜẜi
tu, kad tew no tahlenes klaijumâ redſ!
Tu tad ne leelaks kà muẜcha isẜkattees.
Tahļak tu azzim isſuhdi. Kahds pihẜch-
lihts eẜẜi tu pret wiẜẜu muhẜu ſemmi, kà
ẜmilkẜchu=graudiņẜch pret laukeem, jeb
uhdens=lahẜite pret eſaru - Apdohma
wehl wairak, kà wiẜẜa muhẜu ſemme
tik lab kà ſuhdin ſuhd, kad tu to pret
tahm leelakajahm paẜaulehm mehro -
@b{Ta}

[203.lpp.]
Ta ſilla un bahla ſwaigſne daudſ ẜimt-
reiſ leelaka, ne kà muhẜu ſemme, to-
mehr mums ne leelakas, kà maſas ſwaigſ-
nes rahdahs. Kad nu mehs wirs ſillas
jeb bahlas ſwaigſnes dſimmuẜchi buhtum,
woi mehs tur ko no muhẜu ſemmes re-
dſetum un ſinnatum, kas daudſ ẜimtreiſ
par tahm maſaka irraid? Tà wiẜẜa muh-
ẜu ſemme ar wiẜẜahm ẜawahm walſtahm
ſuhd. Kahds maſiņẜch tu nu buhẜi. -
Patti muhẜu ẜaule ar wiẜẜu ẜawu leelu-
mu un ẜpohſchumu pret wiẜẜu debbes=eh-
ku ſuhd. Jo kad tu pee tahm augſta-
kahm ſwaigſnehm buhtu, ko mehs tik ko
eeraudſiht warram, un no turrenes us
muhẜu ẜauli ẜkattitu, tad tew wiņņa ne
leelaka, kà maſa maſa ſwaigſnite isẜkat-
titohs. Un kad tu wehl ohtruteek tahļak
buhtu, kur tad muhẜu ẜaule ar ẜawahm
16 paẜaulehm, un ar wiẜẜahm walſtahm,
kungeem un ļaudim wirs tahm paliktu!
Kad ne buhtu Deews, kas muhs pee-
minn, tad tahļâs debbeẜîs ne kahda ſiņ-
ņa un peemiņņa no mums buhtu. Kad
to ihſti apdohma, tad ja brihnijahs, kà
ẜuhds gribb leels buht!
@b{Bet}

[204.lpp.]
Bet kas muhs leelus padarra, tas
irr muhẜu gaiẜchajs prahts, kad mehs to
zillajam, un Deewu no wiņņa darbeem
atſihſtam, un to muhſchigu gohdu apdoh-
majam, ko tee ẜwehti zerre.
Tapehz mums kà zilwekeem peenah-
kahs, us Deewa darbeem ẜkattitees, tohs
apbrihnoht, un to Radditaju no wiņņa
raddibahm paſiht.
Debbes, ſemm' un wiẜẜas leetas
Jrr ta leela Deewa darbs.
Wiņņa gohds pild wiẜẜas weetas.
Ak tu augſtajs debbes ſtarps!
Zik reiſ tewi eeraugu,
Augſtu Deewu peeminnu.
Tur klaht lai mehs ẜchihs ſemmes
dahwanas ne ẜew paẜcheem par walgu,
bet Deewam par gohdu un pateikẜchanu,
un mums un zitteem par labbu, ar ẜah-
tu un gauẜu walkajam, tam augſtakam
dewejam pateizam, un tahs augſtakas
debbes=dahwanas un pilnibas, ko mehs
tur gaidam, peeminnam.
@b{Kam}

[205.lpp.]
Kam nu ẜcheitan wirs ſemmes pee
Deewa darbeem patikẜchana un luſtes
irraid, tam Deews tur debbeẜîs ẜawus
zeļļus atẜkaidrohs, un eekẜch wiņņahm
paẜaulehm ẜawus darbus un gohdibu
rahdihs. Tur weens besdibbens no
Deewa darbeem un brihnumeem pehz
ohtra teem ẜwehteem un apẜkaidroteem
atklahẜees. Tur buhs ẜwehtas ẜkatti-
ẜchanas luſtes un brihniẜchanas bes gal-
la. Tas buhs muhſchigs ẜwehts ka-
weklis un Deewa gohda teikẜchana.
Ak kas tad wehl gribbetu lohps buht
un ne wihſchoht ẜirdi un prahtu us Dee-
wa darbeem zillaht! Tahdam lohpam
Deewam ſchehl ta paẜaule kà par weltu
raddita, un pee tahda ta Radditaja gohds
ſuhd. Ak wai tahdam! jo wiņẜch ar-
ridſan muhſcham ſuddihs. Tapehz mans
behrns, lai tas{laitas} tew allaſch augſts un
ẜwehts preeks irr, Deewa darbus pee
debbes un ſemmes, laukôs un meẜchôs,
mahjâs un zeļļâ ẜkattiht un apdohmaht.
Katra raddiba, leelumi un maſumi, ka-
tra puķķite un ſahlite, ta leela Meiſtera
@b{gohdu}

[206.lpp.]
gohdu ģunde. Lai katra ẜchada leeta te-
wi ẜpeeſch, wiņņu atſiht un par to pree-
zatees. Tad tu ẜwehti laimigs buhẜi,
un daudſ laimigaks, ne kà lohps pee ẜa-
weem kahrumeem, baggats pee ẜawas
mantas un naudu ẜchķirſtas, un dſehrejs
pee brandwina buddeles un pee allus=
muzzas.
Jo wairak tu Deewa darbus un zeļ-
ļus wehrâ ņemẜi, jo wairak taws prahts
audſin augs un zillaẜees, jo wairak tu
wezzu bahbu paẜakkas un neekus atmet-
tiẜi, un jo wairak tu ar ẜwehtu gudribu
apgaiẜmots tapẜi. Tas tewi daudſ pa-
lihdſehs pee Deewa atſihẜchanas kluht,
un us to ẜwehtu muhſchibu, zeenigi ẜatai-
ẜitees, un derrigs lohzeklis pee wiņņas
ẜwehtas draudſes tapt. Tad tu ẜcheit un
tur laimigs buhẜi.
@b{Mihļi}

[207.lpp.]
Mihļi Latweeẜchi.
Ꞩchi nu irr tahs paẜaules={paẜaules=un} un{} dab-
bas Mahziba, ko es aprakſtijis eẜ-
mu. Ne dohma, kà ẜchi mahziba pil-
niga un jau wiẜẜa irraid. Kas warr
Deewa darbus un ſtahdijumus beigt?
Tas, ko es rakſtijis eẜmu, irr tikkai maẜs
eeẜahkumiņẜch. Ꞩimts grahmatas ne
peetiks, Deewa darbus isſtahſtiht{isſtahtiht}. Bet
tomehr jums Latweẜcheem, kas juhs pa-
pilnam tukẜchi bijat no paẜaules={paẜaules=un} un{} dab-
bas=mahzibas, ẜchi manna pirma mah-
zibiņņa tik daudſ ģeldehs, atſiht, kà tas
augſtajs Deews wiẜẜas leetas{ļeetas} ar gudru
un ẜwehtu ſiņņu raddijis un eetaiẜijis, un
kà wiẜẜi wiņņa darbi ne aplam, kà prah-
tâ ẜchaujahs, ẜchodeen tà, riht zittadi no-
teek. Ak ne. Bet kà wiẜẜ jau no muh-
ſchibas nodohmahts irr, un no wiņņa
ẜwehti usturrehts un waldihts tohp.
@b{Kur}

[208.lpp.]
Kur nu paliks elka=deewiba un leekas
tizzibas! Nu ſinnaht juhs, kà wiẜẜ no
Deewa ar dſihweem ẜpehkeem raddihts
irr. Kà warretut juhs nu wairak isẜniķ-
ķeretahm, ismahletahm un ispuẜchko-
tahm bildehm, kam ne kahda dwaẜcha
jeb dſihwiba irraid, kahdu ẜwehtibu pee-
likt, pee tahm paligu mekleht un preekẜch
tahm klannitees! Kà warretut juhs wai-
rak likt apmahnitees, no waẜku=ẜwezzi-
tehm, ẜumminaẜchanahm, ahrigahm ſih-
mehm, iswehletahm deenahm un zitteem
ẜchahdeem tahdeem neekeem ẜawadu ſweh-
tibu un ẜpehku zerreht? Kà warretut juhs
leekas paẜakkas un ehrmus wairak tiz-
zeht? Ta paẜaules={paẜaules= un} un{} dabbas=mahzi-
ba un atſihẜchana jums ẜkaidri rahda,
kas warr buht, un kas ne warr buht.
Beidſoht es wehl ſtahſtiẜchu, kas man
pee ẜchihs grahmatas beigẜchanas notik-
ke. Patlabban{Pahlabban} man weens Draugs
mihļi apmekleja. Es laẜẜiju wiņņam
ẜchohs rakſtus no tahs leelas paẜaules=eh-
kas preekẜchâ. Ar mihligu ẜirdi wiņẜch
preezajahs, kà arridſan jums nabbageem
@b{Latwee-}

[209.lpp.]
Latweeẜcheem buhs Deewa darbus ẜkai-
draki atſiht. Daudſ no Deewa brihnu-
meem un no tahm zittahm Deewa wal-
ſtahm runnajuẜchi, pehdigi no ẜaules wal-
loda bija, arriģ ẜchi, kas 16 paẜaules ap-
dſihwo, patti deggots pohſts buhtu? Woi
tad Deews ne buhtu padohmu atraddis,
tannî wiẜẜ=leelakâ ruhmî raddijumus
ſtahdiht, kas tur arridſan wiņņam par
ẜlawu laimigi miſtu? Woi muhẜu neẜa-
praẜchana warr Deewa gudribu un ẜpeh-
ku mehroht? No Deewa in wiņņa dar-
beem mehs ne warram pahrleeku tizzeht?
Ar ẜchahm dohmahm gahjam mehs
gulleht.
Mans Gars ir meegâ ar ẜchahs jau-
nas paẜaules kawejahs. Es biju ẜaulê.
Kahdas ne=isẜakkamas jaunas un brih-
niẜchķas raddibas tur bija, tik ẜkaidras,
kà tihrs ſihtars. Kohkus un augļus war-
reja zaur ẜkattiht. Zilweki putni un loh-
pi bija gaiẜchi. Wiẜẜ bija ẜchķihſts un
tihrs. Gaiẜs bija ẜkaidrs un rahms.
Kalni meſchi un leijas wiẜẜur no ẜaldahm
lihgoẜchanahm ẜkanneja. Kahdi ne=is-
@1{O}
@b{ſakkami}

[210.lpp.]
ſakkami preeki un jaukumi tur bija!
Es juttu lihdſ ar teem Ꞩauli=neeſcheem
debbeẜigu lihgẜmibu, un ẜlaweju to brih-
niẜchku Radditaju par to pilnibu ẜawas
gohdibas ẜchinnîs preeku=mahjâs.
Tà, kà es ar paẜchu rihtu no ẜapna
nomohda tappu, un mans prahts lihdſ ar
azzim atwehrahs, manniju es ẜwehtu pree-
ku pee ẜewis. Es tuhdaļ zehlohs no gul-
tas to jauku paẜauli un to no jauna ap-
ẜkaidrotu dabbas=walſtu raudſiht. Es at-
taiẜiju lohgu. Ak kà manni prahti us
weenreiſ atdſiwoja, kad es to paẜauls=
ſtuhru, kas mannâ preekẜchâ bija, eeẜkat-
tijohs, un jaukumus eeraudſiju, ko es pa-
preekẜch ne kad biju wehrâ ņehmis. Es
ſtahweju kà jaun raddihts zilweks preekẜch
dabbas=durrim, ko man ta Radditaja
rohka atwehre. Ꞩchè man no wiẜẜahm
mallahm, kà no Paradihſes, luſtes pret-
ti dwaẜchoja. Mannas pirmas dohmas
zillajahs us to Radditaju ẜchihs gohdi-
bas. Ꞩawu muhſchu manna ẜirds tah-
du augſtu un ẜwehtu zeeniẜchanu preekẜch
to Radditaju newa juttuẜi, kà to brihd.
@b{Es}

[211.lpp.]
Es ilgu laiku kà apņemts biju, kamehr
manna mutte ẜchohs wahrdus isteize:
Ak tu muhſchigs awots wiẜẜas buh-
ẜchanas! Wiẜẜ ẜchis glihtums nahk no te-
wis! Tawa gudriba tik daudſ ne=isẜkai-
tamas leetas ẜaſtahdijis un ispuẜchkojis.
Tikkai tawu weenigu rohku mehs zaur
wiẜẜu leelu dabbas=walſti paſihſtam, ak
tu neẜamannams Tehws tahs dabbas!
Eekẜch tawa muhſchiga prahta irr tee pa-
dohmi bijuẜchi, eekam wehl tahs paẜaules
tappa. Ꞩchi debbes=ehka irr tawa is-
dohmaẜchana, ko tawa wiẜẜẜpehziba gaiẜ-
mâ zehluẜi: Tawa besgalliga mihleſtiba
un ſchehlaſtiba gribbeja, kà prahtigi rad-
dijumi pee wiẜẜeem ẜcheem glihtumeem un
jaukumeem laimigi buhtu! Tu ismahle
tahs debbes=pehrwes. Tu zilwekam to
Garru no debbeẜigas kahrtas dewis, tew
eekẜch taweem darbeem eeraudſiht. Man
dohmaht, manna azs tewi redſ, kà tu to
daiļumu eekẜch tuhkſtoẜchahm bildehm par
wiẜẜu dabbu iskaiẜi. Ak kaut jel ẜchis dai-
ļums no tejenes arridſan mannâ dweh-
ẜelê nahktu, kà wiẜẜas mannas dohmas
@1{O 2}
@b{un}

[212.lpp.]
un juẜchanas tà ẜaderretu, un wiẜẜa man-
na dwehẜele tà daiļa un tà jauka buhtu,
kà tawas raddiẜchanas gohds. Lai es jo
prohjam jel ne kahdu deenu ẜadſihwoju,
kuŗŗâ es tew ne buhtu dabbas=gihmî, kà
ẜkaidrâ ẜpeeģelî, eeraudſijis!
Es ſtahweju wehl ilgu laiku preekẜch
dabbas=waiga pilns dohmahm un juẜcha-
nahm, ko es ne warru isẜazziht, kad pa
tam mans Draugs bija zehlees un us
man ẜazzija: Teeẜcham juhs jau atkal
ar tahs jaunas paẜaules jaukumeem ka-
wejtees? Tad es wiņņam ſtahſtiju, ko es
ẜapnî redſejis, un ko es patlabban pee dab-
bas apẜkattiẜchanas juttis, un kà taggad
manna ẜirds juhtin juht, ko es papreekẜch
tikkai tizzeju. Tahs mahzibas man Dee-
wu un wiņņa buhẜchanu gan atſiht rah-
da, bet zaur tahs dabbas ẜkattiẜchanu es
Deewu kà preekẜch azzim redſu. Es wiẜ-
ẜur juhtu wiņņa buhẜchanu, un wiẜẜâs
mallâs ẜkattu wiņņa gohdibu.
Mans Draugs atbildeja: Tas ne
warr zittadi buht. Jo kur kahrtas un
@b{daiļu-}

[213.lpp.]
daiļumi rohnahs, tur teeẜcham kas irr,
kas tohs taiẜa. Kur mehs jauki ẜataiẜitu
dahrẜu redſam, tur mehs arridſan prah-
tigu zilweku klahtumâ dohmajam, kas
to kohpj. Kad nu mehs pee wiẜẜa raddi-
jumu pulka wiẜẜur glihtumus, ſiņņas un
padohmus mannam, tad muhẜu prah-
tam waijag us to gudru Radditaju doh-
maht.
Es ẜazziju: Mehs to tik ẜkaidri un tik
drihſ warram jehgt, kà to klahtumu wee-
na zilweka, ko mehs dſirdam runnajam.
Tapehz arridſan tahs dabbas un wiņ-
ņas glihtumu wehrâ=ņemẜchana un at-
ſihẜchana irr ta wiẜẜlabbaka un weeglaka
ẜkohla, teem zilwekeem Deewa atſihẜcha-
nu mahziht. Un kà warr zilweks ẜew lee-
laku laimi wehleht, kà to Radditaju at-
ſiht, kas to pilnibu no wiẜẜa jaukuma un
labbuma wiẜẜôs ẜawôs darbôs parahd.
Kur irr jel kahda dabbas weetiņa, jeb
kahds nezeenihts raddijumiņẜch, ko
Deews weenu azzumirkli ar ẜawu gu-
dribu un ſchehlaſtibu atſtahtu? Kahda
neẜwehta irr tahda zilweka dſihwiba, kas
@1{O 3}
@b{ẜcho}

[214.lpp.]
ẜcho augſtu pateeẜibas=wahrdu ne atſihſt,
kas tomehr weenigi ẜpehj wiẜẜu muhẜu
dſihwibu ar augſtu ẜwehtu preeku aplai-
moht. Es taiẜni ẜakku: Ꞩchi apdohma-
ẜchana man tà pee ẜirds eet, kà es turp-
mak ne kad ne warreẜchu to dabbas=wal-
ſtu bes ẜwehtu preeku usluhkoht. Man
allaſch kà preekẜch azzim buhs, kà tas
Radditajs pehz ẜawu Raddijumu laimi
darbojahs. Kahds preeks tas irr, ſin-
naht, kà muhẜu likteni ne us maſ gad-
deem, bet us to nebeidſamu muhẜchibu,
eekẜch tahm rohkahm ta mihļa muhſchiga
Tehwa ſtahw.
Mans Draugs atkal atbildeja: Tee-
ẜcham tahs dabbas ẜkattiẜchana un ap-
dohmaẜchana mums ne ween mahza, kà
weens Deews irraid, bet arridſan kahds
wiņẜch irraid. Wiẜẜ ko mehs eekẜch tahs
leelas dabbas=walſtas redſam, irr wiņ-
ņa darbs. Ta mahziba un tee ſtahſti no
tahs dabbas newa zittadi, kà weena mah-
ziba un ſtahſti no Deewa. Tà kà mehs
no teem ſtahſtiteem darbeem weena zil-
weka, wiņņa prahtu un padohmus at-
@b{ſiht}

[215.lpp.]
ſiht warram, tà mehs arridſan no tahs
dabbas, ta neredſama Radditaja prahtu
un padohmus atſihſtam. Tahs isgu-
drotas mahzibas, ko zilweki no Deewa
mahza, rets proht, bet ko mums patti dab-
ba un wiņņas glihtumi un likkumi no
Deewa mahza, tas irr wiẜẜeem zilwe-
keem ẜaprattigs un eet pee ẜirds. Tee ne
ween mahza ta augſta Radditaja gohdu
atſiht, bet tee mums arridſan wiņņa Teh-
wa=ẜirdi kà preekẜch azzim mahle un tà
ẜirdî ẜpeeſch, kà mums ta peemiņņa no
wiņņa ne kad ſuhd. Tà, kà mehs no
wallodas prohtam, ko zilweks dohma,
tà mehs no tahs dabbas prohtahm, ko
Deews dohma.
Teeẜcham, ẜazziju es atkal, ta dabbas
ẜkattiẜchana un apdohmaẜchana irr ta
wiẜẜu zeeniga rohta weena prahta=zilwe-
ka, ja wiņẜch tikkai pee ta ween ne paleek,
ko azzis redſ, bet ar ẜawahm dohmahm
lihdſ neredſamam Radditajam zeļļahs.
Ak kas tas par kaunu zilwekeem, pee
tahda gaiẜchuma neprattigeem, un pee
tahda laimes=awota ẜkumjâs palikt!
@1{O 4}
@b{Kam}

[216.lpp.]
Kam jel tee zilweki ẜawu laimi ar moh-
kahm no tahlenes mekle, ko tee it tuwu
un weegli warretu ẜnehgt! Tahs dabbas
walſts wiņņeem tik lab apģaubẜchanai,
kà arridſan mahzibai waļļâ ſtahw, bet
tee preeku un gudribu tur mekle, kur tee
to ne kad ne atraddihs.
Tas irr, ko es tew gribbeju ſtahſtiht.
Tu wiẜẜuwaldigajs Deews un
Tehws, kas tu tahs zilweku ẜirdis loh-
ziht warri kà uhdens=uppes, kurp grib-
bedams, apgaiẜmo jel zaur taweem wahr-
deem un darbeem arridſan to Latweeẜchu
tautu, un lohzi wiņņu ẜirdis us tawu
ẜkaidraku atſihẜchanu. Tew peederr
gohds un peeluhgẜchana muhſchigi muh-
ſcham! Amen!
@b{Ta}

[217.lpp.]
Ta ohtra daļļa.
Augſtas Dſeeẜmas
un Siņģes.
@1{O 5}

[218.lpp.]

[219.lpp.]
Ta augſta gudriba.
Melod. @d{Penſez vous, jeune Liſette.}

Ꞩwehta Deewa=lihgawiņņa,
Apẜkaidrota gudriba!
Tawas gaiẜmas ẜkaidra
ſiņņa
Gaiẜchu prahtu dſemdina :,:
Tu no debbes mihļi dohta
Zilwezibas augſta rohta :,:
Pildi mannu dwehẜeliht :,:
Muhſcham tewi apzeeniht :,:
2. Tawa balẜs zaur wiẜẜu dabbu
Runna taiẜnus padohmus:
Ļaunu atmeſt, darriht labbu,
Staigaht taiẜnus zelliņus :,:
@b{Tawa}

[220.lpp.]
Tawa walloda ẜkann ẜirdî
Un to blehdineeku tirdi :,:
Bet to taiẜnu meerina :,:
Ꞩkaidrâ drohẜcha apſiņņâ :,:
3. Jaunumâ man dſiļļi eeẜpeed
Tawas ſelta=mahzibas,
Un lihdſ ẜirmeem matteem peeẜpeed
Padarriht eekẜch taiẜnibas :,:
Tad, ko ẜehjis, pļaus pahrleeku,
Blehdis waimanas, es preeku :,:
Un kad paẜaul isſuddihs :,:
Tad mans Gars kahps debbeẜîs :,:
@b{Tas}

[221.lpp.]
Tas Rihts.
Melod. @v{Du ſtilles Hirtenleben.}

Jau auſtrums ẜauli gaida,
Jau rihta=ſtarri ẜmaida,
Ak kahdas gohdibas
Ar gaiẜmas isplaẜchahs!
Jau nakts un meedſiņẜch beidſahs,
Jau paẜaul mohſtees ſteidſahs,
Jauns glihtums wiẜẜur ẜpihguļo
Un wiẜẜus prahtus atjauno.
Tu, mans Gars zillajees
No jauna preezatees.
2. Jau gaiẜchums mohda gannu
Us rihta=ẜlaweẜchanu,
Wiņẜch ẜataiẜ ſtabbules
Un Deewam dſeed paldees.
Patlabban ẜaule zeļļahs
Un gohdâ augẜchup weļļahs.
Jrr wiņņai tahdi ſpihdumi,
Ak kahdi Deewam glihtumi,
No ka tahs paẜaules
Un ẜaules zehluẜchees.
@b{3. Jau}

[222.lpp.]
3. Jau puhze kauz, kà ſchņaugta,
Un drebb, kà ellê ẜaukta,
Kad ẜaule paradahs,
Jau behg un paẜlepjahs.
Lai blehdis, kas darr ļaunu,
Pee gaiẜmas drebb arr kaunu,
Kad taiẜni gaiẜmâ lihgẜmojahs
Un Deewa darbôs apẜkattahs.
Pats ẜewi noſtrahpe,
Kas labbu ne mekle.
4. Jau putniņi irr mudri,
Tee dſeed, un apẜmeij gudri
Tohs, kas neẜahtibâ
Ꞩew paẜchus nomohza.
Tee labbu rihtu ẜlawe.
Ꞩchè mahzitees ne kawe:
Tam zerreht, kas muhs apmihļo,
Kas wiẜẜu meeẜu nobaŗŗo
Un ẜenn pirms paẜaules
Par mums irr ruhpejees.
5. Jau lohpiņi eet laukâ,
Gans ẜunniti lihdſ ẜauka,
Tas lezz un peeglaudahs
Un ſarga aitiņas.
@b{Nu}

[223.lpp.]
Nu gans pa puķķehm ſtaiga,
Preeks rahdahs wiņņam waigâ,
Kad lohpiņẜch ẜawas barribas
Ꞩew ſchigli pluhz un pee=ehdahs.
Wiņẜch duhdo, gawile
Un Deewu noẜlawe.
6. Nu wiẜẜi ļaudis kuſtahs,
Jkkatris eet ar luſtas
Pee ẜawa darbiņa,
Kur nahkahs ẜwehtiba.
Jau wiẜẜur tẜchaklas rohkas
Ar mudru prahtu lohkahs,
To noſtrahdaht, ko mihļajs Deews
Ar ẜweedreem lizzis pelnitees
Eekẜch dahrſeem, pļawiņahm
Un druwahm baggatahm.
7. Kahds pilnums ẜpihd taî tuwâ
Un wahrpju=pilnâ druwâ,
Kur wiẜẜas lihgojahs
Un Deewam paklannahs!
Deews! es ẜchè manniht mannu
Tawu apgahdaẜchanu!
@b{Mans}

[224.lpp.]
Mans Gars tew peeluhdſ augſtibâ,
No ka nahk wiẜẜa ẜwehtiba
Ar augſtu padohmu
Un Tehwa=mihlibu.
8. Ꞩkatt jel, kà raibi jauki
Jrr dahrſi, pļawas, lauki
Ar puķķehm puẜchkoti,
No dabbas mahleti.
Lai Ķehniņẜch dahrgi ģehrbjahs,
Tahs puķķes ẜkaiſtak tehrpjahs.
Ꞩkatt, kahdi ẜchahm irr audumi,
Ꞩpehks, ẜmarẜcha, pehrwes, glihtumi!
A rè, kà ẜkunſtiga
Jrr Deewa rohziņa!
9. Ꞩchè wezz=tehws behrnu wadda,
Wiņẜch wiņņam wiẜẜur rahda
Tahs dabbas ẜkaiſtumu
Un Deewa gohdibu.
Jau behrns ẜahk manniht mudri,
Kà ẜpehzigi, kà gudri,
Kà mihļi Deews muhs aplaimo
Un wiẜẜas mallas ispuẜchko.
Tas behrns to ẜirdî kohp
Un Deewabihjigs tohp.
@b{10. Redſ,}

[225.lpp.]
10. Redſ, kà tahs bittes ſtrahda,
Kà ẜaldumu ẜagahda,
Un ẜchuhnus pilnus darr,
Kà ſeemâ pahrmiſt warr.
Starp wiņņeem newa ẜkauģi,
Tee wiẜẜi kohpâ draugi.
Ak buhtu ar tee zilweki
Tik labbi, tik weenprahtigi,
Tad buhtu paẜaule
Kà paradihſite.
11. Juhs wahrgu=ſemmes ļaudis
Kad juhẜu ẜirdis baudihs
Tahs ẜwehtas laimiņas
Pee ẜkaidras dſihwibas.
Ne tohpeet pahrgalwneeki,
Jo tas irr wella preeki
Zits zittu wilt un wahrdſinaht
Un aẜẜaras us ẜewim kraht,
Un ẜcheit wirs ſemmites
Kà ellê, mohzitees.
12. Kungs, awots wiẜẜu labbu! 
Apgaiẜmo mannu dabbu
Jkdeenas ẜkattitees
Kur tu isẜkaidrojees.
@1{P}
@b{Lai}

[226.lpp.]
Lai es labpraht, zik warru,
Kas man peenahkahs darru!
Tad man tas laiks, kad aisgahjis,
Ne buhs par welti isſuddis,
Bet preekus dſemdinahs
Eekẜch ẜwehtas muhſchibas.
@b{Tas}

[227.lpp.]
Tas Wakkars.
Melod. @v{Du majeſtät'che Linde.}

Ta ẜaule ſemmê dohdahs,
Jau noreete, jau rohdahs
Ta kluẜẜa nakẜniņa,
Kas paẜaul' midſina.
Mans Gars, apdohma mudri,
Kà Deewa ẜirds it gudri
Ar bahlu wakkaru
Ꞩuht jaunu jaukumu.
2. Tahs deenas karſtums ſtahjahs,
Jau lohpiņẜch lauſchahs mahjâs,
Un dſeſtrums kluẜẜumâ
Ar duẜẜu ẜmihdina.
Jau deenas gaiẜma beidſahs,
Un putniņẜch liſdâ ſteidſahs,
Jau ẜlapja raẜẜa kriht
Tahs druwas padſirdiht.
@1{P 2}
@b{3. Ꞩkatt,}

[228.lpp.]
3. Ꞩkatt, kà jau ẜweẜchas mallas,
Ꞩchè ſtraume, un tur ẜallas
No miglas atrohnahs
Kà jaunas raddibas.
Meẜch ſuhd un tahļi dohdahs,
Un ẜahnôs juhŗa rohdahs,
Kas apklahj druwtiņas.
Tà dabba luſtejahs.
4. Stahrks perreklê jau eeẜkreen,
Pee ẜawa drauga peeẜkreen,
Tee Deewam wakkarâ
Par gohdu parkſchķina.
To paẜchu Deewu ẜlawe
Kad greeſa jau ne kawe,
Tik ko ẜahk rudſi plaukt,
Greeſ greeſ, par nakti ẜaukt.
5. Es dſirdu lagſdigallas,
Tahs ẜkand pee uppes mallas
Tahs preeka ſiņģites
Ar tſchaklas mehlites.
Tahs ne pohga bes ſiņņas,
Tahs teiz, kas baŗŗo wiņņas.
Redſ, putniņẜch, ẜlawe to,
Ko zilweks ne wihſcho.
@b{6. Nu}

[229.lpp.]
6. Nu lohpiņẜch nahk pee=ehdis,
Jau teẜmens pilns un breedis,
Un Greeta mudrigi
Pee=eet ar ẜlauzeni.
Ta ẜlauz ar ẜaldu preeku
To ẜimtu ſahlu ẜpehku,
Un peeminn Deewiņa,
No ka ẜchi ẜwehtiba.
7. Jau pahrnahk Jahns no lauka
Un ẜawu Maiju ẜauka,
Ꞩchi mudri pretti eet
Un ẜahk ar wiņņu ẜmeet.
Patlabban zitti ẜanahk,
Un Jndriķs Dahrtu panahk,
Tee wehl isluſtejahs
Pehz deenas=gŗuhtibas.
8. Tas mehnes ẜkaidrâ gaiẜâ
Uslehzis meegu kaiẜa
Un jakteem gallu darr,
Kà weegli duẜẜeht warr.
Wiņẜch augẜchup baltâ waigâ
Tahs krehſlas ẜkaidroht ſtaiga,
Un debbes apģehrbjahs
Kà baltas wilniņas.
@1{P 3}
@b{9. Jau}

[230.lpp.]
9. Jau duẜẜ tee lohzekliẜchi,
Lai atẜpirgſt wahrguliẜchi.
Kà kluẜs tohp ſemmes=preeks! -
Wehl duhdo peegulneeks. -
Jau pehd'ga blahſma ſuhdahs -
Jau kluẜẜas paleek duhdas -
Wiẜẜ gull - Bet Deews ween ne,
Ꞩchis Tehws muhs apwakte.
10. Ak zik tur grohſchahs ẜaules,
Zik pulkôs tekk paẜaules,
Kur ſwaigſnu gohdiba
Pee debbes ẜkattama!
Juhs pulki, ko Deews ſtahda!
Kas jums tohs zeļļus rahda?
Tas, kas juhs raddija,
Tas pats juhs pawadda.
11. Kas warr ẜnehgt Deewa gohdu!
Es ſemmodamees dohdu,
Tew, Kungs tahs gohdibas,
Ꞩchihs mannas dſeeẜmiņas.
Tu, preekẜch ka debbes klannahs
Dehl tawas gahdaẜchanas,
Tu gahda ar par man,
Par to tew pateikẜchan.
@b{12. Nu}

[231.lpp.]
12. Nu, aztiņas, aismeedſeet!
Juhs, Deewa rohkas, ẜneedſeet
Man jaunu ẜpirgtumu
Ar ẜaldu meedſiņu.
Lai manna dſihwibiņņa
Aug Deewa darbu ſiņņâ,
Tad mannas preeziņas
Buhs muhſcham ẜwehtitas.
@1{P 4}
@b{Rihta}

[232.lpp.]
Rihta dſeeẜma.
@v{Indem ich wiederum von meinem Schlaf}
@v{geneſen.}
Meld. Deews mihļajs Tehws mans Raddi-
tajs. (Meldeijas gals no jauna usņemts
tohp.)

Kad tumẜcha nakts atſtahjuẜees
Un es no meega atmohdees,
Tad tu Deews manni apdſihwo
Un mannu buhẜchan' atjauno,
Un wehl pee mannim mihligi
To gudru ẜpehku parahdi,
Kas man, un paẜaul', un ẜcho wiẜẜ
Jrr no neneeka raddijis.
2. Es drohẜch, no ẜew ne ſinnadams,
Kà behrns, kas nuhle pedſimmams,
Apẜlehpts lihdſ rihtu gulleju
Un tawâ klehpî duẜẜeju.
Jau atkal, eekam prahts isẜchķirr,
Kà tas ar mannim taggad irr,
Jt kà no mahtes meeẜas nu
No jauna gaiẜmâ atnahku.
@b{3. Kas}

[233.lpp.]
3. Kas wakkar tukẜchâ tumẜibâ
Preekẜch muhẜu azzim paſudda,
Tas atkal mums nu parahdahs
Kà kahdas jaunas dſimtibas.
Zik reiſ ta gaiẜma katru riht
No jauna muhẜu azzîs ẜpihd,
Tik reiſ es arri nahku ẜchè
Kà kahdâ jaunâ paẜaulê.
4. Kas warr isteikt tohs jaukumus,
Ko Ahdams ẜirdî juttis buhs,
Kad pirmreiſ wiņņa aztiņas
No tew, Deews, tappe atẜlehgtas,
Kad wiņņam tawa rohziņa
To paradihſi puẜchkoja,
Un wiņẜch wiẜẜur eeẜkattijahs,
To gohdu tawas Deewibas.
5. Man dohmaht, es to eeraugu
Ar brihnumeem kà apkŗautu,
Man dohmaht es tur dſirdu klaht
Kà wiņẜch ẜahk balẜi pazillaht,
Kas, tik ko tappis nomohdâ
Un tew un ẜewi mannija
Jau tawu gohdu ne kawe,
Ar eņģeļeem lihdſ no ẜlawe.
@1{P 5}
@b{6. Tu}

[234.lpp.]
6. Tu Deews man arridſan us to
To mehl' un prahtus eeẜchķinķo,
Lai tee tew tohp pateizigi
Ar katru deenu ẜwehtiti.
Tad lai jel ẜchodeen arridſan,
Kad tu patlabban mohdijs man,
Ꞩchi manna ẜirds un dſeeſmiņas
Lihdſ tawam krehẜlam pazeļļahs.
7. Wehl tu ar mihļu prahtiņu
Pawaddi mannu dſihwibu,
Un mannu meeẜ un dwehẜeli
Ar ẜpirgteem ẜpehkeem istaiẜi.
Bet es jau kà noẜlinkodams
Un daudſkahrt aplam darridams
Jau zittadi tohs walkajis,
Ne kà taws wahrds man mahzijis.
8. Kungs, tawa ẜwehta walſtiba
Tas weenigi man waijaga.
Pehz ta lai dſennahs wiẜẜ mans prahts,
Kà taws wahrds taptu gohdinahts,
Kà tew pa prahtahm dſihwoju
Un kahrumôs ẜew ẜawaldu.
Tad wiẜẜa zitta ẜwehtiba
Man arridſan taps peemeſta.
@b{Wakka-}

[235.lpp.]
Wakkara=dſeeẜma.
@v{Nun iſt es Zeit, die Arbeit zu beſchlieſſen.}
Meld. Buhs weenam buht man par to wahr-
guliņņu.

Jau deeniņa un wiņņas darbi beidſahs,
Jau paſauliht us duẜẜeẜchanu
ſteidſahs,
Tu manna ẜirds papreekẜch wehl ap-
dohma,
Kà Deewa ẜirds tew mihļi apgahda.
2. Es pa=ehdis un weẜẜels drohẜchi
mihtu,
Man ne kas ſpeeſch lihdſ paẜchu gaiẜchu
rihtu,
Ꞩirds=ẜkaidriba man ẜaldi midſina,
Un eņģels klaht, kas manni apẜarga.
3. Es atẜpirgſtu ẜchè ẜawâ guļļu=weetâ,
Zik daſcham irr kà akmins gulta zeeta.
Daẜch ahrâ muld, lai buhtu wehtras=
gaiẜs
Un apẜkattahs, par eenaidneekeem baiẜs.
@b{4. Zits}

[236.lpp.]
4. Zits ẜpilwenôs gan mihkſtôs gull
un waida,
Kà Lahzarus, eekẜch ẜahpehm deenu gaida,
Ar waimanahm to gaiẜu pildidams,
Un kauz, it kà us ehrķẜchķeem gulledams.
5. Zik daẜch jau pliks isẜpruhk no ug-
guns=leeẜmahm,
Zits peld un ẜlihkſt un grimſt eekẜch uh-
dens breeẜmahm,
Zits aisdſihts tohp no ẜawa tehwiẜchka,
Eekẜch aẜẜinim zits wahrtahs ne ſtundâ.
6. Es eẜmu wehl zaur Deewa laimi
kluẜẜu,
Bes behdam drohẜch, un jauki ẜaldi duẜẜu,
Bet tomehr man irr meeẜ' un aẜẜins ar,
Un man tas pats, kas zittam, us=eet
warr.
7. Es zilweziņẜch, kas taggad gultâ
dohdahs,
Zik daudẜreiſ meegs ar nahwes kohpâ
rohdahs,
Tahs dſihwes gals ik ſtundas mannis gaid,
Kas ſinn, kas wehl ẜcho nakti man apwaid.
@b{8.Es}

[237.lpp.]
8. Es zilweziņẜch, kas ſtahw eekſch
Deewa ſiņņas,
Wiņẜch irr tas Kungs no mannas dſih-
wibiņņas,
Es dſihwodams un mirdams peederru
Tam, kas paſihſt ikkatru mattiņu.
9. Wiņẜch mannim dohd to ẜpirgtu
weẜẜelibu,
Ꞩirds ſkaidribu un maiſes=baggatibu,
Wiņẜch dahwina to ẜaldu duẜẜeẜchan',
Wiņẜch ẜohla man to debbes arridſan.
10. Aismigdams es pee tewis tur-
rohs, Jeẜu,
Tew peederrams ar dwehẜeli un meeẜu.
Kad nahwe man weenreiſ no ẜcheijens
ŗaus
Tad buhs mans pehdigs wahrds: Es
eſmu taws!
@b{Zitta}

[238.lpp.]
Zitta Wakkara=dſeeẜma.
@v{Hier ruht ihr matten Kräfte.}
Meld. Nu gulleht meegu gahrdu.

Jau deenas darbi beidſahs,
Un paẜaul duẜẜeht ſteidſahs,
Jau ẜaule noreete.
Wehl pehd'gus ſtarrus rahda
Un mums preekẜch azzim ſtahda
To neezibu, kas paẜaulê.
2. Tu, ẜauliht, atkal nahkẜi
Un riht no jauna ẜahkẜi.
Bet es - woi buhẜchu riht?
Ꞩchis wahrds kà pehrkons baida
Un ẜirdi ẜpaidiht ẜpaida:
Woi es wehl dſihwoẜchu lihdſ riht?
3. Deews ſinn, woi prahts wehl
mattihs,
Woi azzis riht wehl ẜkattihs
Ꞩcho paẜaul jaukumôs.
@b{Neģ,}

[239.lpp.]
Neģ, ẜauliht, tawi ẜpehki
Un manni paẜchi grehki
Riht mannu lihķi isdwaẜchohs.
2. Jau nodrebb wiẜẜi prahti
Ar ẜchauẜchalahm apkrahti
Ꞩchaî nahwes=peemiņņâ:
Neģ ẜchonakt paſt'ra waida,
Neģ ẜcho nakt manni gaida
Ta nahwe, ẜohds un muhſchiba.
5. Nakts apklahj wiẜẜas weetas,
Un tumẜchums wiẜẜas leetas,
Bet mannus grehkus ne.
Wiẜẜ kluẜẜ - To mehr es mannu
Wiẜẜur us ẜew atẜkannu!
Atgreeſees, grehzneeks, ne kawe!
6. Deews, es paſuddis kļuhtu,
Kad man taws wahrds ne buhtu,
Ꞩchis wahrds tahs preezibas:
"Tik teeẜcham, kà es eẜmu,
"Tik teeẜcham ſchehligs eẜmu,
"Kad nabbags grehzneeks atgreeſchahs.
@b{7. Nu}

[240.lpp.]
7. Nu tad jau aẜẜariņņas
Ꞩchè pluhſt ar ẜwehtas ſinnas
Pee tawahm kahjahm, Deews!
Peeņemm apbehdinatu,
Ne dohd pirms meega=prahtu,
Kamehr es eẜmu atgreeſees.
@b{Ta}

[241.lpp.]
Ta Deewiba.
@v{Unbetend ſing ich dich, Gott! Weſen aller}
@v{Weſen.}
Meld. Deews mihļais Tehws mans
Radditajs.

Es tew peeluhgdams dſeedaju
Tew wiẜẜas buhẜchan's buhẜchanu,
Tew, kas tu eẜẜi muhſchigs Deews
No ẜewi paẜcha atlehzees,
Tahs gaiẜmas Tehws, tas muhſchigs
prahts,
Ne isẜakkams, nedſ isdohmahts,
Un wiẜẜas dabbas Radditajs,
Tas pirmajs un tas pehdigajs.
2. Tu eẜẜi Gars, kas ne redſams,
Tihrs ẜkaidrums, kas ne pahrwehrtams,
Dſihws awots wiẜẜas dſihwibas{dſiwibas},
No ka pluhſt wiẜẜas dahwanas.
Tu mahjo ne pee=eijamâ
Un tahdâ tihrâ gaiẜchumâ,
Kà debbeẜis it tihrakas
Preekẜch tewim wehl irr netihras.
@1{O.}
@b{3. Ak}

[242.lpp.]
3. Ak kahdus augſtus padomus,
Kas mums par brihnum' muhſcham buhs,
Taws Deewa prahts isredſejis
Un ẜkaidrâ ſiņņâ noẜpreedis.
Un ko taws padohms gaiẜchumâ
No muhſchibas iswehleja,
Tam waijag teeẜcham notikt wiẜẜ
Taî laikâ, ko tu nolizzis.
4. Kungs tawa gaiẜcha gudriba
Tohs likkumus isdohmaja,
Kà paẜauli bij eegrohſiht
Un pilnâ gohdâ ustaiẜiht.
Tee brihnumi pa tuhkſtoẜcheem
Ar wiẜẜeem paẜauls glihtumeem
Tee rahda tawu gohdibu
Kà ne kas irr bes padohmu.
5. Kungs, Kungs, tu wiẜẜuẜpehzigajs
Tu wiẜẜu leetu Walditajs,
Taws ẜpehks, kas wiẜẜu raddija,
Tas arridſan wiẜẜ pawadda,
Un tawa rohka ne kad duẜẜ
Nedſ azzumirklî paleek kluẜẜ,
Redſ wiẜẜas paẜauls pilnibas
Tahs rahda tawas kohpẜchanas.
@b{6.Bes-}

[243.lpp.]
6. Besgalligs Deews, ne mehrojams,
Taws leelums prahtâ ne ẜneedſams
Nedſ debbeẜchu besdibbeņi
Tew ẜpehs ismehroht muhſchigi,
Tew, kas ẜcho wiẜẜu apdſihwo
Un katru brihdi atjauno.
Jo wiẜẜ, kas irr, eekẜch tewim miht,
Bes tew wiẜẜ muhẜch'gâ pohſtâ kriht.
7. Tu redſi tohs wiẜẜdſiļļakus
Nemannitus noẜlehpumus.
Taws Gars, kas wiẜẜ isdibbina,
Jau wiẜẜas dohmas pahrmanna.
Wiņẜch tik lab to, kas nahkams irr,
Kà to, kas pahrgahjis, isẜchķirr,
Jt kà tas buhtu preekẜchiba,
Kas preekẜch tew newa apklahta.
8. Tu eẜẜi tihra ſchehlaſtib'
Un pats ta muhſch'ga mihleſtib',
Kas tehwa=ẜirdi parahda
Un ẜewi wiẜẜeem lihdſ=dalla.
No tawas Deewa pilnibas
Jau ẜmeļļahs wiẜẜas raddibas.
Ꞩchi ẜwehtiba, ko wiẜẜur rohd,
Mums tawas pehdas atſiht dohd.
@1{O. 2}
@b{9. Tu}

[244.lpp.]
9. Tu dſihwo muhſch'ga ẜwehtibâ
Un preekâ{preekâ=ne} ne{} isẜakkamâ.
Tu arridſan muhs aplaimo
Un muhẜu prahtus apgaiẜmo.
Wehl newa gan. Tu ẜataiẜi
Mums muhſch'gu preeku debbeẜî.
Tas irr taws wiẜẜuleelaks gohds,
Kas tew no mums taps muhſcham dohts.
10. Bet, ak tu Wiẜẜuẜwehtakajs,
Tu leelajs ļauſchu Mihļotajs,
Kà tas gan tewim patikt warr,
Kad zilweks tewim pretti darr,
Un ẜawâ trakkâ kahribâ
Kà aklis par tew ne behda,
Pats ẜawu laimi paſaude
Un aplam eeẜkreen nelaimê.
11. Ak teeẜcham tas laiks nahkams irr,
Kas katram ẜawu teeẜu ẜchķirr.
Tad tawa ẜwehta taiẜniba
Taps paẜaulei parahdita.
Tur nekahdas netaiẜnibas
Bet dwehẜeles ẜataiẜitas,
Ak wiẜẜu ẜwehtajs taiẜnajs Deews,
Eekẜch tawa gaiẜchumâ ee=ees.
@b{12. Es}

[245.lpp.]
12. Es ſemmê kriſdams peeluhdſu
Tew wiẜẜu leetu awotu,
Tehws, muhſchigs prahts un muhſchigs
Gars,
No ka es eẜmu, kà weens ſars.
Tew es ẜcho uppur' atneẜẜu
Ar ẜlawu un pateizibu.
Dohd man kļuht pilnâ lihdſibâ
Ar tewim muhſch'gâ gaiẜchumâ.
@1{O. 3}
@b{Deewa}

[246.lpp.]
Deewa nepahrwehrſchama
buhẜchana.
@v{Kommet, laßt uns niederfallen.}
Meld. Ak Jeruſaleme mohdees.

Lai mehs klannidamees nahkam
Un Deewu Kungu ẜlaweht ẜahkam,
Preekẜch wiņņa zeļļôs kriſdami.
Juhs eņģeļi un ẜwehti ſteidſeet,
Ar ẜwehtu preeku Deewu teizeet:
Wiņẜch buhs, kahds bijis, muhſchigi!
Pirms debbes tappuẜi
No wiņņa dſimmuẜi,
Wehl pirms ſemmes
Bij muhſchigs Tehws
Jau leelaks Deews,
Ne kà proht wiẜẜas paẜaules.
2. Wiẜẜ, ko wiņẜch apņehmehs
raddiht
Un ko wiņẜch dſihrahs gaiẜmâ waddiht,
Jau ẜenn papreekẜch paredſeja.
Wiņẜch wiẜẜu likteni nolikke.
@b{Wehl}

[247.lpp.]
Wehl eekam wiņņa wahrds notikke,
Jau paẜauls=pulkus paſinna.
Tas Kungs wiẜẜẜpehzigajs
Bij wiẜẜu ſinnatajs{ẜinnatajs}
Un pilnam ẜwehts,
Bes walſtibas
Pats laimejahs
Eekẜch ẜawas muhſch'gas pilnibas.
3. To mehr aplaimoht paẜaules
Wiņẜch raddija juhs ſemm' un ẜaules
Un pahr jums gaiẜmu isplehta.
Juhs dwehẜeles un eņģeliẜchi,
Jums rahditees, wiņẜch juhs tik glihẜchi
Ar gaiẜchu prahtu ispohẜa.
Nu Kungam walſtes irr,
Wiņẜch paleek, kahds wiņẜch{winẜch} irr
Ne=isẜakkams.
Ta raddiba
Tik' parahda,
Kahds wiņẜch{winẜch} ẜenn bijis muhſchibâ.
4. Wiẜẜ ẜataiẜahs klauẜiht wiņņu
Un darriht Radditaja ſiņņu
Ko wiņẜch pawehl, tam ja notihkſt.
@1{O. 4}
@b{Un}

[248.lpp.]
Un wiņņa zeļļi wiẜẜai ẜwehti:
Tee taiẜni wiņņam isredſeti,
Tee pahrgalwneeki ſuhd un nihkſt.
Wiẜẜ, ko wiņẜch apẜohla
Un ko wiņẜch beedina,
Tas teeẜcham nahk.
Tad ļauni kauks!
Bet taiẜni ẜauks:
Deews dſihwo, tas irr muhẜu Draugs!
5. Muhſcham dſihwo Deews eekẜch
debbes,
Preekẜch ka tee ļauni muhſcham{muſcham} drebbehs,
Bet taiẜni muhſcham preezaẜees.
Ꞩcheit Deewa zeļļi ap=ehnoti,
Tur buhs tee gaiẜmâ apẜkaidroti,
Un Deews buhs muhſcham tas pats
Deews.
Ꞩchim peederr ẜlaw' un gohds!
Un tas tohp wiņņam dohts
Eekẜch ẜwehtuma
Ꞩcheit laizigi
Gan pamaģģi,
Bet tur papilnam debbeẜî.
@b{Paẜau-}

[249.lpp.]
Paẜaules raddiẜchana.
Meld. Deews mihļajs Tehws mans
Radditajs.

Lai mehs preekẜch Deewa klannamees,
No ka mehs wiẜẜi zehluẜchees.
Wiņẜch irr tahs gaiẜmas muhſchigs
Tehws,
No ka nahk wiẜẜas paẜaules,
Wiņẜch irr tas ẜpehzigs Radditajs
Un wiẜẜu leetu Walditajs.
Alleluja! Gohds Deewam dohts!
Tam peederr ẜlaw' un muhſchigs
gohds!
2. Wehl bija kluẜẜa muhſchiba,
Wehl wiẜẜur tukẜcha buhẜchana,
Kamehr Deews gohdâ pazehlahs,
Js=eedams no tahs tumẜibas
Tad wiņņa dwaẜchas dſihwiba
Besdibbeņus peepildija.
Alleluja! Gohds @l{ec.} 
@1{O. 5}
@b{3. Nu}

[250.lpp.]
3. Nu jau ẜataiẜahs augſtajs Deews
Eekẜch darbu darbeem rahditees.
Tik ko wiņẜch ẜazzija: Lai tohp!
Jau tuhdaļ no neneeka tohp
Tee pirmi paẜauls=ẜahkumi,
Kas bija tihri uhdeņi.
Alleluja! Gohds @l{ec.}
4. Wehl pohſts apklahj tohs dſiļ-
ļumus,
Ne neeks wehl ne kuſt uhdeņus,
Kamehr tas Deewa Gars eekẜch ta
To ẜiltu dwaẜchu eelehja.
Ꞩchi bij ta pirma Gaiẜmiņa
Un pirma dabbas dſihwiba.
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
5. Tad ẜchķihre Deews tohs uhdeņus,
Tohs wirẜejus un appakẜchus.
Tee tappe paẜauls pamatti
Zaur debbes ſtarpeem dalliti.
Ꞩchee leelee ſtarpi gaiẜâ neẜẜ
Daudſ ẜimtu=ẜimtas paẜaules.
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
@b{6. No}

[251.lpp.]
6. No uhdenim tahs ſemmes nahk,
Us Deewa wahrdu ſaļļoht ẜahk.
Jau kalni, leijas, klaijumi
Ar ſahlehm, kohkeem augligi,
Kas katri ſeed un ẜehklas kohpj,
Kà dahrs ta jauna ſemme tohp.
Alleluja! Gohds @l{ec.}
7. To paẜaul' ẜildiht, apgaiẜmoht,
Pamihẜchu deen' un nakti doht,
Deews ẜaulei ẜpohſchu gaiẜchumu
Un mehneẜcham atẜpihdamu
Un ſwaigſnehm dewe ſtarriņus,
Kà wiẜẜeem jauki ẜpihdeht buhs.
Alleluja, Gohds @l{ec.}
8. Kad paẜaul bij apſkaidrota,
Tad Deews papreekẜchu pildija
Tohs uhdeņus ar ſiwtiņeem,
To gaiẜiņu ar putniņeem,
Kas Deewa gohdam waiẜlojahs,
Tee putni dſeed un preezahjahs.
Alleluja! Gohds @l{ec.}
@b{9. Pehz}

[252.lpp.]
9. Pehz pildija Deews ſemmiti
Ar lohpeem, ſwehreem daẜchadi,
Un dewe teem ar luſtetees,
Wirs ſemmes miſt un waiẜlotees,
Kà wiņņa prahts un gohdiba
Pee ẜcheem ar buhtu redſama. 
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
10. Bet nu jau ẜwehti klannajtees!
Ar brihniẜchanu klauẜajtees!
Deews ẜakka: Lai mehs zilwekus
Nu taiẜam ẜewim lihdſigus.
Tad tappe Ahdams deewiẜchķi,
Jau ẜlawe Deewu zeenigi:
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
11. Kad Eewa ar bij raddita,
Deews laulibu eeẜwehtija,
Kà zilwekeem buhs augļotees
Un Deewa draudſe wairotees,
Un waldiht ſemmes raddibas
Ar prahtu un eekẜch laimibas.
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
@b{12. To}

[253.lpp.]
12. To raddiẜchanu pabeidſis
Deews wiẜẜas leetas ẜkattijis,
Un redſi wiẜẜ bij ļohti ẜwehts,
Pehz Deewa prahta isredſehts!
Lihdſ ẜchim wehl ẜkaidri redſamas
Tahs ſihmes wiņņa gohdibas.
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
13. Tad ẜwehtija Deews ẜwehdeenu
Pee ẜawu mihļu draudſibu,
Teem isredſeteem zilwekeem
Pehz ẜawu ģihmi radditeem,
Tohs paradihſê eezeldams,
Kà wiņẜch teem buhtu paſihſtams.
Alleluja! Gohds. @l{ec.}
14. Par to mehs Deewu ẜlawejam,
Tam augſtu gohdu nodſeedam.
Jo wiņẜch muhs ar irr raddijis
Un nemirſtigus taiẜijis.
Ak gawilejeet dwehẜeles,
Lai atẜkann wiẜẜas paẜaules:
Alleluja! gohds Deewam dohts.
Tam peederr ẜlaw' un muhſchigs gohds!
@b{Deewa}

[254.lpp.]
Deewa ģihmis.
Meld. Kam manna ẜirds tà behdajees.

Tu wiẜẜu=augſta Deewiba,
Neredſama, nemeeẜiga,
Tu muhſchu=muhſchigs Gars,
Kas ẜpehku=ẜpehkôs parahdees,
Kà wiẜẜu waldigs Tehws un Deews.
2. Taws ģihmis irr tas ẜwehtajs
prahts,
Zaur ko wiẜẜ irraid apgahdahts
No tawas pilnibas,
Ar ko tu wiẜẜus aplaimo
Un deewiẜchķi tohs apmihļo.
3. Tapat taws ģihmis, kas eekẜch
mums,
Jrr tawa prahta atẜpihdums
Un miht eekẜch dwehẜeles,
Kas tawam Garram lihdſiga,
Ar gaiẜchu prahtu puẜchkota.
@b{4. Prahts,}

[255.lpp.]
4. Prahts, tikkums un ẜirds=ẜkai-
driba
Jrr tawa ẜwehta lihdſiba,
Kas ẜpihd ar gohdibu,
Un parahdahs eekẜch mihlibas,
Kas labbu darriht preezajahs.
5. Tahds prahts irr ẜwehta attekka
No tew, ta pirma awota,
Un pehz tew eegribbahs,
Ar tawu prahtu ẜa=eetees,
Jo deenas labbaks rahditees.
6. Kà ẜwehts, kas tewim lihdſigs
tohp,
Un tawu ẜwehtu ģihmi kohpj
Eekẜch ẜkaidras mihļas ẜirds,
Tam ẜpihd taws meers eekẜch dweh-
ẜeles
Un debbes=preeks no tahlenes.
7. Tahds paradihſê laimejahs
Eekẜch pirmas nenoſeedſibas
Tas pirmajs zilweziņẜch,
Kamehr tas wels to mahnija
Un Deewa ģihmi pohſtija.
@b{8. Nu}

[256.lpp.]
8. Nu lohpu=ģihmis parahdahs
Eekẜch daſchadas apgrehzibas
Zaur ļauneem kahrumeem
Eekẜch wiltu un netikkuma,
Un wiẜẜuwairs zeetẜirdibâ.
9. To Deewa ģihmi atjaunoht
Un tumẜchu prahtu apẜkaidroht
Atnahze Jeſus Kriſt.
Kas wiņņa wahrdam paklauẜa,
Tas tohp kà jauna dſimtiba.
10. Tapehz lai mehs zaur tizzibu
Jswelkam wezzu zilweku,
Kas irr tas grehku=prahts,
Lai mehs to jaunu apwelkam,
Kas pakkaļ dſennahs labbumam.
11. Tad tapẜim weenreiſ zeenigi
Tahs Deewa draudſes lohzekļi,
Kur Deewa noẜpreedums
Us augſtakajeem padohmeem
Muhs peeẜchķirs pee teem eņģeļeem.
12. Us to buhs mums ẜataiẜitees,
Un debbes=prahtu usņemtees,
Kur tikkums ẜwehti ģeld,
Un ģeldehs muhſchu muhſchigi
Pee Deewa draudſes debbeẜî.
@b{Deewa}

[257.lpp.]
Deewa bauẜli.
@v{Herr deine Rechte und Gebot.}
Meld. Nu tohpi lihgẜma dſeed un deij.

Kungs, tawa Deewa=bauẜliba,
Kas mums no debbes dohta,
Lai tohp man ẜirdî eeẜpeeſta,
Kà weena ẜwehta rohta,
Pehz tawu bauẜlu preekẜch rakſtu
Pawaddiht ẜawu dſihwibu,
Tew gohdam, man par laimi.
2. Dohd, kà es tew ween ustizzu,
Tew mihleju, tew bihſtohs,
Us zilwekeem ne zerreju,
Un ẜewi pats paſihſtohs,
Kà kahrumi un lepniba,
Ꞩpehks, manta, leeka gudriba
Man ẜcheit ne tohp par elku.
@1{R}
@b{3. Lai}

[258.lpp.]
3. Lai tawa wahrda gohdiba
Man ẜirdî paleek ẜwehta,
Lai muhſcham ne tohp nezeenâ
Pee blehņahm peeminneta.
Lai atgahdohs ikdeeniņas,
Kà es eekẜch ẜawas kriſtibas
Tew kalpoht ẜohlijs eẜmu.
4. Lai ẜwehtâ duẜẜas deeniņâ
Tew agri ẜlaweht ẜahku,
Un tawâ ẜwehtâ draudſibâ
Preekẜch tawa waiga nahku.
Lai klauẜohs tawa wahrdiņu,
To labbâ ẜirdî paturru
Par ẜwehtu wadditaju.
5. Par tehw un mahtes kohpẜchanu
Lai es teem labbu darru,
Un paklauẜigs tohs zeeniju,
Kà laimu pelniht warru.
Lai gohdaju tohs arridſan
Kas walda, un kas mahza man,
Tad man jo labbi klahẜees.
@b{6. Paẜarg,}

[259.lpp.]
6. Paẜarg, kà es ne atreebjohs,
Nedſ duẜmibu palaidu,
Bet kà no ķildahm atŗaujohs
Un kluẜẜam meeru gaidu.
Lai man ne kad truhkſt mihliba
Un kriſtiga labprahtiba
Jr waidineekeem lihdſeht.
7. Neẜchķihſti darbi tumẜchibâ
Lai muhſcham man ne mahni.
Jo ellê teem ja waimana,
Kas ẜleppen ẜew apgahni.
Deews, ẜchķihſtu ẜirdi raddi man,
Kà beskaunums un peedſerẜchan'
Man ne pahrwehrſch par lohpu.
8. Palihdſ man ẜawu maiſiti
Ar gohdu pelniht, taupiht.
Bet ne ļauj man neẜahtigi
Ꞩew kraht, un zittus laupiht.
Apẜwehti mannu padohmu,
Kà katris ẜawu teeẜiņu
No manneem ẜweedreem dabbu.
@1{R 2}
@b{9. Kad}

[260.lpp.]
9. Kad mehles kohſch newainigu,
Lai es ne klauẜohs ļaunu,
Nei pats par neeku atklahju
Ta tuwakaja kaunu.
Lai pee man wald pateeẜiba
Un ẜirds, kas taiẜna, mihliga,
Lai wels ar melleem liẜchķe.
10. Ne ļauj, kà es ko tihkoju,
Ko tu Deews zittam dewis.
Jo tu bes tam man nabbagu
Gan ẜwehtiẜi no ẜewis.
Kad man irr tawa ſchehloẜchan'
Un drohẜchums ẜirdî arridſan,
Tad Deews un gan man irraid.
11. Ak Kungs, es to gan noprohtu,
Kà tas man laimei buhtu,
Kad es ẜchohs bauẜlus turretu.
Bet es pee ẜewim juhtu,
Kà manni paẜchi kahrumi,
Wels, paẜaule un blehdneeki
Man willina tohs pahrkahpt.
@b{12. Bet}

[261.lpp.]
12. Bet debbes=Tehtiht waldi man
Ar tawu ẜwehtu Garru,
Kungs Jeſus palihdſ arridſan,
Kà taiẜnus darbus darru,
Kà es no ẜirds, zik paẜpehju,
Tew mannu Deewu mihļoju,
Un brahļus, kà ẜew paẜchu.
@1{R 3}
@b{Zeļļa}

[262.lpp.]
Zeļļa rahditajs us
taiẜnu dſihwoẜchanu.
@v{Mit Gott in einer jeden Sach'.}
Meld. Kad es no rihta peezeļļohs.

Ar Deewu ẜahz, ar Deewu beidſ
Jkkatru leetu, ko tu ſteidſ.
Ar Deewu ẜahzis, laimeẜees,
Un beidſis, Deewam ẜakk paldees.
2. Ne leezees tikkai ẜlawas pehz
Kà leekulis, preekẜch azzim ẜwehts.
Deews ẜirdî redſ un atklahj to
Un wiẜẜu wiltu apkauno.
3. Kad ſtarpums tew no ļaudim
ẜchķirr
Darr to mehr, kas pareiſi irr.
Deews ẜkattahs paẜchâ tumẜchumâ,
Kas wiņņa preekẜchâ ẜkaidriba.
@b{4. Ne}

[263.lpp.]
4. Ne beedrejees ar beskauneem,
Bet turri tohs par gahnekļeem.
Deews weenreiſ tur preekẜch ẜohdibas
Jr tawus wahrdus noteeẜahs.
5. Ne neewa tawu tuwaku,
Tew paẜcham daudſ irr truhkumu.
Wehl newa dſimmis paẜaulê,
Kam daſchadi wehl ne brehķe.
6. Ne ẜpaid, kas maſaks irr par tew
Un ne krahj aẜẜaras us ẜew.
Kas ẜcheitan zittus wahrdſina,
Tur krittihs bahrgâ ẜohdibâ.
7. Ak ſtrahda labpraht, tu mans
behrs,
Tizz, ẜlinkums niknaks, ne kà mehrs.
Daudſ ļaunu dihkajs isdohma
Un grehk' un kaunu dſemdina.
8. Us labbu tikkai eeraddees,
Eeraddumam leels ẜpehks pateeẜ.
Kad labs, tad tew par laimu buhs,
Kad ļauns, tad tew par pohſtu kļuhs.
@1{R 4}
@b{9.Eekẜch}

[264.lpp.]
9. Eekẜch ehẜchanas un dſerẜchanas
Ar ẜaht' un gauẜu ja turrahs.
Kad ne buhs wairs ko isplihteht,
Bads ẜpeedihs ſagt, jeb deedeleht.
10. Behdſ maukoẜchanas kahribas,
Tur newa laim' un ẜwehtibas.
Taws ẜwehts un ẜchķihſtajs debbes=Tehws
Neẜchķihſtu tew ne eeredſehs.
11. No tawas kahrtas prezzejees.
Ja ne, tad behdas laulaẜees.
Kas Deewu bihſtahs lihdſ ar tew,
To draugu mihļo, tà kà ẜew.
12. Raug labb us taweem behrniņeem,
Pahrgalwoht, ẜlinkoht neļauj teem.
Kad redſehs tee tew gohdigu,
Tad dſihẜees ar us tikkumu.
13. Ne isẜchķehrd, ko tew dewis
Deews.
Tukẜch tappis pehz noraudaẜees.
Kur tad buhs gahrdi kummoẜi!
Tapehz us preekẜchu pataupi.
@b{14. Bet}

[265.lpp.]
14. Bet ne krahj mantu netaiẜnu,
Zaur ko daẜch tohp par negudru,
Pats ẜkreedams elles waimanâs,
Lai mantineeki luſtejahs.
15. Kas tew preekẜch azzim leekahs
jauks,
Ne allaſch irr ustizzigs draugs.
Ne tizz, pirms labbi paſihſti.
Lai mehle tew ne apmahni.
16. No ta, kas zittus apmello,
Atŗaujees un ne klauẜi to.
Kà ſchultis irr ta walloda,
Kas zitta gohdu aplaupa.
17. Ne ẜkauj, kad zitteem wairak irr.
Kà gribbedams Deews katram ẜchķirr.
Kad eẜẜi ģehrbts un pa=ehdis,
Tad Deewam pateiz peetizzis.
18. Ne ispaud zitta wainiņas,
Us labbu=greeſ, kà peenakahs.
Kad zittam kaunu ne zelẜi,
Ꞩew paẜcham gohdu taupiẜi.
@1{R 5}
@b{19. Ne}

[266.lpp.]
19. Ne peemirſt tawâ dſihwibâ,
Ko zits tew labbu darrija
Un ne makẜa ar ļaunumu,
Kà lahſti tew ne trahpitu.
20. Ta paẜaul' pilna wiltibas,
Ko darridams tew ja ẜargahs.
Ne ẜkahde zitteem. Raugees ar,
Kà zitti tew ne ẜkahdu darr.
21. Wehl ja mahzahs ẜchi gudriba,
Kur, Kad un Kà irr ja runna.
Apdohma, eekam runnajis.
Jo mehle daudſeem ẜkahdejis.
22. Ko ẜleppeni draugs ſtahſta tew,
To paturr kluẜẜiņam pee ẜew.
Kamehr ne teikts, ne weens ne minn,
Kad ispļahpahts, jau wiẜẜi ſinn.
23. Ta ģeķķa ẜirds eekẜch muttes irr,
Daudſ pļukẜchk un jauz un ne is-
ẜchķirr.
Bet gudram maſ irr walloda,
Daudſ dſird un wairak pahrdohma.
@b{24. Ko}

[267.lpp.]
24. Ko usņemdams, apdohma wehl,
Kà tas tew pehz ne taptu ſchehl.
Pehz darba padohms wehlu ẜahk,
Kad kauns un ẜkahde pakkaļ nahk.
25. Kad kahdâ leetâ miẜẜejees,
Tad zeetâ prahtâ ne teepjees.
Mums alloẜchanas daſchadas,
Kas gudris irr, drihſ labbojahs.
26. Kam gribbahs turpmak gohdâ
kļuht,
Daudſ ja mahzahs un ja zeeẜch gŗuht!
To darridams pazeetigi,
Deewam un ļaudim patikẜi.
27. Kad zits tew pahri darrijis,
Ne ķildajees, kà ẜahtneris,
Nedſ atreebjees pats duẜmibâ,
Lai Deews un kungi noteeẜa.
28. Kà ẜaule wiẜẜus apgaiẜmo,
Tà labb' un ļaunus ja mihļo.
Ar labbumu daẜch zeetajs prahts
Ne dohmajoht atmihkſtinahts.
@b{29. Ne}

[268.lpp.]
29. Ne eenihd zitta wehrtibu,
Kà tawa wehrta paliktu.
Tas gohds, ko Deews ne wehlejis,
Bes tam, kà raẜẜa, isſuddihs.
30. Ne palaid tawu duẜmibu.
Kas darra tew par besprahtu.
Jo duẜmu=ẜirds kà ellê breen
Un ahtrâ neſtundâ eeẜkreen.
* * *
31. Ak debbes=Tehtiht, waddi man!
Kungs Jeſus palihdſ arridſan!
Ak ẜwehtajs Gars dohd mudribu
Paſtaigaht taiẜnu zelliņu.
@b{Deewa}

[269.lpp.]
Deewa Jehrs.
@v{Ein Lamm geht und trägt die Schuld.}

Redſ, Deewa Jehrs pazeetigs neẜẜ
To gruhtu grehku=naſtu,
Wiņẜch zeeẜch preekẜch wiẜẜas paẜaules,
Kà ſchehloẜchanu raſtu,
Tee, kas to nahwi pelnija.
Tapehz wiņẜch preekeem atẜakka
Un usņemm ẜuhras mohkas.
Wiņẜch nodohdahs nokauẜchanai
Un wiẜẜai nahwes=breeẜmibai,
Kà tàhrpiņẜch ſemmê lohkahs.
2. Ꞩchis Jehrs, tas irr mans Pe-
ſtitajs,
Kas muhẜu dwehẜel's mihļo.
Wiņẜch irr tas ſchehligs Widdutajs,
Kas ẜew par mums eeķihlo.
Tas debbes=Tehws to ẜuhtija:
"Eij, Dehls, un par teem aismakẜa,
Kas ẜewi ſaudejuẜchi.
@b{Tew}

[270.lpp.]
Tew ja zeeẜch bahrgas ẜohdibas,
Zittadi teem naw' glahbẜchanas,
Kas duẜmas pelnijuẜchi."
3. Wiņẜch galwoja paklauẜigi:
"Es gribbu zeeſt tohs grehkus.
Kà patihk, Tehws, man nomohzi,
Bet ſchehlo grehzineekus."
Ak mihliba, zik leels taws ẜpehks!
Kuŗẜch zilweks muhſcham to ẜajehgs,
Kà Deews dohd ẜawu Dehlu!
Tu brihnum leela mihliba,
Tu to, ko debbes gohdina,
Eekẜch kappa gŗuhdis jehlu!
4. Deews to pee kruſta nonahwe
Par grehku ſaudeẜchanu,
Un to kà jehru uppure,
Us muhẜu ẜwehtiẜchanu.
Ꞩchis Jehriņẜch ẜawas aẜẜinis
Par mannim ar irr islehjis
No galwas, ẜirds un rohkahm.
Tu Deewa Jehrs, ak zik buhs man
Tew gohdu doht un pateikẜchan'
Par tawahm ẜwehtahm mohkahm!
@b{5. Es}

[271.lpp.]
5. Es tawu dahrgu mihlibu
Ar dſeeẜmahm gribbu ẜlaweht,
Un ẜawu grehku=parradu
Us tewi meſt ne kaweht.
Tad manna ẜirds atweegļota,
Ar tawahm aẜnim ẜchķihſtita
No pateikẜchanahm pluhdihs,
Un muhſcham{muſcham} to ne aismirẜihs,
Ko tu man labbu darrijis,
Kamehr man bedrê gŗuhdihs.
6. Nu manna ẜirds, atwerrees
ẜchè
Un dahrgu mantu glabba,
Kas dahrgaka, ne paẜaule
Un wiẜẜa augſta dabba.
Nohſt nohſt ar ſelt' un ẜudrabu!
Nohſt nohſt ar meeẜas kahrumu!
Juhs eẜẜeet tihri neeki!
Man manta{mantu} irr tahs aẜẜinis,
Ko Jeſus par man islehjis.
Ꞩchè atlezz debbes preeki.
7. Ꞩchi manta pee man allaſch
buhs
Jebkahdâ waijadſibâ.
@b{Eekẜch}

[272.lpp.]
Eekẜch waidahm man par preeku kļuhs,
Par laimu nelaimibâ,
Par pilnumu eekẜch truhkuma,
Par atẜpirgẜchanu wahjibâ,
Kad ẜchķirt no ẜcheijens ẜahkſchu.
Pat nahwê jaunu dſihwu dohs,
Un debbes=krohni paſtarôs,
Kad Deewa preekẜchâ nahkẜchu.
@b{Deewa}

[273.lpp.]
Deewa Gohds.
@v{Der Gott, der in der blauen Ferne.}
Jaunâ Meldeijâ.

Tas Deews, kas ſwaigſnu=pulkus
taiẜijs,
Pa debbes tahļumeem iskaiẜijs
Un ẜpohſchu mehneẜi peeẜchķirr,
Zik leels, zik leels pee paẜchas nakts
wiņẜch irr!
2. Tas Deews, kas ẜaulei dewis
ẜpehku
Apdſihwoht muhẜu paẜauls=ehku,
Kahds ugguns=ſpihdums wiņņai dohts!
Zik leels, zik leels pee deenas Deewa
gohds!
3. Tas Deews, kas muhẜu ſemmi
ẜwehti,
Kà tai buhs{ta ibuhs} pildiht ẜchķuhn' un klehti
Ar baggatigu dahwanu,
Kà rahd, kà rahd wiņẜch ẜawu mihlibu!
@1{S}
@b{4. Tas}

[274.lpp.]
4. Tas Deews, kas tahdu gohdu
rahda
Un tehwiẜchķi par wiẜẜeem gahda,
Jrr teeẜcham augſti mihlejams,
Ar gohd{gohd=} ar gohda=dſeeẜmahm ap-
dſeedams!
@b{Usmoh-}

[275.lpp.]
Usmohdinaẜchana tohs
Deewa darbus wehrâ
ņemt.
@v{Aus Brockes irdiſchem Vergnügen in Gott.}

Kad zilweks kahdâ dſiļļâ tukẜchâ allâ
No maſam deenahm buhtu audſi-
nahts,
Kur no tahs paẜaules taî tumẜchâ mallâ
Ne ko ne buhtu mannijs wiņņa prahts:
Un pehz us weenreiſ ẜchinnî gaiẜmâ
nahktu,
Kad waẜẜara patlabban ẜahkuẜees,
Un tad ẜcho jauku paẜaul ẜkattiht ẜahktu,
Kad pirmreiſ aztiņas ẜahk ẜkattitees:
Un redſetu tahs ẜaules leelu ẜpoh-
ſchum',
Kas wiẜẜas mallu mallas apſelto;
Un ẜkattitohs us ſahļ' un puķķu kohẜchum',
Kas kalnôs, leijâs, laukôs ẜpihguļo;
@1{S 2}
@b{Ꞩchè}

[276.lpp.]
Ꞩchè birſiti, tè ẜillu eeraudſitu,
Un pee teem tihru lehnu uppiti,
Un ehnu no teem kohkeem nomannitu,
Kas uhdenî atẜpihd kà ẜpeegelî:
Un redſetu, kà dahrſa ẜkaiſtums teep-
jahs,
Kà putni ẜkreen, kà lohpi pee=ehdahs,
Kà ſiws un pihles peld, kà juhŗa ſteepjahs,
Kà daſchadi wiẜẜ debbes apģehrbjahs,
Un kà tà ẜargſt, kad ẜaule ſemmê dohdahs,
Kà ẜaulei pretti pilnajs mehnes lezz,
Kà ſwaigſnites pamaſam pulkôs rohdahs,
Kas katra mirdſ un ẜpihd kà kahda
ẜwezz':
Un dſirdetu, kà putni dſeed ar bar-
reem,
Kà lagſdigallas kruhmôs nopohga,
Tur jaktedamas pa teem ſaļļeem ſarreem,
Kà zihruliẜchi lihgo gaiſiņâ;
Un dſirdetu pamaſam tahļak eedams,
Kà awots werd, kà ſtrautiņẜch burbule
Pahr noẜkalloteem akmintiņņeem ẜkree-
dams,
Kà meſchi ẜchņahz, ko wehjiņẜch isohẜchne:
@b{Un}

[277.lpp.]
Un bauditu wiẜẜadu gardumiņņu,
Ꞩchè agri eenahkuẜchas keſberes,
Tè peeniņu, tè ẜaldu meddutiņņu,
Tur ẜarkanas un ẜaldas ſemmenes,
Tad maiſiti un zittas gardas leetas,
Ko dahrs un klehts un kuhts un eſars
dohd:
Un ohſtu daſchas ſahles puķķes kreetas
Ko laukâ, plawâ, dahrſâ, ſeedôs
rohd:
Un juſtu ne aisleegtas kahribiņņas
(Kas prahtu=zilweku ne apgahna) 
Pehz diſchanas un daiļas lihgawiņņas;
Un juſtu weẜẜelib' pee ẜpehziņa;
Un ẜajuſtu ta meega ẜaldumiņņu;
Un juſtu, kad wiņẜch atkal uszehlees,
Pee ẜewis atjaunotu dſihwibiņņu
No jauna paſaulê apẜkattitees.
Nu ko tu dohma gan, woi tahdâ
wihſê
Tahds zilweks ne pilns preeka brihni-
tohs?
Wiņẜch tizzetu jau eẜẜots paradihſê,
Un wiņņôs ẜkaidrôs debbes klaijumôs;
@1{S 3}
@b{Wiņẜch}

[278.lpp.]
Wiņẜch ẜahktohs{ẜaktohs} ẜwehts un augſti laimigs
teiktees,
Wiņẜch waizatu: Kur nahk tahs dah-
wanas?
Wiņẜch augẜchup ẜkattidamees ẜahktu
ſteigtees,
Tam, kas to dewis, doht pateizibas.
Un mehs, kas ẜchahdâ pilnâ laimê
eẜẜam,
Ne atſihtum tahs dabbas pilnibu!
Ak lai mehs Radditajam ẜlawu neẜẜam
Un preekâ baudam wiņņa mihlibu!
Lai ẜkauga=prahtam tohp ẜchi dſihwi-
biņņa
Par behdu=ſemmi ẜkumjâs pahrwehrſta!
Lai elli baud eekẜch paẜcha debeſtiņņa,
Kas Deewu ne atſihſt neẜahtibâ.
@b{Tahs}

[279.lpp.]
Tahs Deewibas pehdas.
@v{Gott des Himmels und der Erden.}
Meld. Deews mihļais Tehws mans
Radditajs.

Tu debes= un tahs ſemmes Deews,
Tu wiẜẜur buhdams ẜpehzigs
Tehws,
Tu gan ne eẜẜi isprattams,
Bet tewim wiẜẜ irr paſihſtams,
Welz man us tawu atſihẜchan'
Un parahdees tu pats eekẜch man.
2. Kur azz' un prahtus usmettu,
Tur redſu tawu gohdibu.
Kad tawu darbu glihtumi
No mannim tohp usẜkattiti,
Tad wiẜẜur jehdſu atẜkaņņu:
Zik leels irr Deews! kahds maſiņẜch tu!
3. Mums rahda wiẜẜas raddibas
Tahs pehdas tawas Deewibas.
@1{S 4}
@b{Ak,}

[280.lpp.]
Ak, kad wiẜẜ runnaht warretu,
Tad wiẜẜ mums pretti lihgotu:
Mehs jums par labbu taiẜiti,
Pateizeet Deewam zilweki!
4. Zik leela tawa mihliba!
Ta ſemme no tahs pildita.
Ak dohd man tahdu prahtiņu,
Kas tew ar ẜlawu kalpotu.
Lai manna ẜirds un ẜpehziņi
Tew, augſtajs Deews, tohp ẜwehtiti.
5. Lai man tahs ſemmes dahwanas,
Kas nahk no tawas pilnibas,
Pee tewim, Deews, peelabbina.
Paẜargi, kà neẜahtibâ
Tahs ne taptu par walgu man.
Deews eẜẜi tu man Deews un gan.
6. Mehs eẜẜam ẜcheitan ẜweẜchneeki,
Zeļẜch eet us zittu paẜauli.
Ak ẜataiẜ tu man zeenigu,
Kà tawu prahtu paſteidſu.
Kad ẜawu zeļļu nobeidſis,
Usņemm man tawâs debbeẜîs{debbeẜis}.
@b{Deewa}

[281.lpp.]
Deewa darbi.
@v{Wenn ich, o Schöpfer! deine Macht.}
Meld. Kas Deewu debbeẜîs leek waldiht.

Kas tas par ẜpehku, ko Deews rahda!
Zik leels irr wiņņa gudrajs prahts!
Kà wiņņa ẜirds par wiẜẜeem gahda!
Kad tas no man tohp apdohmahts,
Tad ne ſinnu kà klannitees
Preekẜch tew, mans Tehws, mans
Kungs un Deews!
2. Wiẜẜur, kur mannas azzis ẜkattahs
Stahw tawu darbu brihnumi.
Taws gohds pahr debbeẜim isplat-
tahs.
Kam ẜpihd tur tik daudſ ẜpihdekļi?
Kas tohs pa pulkeem pawadda?
Kas ģehrbj to ẜauli gohdibâ?
@1{S 5}
@b{3. Kas}

[282.lpp.]
3. Kas raẜẜu dohd? kas walda
wehju?
Kas ẜuhta leetus=padebbes?
Kas augļo ſemmiti un ẜehju,
Kà katram ẜawu maiſi neẜẜ?
Tu ween to darri, Radditajs,
Tu eẜẜi wiẜẜur ſchehligajs.
4. Tew ģunde pehrkoņi un auka,
Tew ẜlawe ẜilta ẜaulite,
Tas putniņẜch tawu gohdu ẜauka,
Taws gohds ſeed katrâ puķķitê,
Tew klannahs kupli ẜehjumi,
Wiẜẜ us tew rahda preezigi.
5. Wiẜẜwairak, zilweks, kas no
tewis
Jt brihniẜchķi irr ispuẜchkohts,
Kam prahtu, tewi atſiht, dewis
Jrr tawas raddiẜchanas gohds,
Un ẜewim paẜcham ikdeenas
Tas leezneeks tawas mihlibas.
@b{6. Teiz}

[283.lpp.]
6. Teiz wiņņu, manna dwehẜelite,
Un wiņņa wahrdu muhſchigi.
Lai Amen ẜakka paẜaulite
Un wiņņam kalpo zeenigi.
Lai wiẜẜi Deewam padohdahs.
Kas lohps, tas Deewu ne behdahs.
@b{Deewa}

[284.lpp.]
Deewa gohdaẜchana
zaur ẜwehtu dſihwoẜchanu.
@v{Wie köſtlich iſts, nach Gottes Abſicht leben.}
Meld. Preekẜch tawa krehẜla ſchehligs
Tehws es nahku.

Ak ẜwehtiba, kad Deewa gohds at-
ẜkanna
Un taiẜni rahdahs ẜwehtâ dſihwoẜchana!
Tas irr ta laima debbes=ẜwehteem dohta,
Tas irr wirs ſemmes deewa=behrnu rohta,
To Peſtitaja wahrds un darbi rahda,
To ſemm' un debbes mums preekẜch azzim
ſtahda.
2. Kà ẜlawe Deewu wiẜẜas paẜauls
mallas,
Gaiẜs, juhŗa, meſchi, lauki, uppes, ẜallas,
Ar wiẜẜahm dſihwahm dwaſchahm, kas
tur eekẜchâ,
Kas wiẜẜi mohſtahs Radditaja preekẜchâ?
Tee ẜlawe Deewu, wiņņa prahtu dar-
roht,
Jkkatri zik pehz ẜawas dabbas warroht.
@b{3. Un}

[285.lpp.]
3. Un tu, ak zilweks, tu ween gribbi
kaweht
Ar klauẜiẜchanu Radditaju ẜlaweht!
Woi tu par weltu Deewa ģihmi neẜẜi
Un ar to gaiẜchu prahtu laimohts eẜẜi?
Ak ne - Tu eẜẜi Deewa gohdam rad-
dihts,
Kà tu us debbes zeenigs taptu waddihts.
4. Ꞩchurp zilla ẜirdi, kur tew gaiẜma
nahkahs,
Darr mudrâ prahtâ wiẜẜ, kas tew pee-
nahkahs,
Wald kahrumus, kas lehti grehkôs
wadda,
Palihdſ ikweenam, kà tew Kriſtus
rahda,
Un wairo Deewa gohd' un ẜlaweẜchanu
Ar labbu ẜirds, zaur ẜkaidru dſihwo-
ẜchanu.
5. Tu debbes=Tehws, es paklan-
nohs preekẜch tewis
Par wiẜẜu ẜpehku, ko tu mannim dewis,
Ne preekẜch ẜew ween, bet zitteem ar
par labbu,
Kà weens pret ohtru mihļu ẜirdi dabbu.
@b{Ꞩchis}

[286.lpp.]
Ꞩchis irr taws muhſchigs Deewa prah-
ta likkums,
Kungs, lai eekẜch mannim aug ẜchis
ẜwehtajs tikkums.
6. Kungs Jeſu, ſtipro man ar tawu
Garru,
Kà es to wiẜẜu labbâ prahtâ darru,
Kà manna tizziba ar augļeem ẜwehta,
Un manna dwehẜel buhtu isredſeta,
Ar eņģeliẜcheem muhſchgâ debbes=ehkâ
Padarriht tawu prahtu pilnâ ẜpehkâ.
@b{Gaiẜa}

[287.lpp.]
Gaiẜa jaukums
pehz pehrkoņa breeẜmas.
@v{Aus Brockes irdiſchem Vergnügen in Gott.}

To ne ẜenn appuķkotu paẜauli
Bij ẜaule jau eekẜch diwideẜmit
deenahm
Kà ẜmaididama gan apẜpihdej'ẜi,
Tad bija laiks isluſtetees ikweenam?
Jo deenas ẜaule ẜpoſchi puẜchkoja
Tohs meſchus, kalnus, leijas, zeemus,
laukus{lauķus},
Tee ẜahze twihkt no leela ẜiltuma,
Jau ne paſinnam leetutiņņus jaukus.
Lihdſ paẜchas deenas=widdus ſtundiņa
No newiļļu kahds debbeſtiņẜch maſ
zeļļahs.
Wiņẜch ſteepjahs, pleẜchahs, augdams
augumâ
Un ẜpohſchu gaiẜu apẜegt augẜchup
weļļahs.
@b{Wiẜẜ}

[288.lpp.]
Wiẜẜ uhdens paleek melns bes ẜaulites,
Ta gaiẜma nobahl behgdama kà dſihta.
Kà migla twaiki kahpj us augẜchenes,
Un ſilla debbes tohp kà ehnâs tihta.
Jau wiẜẜi putni ſteidſehs ligſdiņâs,
Tik besdeliga{bêsdeliga} ween it ſemmu ẜchah-
wahs,
Nedſ lappiņa no bailehm kuſtejahs,
Nedſ wehjiņẜch puhẜch, bet walditees
wehl ļahwahs.
Wiẜẜ paẜaul ſtahweja ismiẜẜuẜi
No gaidiẜchanas us to, kas buhs nahkams.
@v{(bis hieher ohne R.)}
Kamehr us weenreiſ weeẜuls breeẜ-
migi
Ꞩcho wiẜẜu gaiẜu ẜajauz ẜchņahkdams
krahkdams.
Tas wiẜẜur apkahrt ŗuhkdams groh-
ſijahs,
Ar puttekļeem apņemdams wiẜẜas mallas.
Kà juhŗas wiļni meſchi lohzijahs,
Un wiņņu kuplums ẜchurp turp jauzahs,
daļļahs.
@b{Starp}

[289.lpp.]
Starp ſarreem auka aplam kaukdama
Tur plohẜidamees ohſolus pahrẜpehja.
Daẜch tſchukkurs kohka ẜaknes krattija
Un lappu pulks, kà nobrahſts, wiẜẜur
ẜkrehja.
Tè plihſt un luhſt un kriht weens ku-
plajs ſars,
Tur wezzajs ohſols kuſtahs, brakẜchķe,
ẜchķeļļahs.
Redſ zik drihſ gahſchahs wiņņa ſtiprajs
ẜwars
Kad tam jo ſtipra breeẜma pretti zeļ-
ļahs.
Daudſ kohki tappa ŗauti, apgahſti
Un kahrtu kahrtam ẜchurp turp greeſti,
meſti.
Jt kà ar ẜpahrneem ẜkrehja debbeẜchi
No wehja plohẜiti un ẜkreeẜchu neſti.
Ar puttahm juhŗas wiļni liddina,
Kà kalni zehluẜchees drihſ atkal gah-
ſchahs,
Tè kahpj, tè kriht, tè atkal kahpj,
un tà
Zits zittam puttedami wirẜû bahſchahs.
@1{T}
@b{Jau}

[290.lpp.]
Jau laiwas atwehrſchahs us ohſtu
behgt
No wiļneem mehtatas kà weegla ẜpalwa,
Un leelahm mohkahm ſteidſahs kraſtu
ẜnehgt.
To redſoht ẜchauẜma zilla mattus galwâ.
Patlabban wiẜẜi wehji zeltees ẜahk,
Tas pluddens rihta=wehjam pretti tuŗ-
ŗahs,
Un ſeemels ẜwilpjodams ar pretti nahk,
Un ar to deenas=widdus wehju duŗŗahs.
No ẜchahdahm leelahm wehju kauẜcha-
nahm
Daẜch ẜchķuhnis druẜkôs ẜalauſihts ẜa-
gŗu̇ȧ,
No ka tas lauks ar ẜalmu luppatahm
Jt kà no pellawahm apbahrſtihts kļu̇ȧ.
Bet nulle{nullewehl} wehl{} jo trohkẜnis breeẜ-
migi
Ar bailehm wehtras=gaiẜâ wirẜû ſtah-
jahs.
Tas ŗuhz un duzzina jo ſtipraki,
Wiẜẜ rihb un trihz no ta, kas gaiẜâ
krahjahs.
@b{Tas}

[291.lpp.]
Tas pehrkons ẜpeŗŗ un ẜperdams
ilgi ŗuhz,
Ar ſibbiņeem un kruẜẜu leetu jaukdams,
Wiẜẜ debbes plihſt ar ugguņeem un duhz,
Un ſeemels ſtarpâ greeẜch pahrleeku
kaukdams.
Tad leetus kà ar ẜpaņņeem gahſch un
pluhſt
Pahr ẜakaltuẜcheem laukeem ſtraumês
ẜkreedams.
Ar pluddeem leekni drihſ apņemti kļuhſt,
Un nabbags lohpiņẜch peld paẜpahrnês
eedams.
Nu aplam mett ar weenu ſibbiņus
Un pehrkons lauſch ar baiļu=trohkẜni
ẜiẜdams
Un brakẜch un trizzina tohs pamattus
Un braſd, it kà ar debbeẜim lihdſ kriſ-
dams.
Ne deenu wairak paſiht warreja.
Wiẜẜ apkahrt wiẜẜur ẜprahgſt un ẜchauj
un daudſa.
Wiẜẜ ſemme trihz un ehkas nodrebb tà,
Kà kauli, kad tohs drudſis kreẜch un lauſa.
@1{T 2}
@b{Tà}

[292.lpp.]
Tà lohps, kà zilweks kaktôs aptuppahs,
Kad wehtŗa atplehẜch ẜawus wahrtus
gaiẜâ,
Un kà no rihkles leeẜmas breeẜmigas
Jswemj, un tahs pa debbeẜim iskaiẜa.
Ka breeẜmig' ẜpohſchi ẜpihd ẜchee ugguņi
Ꞩcho wiẜẜu paẜaul apriht draudedami.
Bet kad ẜchee ahtri debbes plihẜumi
Jo ahtri ẜagahſchahs jau neredſami,
Tad pirmajs tumẜchums kriht us azti-
ņahm
Un baid no jauna isbaiļotu prahtu -
Wehl pehrkons ẜchahwe ſtiprahm ẜper-
ẜchanahm,
Ar weenu ween wehl grauſdams ittin
klahtu.
Wehl ſibbens ẜpihdeja eekẜch tumẜibas
Wehl duhz, wehl lohgi trihz, wehl drebb
tahs kahjas.
* @v{hier hört das R wieder auf.}
Bet newiļļoht wiẜẜ negants no-
mittahs,
Tee twaiki ſuhd un pamaſam noſtahjahs.
@b{Tee}

[293.lpp.]
Tee mahkuļi ais=eet, wiẜẜ paleek kluẜẜ.
Ta jauka ẜaulite jau apẜpihd ẜpohſchi
Tohs gan apẜlazzinatus lauziņus,
Un apgaiẜmo ẜcho wiẜẜu paẜaul' kohẜchi.
Jau wiẜẜ no jauna jauki apſelto,
Jauns ẜkaiſtums apklahj wiẜẜas mallu
mallas.
Luhk, meſchi, pļawas, ſahles ẜpihguļo,
Un puķķites ap zelmiņeem jo ſaļļas
No jauna ẜmakku dohd jo ẜaldaki.
Jau bittes is=eet mekleht meddutiņņu.
Tapat pa maſam isleen ļautiņi,
Jkweens jau pamett ẜawu iſtabiņņu.
Bet wehl pee gatwahm paleek ſtah-
woẜchi
Un bailigi apẜkattahs wiẜẜâs weetâs.
Un kad tee mannijuẜchi pehdigi,
Kà jumti weẜẜeli un ehkas zeetas,
Kà jauni ẜehjumi eeſehluẜchees,
Kà ſkahdes naw', ko bailes baidejuẜchas,
Tad wiẜẜ no jauna eeẜahk luſtetees
Un wiẜẜâs mallâs kuſtahs kà tahs
muẜchas.
@1{T 3}
@b{Zits}

[294.lpp.]
Zits gannôs dſenn, zits ais=eet lauziņâ,
Zits pļawâ ẜeenu ẜataiẜ un to ẜaleek.
Tee kweeẜchi, ko tas leetus lauſija
No jauna zeļļahs, ſeed un ſtahwu paleek.
Kà debbeẜch labbibiņņa lihgojahs,
Kad wehjẜch to ẜchuhpo pee teem pakal-
niņeem{pakalnijeem}.
Tahs leetus lahẜites bij ẜkattamas,
Kà glahſchu ſihlites us ahboliņņeem.
Ꞩchè ſchigli lohpi eet lihdſ zelliņeem
Un daſchas ſahles pluhkdami pee=eh-
dahs.
Tè uppe tekk pa gluſcheem akmiņeem,
Un tepat appakſch laſdahm gans apẜeh-
dahs,
Un ẜkattahs us to ehnu uhdenî
No kupleem kohkeem, kas us wiņņu puẜẜu.
Wiņẜch duhdo, gawile it luſtigi,
Un kad tam patihk, atkal paleek kluẜẜu.
Tad klauẜahs wiņẜch tohs ẜkaņņus
putniņus,
Kas jauki dſeed us wiņņas tuwas ẜallas,
Tè ẜwilpjo wiņẜch, tè atkal paleek kluẜẜ,
Un tà ween willina tahs lagſdigallas.
@b{Maſ}

[295.lpp.]
Maſ ẜakkoht, paẜaul bij atjaunota,
Jo gaiẜs un meſchi, kalni, pļawas, lauki
Jt kà no jauna atkal dſihwoja
Un ẜpihdeja pa mallu mallahm jauki.

* * *

Jahns, kas us Deewu allaſch
dohmaja
Un Deewa darbus preezigs ẜluddinaja.
Kà wiņņa ẜirds papreekẜch bij bailiga,
Tà wiņẜch nu ligſmodamees nodſeedaja:
Kungs Deews taws breeẜmigs pehr-
kons rahda gan
Ꞩcho tawu ſtipru Deewa rohku mattiht,
Tapat tahs ẜaules ẜpohſchums mahza
man
Ꞩcho tawu ẜaldu mihleſtibu ẜkattiht.
@1{T 4}
@b{Nahwes}

[296.lpp.]
Nahwes=nakts.
@v{Die Nacht von Zachariä.}
Augſta Siņģe.

Ak kahda nakts!
Tik bailiga ne kad no debbes redſeta! -
Pee kapẜehteem jau newa tahda bailiba -
Ꞩchè noẜnaudahs
Ꞩchè noẜnaudahs eekẜch tewim ſemmite
Pawehẜâ klehpitî :,:
Tee weentuļi, ko paẜaul apẜmahde,
Bet debbes=azzîs zeenigi -
Bet kas tur ẜwehti ẜkanneht ẜkann -
Un gŗuhtâ gaiẜâ kauz! -
Es dſirdeht dſirdu gan
To lihķes=pulkſtin', kas man ẜauz -
Atmohſtees dwehẜel, kam tu nodrebbi
ar bailibas?
Ak negreeſ, ne nogreeſ
Tahs ẜkumju=aztiņas
No kappa, kur ta meeẜa duẜẜ :,: :,:
No kappa :,:
No kappa, kur ta meeẜa duẜẜ.
@b{Un}

[297.lpp.]
Un tu, kas eekẜch man dohma, kluẜẜ!
Kur eeẜi tu{eeẜitu}? -
Kur duẜẜi, kad wairs ne buhẜchu? -
Kad wairs ne buhẜchu.
Ko! kad wairs ne buhẜchu! -
Man pahr=eet ẜchauẜchalas -
Jau wairs ne buht! :,:
Ak wahrds, wehl melnaks, ne kà kaps! -
Jsmiẜẜis pohſta=wahrds!
Kas tew -
Kas tew man likka ẜirdî kluht!
Jau wairs ne buht! -
Wai!
Wai kahdas ẜahpes juht ta ẜirds bes
zerribu!
Ta ẜirds bes zerribu!
Es noģihbſtu! :,:
Es nahwê noģihbſtu! :,:
Jau wairs ne buht! :,: -
Es gulleju eekẜch breeẜmas behdam
Pee ẜawa kappa ſteepts!
No tawahm tumẜcham nahwes=peh-
dahm
Tu pohſtineeks,
Tu pohſtineeks ẜareebts!
@1{T 5}
@b{Ar}

[298.lpp.]
Ar ẜchauẜchalahm jau ẜweedri ẜuhze,
Jau redſej' pohſtu appakẜch man!
Jau nahwes pohſta=ſtraumes ŗuhze
Pohſta=ſtraumes ŗuhze! :,:
Jau wiņņas rihkle rije man!
Tad lehna balẜs ar augſtu gohdu
No debbes ẜkanneja:
"Es tew ne raddiju par ẜohdu,
"Par laupijumu muhſchibâ.
"Jel ne bihſtees!
"Taws Gars us augẜchu dohẜees :,:
"Un kas ẜcheit ẜehts us truhdibas,
"Tas atkal ſels un atjaunoẜees
"Eekẜch muhſch'gas gohdibas! :,: -
@b{Ta}

[299.lpp.]
Ta muhſchiba.
@v{Aus dem Brockes.}
Augſta Siņģe.

Besgalligs wahrds tahs gaŗŗas muh-
ſchibas!
Pee ka jau wiẜẜi prahti reibſt un ſtahjahs!
Ak dſiļļums, ko ne weens isdibbinahs,
Lai wiẜẜas paẜauls=dohmas kohpâ krah-
jahs!
Jr eņģels paleek kluẜs, tew dohma-
dams,
Taws mehrs nedſ ẜneedſams, nedſ ar is-
ẜakkams.
Tu bes dibbens, eekẜch kà tee laiki
ẜlihkſt!
No tewis wiẜẜi gaddi nahk un roh-
dahs.
Eekẜch tew tee atkal wiẜẜi kriht un nihkſt
Un muhſchu muhſcham atpakkaļ ne doh-
dahs.
@b{Tu}

[300.lpp.]
Tu nahkams kaps, eekẜch ka ẜchi paẜaul
welẜees!
Tu awots, no ka zitta paẜaul zelẜees!
Pee tew ne ģeld ẜimts ẜimtu tuhk-
ſtoẜchi,
Un wiẜẜu ẜkaitļu pulks, kas tomehr beid-
ſahs.
Tee laiki, kas wehl turpmak nahkami,
Tik lab, kà tee jau ſudduẜchi, paſteid-
ſahs
Ꞩcho ẜawu isnihkamu buhẜchanu
Eekẜch tewi behrt kà ẜmilkẜchu graudiņu.
Lai wiẜẜas ſtundas, deenas, neddeļas
Un wiẜẜi mehneẜchi un gaddi ẜanahk,
Lai ẜahk, lai ẜkreen, lai wiẜẜi nobeid-
ſahs,
Lai buhtu pulks, kam ne kahds prahts
ne panahk.
Juhs pulki, kautẜchu ẜchauẜchalas mums
darrat,
To muhſchibu juhs tatſchu ẜnehgt ne
warrat.
@b{Tee}

[301.lpp.]
Tee ſtahſti, no ka wiẜẜur daudſina,
Un wiẜẜi darbi, kas tohp taggad teikti,
Grimſt lihdſ ar teem, kas wiņņus dar-
rija,
Eekẜch tumẜchas nakts no muhſchibas
pahrſteigti.
Daẜch augſtus padohmus isdohmajis,
Lihdſ ar teem ẜchaurâ bedrê eegrimmis.
Juhs ſtipri pilli welti leppojeet
Daudſ ẜimtus gaddus zeeti ſtahwedami,
Juhs weenreiſ ar kà ehna ſuddiẜeet.
Tas nahkams laiks, zaur ko juhs poh-
ſtijami,
To ẜajauz, kas ne kad wehl ne bijis,
Ar to, kas bijis gan, bet atkal isſuddis.
Kapehz tad ſirsniņ wiẜẜai noẜkumſti?
Kam bihſtees paneſt ihẜas paẜauls
behdas?
Ꞩalihdſini ẜcho azzumirkliti
Ar muhſchibu, kur wiẜẜas kaites ẜehdahs.
Ꞩchis laiks irr ſuhdams, drihſ tu kļuh-
ẜi mijis,
Kas ſuhdams irr, irr kà ne buhtu bijis.
@b{Ar}

[302.lpp.]
Ar ſtipru zerribu apbruņņojees,
Tad drohẜch un preezigs tawâ muhſchâ
buhẜi.
Jo ẜchis taws muhẜchs kà ẜkreedams drihſ
ais=ees,
Pehz nebeidſamâ muhſchibâ nokļuhẜi,
Kur eelihgẜmohts un ẜwehtihts muh-
ſchigi
To ihſtu buhẜchanu eedabbuẜi.
@b{Augſta}

[303.lpp.]
Augſta eepreezinaẜchana.
@v{Die Vorsicht, die die Welten ſchuf.} 
Meld. Pee ẜwehta Jahņa Kriſtus nahk.

Tas Deews, kas raddijs paẜaules
Un gohdam ispuẜchkojis,
Kas eņģeļus un dwehẜeles
Ar prahtu aplaimojis,
Tas pats Deews, kas wiẜẜ apgahda,
Ne atſtahs raddibiņņu,
Tai, kam bes wiņņa paliga
Ja ſuhd dehl wahjumiņņu,
Pee Deewa ẜirds ja ſteidſahs.
2. Ꞩchi Tehwa=ẜirds no muhſchibas
Tahs laimes isredſejis,
Ar ko wiņẜch ẜawas raddibas
Apgahda, zik ween ẜpehjis.
Kad laiks irr, tad wiņẜch katram ẜuht,
Kas remde wiņņa behdas.
Tà wiẜẜa raddibiņņa juht
Tahs ẜwehtas Deewa pehdas,
Tas putniņẜch, kà tas zilweks.
@b{3. Ꞩchè}

[304.lpp.]
3. Ꞩchè mannas dohmas zilla-
jahs
Pahr wiẜẜahm debbes mallahm.
Es wiẜẜur redſu pilnibas
Lihdſ paſcham paẜauls gallam.
Tahs debbes' pill ar jaukumeem
Tahs dahwanas pahrleeku
Us ẜimtu ẜimtkahrt tuhkſtoẜcheem
Jkkatram ẜawu preeku,
Tee wiẜẜi Deewu ẜlawe.
4. Un zilweks ween ne mannitu
Ta debbes=Tehwa{debbes = Tehwa} rohku!
Nedſ kahdu laimi bauditu!
Woi raddihts irr us mohku!
Kam tad ta ſemme augļus neẜẜ,
Ꞩchahs ẜwehtas Deewa pehdas?
Woi Deews wirs ſemmes newa
Tehws?
Wiņẜch teeẜcham tawas behdas
Par ẜwehtu laimi greeſihs.
5. Ta gudra Deewa rohziņa
Ta tawas deenas radda,
Un wiņņa tihra mihliba
Tahs paẜchas deenas wadda.
@b{Wiņẜch}

[305.lpp.]
Wiņẜch ẜawus eņģeļus tew ẜuht,
Wiņẜch katru brihdi lohka,
Wiņẜch waida, kad ẜirds waidu juht,
Wiņẜch wald, kad preeks nahk rohka,
Ne kas bes wiņņa ſiņņas.
6. Tas, kas dohd lohpam dſihwibu,
Un baŗŗo to ar ẜahtu,
Tas mihļ jo wairak zilweku,
Kas zilla ẜawu prahtu,
Kas raddihts irr us muhſchibu,
Tas Deewu ne paſihtu!
Es redſu wiņņa mihlibu
Un preekẜch tahs ſemmê krihtu,
Tai manna laima gribbahs.
7. Nu tad, mans Gars, ne ismiẜẜees,
Wiẜẜ liktens Deewa waļļa.
Tà dſihwiba, kà kaps pateeẜ
Jr tawas laimas daļļa.
Pawaddi mannus ẜohļus, Deews!
Kas drebb, kad tu klaht eẜẜi?
Es ne - Es tewim padewees,
Tu man us rohkahm neẜẜi
Un eņģeliẜchi apkahrt.
@1{U}
@b{Augſtas}

[306.lpp.]
Augſtas gudribas dohmas
no zilweka tapẜchanas.
@v{Hinweg hinweg mit Wein und Liebe}
Meld. Zik leela Deewa mihleſtiba.

Nohſt nohſt ar baltahm lihgawiņņahm,
Ar ko juhs ẜlinki kawejtees!
Es dſeedaẜchu no augſtahm ſiņņahm,
Juhs, mannas dohmas, zillajtees
Us to, ko azzis ne warr ẜkattiht!
Es juhẜu pirmu ẜahkumu,
Ko tikkai gaiẜchajs prahts warr mattiht,
Un ẜewi paẜchu dſeedaẜchu.
2. Kas eẜmu es? Kad eẜmu ẜahzis
Un wiẜẜu pirmak atraddees?
Kur tas, kas eekẜch man kuſtahs, nahzis?
Kas dewe dwaẜchai atpuhſtees?
Kas mannas dſihẜlites irr pildijs
Un dſihwus ẜpehkus eelehjis?
Kahds ugguntiņẜch man eekẜchâ ẜildijs,
Kas wehl lihdſ ẜchim ne atdſiẜẜis?
@b{3. Woi}

[307.lpp.]
3. Woi es to apẜeggu atŗahwu,
Kad tumẜchums man wehl apklahja?
Woi no ẜew paẜcha zehlohs ſtahwu,
Kad gulleju wehl neſiņņâ?
Woi mannâ ẜkunſtê lohzekliẜchi
Bes mahzibas tà ẜapihti?
Woi es ispohẜu tahs tik glihẜchi?
Woi es ẜew pats par Meiſteri?
4. Es! - Ak tu pirma aẜẜariņņa,
Ko es wehl kails noraudaju,
Kad pirmreiſ autiņņi man tinna,
Ꞩakk, zik es tobrihd paẜpehju!
Ne buhtu mannis ſchehlojuẜi
Ta rohka, ko ne paſinnu,
Ne kohpuẜi, ne baŗŗojuẜi,
Kur es wehl taggad dſihwotu!
5. Ak tu mans prahts, apdohma ẜwehti
To brihdi, kad es eeẜahzis.
Es biju neeks, kas isſuhd lehti,
Neeks, kas bij muhſcham duẜẜejis.
Ꞩchis neeks us weenreiſ dſihwo, gahda!
Woi ſemmes=ẜpehks to eedoht mahk?
Ak ne! Tas debbes=ẜpehku rahda,
Kas no ta Wiẜẜuẜpehz'ga nahk.
@1{U 2}
@b{6. Kungs!}

[308.lpp.]
6. Kungs!. Deews! Tehws! kas
tas Ꞩkunſtneeks eẜẜi!
Jeb kà buhs gohdam noẜaukt tew!
Tu man us Tehwa rohkahm neẜẜi,
To es gan nomannu pee ẜew.
Bes zeeniẜchanu tewis minneht,
To manna ẜirds ne kad ne ļaus.
Es tawu gohdu gribbu ẜwinneht.
Wiẜẜ, kas es eſmu tas irr taws.
7. Taws biju, kad wehl ne bij
laiki,
Nedſ wiņņu ſtraume tezzeja.
Taws - kad tee pirmi gaiẜchi twaiki
No pohſta ẜchķihrahs augſtibâ.
Lihdſ ar tahs paẜauls=ẜehklas ẜahze
Jr manna ẜehkla brihniẜchķi.
Pirms tautas tewi gohdaht nahze,
Jau tawa azs man ẜargajẜi.
8. Taws wahrds tohs ẜauļu=pul-
kus waddijs,
Kas tur ẜpihd debbes=tahļumôs.
Taws wahrds tohs ſemju=pulkus
raddijs,
Kas liddinajahs paẜauļôs.
@b{Taws}

[309.lpp.]
Taws wahrds ir muhẜu ſemmei rahda
Tahs weetas, kur tai ſaļļoht buhs.
Taws wahrds tur tautu=pulkus
ſtahda,
Weens wahrds - tad jaunas paẜauls
kļuhs.
9. Kur biju es? kad tik daudſ mehles
Preekẜch daſcheem ẜimteem gadskahr-
teem
Tew gohdam ẜawas ẜwehtas ẜpehles
Nodſeedaja ar eņģeļeem.
Woi es taî ſtarpâ aismirſts tappu?
Ne. - Deewam biju peeminnams.
Mans laiziņẜch nahze - Tuhdaļ tappu,
Es tappu Deewam peederrams.
10. Tas pihẜchlihts, mannas dabbas
ẜahkums,
Bij apklahts Deewa rohziņâ.
Ne agrak, wehlak bij mans nahkums,
Lihdſ wiņņam mannis waidſeja.
Ko makẜaja tas Radditajam?
Ꞩcho pihẜchli tikkai apdwaẜchoht,
Tad tuhdaļ bij man dſihwotajam
Un zilwekam tapt ne ſinnoht.
@1{U 3}
@b{11. Ꞩchè}

[310.lpp.]
11. Ꞩchè es atraddu ẜpreeſtas ſiņ-
ņas -
Ta alga buhs pehz taiẜnibas.
Kad es pa gohdam darru wiņņas,
Tad ne truhks mannim laimiņas.
Kad patihk manna dſihwoẜchana
Tam, kas to mihļi dewe man,
Tad ẜwehtiga apſinnaẜchana
Jrr man par mantu Deews un gan.
12. No mihligahm un gudrahm roh-
kahm
Man manna kahrta nahkuẜi.
Buhs man to ģŗuhtinaht ar moh-
kahm
Un ẜkumt, kà gŗuhti eẜẜoti?
Traks, kam tu ẜawu ẜirdi beede,
Kad tawa laima ne pawiẜẜ
Pehz tawu kahru prahtu ſeede?
Ꞩakk, woi tu laimi pelnijis?
13. Tas ẜwehtajs prahts, kas mannu
daļļu
Nu muhſchibas isredſeja,
Jsmekleja man tahdu daļļu,
Kas preekẜch man ẜwehti ģeldeja.
@b{Ta}

[311.lpp.]
Ta rohka, kas to mehrojuẜi,
Pehz manna ẜpehka mehroja,
Tapehz, ak ẜirsniņ, eẜẜi kluẜẜi!
Man laima{ļaima} ne ģeld labbaka.
14. Es gribbu preezigs ẜawas deenas
Pehz Deewa prahta pawaddiht.
Tahs ẜkreen ar ween, kamehr noẜkreenahs.
Kas warr ẜcho ſtraumi nowaldiht?
Zik ilgi buhs, tad wiņņas beigẜees
Un manna wahrda peemiņņa.
Tad kaps ar man us truhdeem ſteigẜees,
Tè es palikẜchu neſiņņâ!
15. Kaps! truhdi! - Ak juhs pohſta=
wahrdi
Ar ẜchauẜchalahm peeminnami!
Kas ſinn zik drihſ jau man is=ahrdi!
Ak mannu pohſtu=likteni!
Man raddiht us ẜamaitaẜchanu!
Deews, warr tas tew par gohdu buht?
Ak ne! - Us tawu ẜlaweẜchanu
Man waijag muhſch'gâ dſihwê kļuht.
@1{U 4}
@b{Augſtas}

[312.lpp.]
Augſtas gudribas dohmas no
Deewa padohma pee zilweka
buhẜchanas.
@v{Philoſophiſche Gedanken:}
@v{Erſtes Weſen aller Weſen.}

Tu wiẜẜpirma buhẜchana,
Kuŗŗas ẜpehks un Deewiba
Wiẜẜas debbes=debbeẜis
No neneeka raddijis!
Tu pahr=pahrim eijams prahts,
No ka wiẜẜ irr apdohmahts
Un ẜchi paẜaul taiẜita
Jsredſetâ pilnibâ!
Ak tu wiẜẜu waldigajs
Debbes=ſemmes Radditajs!
Tu Tehws wiẜẜas dſihwibas!
Awots wiẜẜas ẜpehzibas!
Kas tu laikus nolizzis,
Wiẜẜu likten' noẜpreedis
Un eezehlis likkumus,
Kà wiẜẜ eet un notikt buhs,
@b{Tawu}

[313.lpp.]
Tawu buhẜchan' ne prohtu,
Tomehr tawu wirs=rohku
Tawôs darbôs eeẜkattohs,
Maſumôs kà leelumôs.
2. Kà wirs ſemmes dſihwoju,
Tas ne nahk no newiļļu,
Bet no tawa padohma,
Ak tu muhſch'ga mihliba!
Tu man ẜcheitan ſtahdijis,
Tu to eẜẜi gribbejis,
Kà tahs paẜauls gaiẜchumu
Mannas azzis redſetu.
Tu man pirmâ dſihwoklî
Mahtes=meeſâs raddiji.
No tew mannas deeniņas
Ꞩchinnî muhſchâ noẜpreeſtas.
Bes tew es wehl tumẜchumâ
Nemeeẜigs un neſiņņâ
Kas ſinn kuŗŗôs kaktiņôs
No ẜew ne kà ſinnatohs.
Wiẜẜa manna buhẜchana
Buhtu wehl noẜlehpumâ,
Tehw' un mahtes mihleẜchan'
Welti buhtu bijis man.
@1{U 5}
@b{3. Kad}

[314.lpp.]
3. Kad aisgahje ẜnaudas laiks
Un nejehga behrna waigs,
Prahts jau ẜahze ẜkaidrotees,
Kà no meega atmohſtees.
Nu mans Gars no neezibas
Jau us augẜchu zillajahs,
Gudras ſiņņas pahrdohma,
Kà ta paẜaul taiẜita,
Tad pee ne=isteizameem
Raddijumu jaukumeem
Tawu ẜpehk' un gudribu
Wiẜẜur ẜkaidri eeraugu.
Lai buht maẜs maẜs{mȧẜs} kukkainihts,
Jau pawiẜẜam nezeenihts,
Tomehr tik lab apleezi
Leelu leelu Meiſteri,
Kà tas pehrkons, kad tas duhz
Un ar wehtras=gaiẜu ŗuhz,
Man us zeeniẜchanu ẜpeeſch
Un us brihniẜchanu greeſch.
4. Tas isplattihts pâẜauls=nams,
Kuŗŗa mehrs ne mehrojams,
Ko tu ẜkunſtig' taiẜijis
Un tik glihẜchi ispohẜis,
@b{Kur}

[315.lpp.]
Kur daudſ tuhkſtoẜch' tuhkſtoẜchi
Jau ẜenn laikus mittuẜchi,
Kuŗŗus tu eeſtahdijis
Un par wiẜẜeem gahdajis,
Tas man ẜkaidri redſeht dohd
Ne ween tawu augſtu gohd',
Bet ar wiẜẜas pilnibas
Tawas Deewa=mihlibas.
Un kad debbes=gohdiba
Tawu gohdu ẜluddina,
Tad tahs ſemmes baggatib'
Ꞩlawe tawu mihleſtib'.
Jo kas dewis dſihwibu,
Un kas tik daudſ dahwanu
Raddijumeem peeẜchķihris,
Tas tohs teeẜcham mihlejis.
5. Kur ta gudra mehlite,
Kuŗŗai wahrdi ne brehķe,
Kad no pilnas ẜirsniņas
Stahſta tawas dahwanas,
Un to tehwa=mihlibu,
Kas ikkatru deeniņu
Lihdſ ar rihta gaiẜmiņas
Paẜaulei atjaunojahs?
@b{Patti}

[316.lpp.]
Patti nahwe pohſtneeze,
Kas to meeẜu is=ahrde,
Wairak tawu mihlibu
Rahda, ne kà breeẜmibu.
Jo ta, wahrgoẜchanas beidſ
Un us duẜẜeẜchanu ſteidſ.
Kur tad paleek gŗuhtibas
Ar ko nabbags puhlejahs?
Kur tad paleek neezigs gohds,
Kas ẜcheit baggatam tohp dohts?
Ꞩmeekļi tà kà waimanas
Wiẜẜ kà ẜapnis isſuhdahs.
6. Muhẜu meeẜa wahriga,
Kà no glihſda taiẜita,
Mihkſta, glehwa, zik warr ẜpeht?
Un zik ilgi paſtahweht?
Kà tahs lappas wihſt un birſt,
Tà ne ween tas wezzums mirſt,
Bet ir jaunums neſinnoht
Daudſreiſ ahtru kappu rohd.
Aẜẜins, kas par nakt' un deen'
Dſihẜlês tekk ar weenu ween,
Pehdigi tohp ẜabeeẜis,
Glehwi welkahs ẜamiẜẜis,
@b{Pamo}

[317.lpp.]
Pamaſihtam isẜikt ẜahk
Un tas tuwajs gals jau nahk.
Tad jau, kà no weeẜibas,
Kà no tirga ja ẜchķiŗŗahs,
Ahtri wiẜẜi prahti ſuhd
Un ta meeẜa kluẜẜam truhd,
Tumẜcha gaŗŗa nakts to kohpj,
Kamehr truņņu pihẜchlis tohp.
7. Bet kas buhs ar dwehẜeles
Kas to Deewa=ģihmi neẜẜ
Un atſihſt to paẜauli
Un tew par to meiſteri,
Eekẜch ka tawa gohdiba,
Tawa ẜpehka gudriba,
Tawu darbu brihnumi
Atẜpihd, kà eekẜch ẜpeeģeli?
Buhs tai ar, kà meeẜiņas
Jau bes wiẜẜas dſihwibas
No ẜew paẜcha ne ſinnoht,
Nedſ ko wairs atgahdajoht,
Pohſtâ eet un ne ko juſt,
Jsgaiſt un pawiẜẜam ſuſt?
Tad jau muhſchu muhſcham tu
Muhẜu Deews wairs ne buhtu.
@b{Wiẜẜ}

[318.lpp.]
Wiẜẜ tas buhtu welti gan,
Ko tu, Deews, pats rahdijs man.
Tà tu teeẜcham ne darri,
Jo tu mahniht ne warri.
8. Teeẜcham dohmaẜchanas ẜpehks
Ne kad kahdu gallu ẜnehgs.
Jo tas Gars, kas ne redſams
Ꞩawa dabbâ ne daļļams,
Wahju meeẜu nomauzis
Jaunu ẜpehku atraddihs.
Kad es to apdohmaju,
Tad es ẜawu ſtundiņu,
Kas man ẜcheit buhs paſtara,
Tahdâ drohẜchâ zerribâ,
Preezigs, kà eeẜahkumu
Wiņņas dſihwes, usſkattu,
Kur mans Gars ẜcho laiku beigs,
Ar tew ẜaweenotees ſteigs,
Eekẜch tew atraẜẜ atduẜẜu
Un tahs preezas pilnibu.
Tad es, kad ta apẜegga
Zaur to nahwi atņemta,
Tew, tahs gaiẜmas{gaiẜmâs} awotu,
Tawâ gaiẜmâ redſeẜchu.
@b{9. Tur}

[319.lpp.]
9. Tur man tawa taiẜniba
Un atklahta gudriba
Parahdihs to ẜpreedumu,
Kapehz es ẜcheit dſihwoju.
Tad es jaunôs prahtiņôs
Jaunas ſiņņas mahziẜchohs,
Un to augſtu padohmu
Tawôs darbôs nojehgẜchu.
Tad man tawi zelliņi,
Kas man ẜcheit bij noẜlehpti,
Par ko daẜchkahrt ismiẜẜees,
Pilnigi atẜkaidroẜees.
Tad bes ehnas redſeẜchu,
Ꞩwehtahm azzim ẜkattiẜchu,
Kà tas bijis ẜwehtajs prahts,
Kas ẜcheit tappis apraudahts,
Kà ne kahda nelaime
Notikkuẜi{No tikkuẜi} paẜaulê,
No ka ne jo labbaki
Laime buhtu nahkuẜi.
10. Ak tu muhſch'ga buhẜchana
Muhſcham ne ismannita!
No ka wiẜẜa raddiẜchan',
Manna buhẜchan' arridſan.
@b{Dohd,}

[320.lpp.]
Dohd, kà es ẜcheit dſihwodams
Tawahm mihļahm rohziņahms,
Tawôs ẜwehtôs padohmôs
Wiẜẜâ ẜirdî padohdohs.
Ak kà prahti zillajahs,
Kad eekẜch muhſch'gas Deewibas
Ꞩawu mihļu Tehwu redſ!
Jau no ẜwehta preeka lezz!
Kas irr tahdâ gohdibâ,
Tahdâ ẜpehk' un gudribâ,
Un tur klaht tahds ſchehligajs,
Kà tu Deews mans Radditajs!
Kas warr ẜirdî eedoht man
Tahdu preek' un pateikẜchan',
Kà tas, kà tu paẜauli
Un man mihlejs muhſchigi!
@b{Lappu-}

[321.lpp.]
Lappu=Rahditajs.
Pirma daļļa.
Preekẜch=mahzibas.    9
1 nod. No ta leela debbes=gaiẜa.    12
2 - No muhẜu ſemmes.    15
3 - No muhẜu appakẜchaja gaiẜa.    19
4 - No teem wehjeem.    24
5 - No tahm uhdenigahm gaiẜa=lee-
tahm.    28
6 - No tahm uggunigahm gaiẜa=lee-
tahm.    34
7 - No tahm leetahm, kas gaiẜâ ſpi-
guļo.    43
8 - No tahm walſtahm wirs ſem-
mes.    50
9 - No kalneem un tukẜneẜcheem.    58
10 - No juhŗas uppehm un awoteem.    64
11 - No daſcham ẜweẜchahm leetahm
eekẜch tahļahm ẜweẜchahm ſem-
mehm un juhŗahm.    75
12 - No tahs ẜaules un wiņņas gahjuma
apkahrt ſemmes.    90
@1{Ӿ}
@b{13 nod.}

[322.lpp.]
13 nod. No tahs mehnes    103
14 - No ẜaules un mehnes aptumẜo-
ẜchanas    109
15 - No Kalendara        116
16 - No tahm ſwaigſnehm    132
17 - No muhẜu paẜaules ehkas    141
18 - No tahs ſiņņas, kà muhẜu paẜaules=
ehka zittadi istaiẜita, ne kà azzis
rahda.        151
19 - No zittu paẜauļu eedſihwotajeem    157
20 - No wiẜẜa debbes=pulka    168
21 - No tahs dabbas    172
22 - No tahs dabbas ahra=puẜẜes.    176
23 - No tahs dabbas eekẜchķigas buh-
ẜchanas    183
24 - No tahs dabbas likkumeem    190
25 - No tahm mahzibahm    198
Beidſami wahrdi            207
Ohtra daļļa.
1 Ta augſta gudriba.
Ꞩwehta Deewa=lihgawiņņa    219
2 Tas Rihts.
Jau auſtrums ẜauli gaida        221
3 Tas Wakkars.
Ta ẜaule ſemme dohdahs        227
4 Rihta dſeeẜma.
Kad tumẜcha nakts atſtahjuẜees    232
5 Wakkara dſeeẜma.
Jau deeniņa un wiņņas darbi beidſahs 235
@b{6 Zitta}

[323.lpp.]
6 Zitta wakkara dſeeẜma.
Jau deenas darbi beidſahs    238
7 Ta Deewiba.
Es tew peeluhgdams dſeedaju    241
8 Deewa nepahrwehrſchama buhẜchana.
Lai mehs klannidamees nahkam.    246
9 Paẜaules raddiẜchana.
Lai mehs preekẜch Deewa klannamees    249
10 Deewa ģihmis.
Tu wiẜẜ=augſta Deewiba        254
11 Deewa bauẜli.
Kungs, tawa Deewa=bauẜliba    257
12 Zeļļa rahditajs us taiẜnu dſihwoẜchanu.
Ar Deewu ẜahz, ar Deewu beidſ    262
13 Deewa Jehrs.
Redſ, Deewa Jehrs pazeetigs neẜẜ    269
14 Deewa gohds.
Tas Deews kas ſwaigſnu pulkus tai-
ẜijs    273
15 Usmohdinaẜchana tohs Deewa darbus
wehrâ ņemt.
Kad zilweks kahdâ dſiļļa tukẜchâ allâ 275
16 Tahs Deewibas pehdas.
Tu debbes{debes=un} un{} tahs ſemmes Deews    279
17 Deewa darbi.
Kas tas par ẜpehku, ko Deews rahda.    281
18 Deewa gohdaẜchana zaur ſwehtu dſihwo-
ẜchanu.
Ak ẜwehtiba, kad Deewa gohds at-
ẜkanna    284
@b{19 Gaiẜa}

[324.lpp.]
19 Gaiẜa jaukums pehz pehrkoņa breeẜmas.
To ne ẜenn appuķķotu paẜauli    287
20 Nahwes=nakts.
Ak kahda nakts    296
21 Ta muhſchiba.
Besgalligs wahrds tahs gaŗŗas muh-
ſchibas    299
22 Augſta eepreezinaẜchana.
Tas Deews, kas raddijis paẜaules 303
23 No zilweka tapẜchanas.
Nohſt nohſt ar baltahm lihgawiņ-
ņahm    306
24 No Deewa padohma pee zilweka buh-
ẜchanas.
Tu wiẜẜ pirma buhẜchana    312