<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI>
  <fileDesc>
    <titleStmt>
      <title>LLVV - Dictionary of Standard Latvian (digitalized)</title>
      <editor>Laimdots Ceplītis et al.</editor>
    </titleStmt>
    <editionStmt>
      <edition>Latviešu literārās valodas vārdnīca</edition>
    </editionStmt>
    <extent>
      <measure unit="entry" quantity="85581"/>
      <measure unit="lexeme" quantity="96968"/>
      <measure unit="sense" quantity="142458"/>
    </extent>
    <publicationStmt>
      <date>2023-12</date>
      <publisher><ref target="https://ailab.lv">AI Lab</ref> at Institute of Mathematics and Computer Science, University of Latvia</publisher>
      <publisher><ref target="https://lavi.lu.lv/">LII</ref> at University of Latvia</publisher>
      <availability status="free">
        <p>Copyright 2005-2023, AI Lab at IMCS, University of Latvia</p>
        <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License</licence>
      </availability>
      <ptr target="https://llvv.tezaurs.lv"/>
    </publicationStmt>
    <sourceDesc>
      <biblStruct>
        <monogr>
          <title>Latviešu literārās valodas vārdnīca</title>
          <editor>Laimdots Ceplītis</editor>
          <title>Latviešu literārās valodas vārdnīca</title>
          <imprint>
            <publisher>Izdevniecība "Zinātne"</publisher>
            <pubPlace>Rīga</pubPlace>
            <date>1972-1996</date>
          </imprint>
        </monogr>
      </biblStruct>
    </sourceDesc>
  </fileDesc>
  <body>
    <entry id="llvv_2024_1/a:1" sortKey="a" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">a</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/a:1/1" n="1">
        <def>Lieto, lai izteiktu dažādas runātāja izjūtas (piemēram, nevērību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"..Esi gan muļķe meitene," Karlīne zobojās. – "A, lai ir!" Annele spītīgi atcirta.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ā:1" sortKey="ā" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ā:1/1" n="1">
        <def>Lieto, lai izteiktu dažādas runātāja izjūtas (izbrīnu, pārsteigumu, sajūsmu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[vezumu] virknes galā piebrauca Rijnieka Buķis.. Ā! Negrieza vis garām..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 246.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ā, meistars!" līksmi atsaucās Merķis.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 276.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ā! esi gan mutīgs puisis.." [Saka kungs zēnam.]</quote>
          <bibl>LTP 456.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzot Ārija kļūst pavisam sievišķīgi pļāpīga un atzīstas [klases biedrenēm]: viņa ir iemīlējusies. "Ā!" Ilga ievelk elpu dziļi, dziļi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 213.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abatija:1" sortKey="abatija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abatija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abatija:1/1" n="1">
        <def>Abata pārvaldītais klosteris kopā ar šim klosterim piederošo teritoriju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abatijas robežas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abats:1" sortKey="abats" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abats</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abate</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abats:1/1" n="1">
        <def>Katoļu klostera priekšnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lurda, Roma, Parīze – lūk, trīs pilsētas abata Pjēra Fromāna ceļā, pa kuru viņu ved Emils Zolā savā triloģijā "Trīs pilsētas".</quote>
          <bibl>Jaun Gr 68, 4, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abažūrs:1" sortKey="abažūrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abažūrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abažūrs:1/1" n="1">
        <def>Lampas apsegs, kas mazina gaismas spilgtumu, virza, atstaro gaismas starus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stāvlampas abažūrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai uguns nespīdētu acīs, Purēns nolaida spuldzei priekšā abažūru.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 368.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzeltenais elektriskās lampas abažūrs meta ļoti vieglu un priecīgu gaismu..</quote>
          <bibl>Laicens 1, 231.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisma caur griestu lampas vaskoto abažūru krita uz galdiņu tahtas priekšā.</quote>
          <bibl>Birze 5, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābece:1" sortKey="ābece" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābece:1/1" n="1">
        <def>Mācību grāmata lasīšanas apgūšanai. Pirmmācības grāmata.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bilžu ābece.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa apsolīja atnest savu veco ābeci un man ierādīt [lasīšanu]. Tā bija veca gaiļa ābece, lai gan nebija vairs ne gaiļa, ne pirmās lapas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ābece:1/2" n="2">
        <def>Paši pirmsākumi, pamati kādā nozarē vai kādā atsevišķā jautājumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs ir viņu [tenisistu] pirmās nodarbības. Trenere sāk no ābeces: parāda, kā jātur rakete, māca kāju kustības spēlē..</quote>
          <bibl>Zv 52, 12, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktieris prot labi atsegt domu gaitu un pietiekami skaidri iezīmēt attiecības pret saviem partneriem. Tā gan ir aktieru meistarības ābece, kas būtu jāpārvalda katram aktieru fakultātes beidzējam.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 5, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābecnieks:1" sortKey="ābecnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābecnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ābecniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ābečnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ābečniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābecnieks:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bērns, kas mācās lasīt.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/ābecnieks:1/1/1" n="1">
          <def>Sagatavošanas vai pirmās klases skolēns.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No tā ["Moskviča"] izrausās.. zēniņš ābečnieka gados..</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 3, 96.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ābecnieks:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>niev.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesācējs kādā darbā. Cilvēks ar ļoti mazām zināšanām kādā jautājumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Protams, ar tīriem ābecniekiem vakara skolā nevarēja nodarboties, tāpēc Lidijai līdz septembra vidum labi jāsagatavojas.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 649.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abējāds:1" sortKey="abējāds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abējāds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abējādi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abējāds:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ietver abas iespējas. Kā viens, tā otrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājumā – vai skolā būtu lietojams miesas sods, izskaidrotāji [Latviešu biedrības jautājumu vakarā] izteicās abējādi: vieni bija soda piekritēji, otri pretinieki.</quote>
          <bibl>Kar 56, 5, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abēji:2" sortKey="abēji" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abēji</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -as; kopuma skait.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abēji:2/1" n="1">
        <def>Abi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lienu pieminot, nevar Annužu aizmirst – viņu abēju liktenis ir cieti [cieši] savienots.</quote>
          <bibl>Kaudzītes 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi bija it tuvi kaimiņi, tā ka starp abēju ēkām varēja būt, ja daudz, tad plaukstas platuma.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusceļā platānu alejai platas spraugas uz abējām pusēm.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abēji:1" sortKey="abēji" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abēji</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -as; tikai dsk.; reti.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abēji:1/1" n="1">
        <def>Abējādi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salasīt abējas ogas – jāņogas un ērkšķogas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abējpus:1" sortKey="abējpus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abējpus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar dat.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abējpus:1/1" n="1">
        <def>Abpus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abējpus ceļam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abējpus grāvim auga kupla zāle.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abējpus:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>ar ģen.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Abējpus ceļa.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābele:1" sortKey="ābele" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābele</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābele:1/1" n="1">
        <def>Augļu koks ar kuplu, plašu lapotni, baltsārtiem ziediem, apaļiem vai ieapaļiem, parasti sulīgiem augļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ābele pilna ar āboliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābeles vienos ziedos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābeļu sugas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābele ir visizplatītākais augļu koks... Ziedi lieli, balti, sārti vai sarkani, sakopoti vairogā..</quote>
          <bibl>Augļkop 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pasaules sortimentā ir pazīstamas vairāk nekā 10 000 ābeļu šķirņu, un to skaits ar katru gadu strauji pieaug.</quote>
          <bibl>Augļkop 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābele šogad ziediem kā nobērta, pumpuri vēl tumšsarkani, bet dažas.. bites jau zuzēdamas un meklēdamās laidelējās apkārt.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābols nekrīt tālu no ābeles.</quote>
          <bibl>LSP (N) 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābeļdārzs:1" sortKey="ābeļdārzs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābeļdārzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābeļdārzs:1/1" n="1">
        <def>Augļu dārzs, kura aug tikai vai lielākoties ābeles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iekopts ābeļdārzs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un liela nauda [Mālniekam] arī vēl esot... Un ābeļdārzs... un plūmes, un ķirši..</quote>
          <bibl>Blaumanis II. 230.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man sirds ir pilna mīlas Kā maija zaļais ārs, Kā smaržas puteklīšu Pilns ziedošs ābeļdārzs..</quote>
          <bibl>Rainis I, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābeļziedi:1" sortKey="ābeļziedi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābeļziedi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. ābeļzieds, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābeļziedi:1/1" n="1">
        <def>Ābeļu ziedi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balti ābeļziedi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sārti ābeļziedi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smaržīgi ābeļziedi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazās sniega bites tvīka Ziemeļmeitas spožumā un sitās mums vaigā kā bāli rožainas ābeļziedu lapas.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad pavasaros tur līgo ābeļziedu jūra, bet milzīgajos sakņu laukos briest dārzeņu raža.</quote>
          <bibl>Pad J 66, 157, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aberācija:1" sortKey="aberācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aberācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aberācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fiz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attēla neprecizitāte, kas rodas optiskajās sistēmās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaismas sfēriskā aberācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Hromatiskā aberācija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aberācija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Novirze uzbūvē un funkcijās no tipiskā parauga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Hromosomu aberācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ģenētiskā aberācija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aberācija:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>astr.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šķietama zvaigžņu novirzīšanās no to patiesā stāvokļa.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abesīņi:1" sortKey="abesīņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abesīņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abesīnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abesīnietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abesīniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abesīņi:1/1" n="1">
        <def>Etiopieši.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abhāzi:1" sortKey="abhāzi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abhāzi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abhāzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abhāzietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abhāziete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abhāzi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk., v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tauta, Abhāzijas APSR pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abhāzu tautas māksla.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abhāzi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautas piederīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abhāzietes nacionālais tērps.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abi:1" sortKey="abi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -as; kopuma skait.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abi:1/1" n="1">
        <def>Kā viens, tā otrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abas rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abas kājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abās pusēs ceļam mežs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa abiem ko izdarīt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Attālums starp abiem ledus gabaliem ātri auga, un beigās uz pārpeldēšanu no viena uz otru vairs nebij ko domāt.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abi:1/1/1" n="1">
          <def>Savienojumā ar "divi": izsaka pastiprinātu nojēgumu "kā viens, tā otrs".</def>
          <cit type="example">
            <quote>Abi divi [kalnā kāpēji] pagalam! Uzkrita taisni brālim virsū! Brāli nosita un pats pagalam!</quote>
            <bibl>Rainis VII, 480.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Divi minētie.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ko tad iesāksi?" pēc brītiņa viņš [Jānis] iejautājās. "Būs jādzīvo tāpat tālāk," viņš pats atbildēja. "Nē!" Emma iesaucās... "Njā," Jānis noņurdēja, un atkal abi klusēja.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 264.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Helēna šņukstēdama apskāva māti, un viņas abas nosēdās blakus tēvam.</quote>
          <bibl>Birze 3, 162.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abinieki:1" sortKey="abinieki" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abinieki</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. abinieks, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abinieki:1/1" n="1">
        <def>Mugurkaulnieki, kas dzīvo gan ūdenī, gan uz sauszemes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astainie abinieki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bezastainie abinieki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[senatnē] augi izveidoja lielus mūža mežus,.. kuros dzīvoja tā saucamie abinieki. Tie ir tādi dzīvnieki, kas dzīvo gan ūdenī, gan uz sauszemes, kā, piemēram, vardes.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 4, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairums abinieku sugu ir derīgi dzīvnieki, jo tie iznīcina lauksaimniecībai kaitīgus kukaiņus.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abiturients:1" sortKey="abiturients" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abiturients</orth>
        <pron>abituri-ents</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abituriente</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abiturients:1/1" n="1">
        <def>Pēdējās klases audzēknis (vidējā mācību iestādē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iepazīšanās ar Rīgas lietišķās mākslas vidusskolas šā gada abiturientu diplomdarbiem rada patiesu prieku.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Biju viņu [meiteni] redzējis – pirmoreiz ziemā, kādā no abiturientu klases rīkotajiem pasākumiem; otro reizi pavasarī, vidusskolas absolventu izlaiduma dienā..</quote>
          <bibl>Pad J 62, 182, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abitūrija:1" sortKey="abitūrija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abitūrija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abitūrija:1/1" n="1">
        <def>Vidusskolas beigšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abitūrijas klase.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abitūrijas pārbaudījumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābolaine:1" sortKey="ābolaine" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābolaine</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābolaine:1/1" n="1">
        <def>Nopļauts, novākts āboliņa lauks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzart ābolaini.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Likvidējot neaizņemtās papuves un aparot vecās ābolaines, graudaugu sējumu platības palielināja..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 2, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābolains:1" sortKey="ābolains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābolains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābolains:1/1" n="1">
        <def>Tāds (zirgs), kura spalvā ir ieapaļi, gaišāki plankumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolaina ķēve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atjāj brālis vakarā Ābolainu kumeliņu..</quote>
          <bibl>LTD II, 2599, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puisis Mikus ņēma Vernīti [zēnu] labprāt uz sava ābolainā kumeļa, kad tam gadījās jāt ar to no kūtīm līdz šķūnim vai atpakaļ.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 441.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābolājs:1" sortKey="ābolājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābolājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābolājs:1/1" n="1">
        <def>Ābolaine.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolājā ganīt govis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apart veco ābolāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abolīcija:1" sortKey="abolīcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abolīcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abolīcija:1/1" n="1">
        <def>Likuma vai lēmuma atcelšana. Tiesas lietas izbeigšana apžēlošanas kārtībā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abolicionisms:1" sortKey="abolicionisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abolicionisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abolicionisms:1/1" n="1">
        <def>Sabiedriski politiska kustība par verdzības atcelšanu (18. gadsimta beigās un 19. gadsimta pirmajā pusē). Sabiedriska kustība par kāda likuma atcelšanu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abolicionists:1" sortKey="abolicionists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abolicionists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abolicioniste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abolicionists:1/1" n="1">
        <def>Abolicionisma dalībnieks, piekritējs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āboliņš:1" sortKey="āboliņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āboliņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āboliņš:1/1" n="1">
        <def>Tauriņziežu dzimtas lakstaugs (vērtīga lopbarības kultūra).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sarkanais āboliņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baltais āboliņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bastarda āboliņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āboliņa atāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āboliņa lauks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēt āboliņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļaut āboliņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziedi sarkanajam āboliņam sakopoti sarkanbrūnās galviņās..</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamatzāle sienam un zaļbarībai ir āboliņš.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 250, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunais, lapainais, sulīgais āboliņš zirgiem taču daudz gardāks nekā vecais, izkaltušais, kaulainais sēklas āboliņš.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 108.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āboliņš:1/2" n="2">
        <def>Atsevišķs šīs kultūras augs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es atradu ganīdama Četru lapu āboliņu..</quote>
          <bibl>LTD I, 411.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābolītis:1" sortKey="ābolītis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābolītis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābolītis:1/1" n="1">
        <def>Dem. → ābols.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābolkūka:1" sortKey="ābolkūka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābolkūka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābolkūka:1/1" n="1">
        <def>Kūka, kas cepta no kārtainās sviesta mīklas un ābolu masas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svaigas ābolkūkas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābolmaize:1" sortKey="ābolmaize" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābolmaize</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābolmaize:1/1" n="1">
        <def>Maize, ko cep no plānas baltmaizes mīklas kārtas, kurai uzlikti sasmalcināti āboli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sagriezt ābolmaizi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ābols:1" sortKey="ābols" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ābols</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ābols:1/1" n="1">
        <def>Ābeles auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salds ābols.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skābs ābols.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sulīgs ābols.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smaržīgs ābols.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vasaras āboli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemas āboli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Žāvēti āboli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolu sula.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolu vīns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolu ievārījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolu kompots.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābolu želeja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ābele stāv pašā dārza vidū. Šorīt tai ir nokritis viens tāds varens ābols, pašā vidū kreveļaini šķautņainu plīsumu, pilnu saldas sulas.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagalma vidū ābele briedināja zaļi dzeltenus ābolus.</quote>
          <bibl>Birze 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āboli, āboli - visdažādākajās nokrāsās ar caurspīdīgi dzidrajiem, iedzeltenajiem un beidzot ar sarkanajiem mālāboliem, rudens svītrotajiem un mazajiem, garšīgajiem sīpoliņiem!</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimniekam ir galvas sāpes, kas vairāk izteiktas pieres un deniņu rajonā, un sāpes acu ābolos.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 20, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āboltiņš:1" sortKey="āboltiņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āboltiņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āboltiņš:1/1" n="1">
        <def>Dem. → ābols.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abonements:1" sortKey="abonements" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abonements</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abonements:1/1" n="1">
        <def>Tiesība noteiktu laiku regulāri saņemt (laikrakstus, žurnālus, grāmatas) vai apmeklēt (teātrus, koncertus u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laikraksta abonements.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Žurnāla abonements.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teātra abonements.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abonementa kvīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varēja iegādāties arī jaunās abonementa grāmatiņas, un desmitiem koncerta klausītāju aizgāja mājās, jau kļuvuši arī par nākamās sezonas klausītājiem.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 183, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abonements:1/1/1" n="1">
          <def>Tiesība sistemātiski lietot, izmantot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Starpbibliotēku abonements.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abonents:1" sortKey="abonents" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abonents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abonente</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abonents:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, iestāde, kas abonē, kam ir abonements.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laikraksta abonents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piegādāt žurnālus abonentiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mana telefona numuru atradīsiet abonentu grāmatā..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abonēt:1" sortKey="abonēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abonēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abonēt:1/1" n="1">
        <def>Pasūtīt (ko) pēc abonementa. Saņemt (ko) pēc abonementa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abonēt žurnālu uz visu gadu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs, būdams liels lasītājs, abonē latviešu un krievu laikrakstus..</quote>
          <bibl>Kar 54, 5, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai labāk būtu informēts par faktiem, viņš abonēja divus laikrakstus.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aborigēni:1" sortKey="aborigēni" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aborigēni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aborigēns, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aborigēni:1/1" n="1">
        <def>Iedzīvotāji, kas no seniem laikiem dzīvo kādā zemē, apvidū. Iezemieši, pirmiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..reizē ar sabiedrības protestu viļņa pieaugumu, aizstāvot aborigēnus, cilvēcei kļūs zināmas daudzas jaunas lappuses par nelaimīgās tautiņas [Austrālijas iezemiešu] smago likteni.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 23, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gandrīz visās tā sauktajās indiāņu zemēs aborigēni tiek nošķirti no iedzīvotājiem.., kas veido nāciju..</quote>
          <bibl>Pad J 68, 236, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autors visai plaši pastāsta par ievērojamo mākslinieku - aborigēnu Albertu Namatžiru, kas kļuva par rasu diskriminācijas upuri.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 66, 7, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abortīvs:1" sortKey="abortīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abortīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abortīvs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas nav pilnīgi attīstījies.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abortīvs orgāns.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abortīvs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas aptur vai krasi maina norisi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abortīvie līdzekļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aborts:1" sortKey="aborts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aborts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aborts:1/1" n="1">
        <def>Grūtniecības stāvokļa priekšlaicīga izbeigšanās vai mākslīga pārtraukšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslīgs aborts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Legāls aborts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grūtniecības pārtraukšanos līdz tās 28. nedēļai sauc par spontānu abortu.</quote>
          <bibl>Ves 62, 2, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Verners pierunājis, lai Lilija taisot abortu, bet viņai bijis bail.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abpus:1" sortKey="abpus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abpus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar dat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abpus:1/1" n="1">
        <def>Vienā pusē un otrā pusē, abās pusēs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abpus ielai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dārzā abpus takai skaistas vītņu rozes..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 12, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēcīgs gaisa vilnis iesitās sejās, un abpus ceļam vienā laikā nokrita pāris vācu mīnu.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abpus:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>ar ģen.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Dežurants pacēla iekritušās un nogurušās acis. Abpus mutes no deguna līdz zodam stiepās divas dziļas rievas.</quote>
            <bibl>Grīva 4, 123.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abpus vilciena plētās zaļoksnēju bērzu birzs.</quote>
            <bibl>Sakse 9, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abpus ceļa graudaugu sējumi.</quote>
            <bibl>Cīņa 63, 121, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abpusējs:1" sortKey="abpusējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abpusējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abpusēji</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abpusējs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas kopējs kā vienai, tā otrai pusei. Savstarpējs. Tāds, kas atrodas abās pusēs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abpusējas simpātijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abpusēja saprašanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abpusēja vienošanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abpusēja pneimonija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Juris no agras bērnības bezgala mīlēja savu māti un zināja, ka tā ne mazāk mīl viņu. Šīs abpusējās jūtas kopā veidoja kaut ko veselu, noslēgtu un dārgu..</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik cēli mūsu draugi, cik brīva, abpusēji vienlīdzīga mūsu draudzība, to dziļi pārdzīvojām Lielajā Tēvijas karā..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abpusgriezīgs:1" sortKey="abpusgriezīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abpusgriezīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abpusgriezīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir asas abas malas, šķautnes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abpusgriezīgs zobens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abpusgriezīgs duncis.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abpusgriezīgs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas izraisa divējādas - abām pusēm nevēlamas sekas, iedarbojas divējādi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Abpusgriezīgs paņēmiens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abpusgriezīgs arguments.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abpusīgs:1" sortKey="abpusīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abpusīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abpusīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abpusīgs:1/1" n="1">
        <def>Abpusējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņi viens otru patiesi mīlēja un piecu gadu ilgajā cerību laikā jau bija abpusīgi pieraduši pie rakstura īpatnībām.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarīkot Bērtuļa nakti.. Policija un daļa armijas bija gatavi ķerties pie darba, ja no augšas nāks mājiens. Bet tas bija abpusīgi griezīgs zobens. Ja šodien ļaus kaislībām vaļu, tad rīt par to būs jāsamaksā.., bet samaksās savējie..</quote>
          <bibl>Lācis VI, 438.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abra:1" sortKey="abra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abra:1/1" n="1">
        <def>Garens koka trauks mīklas raudzēšanai un mīcīšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maizes abra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abru taisītājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tie, kas uz laukiem auguši, atceras, kāda "lielo darbu" diena mātei bija tad, kad cepa maizi: pāri elkoņiem uzrotītās rokas pagurst mīklas abrā.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet Tomelis.. stāvēja pie abras un gaidīja mīklu, lai pats varētu velt riekstiņus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..namamāte atstāj abrā drusku vecās mīklas jaunam rūgumam.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abrāzija:1" sortKey="abrāzija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abrāzija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abrāzija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>ģeol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jūras krastu noārdīšanās viļņu darbības rezultātā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rezervāta lielākā daļa [Slīterē] atrodas abrāzijas līdzenumā, kas radies, jūrai atkāpjoties.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abrazīvi:1" sortKey="abrazīvi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abrazīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>vsk. abrazīvs, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abrazīvi:1/1" n="1">
        <def>Cieta, graudaina viela, ko lieto materiālu virsmas apstrādei, instrumentu asināšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abrazīvu graudi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abrazīvi - cieti, kristāliski, graudaini vai pulverveidīgi materiāli, kas noder metālu virsmas apstrādāšanai. Izšķir dabiskos abrazīvus - dimantu, korundu, kramu, granātu, kvarcu - un mākslīgos - borā un silīcija karbīdus.., samaltu stiklu un citus.</quote>
          <bibl>Zin T 69, 2, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abrazīvs:1" sortKey="abrazīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abrazīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abrazīvs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas izgatavots no abrazīviem. Abrazīviem raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abrazīvie instrumenti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abrazīvie materiāli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abreviatūra:1" sortKey="abreviatūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abreviatūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abreviatūra:1/1" n="1">
        <def>Saīsinājums, ko lieto rakstos un dažkārt arī runā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Burtu kopa "utt." ir plaši lietota abreviatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valstu nosaukumu abreviatūras: PSRS, VDR.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abrkasis:1" sortKey="abrkasis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abrkasis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abrkasis:1/1" n="1">
        <def>Metāla rīks, ar ko sakasa kopā mīklas paliekas abrā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parocīgs abrkasis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abrkasis:1/2" n="2">
        <def>Kukulītis no abrā sakasītām mīklas paliekām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdējo izcepa abrkasi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abrocīgs:1" sortKey="abrocīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abrocīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abrocīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abrocīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ceļams, kustināms ar abām rokām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tie [fašisti] nu vairs nestaigāja smalki kaldinātās bruņas, bet zaļganpelēkos svārkos, necilajā abrocīgu zobenu, bet padusē turēja mašīnpistoli.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 21, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abrocīgs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>fizk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Smagatlētikā - tāds, kas veicams ar abām rokām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Abrocīgā grūšana.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abrocīgā raušana.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abrocīgā spiešana.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abscess:1" sortKey="abscess" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abscess</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abscess:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sastrutojums, augonis organisma dziļākos audos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smadzeņu abscess.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja.. ir plaušu abscess, tad rodas plaušu audu strutojošs sabrukums, kas norobežots no veselajiem audiem.</quote>
          <bibl>Feldš 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abscisa:1" sortKey="abscisa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abscisa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; mat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abscisa:1/1" n="1">
        <def>Skaitlis, kas raksturo punkta attālumu no vertikālās koordināšu ass.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absolūtisms:1" sortKey="absolūtisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absolūtisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūtisms:1/1" n="1">
        <def>Valsts pārvaldes forma, kur augstākā vara neierobežoti pieder vienai personai – monarham. Patvaldība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūtisma sabrukuma periods.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absolūtists:1" sortKey="absolūtists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absolūtists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūtists:1/1" n="1">
        <def>Absolūtisma piekritējs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absolutizēt:1" sortKey="absolutizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absolutizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absolutizēt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt, atzīt par absolūtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absolutizēt uzskatus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absolutizēt parādības.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absolūts:1" sortKey="absolūts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absolūts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">absolūti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūts:1/1" n="1">
        <def>Neierobežots. Neatkarīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūts monarhs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūtā monarhija</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūtā vara.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, ko izsaka vai aprēķina tieši (ne procentos vai citā izteiksmē). Pretstats: relatīvs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūtais iedzīvotāju pieaugums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izteikt absolūtos skaitļos.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūts:1/3" n="3">
        <def>Tāds, ko attiecina uz noteiktu sākuma punktu vai skaita no tā.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūts:1/4" n="4">
        <def>Pilnīgs, galīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūts klusums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absolūta paklausība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrs līdzsvars ir vai nu tikai relatīvs miers, vai pats ir kustība līdzsvarā, kāda, piemēram, ir planētu kustība. Absolūts miers ir domājams tikai tur, kur nav matērijas.</quote>
          <bibl>Engelss 4a, 329.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Boila likums tātad izrādījās par pareizu tikai zināmās robežās. Bet vai tas ir absolūti, galīgi pareizs šais robežās? Neviens fiziķis to neapgalvos.</quote>
          <bibl>Engelss 4a, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tātad cilvēka domāšana pēc savas dabas spēj dot un dod mums absolūto patiesību, kas veidojas no relatīvo patiesību summas.</quote>
          <bibl>Ļeņins XIV, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [strādniece] labi zināja, kas tas ir - partija. Domājot par to, viņai tēlojās milzīgs spēks, kas neatzīst itin nekādus šķēršļus savā ceļā un kas var sasniegt absolūti visu, ko tik vien atzīst par vajadzīgu.</quote>
          <bibl>Vilks 1, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/absolūts:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: absolūtais, -ā, v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ideālistiskajā filozofijā - mūžīgs, nemainīgs, beztelpisks visu lietu un parādību pirmpamats (ideja, gars, dievība).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absolvents:1" sortKey="absolvents" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absolvents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">absolvente</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absolvents:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas beidzis mācību iestādi vai kursus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīgas vidusskolu absolventi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augstskolas absolventu nozīmīte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absolventu salidojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nesen Ziemelis bija Apsēnu vidusskolā uz izlaidumu. Viņu uz turieni aizsūtīja komjaunatnes pirmorganizācija apsveikt absolventus rūpkombināta jauniešu vārdā.</quote>
          <bibl>Preilis 1, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušo vasaru [lauksaimniecības mehanizācijas skolas] audzinātāji.. apbraukāja vairākas MTS un uzzināja, kā strādā skolas absolventi.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absolvēt:1" sortKey="absolvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absolvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absolvēt:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt (mācību iestādi, kursus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absolvēt vidusskolu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absolvēt tehnikumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>1955. gadā viņš [pianists] absolvēja Centrālo mūzikas skolu..</quote>
          <bibl>Māksla 62, 2, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absorbcija:1" sortKey="absorbcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absorbcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; fiz., ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absorbcija:1/1" n="1">
        <def>Process → absorbēt. Absorbēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaismas absorbcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaņas absorcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gāzes absorbcija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absorbents:1" sortKey="absorbents" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absorbents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absorbents:1/1" n="1">
        <def>Viela, kam piemīt absorbcijas spēja.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogle ir labs absorbents.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absorbēt:1" sortKey="absorbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absorbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absorbēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fiz., ķīm.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Uzsūkt, pilnīgi ietvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absorbēt gāzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absorbēt indīgas vielas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absorbēt gaismas starus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absorbējošas vielas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule brūnina cilvēka ādu, taču gaisma var iedarboties vienīgi tur, kur to absorbē, tas ir, uztver kā staru enerģiju.</quote>
          <bibl>Zv 57, 12, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Migla un.. putekļi ļoti negatīvi ietekmē apdzīvoto vietu gaismas režīmu, jo absorbē krietnu tiesu saules starojuma.</quote>
          <bibl>Zin T 65, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemitīgi aug un plešas lielpilsētas, pamazām absorbēdamas apkārtējos laukus un mežus.</quote>
          <bibl>Māksla 69, 3, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absorbēties:1" sortKey="absorbēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absorbēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absorbēties:1/1" n="1">
        <def>Tikt absorbētam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gāze pilnīgi absorbējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz porainu materiālu krītošie skaņas viļņi atstarojas mazāk un, saprotams, līdz ar to tie vairāk absorbējas.</quote>
          <bibl>Zin T 65, 3, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstrahēt:1" sortKey="abstrahēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstrahēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrahēt:1/1" n="1">
        <def>Veidot abstrakciju (2), abstraktus priekšstatus. Vispārināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrahēt likumus no dabas parādībām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrahēt būtisko.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, tāpat kā visās domāšanas sfērās, zināmā attīstības pakāpē likumi, kas abstrahēti no reālās pasaules, atdalās no pēdējās, tiek nostādīti tai pretī kā kaut kas patstāvīgs..</quote>
          <bibl>Engelss 4a, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrahēt:1/2" n="2">
        <def>Uztvert atrauti (no kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrahēt formu no satura.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplūkot parādības abstrahēti no reālās dzīves.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neapšaubāmi, mākslinieka iespējās ir tālāka attīstība. Pašreiz vēl viņa gleznas ir pārāk abstrahētas laikā un tām nav šodienas izjūtas..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 44, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi pieminētie priekšmeti un parādības [dzejnieces darbos] abstrahētas, atrautas nost no dzīves un dzīva cilvēka, aizceltas tādās ēteriskās tālēs, ka tikai žilbinošs mirdzums tur saskatāms.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 178.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstrahēties:1" sortKey="abstrahēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstrahēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrahēties:1/1" n="1">
        <def>Domās norobežoties (no kā), nepievērst uzmanību, (kam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrahēties no lietas mainīgajām īpašībām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrahēties no blakus parādībām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai skaitītu, tad ir nepieciešami ne tikai skaitāmie priekšmeti, bet arī jau spēja, aplūkojot šos priekšmetus, abstrahēties no visām to pārējām īpašībām, izņemot skaitli..</quote>
          <bibl>Engelss 4a, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstrakcija:1" sortKey="abstrakcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstrakcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrakcija:1/1" n="1">
        <def>Loģisks process, kurā doma novēršas no kāda priekšmeta vai parādības nebūtiskajām, nejaušajām pazīmēm un izdala, fiksē to vispārīgās un būtiskās pazīmes. Abstrahēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zinātniskā abstrakcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Metafizikā abstrakcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..analizējot ekonomiskās formas, nav iespējams lietot nedz mikroskopu, nedz ķīmiskus reaktīvus. Kā viens, tā otrs jāaizstāj abstrakcijas spēkam.</quote>
          <bibl>Markss I, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrakcija:1/2" n="2">
        <def>Jēdziens, vispārinājums, kas izveidojies šāda procesa rezultātā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jēdziens ir abstrakcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabas likuma abstrakcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matērijas abstrakcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..līnijas bez biezuma un platuma, kā zināms, dabā patstāvīgi neeksistē, un tātad matemātiskajām abstrakcijām ir neaprobežota nozīme tikai tīrās matemātikas ietvaros.</quote>
          <bibl>Engelss 4a, 361.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/abstrakcija:1/2/1" n="1">
          <def>Doma, secinājums, kas atrauti no reālās dzīves, no konkrētajiem apstākļiem. Bezjēdzīgs teorētisks spriedelējums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..atdalīt sajūtu no objekta, pēc Berklija domām, ir tukša abstrakcija.</quote>
            <bibl>Ļeņins XIV, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa dzeja visnotaļ sakņojas reālajā pasaulē un nekur no tās neatraujas, lai nomaldītos abstrakcijās.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 5, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstrakcionisms:1" sortKey="abstrakcionisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstrakcionisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrakcionisms:1/1" n="1">
        <def>Viens no galējiem formālisma virzieniem buržuāziskajā mākslā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrakcionisms kā buržuāzijas formālistiskās mākslas galējā izpausme ir bez satura un bez priekšmeta, tā princips ir subjektīva patvaļa.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 3, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amerikāņu mākslas dzīves vadītāji nevar samierināties ar Rokvela Kenta uzskatiem, ar viņa rakstiem, kas vērsti pret abstrakcionismu, ar viņa gleznām, kas apliecina reālisma metodi.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstrakcionists:1" sortKey="abstrakcionists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstrakcionists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abstrakcioniste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrakcionists:1/1" n="1">
        <def>Abstrakcionisma pārstāvis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstrakcionistu gleznas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[amerikāņu] abstrakcionists Volss un viņam līdzīgi rada uz audekla "sprādzienus", "šausmu kliedzienus", ko panāk, ar spēcīgu atvēzienu triecot krāsu uz audekla.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 4, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstrakts:1" sortKey="abstrakts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstrakts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">abstrakti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrakts:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas iegūts abstrakcijas ceļā, domās atdalīts no konkrētā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Komunisms mūsu laikā nav abstrakts, teorētisks jēdziens, nav sapnis par tālu nākotni.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 51, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abstrakts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas pamatots uz abstrakciju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstraktā metode.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abstraktā domāšana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/abstraktums:1" sortKey="abstraktums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">abstraktums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/abstraktums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → abstrakts (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jēdziena abstraktums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Domas abstraktums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/abstraktums:1/2" n="2">
        <def>Vispārināta īpašība → abstrakts (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..izrādē ir kaut kāds nepatīkams abstraktums, kas padara neinteresantus gan attēlotos cilvēkus, gan notikumus.</quote>
          <bibl>Lit M 62, 6, 3</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absurds:1" sortKey="absurds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absurds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absurds:1/1" n="1">
        <def>Bezjēdzība, pilnīga aplamība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nonākt līdz absurdam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kustību nevar nostādīt pretī matērijai kā kaut ko atsevišķu, tai svešu, ja negrib nonākt pie absurda.</quote>
          <bibl>Engelss 4a, 329.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kuram prātīgam cilvēkam gan ienāks galvā kaut tāda doma, ka viņš, Silkalns, pats no sava galda [cehā] nozadzis sandales! Tas taču absurds, trako nama anekdote...</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 163.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamerā [cietumā] nokļuvusi, es sašutuma pilna stāstu, kādu absurdu par mani sarakstījuši.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/absurds:2" sortKey="absurds" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">absurds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">absurdi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/absurds:2/1" n="1">
        <def>Bezjēdzīgs, pilnīgi aplams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Absurda doma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absurds secinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absurds plāns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Absurds apgalvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[fašistiskie] dižvīri izvirzījuši absurdo prasību vērtēt cilvēkus tāpat kā lopus - pēc to eksterjera.</quote>
          <bibl>Behmane 1, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acains:1" sortKey="acains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acains:1/1" n="1">
        <def>Ar lielām šūnām (parasti par maizi, sieru).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acaina maize.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acains siers.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/acains:1/1/1" n="1">
          <def>Ar daudzām sīkām bedrītēm, iedobumiem (parasti par kartupeļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tagad darbs gāja ātrāk, bet notīrītie kartupeļi iznāca acaināki: ar neiztīrītām, melnām bedrītēm.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 34.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acains:1/2" n="2">
        <def>Ar sīku rakstu vai sīkiem caurumiņiem (par adījumu, audumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acaini cimdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai pagatavotu šo acaino, vieglo audumu, vajadzīga gudra prasme.</quote>
          <bibl>Bēra 47, 4, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acālija:1" sortKey="acālija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acālija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acālija:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvs augs ar dažādas krāsas ziediem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acālija ir ilggadīga puķe, kuras uzaudzēšana prasa lielu pacietību un neatlaidīgu darbu, jo pirmos ziedus tā dod tikai pēc trim gadiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 77, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acālijas jeb Indijas rododendri ir dekoratīvi, zemi augi ar.. lieliem, gan baltiem, oranžsārtiem, gan sarkaniem ziediem.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 172.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aceknis:1" sortKey="aceknis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aceknis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aceknis:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>zool.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kuņģa daļa (atgremotājiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zinātnieki konstatējuši, ka karbamīdu un citas sintētiskās olbaltumvielas asimilē tikai atgremotāji dzīvnieki. Tas izskaidrojams ar šo dzīvnieku īpatnējo gremošanas aparāta uzbūvi, kas sastāv no priekškuņģa - spurekļa, acekņa un glumenieka.</quote>
          <bibl>Zv 62, 4, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aceknis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pinuma acs, arī acis (piemēram, tīklam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bebrus var labi audzēt arī iežogotās audzētavās.. Izraudzīto vietu iežogo ar vismaz 1,2 metri augstu cinkotu stiepļu pinumu, kura acekņa caurmērs ir 4-5 centimetri.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1. 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acenes:1" sortKey="acenes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acenes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acenes:1/1" n="1">
        <def>Brilles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noņemt acenes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārensons uzlika brilles, lai labāk saredzētu nepazīstamo. Pēkšņi viņš sastinga nelabā nojautā. Arvīds Rūja? Norāvis acenes, it kā tās būtu vainīgas nepatīkamās īstenības atklāšanā, Arensons.. atstāja zāli..</quote>
          <bibl>Riņķule 2. 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pasmaidīja gurdu smaidu, skatījās caur bieziem aceņu stikliem.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acetāts:1" sortKey="acetāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acetāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acetāts:1/1" n="1">
        <def>Etiķskābes sāls, etiķskābes esteris.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acetātzīds:1" sortKey="acetātzīds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acetātzīds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acetātzīds:1/1" n="1">
        <def>Mākslīgā šķiedra (kas izgatavota no acetilcelulozes). No šādas šķiedras izgatavots audums.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acetilceluloze:1" sortKey="acetilceluloze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acetilceluloze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acetilceluloze:1/1" n="1">
        <def>Celulozes esteris, ko iegūst, etiķskābes anhidrīdam iedarbojoties uz celulozi.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acetilēns:1" sortKey="acetilēns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acetilēns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acetilēns:1/1" n="1">
        <def>Bezkrāsaina gāze (ogļūdeņradis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gāzi, kas rodas, kalcija karbīdam reaģējot ar ūdeni, sauc par acetilēnu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 102, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Metinot un griežot ar gāzi, lieto acetilēna aizstājējas gāzes.., kas ir lētākas par acetilēnu.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 66, 7, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acetilsalicilskābe:1" sortKey="acetilsalicilskābe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acetilsalicilskābe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acetilsalicilskābe:1/1" n="1">
        <def>Zāļu viela temperatūras mazināšanai un sāpju remdēšanai.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acetons:1" sortKey="acetons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acetons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acetons:1/1" n="1">
        <def>Viegli gaistošs, bezkrāsains šķidrums ar raksturīgu smaržu, labs organisko vielu šķīdinātājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tādus koksnes pārstrādāšanas ķīmiskos produktus kā koka ogli, etiķskābi, metilspirtu, acetonu.. cilvēce pazīst jau ļoti sen.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 60, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acidofils:1" sortKey="acidofils" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acidofils</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acidofils:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas attīstās skābā vidē. Tāds, kas veido skābu vidi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acidofilās baktērijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acidofils:1/2" n="2">
        <def>Ar acidofilo baktēriju darbību saraudzēts, ieskābēts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdējos gados mūsu zemē plaši lieto acidofilo pienu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acīgs:1" sortKey="acīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">acīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ātri pamana ko. Tāds, kas viegli uztver un izprot. Vērīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acīgs zēns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bija acīgs māceklis, ātri apguva ir to, ko mācīja, ir to, ko negribēja mācīt, ko meistars glabāja kā savu aroda noslēpumu.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiesneši [alpīnistu sacensībās] ar hronometru rokā acīgi uzmana katru kustību, par ikvienu kļūmi atzīmē soda punktus.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 197, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa cieto skābenes zieda kātiņu rāpjas sīks gliemezītis, tikko pamanāms zāļu biezumā. Diezgan neapdomīgs gājiens: tur augšā viņu var noknābt acīgs putns.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 252.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acīgums:1" sortKey="acīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acīgums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība –-&gt; acīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolēna acīgums un atjautība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acīmredzot:1" sortKey="acīmredzot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acīmredzot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>part.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acīmredzot:1/1" n="1">
        <def>Droši vien. Iespējams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acīmredzot tas ir pārpratums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzērām saldskābu vīnu no lielas pudeles, kas acīmredzot bija saglabājusies no pirmskara laikiem.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 22, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acīmredzot akmeņogles sastāv no ļoti sarežģītiem lielmolekulāriem savienojumiem.</quote>
          <bibl>Zv 62, 1, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā mūsu saimniecība ies acīmredzot uz augšu!</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis Va, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acojums:1" sortKey="acojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts – acot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labi izdevies acojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acot:1" sortKey="acot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acot:1/1" n="1">
        <def>Potēt (kokus vai krūmus), iespraužot izgrieztos pumpurus aiz mizas. Okulēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acot augļu kokus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acojamais pumpurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rozes pavairo ar sēklām, zaru spraudeņiem un potējot vai acojot.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..palīdzēju kolhoza dārzniekam Eliašam acot jaunās ābelītes.</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 150.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acotnis:1" sortKey="acotnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acotnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acotnis:1/1" n="1">
        <def>Viengadīgs dzinums, kas izaudzis no acojuma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piesiet acotni pie celmiņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acotņa kopšanu sāk jau agrā pavasarī, nogriežot potcelmu apmēram 10 centimetru virs acojuma.</quote>
          <bibl>Švinka 1, 248.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acots:1" sortKey="acots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">acoti (2)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acots:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kam izdarīts acojums. Okulēts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acota ābelīte.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acots:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Acains.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acots plācenis.</quote>
          <bibl>ME I, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acots audekls.</quote>
          <bibl>ME I, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..acoti adītais triko cimds..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 523.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acs:1" sortKey="acs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>acs, dsk. ģen. acu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acs:1/1" n="1">
        <def>Redzes orgāns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šauras acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķības acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acs dobums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi apklusa, un neviens neskatījās otram acīs, jo lielā nelaimē cilvēks kaunas tāpat kā lielā negodā.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielais Andrs vai acis pārmocīja, krēslā gribēdams saskatīt, ko īsti viņš [Mārtiņš] tur meklējās..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bitei ir piecas acis.</quote>
          <bibl>Zv 52, 14, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ko acs neredz, to sirds aizmirst.</quote>
          <bibl>LSP (N) 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otra acī skabargu redz, pats savā baļķi ne.</quote>
          <bibl>LSP (N) 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iegrimušajās un izbalējušajās acīs kā divi sīki punktiņi nemierīgi šaudījās melnas acu zīlītes.</quote>
          <bibl>Kar 57, 9, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais Kļava aizspiež acu vākus savai nomirušajai sievai..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 588.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Varavīksnene.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zilas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pelēkas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brūnas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Melnas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gaišas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tumšas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Skaidras, tumši zilas acis kā vaicādamas pavērās pretim.</quote>
            <bibl>Saulītis 9, 203.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/1/2" n="2">
          <def>Redzes orgāns kopā ar plakstiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mirkšķināt acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Blisināt acis.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/1/3" n="3">
          <def>Izteiksme, kas saistīta ar redzes orgānu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nopietnas acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cirvi elkonī iemetinājis, [vīrs] kūpināja pīpi un piemiegtām, smaidīgām acīm ar labpatiku noskatījās abos savos ciemiņos.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reta acs ir zagšus varējusi ieskatīties jautro meža bērnu laimē.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 341.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Redze, redzes spēja.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..upju kuģiniekam asas acis vajadzīgas. Viņam jāredz viss - gan krastos izliktie stoderi, gan peldošie kuģu ceļa rādītāji..</quote>
          <bibl>Zv 55, 23, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bailēm lielas acis.</quote>
          <bibl>LSP (N) 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acs:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Skatiens. Redzes loks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pievērst acis gleznai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar sapratējas aci viņa pārlūkoja istabu.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, viņa [atslēdznieka] vērīgā acs saskatījusi kādu nekārtību, un tā tūdaļ tiek atzīmēta.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 70, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/3/1" n="1">
          <def>Novērtējums, uzskats, domas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vispār - Laurim Gerles uzskati ļoti patika un Pēterim vēl vairāk. Pēdējā acīs Gerle bija tīrais ideāls.</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 114.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acs:1/4" n="4">
        <def>Tas, kas pēc izskata, formas, stāvokļa atgādina redzes orgānu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saktas acs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gredzens ar lielu aci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte viņam nolika priekšā bļodiņu biezputras, dziļu tauku aci vidū.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 393.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/4/1" n="1">
          <def>Gaišs, spožs punkts, laukumiņš. Gaismas avots.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lokomotīves zili nokrāsotā acs meta spokainu gaismu uz tumšo" meža sienu..</quote>
            <bibl>Cīrulis, Imermanis 2, 102.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es mīlu vakarus ar ielas spuldžu acīm, Tad ļaužu drūzmā tīkas ienirt man..</quote>
            <bibl>Dinere 2, 59.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/acs:1/4/2" n="2">
          <def>Mazs iedobums, padziļinājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kartupeļu acis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acs:1/5" n="5">
        <def>Īpašam nolūkam izveidots caurums vai cilpa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adatas acs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņemt adījuma acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nolaist adījuma acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tīkla acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [zēni] piestāja kuģa priekšgalā, kur no enkura acs karājās sarūsējis ķēdes gals.</quote>
          <bibl>Bērn 46, 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Linumam tādas acis, ka pat vimba un asaris izies cauri neaizķerdamies..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 624.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meita Grieta.. reizēm noliecas pie cūkganītes Anneles, pārskaita acis viņas adīklī...</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acs:1/6" n="6">
        <def>Vērtības vienība (spēļu kārtij).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dūzim ir vienpadsmit acu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acteki:1" sortKey="acteki" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acteki</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">acteks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acteki:1/1" n="1">
        <def>Indiāņu tautība Meksikā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acteku kultūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acteku hieroglifi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paskaidrojumiem [filmā] sekoja krāšņas ainas: ..ziedoši kaktusi,.. acteku piramīda, baisiem nezvēru bareljefiem klāta..</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 142.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/actiņa:1" sortKey="actiņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">actiņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/actiņa:1/1" n="1">
        <def>Dem. –-&gt; acs.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/actiņa:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neliels novērošanas lodziņš, lūciņa (durvīs).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gausi vilkās manas skolnieka dienas, vienmuļīgas kā skolas garais gaitenis, no kura durvis veda klasēs kā cietumnieku kamerās, arī durvju actiņas kā cietumā, tikai lielākas un lodziņveidīgas.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 141.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aculiecinieks:1" sortKey="aculiecinieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aculiecinieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aculieciniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aculiecinieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas pats ko ir redzējis, novērojis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Notikuma aculiecinieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nopratināt aculiecinieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aculiecinieku novērojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nākošās paaudzes apskaudīs mūs par to, ka esam bijuši šā grūtā, bet skaistā [komunisma celtniecības].. laikmeta aculiecinieki un dalībnieki.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilmu un Māšu viņš paņēma līdzi kā aculiecinieces, kas bijušas pie Zentas, runājušas ar to..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 164.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acumērs:1" sortKey="acumērs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acumērs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acumērs:1/1" n="1">
        <def>Spēja noteikt attālumu, apjomu, svaru, ātrumu u. tml. ar redzi, bez palīglīdzekļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labs acumērs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāds darbs [strazdu būru naglošana] prasa acumēru un aprēķinu, un tāpēc laiks iet ātrāk.</quote>
          <bibl>A Grigulis 7, 94.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/acumērs:1/1/1" n="1">
          <def>Savienojumā ar "pēc": aptuveni, bez mērīšanas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzšūts pēc acumēra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Noteikt pēc acumēra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Augsnes struktūru aptuveni novērtē pēc acumēra, precīzi - ar attiecīgu analīžu palīdzību..</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 93.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns.. izstāstīja,.. cik tālu pēc acumēra jau bijis ledus gabals no malas..</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acumirklīgs:1" sortKey="acumirklīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acumirklīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">acumirklīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acumirklīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas rodas, noris vienā mirklī, pēkšņi. Īslaicīgs, ļoti ātri pārejošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acumirklīgs lēmums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acumirklīgs vērtējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acumirklīgs uguns uzliesmojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atmiņās cilvēki savus kādreizējos līdzcilvēkus spēj novērtēt daudz pareizāk - bez ikdienas sīkumiem un acumirklīgām kaislībām.</quote>
          <bibl>Zv 59, 9, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā [traktora vadīšana] nav puiciska, acumirklīga aizraušanās ar jaunu rotaļlietu, bet atbildīgs uzdevums..</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Gaist acumirklīgais, un paliek mūžīgais.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns I. 332</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acumirklis:1" sortKey="acumirklis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acumirklis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acumirklis:1/1" n="1">
        <def>Ļoti īss laika sprīdis. Mirklis, moments.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nekavēties nevienu acumirkli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā acumirklī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšā bij daudz prātā kā kāds šāviens, ka Trīnīte laikam degošā mājā šūpulī.</quote>
          <bibl>Kaudzītes 1a, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [zvejnieki uz ledus gabala] visi zināja, ka tie ar katru acumirkli tālāk aizpeldēja projām ne tikai vien no jūras krasta, bet arī no dzīves.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/acumirklis:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>akuz.: acumirkli, apst. nozīmē</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uzreiz. Īsu brīdi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Priekšstrādnieks acumirkli neattapa vārdu, pat pīpi pakšināt pārstāja.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Meitene sēd un acumirkli klusu skatās tēvā. Bet, kad tas bārdamies aizsteidzas, viņas acis ieplešas platas un tajās redzamas izbailes.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acumirklis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lok.: acumirklī, apst. nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pašreiz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acumirklī man nav laika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pagriezās uz Grīntālu, kurš acumirklī stāvēja pie kārts..</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acuraugs:1" sortKey="acuraugs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acuraugs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acuraugs:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas ir ļoti dārgs, sargājams un glabājams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa jaunākais brālis, viņa acuraugs.., par kuru viņš gādāja kā par savu dēlu, bija.. veicīgs zēns.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J I, 161.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Padomes lai mūsu acuraugs!" dārd Eižena Berga bass.</quote>
          <bibl>Lukss 4, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/acuraugs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Redzoklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..abiem pusaudžiem..bija kabatā pa plānai brošūrai, kuras viņi sargāja kā acuraugu.</quote>
          <bibl>Lācis 12, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zirgkopim Jānim Vīksnem nav gājis bojā neviens zirgs, ne kumeļš..."Vīksne zirgus glabā kā savu acuraugu," saka kolhoznieki.</quote>
          <bibl>Zv 52, 7, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/acuzobs:1" sortKey="acuzobs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">acuzobs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/acuzobs:1/1" n="1">
        <def>Zobs, kas atrodas blakus priekšzobiem. Ilknis (dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Katra žokļa 4 priekšējos zobus [cilvēkam] sauc par priekšzobiem; aiz tiem katrā žokļa pusē ir viens acuzobs..</quote>
          <bibl>Anat 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ačele:1" sortKey="ačele" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ačele</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ačele:1/1" n="1">
        <def>Dem. –-&gt; acs (1). Ačtele.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visvairāk [Andreju] uztrauca Gulbja šaurās, viltīgās ačeles, kas nepārtraukti skraidīja no Andreja pie Gubas..</quote>
          <bibl>Jansons 2, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..galvu atpakaļ pabāzis, [sermuliņš] skatījās ņirbīgi spīdošām ačelēm.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 183.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ačgārnība:1" sortKey="ačgārnība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ačgārnība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ačgārnība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → ačgārns (2), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ačgārnība ir tāds aloģisms, kur komiska efekta radīšanai parādības saistītas ačgārnā veidā, piemēram, "Smuka meita - sārtām actiņām, zilām lūpiņām".</quote>
          <bibl>Kar 55, 10, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ačgārnis:1" sortKey="ačgārnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ačgārnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ačgārnis:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kas visu dara ačgārni. Aplamnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas ir liels ačgārnis.</quote>
          <bibl>ME I, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ačgārnis:1/1" n="1">
        <def>Otrādi apgriezts burts tipogrāfiskajā salikumā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ačgārns:1" sortKey="ačgārns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ačgārns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ačgārni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ačgārns:1/1" n="1">
        <def>Sagrozīts otrādi. Pretējs parastajam, pieņemtajam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skaitīt ačgārnā kārtībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā kādreiz iznāk visai ačgārni, ka eksaminētājs nav daudz gudrāks par eksaminējamiem...</quote>
          <bibl>Zv 65, 4, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ačgārns:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>apst.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pretējā virzienā vai stāvoklī, nekā parasts. Otrādi. Atmuguriski.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kārbiņa jātur kabatā ačgārni, ar dibenu uz augšu.</quote>
            <bibl>A Grigulis III, 572.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[zēns] rāpjas atpakaļ un ačgārni svempjas leja [no galda]..</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 958.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ačgārns:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>apst.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ar iekšpusi uz āru (uzvilkt apģērba gabalu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzvilkt kreklu ačgārni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad bija uzmauktas arī zeķes, ievēroju, ka viena ir ačgārni. Bet man nebija laika to uzvilkt pareizi.</quote>
            <bibl>Kalndruva 2, 112.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ačgārns:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>apst.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pretēja secībā, nekā parasts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Kāpēc gan vagoni tā sanumurēti? Pirmie numuri pēdējiem un pēdējie pirmajiem vagoniem!" Grieze pieķērās mazajai nekārtībai. "Viss ačgārni!"</quote>
            <bibl>Jauno v 56, 52.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nodaļu virkne [grāmatā] apgriezta ačgārni, vēstījums iesākas ar pēdējo nodaļu un atrisinājumu, bet nobeidzas ar pirmo.</quote>
            <bibl>Upīts 14, 428.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ačgārns:1/2" n="2">
        <def>Pavisam nepareizs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ačgārni uzskati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ačgārna izpratne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saprast visu ačgārni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..še pieminēsim tikai tās [romantisma apoloģētikas] galvenos nepareizos apgalvojumus un pilnīgi ačgārnos slēdzienus.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet nebija vairs šodien vecie, ļaunie laiki, kurus neapzinīgi un vientiesīgi ļaudis kādreiz vieglās valodās bez kāda apdoma un gluži ačgārni par labiem dēvē.</quote>
          <bibl>Vanags 8, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ačkups:1" sortKey="ačkups" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ačkups</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ačkups:1/1" n="1">
        <def>Latviešu tautas deja ar noteiktu pāru skaitu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ačtele:1" sortKey="ačtele" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ačtele</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ačtele:1/1" n="1">
        <def>Dem. → acs (1) Ačele.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bija tik patīkami kopā ar biedriem laisties no kalna ar slēpēm, slidot, uzcelt pagalmā sniega vīru ar sarkanu burkāna degunu un melnām ogļu ačtelēm baltajā, apaļajā sejā.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ja tēls [literatūrā] negatīvs, tad raksta apmēram tā: zema piere, mati pārauguši uzacīm pāri, mazas, šaudīgas ačteles, deguns kā gurķis..</quote>
          <bibl>Zv 57, 13, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ačteles [vīrietim] mazas, šauras, miesā ietūkušas, bet raugās viltīgi..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 483.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āda:1" sortKey="āda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āda:1/1" n="1">
        <def>Ārējais (cilvēka) ķermeņa audu apvalks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sejas āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gluda āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krunkaina āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maiga āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas slimības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārstādīt ādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kopt ādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieziest ādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ķirurga roku] āda no biežās mazgāšanas bija kļuvusi sārta un it kā caurspīdīga.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 172.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strēlnieku appūstās sejas ar atlupušu ādu uz vaigiem.. izskatījās kā no bronzas, cietas un bargas.</quote>
          <bibl>Zv 53, 18, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus līst un līst...Viņš izmircis līdz ādai, vairāk nekā divas stundas gaidot.. traktoristu.</quote>
          <bibl>Kar 58, 4, 88.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/āda:1/1/1" n="1">
          <def>Ārējais (dzīvnieka) ķermeņa apvalks.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zirgam uz kakla noberzta āda.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Čūska met ādu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zivs ķermeni sedz āda, kas pārklāta ar plānām, elastīgām zvīņām.</quote>
            <bibl>Priedītis 1, 65.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āda:1/2" n="2">
        <def>Speciāli apstrādāts (dzīvnieka) ķermeņa ārējais apvalks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apstrādāšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādu fabrika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas mētelis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas josta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas cimdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpes ar ādas zoli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miecēt ādas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa neviltotā sajūsmā pataustīja Lības kažociņu. "Tik mīkstiņas ādas!... Ar šo tev gan ziemā silti."</quote>
          <bibl>Upīts VI, 131.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kumrana alas [Nāves juras piekrastē] atrasti apmēram 40 000 fragmentu no rokrakstiem, kas uz ādas un papirusa rakstīti.. senebreju valodā.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 5, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adadžo:1" sortKey="adadžo" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adadžo</orth>
        <pron>aˈdadžo</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adadžo:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>mūz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lēnā tempā (starp andante un largo).</def>
        <sense id="llvv_2024_1/adadžo:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lietv. nozīmē</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šādā tempā izpildāms skaņdarbs vai tā daļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [vijolnieka] atskaņotie Čaikovska baleta «Gulbju ezers» un Glazunova «Raimonda» lielie adadžo, vijoles solo - arvien no jauna valdzina baleta mīļotājus..</quote>
            <bibl>Zv 59, 12, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādainis:1" sortKey="ādainis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādainis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādainis:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>niev.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vājš, vecs, nodzīts zirgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ko tad palīdz, ja rati spīd un loks laistās, bet ilksīs iesliets ādainis un tas klibo?</quote>
          <bibl>Upīts XI, 245.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādains:1" sortKey="ādains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādains:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas pārklāts ar ādu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet gailis nevarēja ne beigt brīnīties, kur tam šoreiz pagadījusies tādi cāļi: ādainas pleznas, plati, strupi knābji - tas diezgan aizdomīgi!</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 95.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ādains:1/1/1" n="1">
          <def>Biezs, gluds, arī ciets (par dažu augu lapām, kātiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Aivars dzird, kā, saskaroties ādainajiem kātiem, čaukst meldri.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 8, 8.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bumbieru lapas plānākas nekā ābeļu lapas, dažkārt it kā ādainas.</quote>
            <bibl>Auglkop 15.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Japānas segliņš.. ir mūžzaļš krūms ar spīdīgām, biezām, ādainām lapām.</quote>
            <bibl>Zin T 65, 3, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādamābols:1" sortKey="ādamābols" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādamābols</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādamābols:1/1" n="1">
        <def>Balsenes izcilnis kakla priekšējā daļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi stāvēja ilgi un novēroja manu.. izstiepto kaklu un ādamābolu tanī..</quote>
          <bibl>Laicens 2, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adāmadata:1" sortKey="adāmadata" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adāmadata</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adāmadata:1/1" n="1">
        <def>Pagarš (metāla, plastmasas vai cita materiāla) irbulis ar smailiem galiem, kuru lieto adīšanai. Adāmā adata.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smalkas adāmadatas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzmest valdziņus uz adāmadatām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adāmmašīna:1" sortKey="adāmmašīna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adāmmašīna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adāmmašīna:1/1" n="1">
        <def>Mašīna, ar kuru ada.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adīt ar jaunas konstrukcijas adāmmašīnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adāms:1" sortKey="adāms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adāms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adāms:1/1" n="1">
        <def>Divd. → adīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adāms:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: adāmais, -ā, v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Adīklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trīne sakārto adāmo.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adaptācija:1" sortKey="adaptācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adaptācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adaptācija:1/1" n="1">
        <def>Pielāgošanās videi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acu adapcija tumsā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Organisma adaptācijas sistēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīves apstākļu maiņa izraisa organisma funkciju maiņu. To sauc par adaptāciju..</quote>
          <bibl>Ves 66, 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc kāda laika [kosmiskajā raķetē ievietoto] dzīvnieku kustības kļūst koordinētākas. Sākas adaptācija - pielāgošanās jaunajiem apstākļiem.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 231, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar to [socializācijas problēmu] cieši saistīta adaptācijas problēma - ka indivīds pakāpeniski iekļaujas sabiedrisko attiecību sistēmā.</quote>
          <bibl>Zin T 65, 8, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adaptācija:1/2" n="2">
        <def>Darbība, rezultāts → adaptēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Romāna fragmentu adapcija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adapters:1" sortKey="adapters" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adapters</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adapters:1/1" n="1">
        <def>Elektromehāniska ierīce skaņu ieraksta atskaņošanai.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adaptēt:1" sortKey="adaptēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adaptēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adaptēt:1/1" n="1">
        <def>Pielāgot, vienkāršot (tekstu, parasti svešvalodu mācīšanai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adaptēt romānu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adaptēties:1" sortKey="adaptēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adaptēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adaptēties:1/1" n="1">
        <def>Pielāgoties (kādu funkciju veikšanai) - par organismu, orgāniem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acs adaptējas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adata:1" sortKey="adata" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adata</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adata:1/1" n="1">
        <def>Tievs (metāla) irbulis (šūšanai), kam vienā galā ir asa smaile, bet otrā - spraudziņa pavediena ievēršanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lāpāmā adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šujamā adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adatas acs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adata ar lielu aci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievērt diegu adatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nolauzt adatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sieva] paņēma adatu ar diegu un gribēja sašūt plēsumu [svārkos].</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņas [strādnieces] gatavoja karogus. Adatas veikli ņirbēja rokās.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 182.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adata:1/2" n="2">
        <def>Adāmadata.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzmest valdziņus uz adatām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs daļas [pulovera piegulošās joslas] ada ar smalkākām adatām.</quote>
          <bibl>Zv 51, 23, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adata:1/3" n="3">
        <def>Dažādi (metāla stiegru, kaula, plastmasas) veidojumi, ko lieto apģērba vai matu saspraušanai vai rotāšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saspraužamā adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matu adatas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaklasaites adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mati [sievietei] virs galvas bija savīti smagā mezglā, kuru saturēja lielas kaula adatas.</quote>
          <bibl>Birze 4, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[meistars] pataustīja, vai adata vēl labi turas kakla lakatiņā.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vidzemes lībieši važiņas pie apģērba piestiprināja ar.. bruņurupuču saktām, bet Kurzemes lībieši ar rotu adatām. Rotu adatas lietoja arī kā atsevišķu rotas lietu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adata:1/4" n="4">
        <def>Tieva metāla stieplīte vai caurulīte ar smailu galu duršanai vai dūrienveida pieskarei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Injekciju adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adatu terapija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adata:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asi, smaili izaugumi, veidojumi (piemēram, dzeloņi, ērkšķi, skujas) augiem un dzīvniekiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cirtēju cietās rokas nejuta asās skuju adatas, kas ķērās viņu drēbēs un dūrās, kur vien pieskārās.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 230.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ezis apstājās un sabožas. Baumanis.. paņēma aso, apaļo muckuli [kamolu] uz delnas un nolaida uz salmu maisiņa. "Redzi - vēl lazdas lapa uz muguras," viņš noņēma uz adatām uzdūrušos lapu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš svilpo apkārt un asas sniega adatas klēpjiem sviež [gājējam] sejā.</quote>
          <bibl>Upīts V, 321.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adata:1/6" n="6">
        <def>Instrumentu, mehānismu daļas (bultas, rādītāji u. tml.), kam ir adatveida forma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Manometra adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mērinstrumenta adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kompasa adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adaptera adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dreboša magnēta adata vienmēr griežas pret polu.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 184.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spidometrs drebināja rādītāja adatu, ceļa kilometri dila, un skaitlis uz skalas auga.</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 162.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adatains:1" sortKey="adatains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adatains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adatains:1/1" n="1">
        <def>Tāds (augs, dzīvnieks), kas pārklāts ar smailiem, asiem izaugumiem. Tāds (augs, dzīvnieks), kam ir smaili, asi izaugumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakara krēslas segts, plašais klajums šķita Āfrikas tuksnesis, skujainās pundurpriedītes - adataini kaktusi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā mirklī viņa savilkās kā ezis adatainā kamolā. "Tādas lietas lūdzu nekavējoties izbeigt."</quote>
          <bibl>Niedre 13, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adatcūka:1" sortKey="adatcūka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adatcūka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adatcūka:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dzeloņcūka.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arkitas mežos [Pamirā] ir arī liela dzīvnieku valsts bagātība. Te klejo mežu valdnieks lācis, adatcūkas,.. miega pele.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 230, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adatveida:1" sortKey="adatveida" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adatveida</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adatveida:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir adatas veids, forma Tāds, kas līdzīga adatai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adatveida smaile.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adatveida lapas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adatveidīgs:1" sortKey="adatveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adatveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adatveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Adatveida.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adatveidīgs izaugums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Audzējot un kopjot dzeloņainos kaktusus, jāsargās sabakstīt rokas uz to adatveidīgajiem dzeloņiem.</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adekvāts:1" sortKey="adekvāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adekvāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adekvāti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adekvāts:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir pilnīgi vienāds ar otru. Pilnīgi atbilstošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adekvāts apzīmējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā jau teicām, gluži adekvāts tulkojums nemaz nav iespējams, varam runāt tikai par vairāk vai mazāk laimīgu tuvošanos oriģinālam.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 51, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Citiem vārdiem, mums jārūpējas, lai tulkošanas process pārvērstos par otrreizēju, adekvātu daiļrades procesu..</quote>
          <bibl>Kar 56, 2, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adekvātums:1" sortKey="adekvātums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adekvātums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adekvātums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → adekvāts, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adepts:1" sortKey="adepts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adepts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adepts:1/1" n="1">
        <def>Sekotājs, piekritējs (kādam virzienam vai mācībai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abstraktās mākslas adepts.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādere:1" sortKey="ādere" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādere:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asinsvads (parasti vēna).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [vecais Stabulnieks] bija plašā apkārtnē it kā ārsta vietā - ievilka izgrieztus un izmežģītus locekļus, lika ragus un cirta āderes.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laidīsim tikai kādam jēram āderi vaļā.</quote>
          <bibl>ME I, 236.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ādere:1/1/1" n="1">
          <def>Bagātīga (cēlmetāla) atradne.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atrast zelta āderi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādgrauži:1" sortKey="ādgrauži" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādgrauži</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. ādgrauzis, -ža, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādgrauži:1/1" n="1">
        <def>Vaboles, kuru kāpuri pārtiek, piemēram, no ādas, vilnas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Melnais ādgrauzis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarot ādgraužus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adigejieši:1" sortKey="adigejieši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adigejieši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adigejietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adigejiete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adigejieši:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk., v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tauta, Adigejas autonomā apgabala pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adigejiešu nacionālais tērps.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adigejieši:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautas piederīgais.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adījums:1" sortKey="adījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adījums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → adīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adījums:1/2" n="2">
        <def>Adīšanas veids.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labiskais adījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vaļīgs adījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stingrs adījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Blīvs adījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsā mirklī Ilgas domas pārslīd veselu neveiksmju rindu... Rokdarbi: nekad viņa nevar iemācīties kreilisko adījumu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adījums:1/3" n="3">
        <def>Adīts priekšmets.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skaisti un gaumīgi rokdarbi sakopoti latviešu tautas mākslas adījumu un tamborējumu izstādē..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 11, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adīklis:1" sortKey="adīklis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adīklis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adīklis:1/1" n="1">
        <def>Tas, ko ada (ar rokām). Tas, kas vēl atrodas uz adāmadatām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vecmāmiņa sēdēja uz krāģīša [soliņa] pie loga, adīja un, atbīdījusi adīkli labi tālu no sevis nost, uzmanīgi skaitīja acis.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 346.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeķi vai cimdu Dārtīte nēsāja ganos līdzi pa nedēļai, pat divas nedēļas, kamēr tad beidzot adījums nāca gatavs. Tur gadījās dažādi iemesli: tad izgaisa dažas adatiņas, tad adīklis mājās aizmirsās, tad - skrienot adīklis bij kaut kur aizķēries un nomukuši visi valdziņi.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš II, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādinieks:1" sortKey="ādinieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādinieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādinieks:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>niev.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ādainis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Brauc, ja negāz [vezumu] grāvī!" sauc Akmeņa dēls Alfons..."Mēs putenī nestāvēsim, kamēr tavam ādiniekam iepatiksies vilkt."</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgo Aurciema motorlaivu īpašnieks kaut ko pārdomāja, un viņa apakšlūpa, kā parasts tādās reizēs, atkārās kā nodzītam ādiniekam.</quote>
          <bibl>Līvs 2, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adīt:1" sortKey="adīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adīt:1/1" n="1">
        <def>Gatavot (ko) no vienlaidu pavediena, ar īpašām adatām saistot to ciešos valdziņos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adīt džemperi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adīt rakstu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adīta jaka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie saimnieka kalpodama, Stine bija piekrājusi dziju, un tagad, govi vadādama, viņa adīja zeķes un cimdus..</quote>
          <bibl>Laicens I, 71.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/adīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Adīt labiski.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Adīt kreiliski.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Prast adīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Lavīze negulēja. Sēdēja kaktā aiz skapja un adīja...Skandināja irbiem [adāmadatām], risināja dziju no kamola..</quote>
            <bibl>Lemanis 10, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adītava:1" sortKey="adītava" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adītava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adītava:1/1" n="1">
        <def>Darbnīca, kurā ada ar mašīnām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atvērt jaunu adītavu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adītavas labiekārtošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lieliski šajās dienās strādā 8. adītavas strādnieki.</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 143, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adjektīvs:1" sortKey="adjektīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adjektīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adjektīvs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vārdšķira, pie kuras pieder lokāmi vārdi, kas nosauc priekšmeta pazīmi (īpašību, attieksmi u. tml.). Īpašības vārds.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adjektīvu salīdzināmās pakāpes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adjektīvu noteiktās galotnes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adjunkts:1" sortKey="adjunkts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adjunkts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adjunkts:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas gatavojas kļūt par mācību spēku kara akadēmijā.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adjunkts:1/2" n="2">
        <def>Zinātniskā darbinieka amats (pirmsrevolūcijas Krievijā, dažās aizrobežu valstīs). Cilvēks, kam ir šāds amats.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adjutants:1" sortKey="adjutants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adjutants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adjutants:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Virsnieks, kas veic štāba dienesta pienākumus (karaspēka daļā vai vienībā) vai arī ir (valsts vadītāja, karaspēka vienības komandiera, štāba) rīcībā īpašu dienesta uzdevumu veikšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pulka komandiera adjutants.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rakstveži un adjutanti rāmi un mierīgi strādāja pie dokumentu un orderu izdošanas šai vēl tik nevienādajai [iesaukto] masai.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bataljona komandieris.. ar savu adjutantu ēda brokastis.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 71.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādminis:1" sortKey="ādminis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādminis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādminis:1/1" n="1">
        <def>Amatnieks, kas izstrādā ādas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādmiņa amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz Ogres Kajēnus [mājas] kalnā varēja redzēt, kur dzīvoja ādminis.., kurš mums pastalādu ģērēja.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 161.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/administrācija:1" sortKey="administrācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">administrācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/administrācija:1/1" n="1">
        <def>Valsts pārvaldes rīcības orgāni, varas izpildorgāni.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/administrācija:1/2" n="2">
        <def>Uzņēmuma, iestādes, organizācijas vadība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņēmuma administrācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iestādes administrācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saprātīga fabrikas administrācija allaž centīsies piesaistīt labus, kvalificētus speciālistus...</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 333.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiklīdz kāds [cietuma] uzraugs bija atbildējis uz apcietināto dažādiem jautājumiem par notikumiem pilsētā vai ziņām avīzēs, tas bija drīz zināms administrācijai.</quote>
          <bibl>Laicens 2, 321.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/administratīvs:1" sortKey="administratīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">administratīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">administratīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/administratīvs:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar administrāciju, pārvaldi. Administrācijai, pārvaldei raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Administratīvs amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Administratīvā daļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Administratīvais centrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Administratīvais akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētas administratīvās robežas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Administratīvais iedalījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sodīt administratīvi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/administrators:1" sortKey="administrators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">administrators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">administratore</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/administrators:1/1" n="1">
        <def>Amatpersona, kas veic noteiktus pārvaldes uzdevumus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teātra administrators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atcerējos, ka vienai manai institūta biedrenei ir pazīstams filharmonijas administrators.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 112.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/administrators:1/1/1" n="1">
          <def>Cilvēks, kas vada, rīko.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Administratora talants.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/administrēt:1" sortKey="administrēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">administrēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/administrēt:1/1" n="1">
        <def>Pārvaldīt, vadīt (parasti birokrātiski, formāli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sausi administrēt, neiedziļinoties apstākļos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kultūras darba organizēšana un vadīšana nav viegls darbs. Te nevar administrēt.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 168, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/admirālis:1" sortKey="admirālis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">admirālis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/admirālis:1/1" n="1">
        <def>Dienesta pakāpe daudzu valstu kara flotēs (PSRS Jūras Kara Flotē - dienesta pakāpe starp viceadmirāļa un flotes admirāļa pakāpēm). Karavīrs, kam ir šāda vai arī kontradmirāļa, viceadmirāļa, flotes admirāļa, Padomju Savienības flotes admirāļa dienesta pakāpe.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/admirālis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>PSRS Jūras Kara Flotes augstākā karavīru kategorija, kurā ietilpst kontradmirāļi, viceadmirāļi, admirāļi, flotes admirāļi.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/admiralitāte:1" sortKey="admiralitāte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">admiralitāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/admiralitāte:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Flotes pārvaldes iestāde (Anglijā, pirmsrevolūcijas Krievijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Admiralitātes tiesa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adopcija:1" sortKey="adopcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adopcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adopcija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.; jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bērna pieņemšana ģimenē ar juridisku aktu radniecības tiesisko attiecību nodibināšanai.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adoptācija:1" sortKey="adoptācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adoptācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adoptācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Adopcija.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adoptēt:1" sortKey="adoptēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adoptēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adoptēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pieņemt ģimenē (bērnu) ar juridisku aktu radniecības tiesisko attiecību nodibināšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāda skolotāja adoptējusi divus bērnus, kurus tēvs atstājis, bet viņu māte nomirusi.</quote>
          <bibl>Rīgas B 64, 132, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Valda grib adoptēt Ivaru, kas zaudējis vecākus.</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adoptēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iegūt potcelma īpašības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Borovinkas sēklaudži.. labi adoptē Latvijas ābeļu standartšķirnes.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 171.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adrenalīns:1" sortKey="adrenalīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adrenalīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adrenalīns:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.; fiziol., med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bioloģiski aktīva viela, kas veidojas galvenokārt virsnieru dziedzerī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iešļircināt adrenalīnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dusmu pārņemtam cilvēkam palielinās īpašas vielas - adrenalīna izdalīšanās un cukura saturs asinīs.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 161, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adresants:1" sortKey="adresants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adresants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adresante</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adresants:1/1" n="1">
        <def>Persona, iestāde, kas adresē kādam pasta vai telegrāfa sūtījumu. Nosūtītājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēstules adresants.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adresāts:1" sortKey="adresāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adresāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adresāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adresāts:1/1" n="1">
        <def>Persona, iestāde, kam adresēts pasta vai telegrāfa sūtījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adresāts nebija atrodams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodot vēstuli adresātam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sūtījums adresātu sasniegs laikā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adrese:1" sortKey="adrese" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adrese</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adrese:1/1" n="1">
        <def>Norādījums par (personas) dzīves vietu, (iestādes) atrašanās vietu, šīs vietas apzīmējums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Paziņot savu adresi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kur tu dzīvo?" [Jautā Millija]. Voldis pasacīja adresi.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tīrumu ielā desmit, dzīvoklis četri... Vai tikai pareizi atcerējās adresi?</quote>
          <bibl>Vilks 5, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izmeklētājs lika nosaukt dažas pazīstamo adreses, kuri dzīvojot Rīgā. Leinasars nosauca vairākus vārdus un uzdeva adreses..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 462.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/adrese:1/1/1" n="1">
          <def>Uzraksts uz pasta sūtījumiem, kurā norādīta adresāta atrašanās vieta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzrakstīt uz aploksnes adresi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adrese:1/2" n="2">
        <def>Apsveikuma raksts glītā ietērpā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pasniegt jubilāram adresi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grezna adrese.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adrese ādas vākos.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adresēt:1" sortKey="adresēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adresēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adresēt:1/1" n="1">
        <def>Sūtīt, nosūtīt pēc noteiktas adreses.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adresēt sūtījumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adresēt vēstuli redakcijai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adresēt pastā uz pieprasījumu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/adresēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Attiecināt (uz kādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Teiktais bija adresēts tieši viņam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pārmetums adresēts administrācijai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..labajā [upes] krastā atskanēja īsti indiāniskas uzvaras gaviles, ko pavadīja man adresēti roku mājieni.</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 3, 42.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adsorbcija:1" sortKey="adsorbcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adsorbcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adsorbcija:1/1" n="1">
        <def>Process → adsorbēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gāzes adsorbcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Starojuma adsorbcija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adsorbēt:1" sortKey="adsorbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adsorbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adsorbēt:1/1" n="1">
        <def>Uzsūkt (ko) ar virsmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adsorbēt gāzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adsorbēt starojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Higroskopiskais ūdens ir zemes cieto daļiņu virsmu saistītie (adsorbētie) ūdens tvaiki..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ādveida:1" sortKey="ādveida" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ādveida</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ādveida:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas līdzīgs ādai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atmatenes.. [ir] ar masīviem, gaļīgiem augļķermeņiem, kātiņš stingrs un zems ar platu ādveida gredzenu.</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/advente:1" sortKey="advente" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">advente</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/advente:1/1" n="1">
        <def>Baznīcas gada sākums (4 nedēļas pirms ziemsvētkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..es biju izlasījusi [sprediķu grāmatā] pirmo adventes sprediķi.</quote>
          <bibl>Aspazija 3, 239.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adventisms:1" sortKey="adventisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adventisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adventisms:1/1" n="1">
        <def>Adventistu sektas reliģiskā mācība.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adventisti:1" sortKey="adventisti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adventisti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adventists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adventiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adventisti:1/1" n="1">
        <def>Kristiešu sektas, kas sludina pastardienas atnākšanu. Šo sektu locekļi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adventistu sludinātājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mana māte ir ļoti dievbijīga - viņa pieder pie adventistiem. Kad biju maza, viņa man neļāva iet sestdienās skolā.</quote>
          <bibl>Liesma 64, 3, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adverbializācija:1" sortKey="adverbializācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adverbializācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adverbializācija:1/1" n="1">
        <def>Kādas citas vārdšķiras vārda pāriešana apstākļa vārdos.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adverbializēties:1" sortKey="adverbializēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adverbializēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adverbializēties:1/1" n="1">
        <def>Pāriet no kādas citas vārdšķiras apstākļa vārdos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daļa apstākļa vārdu ir radusies, adverbializējoties lietvārdu atsevišķu locījumu formām, kā, piemēram, mūžam, retumis, laikus..</quote>
          <bibl>Gram I, 702.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adverbiāls:1" sortKey="adverbiāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adverbiāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adverbiāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir adverba īpašības. Tāds, kas saistīts ar adverbu, kas piemīt adverbam, ko lieto kopā ar adverbu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adverbiāli savienojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādreizējā nekatras dzimtes vsk. lokatīva galotne -i ir.. kļuvusi par adverbiālo galotni.</quote>
          <bibl>Gram I, 702.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adverbs:1" sortKey="adverbs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adverbs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adverbs:1/1" n="1">
        <def>Vārdšķira, pie kuras pieder nelokāmi vārdi, kas apzīmē darbības vai stāvokļa pazīmi vai arī pazīmes (īpašības vai apstākļa) pazīmi. Apstākļa vārds.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atvasināt adverbus no adjektīviem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/advokāts:1" sortKey="advokāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">advokāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">advokāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/advokāts:1/1" n="1">
        <def>Jurists, kas aizstāv vai pārstāv kādu personu tiesu lietās vai sniedz padomus juridiskos jautājumos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strautiņš šinī Jelgavas braucienā iegāja arī pie advokāta, lai prasītu padomu, kā viņam izturēties tiesā.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 266.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad draugi Sečenovam ieteica jau laikus parūpēties par kādu advokātu, viņš tiem atbildēja: "Kam man vajadzīgs advokāts? Es tiesā paņemšu līdzi vardi un nodemonstrēšu tiesnešiem savus eksperimentus. Lai tad prokurors mani atspēko."</quote>
          <bibl>Sloka 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/advokāts:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks, kas kārto kāda lietas vai cenšas būt par aizstāvi, padomdevēju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzmesties par advokātu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/advokatūra:1" sortKey="advokatūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">advokatūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/advokatūra:1/1" n="1">
        <def>Advokāti, advokātu kolektīvs. Advokāta arods, darbs, profesija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš strādā advokatūrā jau 10 gadu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai nostiprinātu advokatūras kadrus, paaugstinātu [advokātu] darba kvalitāti un praktiski palīdzētu novērst trūkumus advokatūras darbā, jāpārceļ uz advokatūru pieredzējuši tiesas un prokuratūras darbinieki.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 6, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/adžāri:1" sortKey="adžāri" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">adžāri</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adžārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">adžāriete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/adžāri:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk., v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Gruzīnu etniska grupa, Adžārijas APSR pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adžāru kultūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adžaru literatūra.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/adžāri:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs etniskās grupas piederīgais.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerācija:1" sortKey="aerācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerācija:1/1" n="1">
        <def>Gaisa kustība, apmaiņa, cirkulācija. Vēdināšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ēku sienu aerācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens aerācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aerācijas drenāža.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aerācijas paņēmieni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc nosusināšanas un gruntsūdens līmeņa pazemināšanās augsnes aerācija uzlabojas..</quote>
          <bibl>Meža t 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Intensīvai gaisa apmaiņai [telpā] nepieciešama spēcīga aerācijas iekārta...Šāda veida aerāciju panāk ar vienkāršu, vertikālu šahtu, kas apgādāta ar regulēšanas vārstu.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 3, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerēt:1" sortKey="aerēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerēt:1/1" n="1">
        <def>Ar gaisa cirkulāciju vēdināt, mainīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aerēt ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aerēt ēku sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sausos rajonos un dziļi aerētās augsnēs [augļaugu] spraudeņus sprauž stateniski.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 158.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerobs:1" sortKey="aerobs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerobs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerobs:1/1" n="1">
        <def>Organisms, kas spēj dzīvot tikai tādā vidē, kurā ir nesaistīts skābeklis.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerobs:2" sortKey="aerobs" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerobs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerobs:2/1" n="1">
        <def>Tāds, kura attīstībai, augšanai nepieciešams gaiss, skābeklis. Pretstats: anaerobs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aerobās baktērijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aerobi augi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aerobi organismi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taču augsne tikai tad izpildīs.. augļu koku pamatprasības, ja tā visā augļu koku sakņu izplatības horizontā būs bagāta ar aktīviem aerobiem mikroorganismiem, bet aerobie mikroorganismi darbojas labi tikai vēdinātā augsnē.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 289.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aerobs:2/2" n="2">
        <def>Tāds, kam raksturīga gaisa, skābekļa klātbūtne.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aerobs process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..anaerobo vielmaiņas formu attīstību uz zemes bremzēja vēlāk izveidojušies aerobie apstākļi.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 12, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerodinamika:1" sortKey="aerodinamika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerodinamika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerodinamika:1/1" n="1">
        <def>Aeromehānikas nozare, kas pētī gāzu un tajās iegremdētu ķermeņu kustību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aerodinamikas speciālists.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pētnieka] zinātniskie darbi hidrodinamikā un aerodinamikā atrisina virkni teorētisku jautājumu aviācijā.</quote>
          <bibl>Zv 52, 7, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Hidrodinamikas un aerodinamikas likumi ir ļoti līdzīgi, tāpēc delfīnu un zivju uzbūve, to kustības spēju pētījumi interesē ne vien zemūdens tehnikas, bet arī lidmašīnu konstruktorus.</quote>
          <bibl>Pad J 66, 149, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerodinamisks:1" sortKey="aerodinamisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerodinamisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerodinamisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar aerodinamiku, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aerodinamisks pētījums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aerodinamisks:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar gāzu un tajās iegremdētu ķermeņu kustību, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aerodinamiskā pretestība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jahtklubā top jauna ledusjahta "Zilais putns" ar.. aerodinamisko buru.</quote>
          <bibl>Sports 68, 192, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerodroms:1" sortKey="aerodroms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerodroms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerodroms:1/1" n="1">
        <def>Lidlauks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ierīkot jaunu aerodromu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aerodroma apkalpe.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No tuvākā aerodroma izlūklidojumam startēja lidmašīna.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz vien eskadriļā varēja nomanīt kustību, kāda parasta, tuvojoties aerodromam. Lidmašīnas izvērsās lielākās atstarpēs, lai nolaižoties netraucētu cita citu.</quote>
          <bibl>Imermanis 2. 100.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerofotogrāfija:1" sortKey="aerofotogrāfija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerofotogrāfija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerofotogrāfija:1/1" n="1">
        <def>Zinātnes nozare, kas pētī metodes topogrāfisko karšu izstrādāšanai pēc attēliem, kuri iegūti, fotografējot apvidu no lidaparātiem. Apvidus fotografēšana no lidaparātiem.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aerofotogrāfija:1/2" n="2">
        <def>Aerofotouzņēmums.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerofotouzņēmums:1" sortKey="aerofotouzņēmums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerofotouzņēmums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerofotouzņēmums:1/1" n="1">
        <def>Apvidus fotouzņēmums, kas izdarīts no lidaparāta.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerokamanas:1" sortKey="aerokamanas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerokamanas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerokamanas:1/1" n="1">
        <def>Kamanas, kuras dzen ar propelleri.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie pasta ēkas [aiz polārā loka] rosās aerokamanu vadītāji: tūliņ viņi laikrakstus un vēstules nogādās uz attālākiem ciematiem.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 98, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunpils vidusskolas jaunie tehniķi tagad būvē aerokamanas un lolo arī daudz citu plašu un interesantu nodomu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aeroklubs:1" sortKey="aeroklubs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aeroklubs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aeroklubs:1/1" n="1">
        <def>Klubs, kas apvieno personas, kuras nodarbojas ar aviāciju vai interesējas par to.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerolīts:1" sortKey="aerolīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerolīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerolīts:1/1" n="1">
        <def>Meteorīts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerologs:1" sortKey="aerologs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerologs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aeroloģe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ģu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerologs:1/1" n="1">
        <def>Aeroloģijas speciālists.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aeroloģija:1" sortKey="aeroloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aeroloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aeroloģija:1/1" n="1">
        <def>Meteoroloģijas nozare, kas pētī procesus troposfērā un stratosfērā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aeroloģijas metodes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aeromehānika:1" sortKey="aeromehānika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aeromehānika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aeromehānika:1/1" n="1">
        <def>Mehānikas nozare, kas pētī gāzu un tajās iegremdētu ķermeņu līdzsvaru un kustību.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aeronautika:1" sortKey="aeronautika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aeronautika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aeronautika:1/1" n="1">
        <def>Zinātnes nozaru kopums, kas pētī lidojumus atmosfērā ar lidaparātiem. Šādu lidojumu teorija un prakse.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aeronauts:1" sortKey="aeronauts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aeronauts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aeronaute</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aeronauts:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas vada lidaparātus.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aeroplāns:1" sortKey="aeroplāns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aeroplāns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aeroplāns:1/1" n="1">
        <def>Lidmašīna.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisā cits pēc cita dažādos virzienos slīdēja aeroplāni..</quote>
          <bibl>Strāls 2, 376.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varbūt aiz pelēkā debess vāka virs mākoņiem mirdz saule un laižas, ka pasaku putns tikšķēdams, tarkšķēdams, kāds aeroplāns..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerosols:1" sortKey="aerosols" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerosols</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerosols:1/1" n="1">
        <def>Koloidāla sistēma, kas sastāv no gāzes un sīkām cietas vai šķidras vielas daļiņām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Medicīnā aerosolu izmantošana bija pazīstama jau sen.</quote>
          <bibl>DD 66, 12, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aerostats:1" sortKey="aerostats" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aerostats</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aerostats:1/1" n="1">
        <def>Lidaparāts, kas ir pildīts ar gāzi, kura vieglāka par gaisu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vadāmais aerostats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nevadāmais aerostats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apķērība un aukstasinība arī šoreiz palīdzēja veiklajam pilotam paveikt visu iespējamo, lai glābtu ļaudis un lidaparātu. Aerostats [kam pārtrūkusi trose] sekmīgi nolaidās zemē.</quote>
          <bibl>Zv 62, 4, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afektācija:1" sortKey="afektācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afektācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afektācija:1/1" n="1">
        <def>Uzbudinājums (bieži mākslots). Pārspīlēta, nedabiska izturēšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[izrādē] neviens nedemonstrē savas jūtas, bet žestu un balss nosacītā afektācija kalpo izrādes koptēla radīšanai.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 9, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa muzicē bez afektācijas, bez liekām kustībām un žestiem..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 226, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afektēts:1" sortKey="afektēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afektēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afektēti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afektēts:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam raksturīga afektācija. Tāds, kurā izpaužas afektācija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iztulkojums korekts, ieturēts labas gaumes robežās, tikai vietām (īpaši Bēthovena koncertā) pavīda daži afektēti momenti.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 160.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [aktieris] sava varoņa iekšējos pārdzīvojumus izsaka ar smalki niansētas mīmikas un runas intonācijas noskaņu palīdzību, netiecoties pēc afektētām kustībām un žestiem.</quote>
          <bibl>Lit M 62, 45, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afektīvs:1" sortKey="afektīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afektīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afektīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afektīvs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir afekta raksturs. Pastiprināti emocionāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Afektīvs pārdzīvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Afektīvs stāvoklis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afekts:1" sortKey="afekts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afekts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afekts:1/1" n="1">
        <def>Ļoti spēcīgs, īslaicīgs satraukums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dusmu afekts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sajūsmas afekts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Greizsirdības afekts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zinātne pazīst dažādus afekta veidus, kad cilvēks nav spējīgs pilnīgi kontrolēt savu domu un pat darbību.</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja cilvēkam pēkšņi ir kādas lielas bēdas, prieks, pārsteigums, tad cilvēks var nonākt tā sauktajā afekta stāvoklī.</quote>
          <bibl>Ves 63, 4, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvis uzsvēra, ka savu noziedzīgo darbu es esot izdarījis afekta stāvoklī. Nieki. Es biju to labi pārdomājis un nogalināju.. gluži aukstasinīgi.</quote>
          <bibl>Paegle 4, 252.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afēlijs:1" sortKey="afēlijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afēlijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; astr.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afēlijs:1/1" n="1">
        <def>No Saules vistālākais (planētas, komētas, raķetes u. tml.) orbītas punkts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[pirmā padomju kosmiskā raķete - mākslīgā planēta] riņķo ap Sauli pa orbītu, kuras lielā pusass ir 171,8 miljoni kilometru. Planētas orbītas tuvākais punkts (perihēlijs) atrodas 146,4 miljoni kilometru, bet tālākais (afēlijs) - 197,2 miljoni kilometru no Saules.</quote>
          <bibl>Zv d 59, 2, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afera:1" sortKey="afera" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afera</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afera:1/1" n="1">
        <def>Negodīgs, arī bīstams pasākums. Blēdīgs darījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skandaloza afera.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ielaisties aferās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Buržuāziskās Latvijas politiskā seja, tās avantūristiskā valdošā kliķe, korupcija, dažādas blēdības un aferas.. daudzkārt atsegtas mūsu progresīvajā, reālistiskajā literatūrā.</quote>
          <bibl>Behmane 1, 131.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [pie cietuma vārtiem] bija arī sirmi kungi un cienīgas madāmas, kuru atvases cietuma trešajā korpusā atpūtās no grūtiem vekseļu viltošanas pūliņiem vai atsēdēja savu laiku par kādu lielāku aferu.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 313.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aferistisks:1" sortKey="aferistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aferistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aferistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aferistisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar aferām. Raksturīgs aferistam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aferistiska rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aferistiski paņēmieni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aferistisks darījums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aferists:1" sortKey="aferists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aferists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afēriste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aferists:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar aferām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kāds aferists apsolīja.. izgādāt auto "ārpus" kārtas, paņēma "rokasnaudu" - 9000 rubļu un, protams, nozuda.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 29, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..banku iestādēs ielavījušies blēži, ārzemnieku afēristi, kas sabiedrībā ar pašmāju ierāvējiem lūko arī sev kādu gabalu noraut.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 412.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afgāņi:1" sortKey="afgāņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afgāņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afgānis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afgāniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afgāņi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk., v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tauta, Afganistānas pamatiedzīvotāji.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/afgāņi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautas piederīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tautības afgānis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afikss:1" sortKey="afikss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afikss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afikss:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vārda sastāvdaļa, ko pievieno saknei vai celmam (atvasinot jaunus vārdus).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afiša:1" sortKey="afiša" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afiša</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afiša:1/1" n="1">
        <def>Paliela formāta paziņojums (par izrādi, koncertu, lekciju u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teātra afiša.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koncerta afiša.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Afišu stabs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izkārt afišu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zīmēt afišas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teātru un kino afišas vēstīja par jaunām izrādēm, par slavenu mākslinieku koncertiem..</quote>
          <bibl>Lācis 11, 190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzkrāsainas afišas ik dienas pavēsta par gaidāmajiem koncertiem, teātru izrādēm, sacīkstēm..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 64, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afišēt:1" sortKey="afišēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afišēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afišēt:1/1" n="1">
        <def>Paziņot ar afišām. Darīt zināmu, reklamēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Afišēt jauno kinofilmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..teātris.. netika īsti skaidrībā, kuru no sezonas izrādēm afišēt kā jubilejas uzvedumu.</quote>
          <bibl>Māksla 60, 3, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aforisms:1" sortKey="aforisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aforisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aforisms:1/1" n="1">
        <def>Izteiciens, kurā lakoniskā formā pausta vispārināta doma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Īpašu uzmanību pelna.. [dzejnieka] tiešā izteiksme, kas bagāta aforismiem, atjautīgi radītām domu pērlēm..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 33, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šopēna 24 prelīdes var salīdzināt ar aforismiem, īsi un spilgti tajās izteikts dziļš, daudzveidīgs saturs.</quote>
          <bibl>B Briedē 1,7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aforistisks:1" sortKey="aforistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aforistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aforistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aforistisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas raksturīgs aforismam. Tāds, kam ir aforisma forma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aforistisks stils.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aforistiski izteikties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prasību pēc apzinīga darba kopsaimniecībā izsaka aforistisks.. teiciens – "Sliktu darbu kabatā nenoslēpsi"..</quote>
          <bibl>Niedre 11, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsti meistarīga ir Raiņa dzejas aforistiskā izteiksme. Raiņa aforistiskās vārsmas parasti ir ļoti īsas.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afrikāņi:1" sortKey="afrikāņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afrikāņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afrikānis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afrikānietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">afrikāniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afrikāņi:1/1" n="1">
        <def>Āfrikas pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tuvredzību pauž Dienvidāfrikas rasistu mēģinājumi ar asiņaino teroru un varmācību apspiest afrikāņu nacionālās atbrīvošanās stihiju, kas uz brāzmainās Āfrikas fona ir nepārvarama.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 16, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/afrikāta:1" sortKey="afrikāta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">afrikāta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/afrikāta:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Līdzskanis, kurā saplūdis slēdzenis un berzenis (piemēram, c, č, dz, dž).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agaragars:1" sortKey="agaragars" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agaragars</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agaragars:1/1" n="1">
        <def>Agars.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zefīram "Cidonija" ir patīkams aromāts un garša...tā pagatavošanā izmanto svaigu olbaltumu un agaragaru..</quote>
          <bibl>Rīgas B 63, 153, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agars:1" sortKey="agars" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agars</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agars:1/1" n="1">
        <def>Recekļviela, ko iegūst no dažām jūras aļģēm.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agave:1" sortKey="agave" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agave</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agave:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvs tropu augs ar biezām, gaļīgām lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agaves.. ir sukulenti ar biezām, sulīgām, lielā rozetē sakopotām lapām. Lapu gali ar asu dzeloni.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 157.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No agaves lapām iegūst arī auga ziedu laikā saldu sulu, no kuras pagatavo dzērienus.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 394.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aglomerācija:1" sortKey="aglomerācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aglomerācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aglomerācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mikroba vaisloti sīku vielas daļiņu sablīvēšanās šķidrumā.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aglomerācija:1/2" n="2">
        <def>Rūdas iegūšana, saķepinot rūdas smalkumus ar kurināmā (koksa, antracīta, koka ogļu) maisījumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aglomerācijas process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aglomerācijas mašīna.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aglomerāts:1" sortKey="aglomerāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aglomerāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aglomerāts:1/1" n="1">
        <def>Rupju, nenoapaļotu, lielākoties vulkāniskas izcelsmes iežu un minerālu sakopojums.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aglutinācija:1" sortKey="aglutinācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aglutinācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aglutinācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vārdu atvasināšana, saknei pievienojot piedēkļus, kurus var lietot arī kā patstāvīgus vārdus un kuriem vienmēr ir tikai viena nozīme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kazahu valodā vērojama aglutinācija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aglutinācija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Seruma iedarbības radīta (eritrocītu, arī baktēriju) salipšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viena cilvēka serums bieži salipina citu cilvēku eritrocītus un izveido piciņas.. Šādu eritrocītu salipšanas procesu sauc par aglutināciju.</quote>
          <bibl>Ves 64, 8, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Infekcijas slimību diagnostikā plaši izmanto aglutinācijas reakciju, kuras būtība ir baktēriju salipšana savā starpā un nogulsnēšanās mēģenes dibenā.</quote>
          <bibl>Med IV, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agnosticisms:1" sortKey="agnosticisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agnosticisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agnosticisms:1/1" n="1">
        <def>Uzskats, ka objektīvās īstenības izziņa nav iespējama.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agnostiķis:1" sortKey="agnostiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agnostiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agnostiķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agnostiķis:1/1" n="1">
        <def>Agnosticisma piekritējs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agnostisks:1" sortKey="agnostisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agnostisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agnostisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar agnosticismu, tam raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agnostiska filozofija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agnostiski uzskati.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agonija:1" sortKey="agonija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agonija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agonija:1/1" n="1">
        <def>Pirmsnāves stāvoklis, kam raksturīgs apziņas zudums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mocīties agonijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc īsas un vieglas agonijas viņa mirst.</quote>
          <bibl>Čaks 6, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..otrpus sētas nāves agonijā valstījās un krāca staltais bēris.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zibeņiem blāzmojot, izskatījās, it kā kalni pēkšņi būtu pārvērtušies teiksmainos nezvēros, kas.. valstījās nāvīgā cīņā un, raustīdamies agonijā, izlaida garu.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrāk:1" sortKey="agrāk" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrāk</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrāk:1/1" n="1">
        <def>Pārākā pakāpe → agri.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šorīt Brīviņos visi bij kādu pusstundu agrāk kājās.. [nekā] citām svētdienām.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zanei bija jāceļas agrāk par Līzi, jāizslauc sešas govis un jātiek pļavā.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrāk:1/2" n="2">
        <def>Iepriekš. Senāk.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..stāstu mātei, ka Dāvis man dod braukt patstāvīgi un ka nemaz vairs nebrauc vārtu stabiem virsū kā agrāk.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrāk viņš bija spirgts un spēcīgs; tagad - vārgs, izdēdējis..</quote>
          <bibl>Laicens I, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgāk viņu apskatot, man sāka likties, ka esmu šo vīru redzējis jau kaut kur agrāk. Jā gan, - priekš daudziem gadiem..</quote>
          <bibl>Niedre 2, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrākais:1" sortKey="agrākais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrākais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrākais:1/1" n="1">
        <def>Iepriekšējais. Tāds (tas), kāds (kas) bijis agrāk (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrākie priekšstati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrākās paražas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrākie laiki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[drauga] seja vairs nebija agrākā - tā bija kļuvusi sausāka, skumjāka, it kā nogurusi.., lai gan acīs dzirkstīja tā pati nemiera pilnā uguns kā agrāk.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pret pusdienu tagadējais kalējs aizveda orē agrāko kalēju ar piederīgiem..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa psiholoģijā, šķiet, nav nekas izmainījies. Valerijs palicis tas pats agrākais vienatnīgais "nemiera gars"..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 184, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrākais:1/2" n="2">
        <def>Tāds (tas), kas ko paveicis, kur ieradies u. tml. agrāk (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko pienākušie vīrieši.. stāstīja agrākajiem par Brīviņu kunga trako braucienu..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 265.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrārreforma:1" sortKey="agrārreforma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrārreforma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrārreforma:1/1" n="1">
        <def>Zemes īpašuma un izmantošanas tiesību reforma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa tēvs bijis Vidzemē graudnieks, bet pēc.. agrārreformas jaunsaimnieks.</quote>
          <bibl>Laicens 2, 418.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [rentnieks] tomēr turpināja pildīt līgumu.., cerēdams, ka paredzamā agrārreforma viņam nodrošinās visu bijušo rentes māju.</quote>
          <bibl>Talcis 2, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrārs:1" sortKey="agrārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrārs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz zemes īpašumu, zemes lietošanu, lauksaimniecību. Lauksaimniecisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrārais jautājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrārā krīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz laukiem darba diezgan. Mūsu zeme [pēc 1905. gada] vēl vienmēr ir agrāra zeme.</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrārvalsts:1" sortKey="agrārvalsts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrārvalsts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-valsts, dsk. ģen. -valstu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrārvalsts:1/1" n="1">
        <def>Valsts, kurā iedzīvotāju vairākums nodarbojas ar lauksaimniecību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kļūt no agrārvalsts par industriālu valsti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agregāts:1" sortKey="agregāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agregāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agregāts:1/1" n="1">
        <def>Mašīnu, ierīču kombinējums kopēja darba veikšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Urbšanas agregāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakņu skalojamais agregāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai šo tehniku pilnīgi izmantotu pavasara sējā,.. plaši jāpraktizē agregātu sastādīšana, tas ir, kultivatora, ecēšu un sējmašīnas sakabināšana.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 98, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/agregāts:1/1/1" n="1">
          <def>Sarežģīta (mašīnas) daļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Remontētāji ātri izjauca mašīnu pa agregātiem. Elektriķis aiznesa elektroiekārtu. Noņēma un pie kaparkalējiem aiznesa radiatoru. Atslēdznieki atstūma ceļamo bloku un, aptinuši motoru ar ķēdēm, izcēla to...</quote>
            <bibl>Zv 50, 10, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agregāts:1/2" n="2">
        <def>Minerālu sakopojums, kas ietilpst iežos, rūdās u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Minerālu veidošanās procesos atkarībā no apkārtējās vides apstākļiem un minerālu ķīmiskajām īpašībām rodas raksturīgi kristālu sakopojumi - agregāti.</quote>
          <bibl>Maldavs I, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agregātstāvoklis:1" sortKey="agregātstāvoklis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agregātstāvoklis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agregātstāvoklis:1/1" n="1">
        <def>Vielas fizikālais stāvoklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ogleklis, ko satur papīrs un tabaka, [papirosam degot] oksidējas un no cieta agregātstāvokļa pāriet gāzveidīgā.</quote>
          <bibl>Zv 62, 20, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sasniedzot noteiktu temperatūru.., viela nonāk stāvoklī, kurā.. neitrālie atomi sadalījušies pozitīvi lādētos jonos un negatīvi lādētos elektronos. Taču visa sistēma kopumā joprojām ir elektriski neitrāla. Vielu šādā agregātstāvoklī pieņemts saukt par plazmu.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 12, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrējs:1" sortKey="agrējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrējs:1/1" n="1">
        <def>Agrīns, agrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi kāds.. agrējās rasas piesātināts ceriņu zars piesitās pie Ievas kailās kājas.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī maza siltumnīciņa bija uzcelta mājas dienvidu nogāzē, kur audzēja agrējus dēstus..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 431.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agresija:1" sortKey="agresija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agresija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agresija:1/1" n="1">
        <def>Bruņots (kādas valsts) uzbrukums citai valstij, lai sagrābtu tās teritoriju, iznīcinātu vai ierobežotu tās neatkarību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Imperiālistu agresija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izraisīt agresiju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sociālistisko zemju militārā organizācija nav nodibināta tālab, lai uzbruktu citām zemēm, tā nav nodibināta agresijai, bet gan kara draudu novēršanai.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 14, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai novērstu melno agresiju,.. [šahists] upurēja kvalitāti..</quote>
          <bibl>Sports 62, 116, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agresivitāte:1" sortKey="agresivitāte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agresivitāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agresivitāte:1/1" n="1">
        <def>Tieksme uz agresiju. Agresijas izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Imperiālistu agresivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ienaidnieka agresivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieraudzījis mūs.., [kauslis], vicinādams salauztu kruķi, iekrita man krūtīs.. Viņa agresivitāte tomēr neradīja ne mazāko efektu..</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agresīvs:1" sortKey="agresīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agresīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agresīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agresīvs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas izdara agresiju. Tāds, kam ir tieksme uz agresiju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..grupa visagresīvāk noskaņoto imperiālisma nometnes darbinieku gandrīz vai izraisīja kodoltermisku pasaules karu.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 1, l.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/agresīvs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas notiek uzbrukšanas, iekarošanas nolūkā. Tāds, kas saistīts ar agresiju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Imperiālistu agresīvie tīkojumi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rietumvalstu agresīvā politika.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>XVII gs. sākumā sākās vairāk nekā 20 gadu ilgais poļu-zviedru agresīvais karš par kundzību Baltijas jūrā un tās krastos.</quote>
            <bibl>Zv 58, 10, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agresīvs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas mēdz uzbrukt. Kaujiniecisks. Naidīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agresīvs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..suns kļūst agresīvs, saimniekam rāda zobus..</quote>
          <bibl>Ves 62, 3, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/agresīvs:1/2/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Agresīvs tonis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tas vīrs mani gandrīz nobeidza. Tu zini - gadās tādi traki agresīvi raksturi... šis nu ir izcils. Ko visu viņš man nesarunāja!</quote>
            <bibl>Brodele 17, 124.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tas [revolucionārais romantisms] ir viskvēlāk aktīvs, sasprindzināti agresīvs, vissīvākā kaujinieciskā ienaida pilns.</quote>
            <bibl>Upīts 14, 562.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/agresīvs:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>tehn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas spēcīgi iedarbojas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Agresīva skābe.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agresors:1" sortKey="agresors" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agresors</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agresore</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agresors:1/1" n="1">
        <def>Uzbrucēja puse, uzbrucējs. Iebrucējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, ja agresori iedrošināsies pacelt savu noziedzīgo roku pret mūsu Dzimteni, tad mūsu sauszemes, gaisa un jūras robežu sargi pratīs tos samalt pīšļos.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 187, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miera nometne ar mūsu zemi priekšgalā padarīs rāmu katru agresoru, kas mēģinās izraisīt jaunu karu.</quote>
          <bibl>Zv 54, 4, l.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrīgs:1" sortKey="agrīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agrīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas agri uzcēlies vai mēdz agri celties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bija vēl agrs, māte gulēja...Kad Mirdza ar pilno slauktuvi atgriezās virtuvē, māte bija uzcēlusies un patlaban āvās biezās vilnas zeķēs. "Kur tu tik agrīga šorīt?" viņa vaicāja..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ārā iečirkstējās agrīgākie putniņi.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrikultūra:1" sortKey="agrikultūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrikultūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrikultūra:1/1" n="1">
        <def>Pasākumu kopums zemkopības uzlabošanai, pilnveidošanai.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrīnība:1" sortKey="agrīnība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrīnība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīnība:1/1" n="1">
        <def>Spēja (piemēram, lauksaimniecības augiem) nobriedināt sēklu vai nest augļus, arī uzplaukt agrāk par citiem, citām šķirnēm. Agrīnums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daudziem augiem attīstījusies neparasta agrīnība, tiem.. nobriest sēklas pirms vasaras sausuma iestāšanās.</quote>
          <bibl>Darvinisma pam 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrīns:1" sortKey="agrīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīns:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz (laika perioda vai parādības) sākuma posmu. Agrs (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rakstnieka agrīnie stāsti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīnais feodālisms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīnā renesanse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir kāda kopēja līnija, kas vijas cauri visai Viļā Lāča agrīnajai daiļradei.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 6, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..glaukomu var izārstēt, ja tas pazīmes atklāj agrīnajās stadijās.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, II, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs nomira aprīļa pēdējās dienās, agrīnā rīta stundā. Aiz loga, tur, kur divu namu spraugā rēgojās debess plankums, iezīmējās blāvas gaismas svītras.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 273.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīns:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas iestājas, parādās, notiek pirms parastā laika. Agrs (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīna salna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīna ziema.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīns pērkons.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sniega vīri.. melnām ogļu acīm izbrīnījušies raudzījās agrīnajā pavasarī.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 227.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Bij ielās sals un agrīns sniegs..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 218, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīns:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kas parādās pirms citiem līdzīgiem. Agrs (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīni gājēji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Es izeju tīrumos vecos. Bet dziesma tur jauna skan. Tā agrīno sējēju dziesma. Tai atsaucas cīrulis spirgts.</quote>
          <bibl>Ķempe 2, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīns:1/4" n="4">
        <def>Tāds, kas nogatavojas, uzplaukst u. tml. ātrāk nekā citi, citas šķirnes (piemēram, par lauksaimniecības augiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīnie kartupeļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīnās zemeņu šķirnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrīnas puķes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..agrīnie lini jau sāka griezt galus sprogās.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir agrīnās, vidēji vēlīnās un vēlīnās galviņkāpostu šķirnes.</quote>
          <bibl>Svinka 1. 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrīnums:1" sortKey="agrīnums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrīnums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrīnums:1/1" n="1">
        <def>Agrīnība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pārtikai dārza sparģeļu svaigos asnus pie mums izlieto samērā maz, neraugoties uz šī auga barības vērtību, agrīnumu, ilggadību un citām priekšrocībām.</quote>
          <bibl>Zv 59, 10, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrobioloģija:1" sortKey="agrobioloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrobioloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrobioloģija:1/1" n="1">
        <def>Zinātne par vispārējām bioloģiskām likumsakarībām augkopībā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agroklimatisks:1" sortKey="agroklimatisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agroklimatisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agroklimatisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar klimatisko apstākļu ietekmi uz kultūraugiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agroklimatiskie rādītāji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agroklimatiskie rajoni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agroķīmija:1" sortKey="agroķīmija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agroķīmija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agroķīmija:1/1" n="1">
        <def>Zinātne par augu uzturvielām, to apriti un racionālu lietošanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mendeļejevs norādīja uz agroķīmijas svarīgo nozīmi lauksaimniecībā. Viņš pats.. lasīja lekcijas zemkopības ķīmijā..</quote>
          <bibl>Zin T 63, 4, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēslošanas mācība ir agroķīmijas nozare..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agroķīmisks:1" sortKey="agroķīmisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agroķīmisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agroķīmiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agroķīmisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar agroķīmiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agroķīmiskās metodes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agromeliorācija:1" sortKey="agromeliorācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agromeliorācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agromeliorācija:1/1" n="1">
        <def>Zinātnes nozare, kas pētī augšņu uzlabošanu. Pasākumi augšņu uzlabošanai (nosusināšana, kaļķošana, aramkārtas padziļināšana u. tml.).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrometeoroloģija:1" sortKey="agrometeoroloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrometeoroloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrometeoroloģija:1/1" n="1">
        <def>Zinātnes nozare, kas pētī meteoroloģiskos apstākļus saistībā ar lauksaimniecību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrometeoroloģijas speciālists.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrometeoroloģisks:1" sortKey="agrometeoroloģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrometeoroloģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agrometeoroloģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrometeoroloģisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar agrometeoroloģiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrometeoroloģiskie novērojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrometeoroloģiskā informācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrometeoroloģiskā stacija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agronomija:1" sortKey="agronomija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agronomija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agronomija:1/1" n="1">
        <def>Zinātne par lauksaimniecību, zemkopību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsdienu agronomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sāku strādāt kolhoza.. brigādē par brigadieri un Lauksaimniecības akadēmijā neklātienē studēt agronomiju.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par darba organizāciju, produkcijas pašizmaksu.. nodarbības vadīs [kolhoza] priekšsēdētājs, bet agronomijā un zootehnikā - kolhoza speciālisti.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 226, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agronomisks:1" sortKey="agronomisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agronomisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agronomiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agronomisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar agronomiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agronomisks eksperiments.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agronomisks:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar lauksaimniecību, zemkopību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par agronomiskajām rūdām.. sauc tādus izrakteņus, ko izmanto minerālmēslu ražošanai.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agronoms:1" sortKey="agronoms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agronoms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agronome</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -mju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agronoms:1/1" n="1">
        <def>Agronomijas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kolhozā vērojām, kā strādā agronomi.. Viņi ar savām zināšanām palīdz kolhozniekiem iegūt bagātas kviešu un rudzu, kartupeļu un cukurbiešu ražas.</quote>
          <bibl>Pion 56, 24, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agronoms sēdēja pie galda un domāja par sējas plānu šīgada pavasarim.</quote>
          <bibl>Talcis 2, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agronomam gluži kā ārstam jāzina, kādas zāles augsnei vajadzīgas, kāds mēslojums jādod augiem, lai iegūtu prāvu ražu.</quote>
          <bibl>Liesma 64, 1, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrotehnika:1" sortKey="agrotehnika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrotehnika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrotehnika:1/1" n="1">
        <def>Lauksaimniecības kultūru audzēšanas paņēmienu kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrotehnikas paņēmieni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrotehnikas noteikumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pundurkoku audzēšanas agrotehniku noteic trīs galvenie faktori: augsnes struktūra, barības vielas un mitrums.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 361.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stacijā daudz nodarbojas ar agrotehnikas jautājumiem. Šo darbu varētu izteikt apmēram ar šādu teikumu: "Kas jādara, lai iegūtu augstas ražas?"</quote>
          <bibl>Zv 64, 3, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrotehniķis:1" sortKey="agrotehniķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrotehniķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agrotehniķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrotehniķis:1/1" n="1">
        <def>Agrotehnikas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siena un zālāju sagatavotājiem jārūpējas, lai būtu vajadzīgā daudzumā un pie tam augstvērtīga.. skābbarība. Bet agrotehniķim vispirms tā labi jāizaudzē.</quote>
          <bibl>Talcis 2, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrotehnisks:1" sortKey="agrotehnisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrotehnisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agrotehniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrotehnisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar agrotehniku, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..zēns pirms sējas veica nepieciešamos agrotehniskos pasākumus. Juris pārbaudīja sēklas dīgtspēju un dīgšanas sparu, to apsildīja, jarovizēja un kodināja.</quote>
          <bibl>Pion 54, 14, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nokrišņiem trūcīgos rajonos augsnes izmantošana ar parastiem agrotehniskiem paņēmieniem nav iespējama. Nepieciešama lauku mākslīga apūdeņošana vai īpatnēji augsnes kopšanas.. paņēmieni.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 316.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrs:1" sortKey="agrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">agri (l, 2, 3)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz kāda laika perioda sākumu, tā pirmo posmu. Tāds, kas noris kāda laika perioda sākumā, tā pirmajā posmā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrs rīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No agra rīta līdz vēlam vakaram.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrais feodālisms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bija vēl agrs pavasaris, naktī pieturējās sals, un sniegs vēl nebija nokusis.</quote>
          <bibl>Talcis 4, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izaug [atmiņā] viss tik sen jau neredzētais apgabals - Kursa agrā rudens rūsganumā un zeltā.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 290.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/agrs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas attiecas uz pirmajām rīta stundām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Celties agri.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēl agrs. Saule nav lēkusi, bet debess rīta pamalē sāk jau sārtot.</quote>
            <bibl>Zv 55, 16, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No rīta es tevi modināšu agri - tā, lai mēs paspētu laikā.</quote>
            <bibl>Līvs 1, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/agrs:1/1/2" n="2">
          <def>Tāds, kas attiecas uz kāda posma (bērnības, jaunības) sākumu cilvēka mūžā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Agri iemācīties rakstīt un lasīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Agrā jaunībā uzsākt darba gaitas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Agrā bērnībā viņa bija zaudējusi ir māti, ir tēvu un uzaugusi Kraupēnu Jaunurijos pie radiniekiem Grašiem.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 24.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jau agri viņš ir nemitīgi darbīgs. Vēl mazs zēns būdams, viņš ar ogli zīmē dažādas figūras..</quote>
            <bibl>Tēl M 57, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas noris pirms parastā laika. Priekšlaicīgs, pāragrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šogad agrs pavasaris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atnākt par agru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piecelties par agru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Negaidīti agri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet no svilpītes [zēnam] nekas neiznāca: miza pārplīsa; bija vēl varbūt par agru svilpju lecināšanai.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Taupi ēdot, taupi dzerot, Dzīvo mitrās pagrabtelpās, - Ja vēl tad nav simtiem rubļu. Droši būs tev - agra nāve.</quote>
          <bibl>Rainis I, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau vakars. No slapjajiem laukiem kāpj gaisā bieza migla. Aizklāj debesis un atveļ agru tumsu.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 362.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrs:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kas parādās pirms citiem līdzīgiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agri braucēji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš, kas dienā no viļņu galiem dzenāja sāļā ūdens šļāces, piegura, un tikai skaidrās, retām, agrām zvaigznēm izraibinātās debesis liecināja, ka šodien ziemelis savu ir padarījis un tagad snauž tālā pamales mākonī.</quote>
          <bibl>Līvs 1, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/agrs:1/4" n="4">
        <def>Agrīns (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Desmitiem tonnu agro tomātu, gurķu, redīsu, simtiem tonnu kāpostu, kartupeļu, burkānu dos kolhoza.. darba rūķi.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 131, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekuļu visagrie kartupeļi aizceļojuši arī uz tādiem tāliem rajoniem kā Piejūras novads, Kamčatka..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 120, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/agrums:1" sortKey="agrums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">agrums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; bieži lok.: agrumā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/agrums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → agrs (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tādā nelāgā laikā jau ciemiņi nevarēs rīta agrumā pie mums ceļa atrast.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 3, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīta agrumā Gulke modās savā divistabu dzīvoklī.., steigdamies dzēra kafiju un devās uz fabriku, kas atradās tepat tuvumā..</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu svētki bij nosvētīti un laiks doties pie miera. Rīt agrumā līdz ar tēvu jābūt darbā.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģents:1" sortKey="aģents" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aģente</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģents:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, tos darbojas kādā (personas, organizācijas, iestādes) uzdevumā. Pilnvarotais, pārstāvis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināšanas aģents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagādes aģents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Firmas aģents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš jau kādu pusgadu strādāja lielā ekspedīcijas firmā kādā Volgas piekrastes pilsētā. Kā aģents braukāja pa zemes un ūdens ceļiem.</quote>
          <bibl>Brigadere XX, 209.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aģents:1/1/1" n="1">
          <def>Cilvēks, kas darbojas kāda interesēs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..mēs [propagandisti] praktiski pierādām darbaļaužu masām, ka tikai kopējā cīņā ar pilsētu proletariātu pret.. fašistiem un viņu aģentiem tie var cerēt uzlabot savu stāvokli..</quote>
            <bibl>F Deglavs I, 116.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģents:1/2" n="2">
        <def>Līdzstrādnieks (izlūkdienestā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izlūkdienesta aģents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretizlūkošanas aģents.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģents:1/3" n="3">
        <def>Spiegs, arī diversants.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Politiskās pārvaldes aģentu un spiegu armija izseko un uzmana katru strādnieku [buržuāziskajā Latvijā]..</quote>
          <bibl>Zv 52, 19, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģents:2" sortKey="aģents" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģents:2/1" n="1">
        <def>Darbīgs cēlonis, arī līdzeklis, kas izraisa kādu parādību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Indīgas vielas un.. ķīmiski aģenti pastiprina C vitamīna sašķelšanos organismā..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savus uzskatus par to, ka vēža izraisītājs varētu būt kāds infekciozas dabas aģents, viņš [zinātnieks] balstīja uz loģiskiem apsvērumiem.</quote>
          <bibl>Ves 62, 11, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ražošanā visizplatītākais ir konvektīvais žāvēšanas veids. Šajā gadījumā materiāls atrodas žāvēšanas aģenta, tas ir, gaisa vai gāzes vidē, saņem no tā siltumu un atdod mitrumu ūdens tvaiku veidā.</quote>
          <bibl>Zin T 62, 9, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģentūra:1" sortKey="aģentūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģentūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģentūra:1/1" n="1">
        <def>Nodaļa, pārstāvniecība (kādā iestādē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bankas aģentūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tirdzniecības firmas aģents.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģentūra:1/2" n="2">
        <def>Iestāde, kas vāc informāciju un sniedz to (presei, radio, televīzijai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Telegrāfa aģentūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Preses aģentūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Informācijas aģentūra.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģentūra:1/3" n="3">
        <def>Izlūkošanas dienests.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aģentūras ziņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..par tematu tai [filmai] izraudzīti.. rietumvalstu aģentūru mēģinājumi iesūtīt spiegus un diversantus sociālisma zemēs.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģentūra:1/4" n="4">
        <def>Aģentu (1) kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņēmums paplašina savu aģentūru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģitācija:1" sortKey="aģitācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģitācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tautas masu ideoloģiska ietekmēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmsvēlēšanu aģitācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzskatāmā aģitācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aģitācija tikai tad ir varens un iedarbīgs līdzeklis masu politiskajā audzināšanā partijas organizāciju rokās, ja tā cieši saistīta ar dzīvi, ir aktuāla, skar plašu masu intereses.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 5, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ja gribat atgriezties pie.. tuviniekiem un dzīvot kā brīvi ļaudis, vērsiet ieročus pret saviem kalpinātajiem," viņus [vācu karavīrus pirmā pasaules kara laikā] pamāca Kreplins. Aģitācija nepalika bez panākumiem. Kareivjos izplatījās neapmierinātības un protesta gars.</quote>
          <bibl>Zv 50, 3, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis.. čakli apmeklēja vēlēšanu sapulces un sarīkojumus, vārdu sakot, - aģitācijas punkts vietējiem darbaļaudīm bija kļuvis par sabiedriskās dzīves centru.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 161.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitācija:1/2" n="2">
        <def>Pierunāšana, pārliecināšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Mūsu pēdējais vakars varbūt." Tie bija stiprākie vārdi. Dedzīgākā aģitācija un pamudinājums.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 412.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģitators:1" sortKey="aģitators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģitators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aģitatore</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitators:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kas aģitē (1), kas nodarbojas ar aģitāciju (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aģitatoru seminārs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aģitatoru kolektīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labākie aģitatori sarunās ar vēlētājiem viņu acu priekšā uzbūra brīnišķas ainas par Padomju valsts lielajiem sasniegumiem.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitators:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas pierunā, pārliecina.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Jūs nenožēlosiet, ja atnāksiet pie mums. Tajā elles speltē [ķieģeļceplī] cilvēks kļūst kā tērauds." – "Kaut gan esat labs aģitators, tomēr man jums jāatsaka. Es jau strādāju."</quote>
          <bibl>Preilis 1, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bija viens no centīgākajiem kolhoza aģitatoriem, tā dedzīgākais aizstāvis un sargs.</quote>
          <bibl>Talcis 2, 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģitbrigāde:1" sortKey="aģitbrigāde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģitbrigāde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitbrigāde:1/1" n="1">
        <def>Aģitācijas brigāde.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģitēt:1" sortKey="aģitēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģitēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitēt:1/1" n="1">
        <def>Veikt aģitāciju (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aģitēt par komunistu un bezpartejisko bloku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitēt:1/2" n="2">
        <def>Pierunāt, pārliecināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arvīds nesnauda. Viņš ieradās te vienā, te otrā kolhozā, mudināja, pārliecināja, aģitēja [par elektrostacijas būvi].</quote>
          <bibl>Jansons 2, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģitkolektīvs:1" sortKey="aģitkolektīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģitkolektīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitkolektīvs:1/1" n="1">
        <def>Aģitācijas kolektīvs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aģitpunkts:1" sortKey="aģitpunkts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aģitpunkts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aģitpunkts:1/1" n="1">
        <def>Aģitācijas punkts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ahā:1" sortKey="ahā" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ahā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aha</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ahā:1/1" n="1">
        <def>Lieto, lai izteiktu gandarījumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [bērns] sāka kari vilkt knupīti.. "Ahā, iegaršojās gan," nopriecājās vecāmāte..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ahā, beidzot aizdevums!" [Priecājas jaunsaimnieks.]</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgai Sūnai vaļā grāmata, ērti un vaļīgi meitene tur to uz ceļiem [klases darba laikā]. "Ahā," skolotājs Kalējs domāja un spēra garu, klusu soli. "Ahā, tagad tu man dabūsi nopietnāku mācību!"</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ahāts:1" sortKey="ahāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ahāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ahāts:1/1" n="1">
        <def>Kvarca paveids - kārtains halcedons, pusdārgakmens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi raksturīgs šāds kristalizācijas veids [koncentrisku kārtiņu nogulsnēšanās] ir ahātam, kas sastāv no sīkiem kvarca kristāliņiem.</quote>
          <bibl>Upīte 1, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā kā ahāts ir ļoti ciets materiāls un beržot maz dilst, to plaši lieto tehnikā piestu izgatavošanai..</quote>
          <bibl>Upīte 1, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau Romas kundzības laikos Idaras-Oberšteinas pilsētiņas apkārtnē atrada ahātus..</quote>
          <bibl>Zv 65, 15, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ai:1" sortKey="ai" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ai</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ai:1/1" n="1">
        <def>Lieto, lai izteiktu prieku, pārsteigumu, izbrīnu, vēlēšanos u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ai, cik gan Latvijas zeme ir jauka!</quote>
          <bibl>Sudrabkaļus 1, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ozoli, ozoli! Ai, cik stalti, cik kupli! Annele vēl tādus kokus nebij redzējusi.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai, ko tēvs te izracis!</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 405.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai, pieplakt zālei, atlaisties tajā..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ai:1/2" n="2">
        <def>Lieto, lai izteiktu sāpes, bēdas, bailes u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [upmalā] var arī tā nosaldēt kājas, ka.. pirksti siltās tūbās zem sola - ai! - kā sāp pat dziedāšanas un zīmēšanas stundās!</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai, kāpēc gan piepeši sažņaudzas krūts?</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ai, kur baigi vēja vilki kauc!</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ai:1/3" n="3">
        <def>Savienojumā ar uzrunu pastiprina runā paustās jūtas (prieku, apbrīnu, arī sāpes, bēdas, žēlumu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ai padomju saule, kas tāls bij, ir tuvu, Ar tevi es mājas un pasauli guvu.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai Mirdza, kaut tu būtu redzējusi, kādus brīnišķīgus puišus izaudzināja fronte!</quote>
          <bibl>Sakse 7, 224.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai darbiņi, ai darbiņi, Bez darbiņa nevarēju: Darbiņš man prieku deva, Pilnu klēti labībiņas.</quote>
          <bibl>DV 1160.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aicinājums:1" sortKey="aicinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aicinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aicinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aicināt. Laipns, lūguma formā izteikts ierosinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Draudzīgs aicinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noraidīt aicinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paklausīt aicinājumam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Osis.. bez liekiem aicinājumiem piesēda Upīšu Mārtiņam blakus.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Harijs Dukāts lūdza mūs atnākt pie viņa mājās. Aicinājumu labprāt pieņēmām.</quote>
          <bibl>Zv 56, 15, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie kādas zemnīcas Silenieks apstājās un pieklauvēja. Iekšā atskanēja aicinājums.</quote>
          <bibl>Lācis VII, 246.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aicinājums:1/1/1" n="1">
          <def>Uzsaukums, pamudinājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atsaukties uz aicinājumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pret melniem stobriem komjaunieši stājas, Un pāri zemei dziesmas skaņās plūst Vēl sveiciens dzīvei, Kvēlais aicinājums: - Uz cīņu mostiet, darbaļaudis, Jūs...</quote>
            <bibl>Saulītis 3, 58.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šais dienās.. pāri pasaulei skan aicinājums stāties miera cīnītāju ierindā..</quote>
            <bibl>Zv 50, 3, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aicinājums:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vēlēšanās, tieksme (ko darīt). Dzīves uzdevums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..redzēsim, vai uzņemšana [teātra] studijā bijusi tikai nejaušība un laimes gadījums vai īstais un patiesais aicinājums.</quote>
            <bibl>Lit M 64, 26, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māksliniece izmēģina spēkus dažādos tēlniecības žanros, kamēr ar laiku atrod savu aicinājumu - kļūst par portretisti.</quote>
            <bibl>Jaun Gr 67, 12, 36.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..plašas perspektīvas pavērušās māksliniekiem, kas savu mērķi, savu aicinājumu redz kalpošanā tautai.</quote>
            <bibl>Lit M 63, 4, l.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aicināt:1" sortKey="aicināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aicināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aicināt:1/1" n="1">
        <def>Laipni, lūguma formā mudināt (kādu ko darīt). Izteikt kādam vēlēšanos (lai tas ko dara). Lūgt, saukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt ciemā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt pie galda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt palīgā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt atpūsties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt uz sapulci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt sev līdzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ienāciet, lūdzu!" aicina Dagmāra [viešņu]..</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Panāc šurp!".. [meistars] aicināja pie sevis audēju..</quote>
          <bibl>Zv 52, 14, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iedūdojas meža balodītis, tas sauc un aicina draugu.</quote>
          <bibl>Bērn 56, 10, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bija jau noskanējis zvans, kas aicināja stundā..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 10, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aicināt:1/1/1" n="1">
          <def>Saukt, mudināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aicināt uz cīņu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aicināt būt modriem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Komunistu partija aicina visus godīgus darba rūķus, kam rūp savas tautas labāka nākotne, revolucionāro cīnītāju rindās.</quote>
            <bibl>Jansons 1, 154.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Nost baronus un muižkungus!" aicināja no Cēsīm atbraukušais revolucionārs..</quote>
            <bibl>Pion 57, 11, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aicināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Saistīt, valdzināt, rosinot ko darīt (par priekšmetiem, parādībām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jūra šalca pretī jau pa gabalu un aicināja atveldzēties..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 11, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vasara aicināt aicina uz mežiem ogotājus, sēņotājus, izbraukumos dodas ekskursanti un tūristi.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 174, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šeit ceļš šķiet brīdi kavējamies, it kā aicinādams: paveries apkārt, ielūkojies un priecājies par savas dzimtenes skaistumu..</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aidā:1" sortKey="aidā" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aidā</orth>
        <pron>aiˈdā</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aidā:1/1" n="1">
        <def>Lieto, uzsākot strauju kustību (piemēram, braucienu, lidojumu) vai raksturojot šādas kustības sākumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet Vilis, neprātīgais, piebrauc ar zirgu... "Nu, aidā! Es tev parādīšu savu zemi Jaungada naktī, savas mājas."</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[gans] izskrēja no robežsargu mītnes un uzlēca Zibenim [zirgam] mugurā.. "Aidā!" viņš iekliedzās un pēc dažām minūtēm pazuda sargkareivja skatienam.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 77.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No visām teltīm kā strazdi spurdz laukā zēni un meitenes. Un, aidā, uz upīti!</quote>
          <bibl>Liesma 64, 8, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aidinieks:1" sortKey="aidinieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aidinieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aidinieks:1/1" n="1">
        <def>Zirgs, kas iet, reizē liekot abas vienas puses kājas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bieži te atgadījās zirgi aidinieki, kas skrēja tik līgani, ka jātnieks nejuta ne mazāko kratīšanu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aijā:1" sortKey="aijā" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aijā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.; parasti savienojumā "aijā, žūžū"</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aijā:1/1" n="1">
        <def>Šūpuļa dziesmu refrēns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vakaros, puisēnu iemidzinādama, Ilze dziedāja: "Aijā, žūžū, lāča bērni, aijā, žužu.."</quote>
          <bibl>Grīva 6, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aijā, bērniņ, aijā. Kas tev' rītā šūpos?</quote>
          <bibl>LD 2105, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aijas:1" sortKey="aijas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aijas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aijas:1/1" n="1">
        <def>Šūpojošas, aijājošas kustības, arī darbība → aijāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tie ir ziedoši viļņi, kas, pamazām celdamies, arvienu augstāk izsliedamies un tad atkal pamazām noslīgdami, šūpo dvēseli vieglās aijās...</quote>
          <bibl>Upīts III, 220.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šūpo mūžam dziesmu aijās Saldos putnus - lakstīgalas Klusās, ziedonīgās birzēs..</quote>
          <bibl>Paegle 2, 200.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aijāt:1" sortKey="aijāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aijāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aijāt:1/1" n="1">
        <def>Šūpojot midzināt, mierināt (bērnu). Šūpot (parasti dziedot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tanī pašā brīdī zem sievas apsega sāka raudāt sīka, nogurusi balstiņa. Sieva kustināja rokas uz augšu un uz leju, savu nesamo aijādama.</quote>
          <bibl>Saulietis VII, 232.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melodija ir tik liega, tā viegli ceļas un grimst. Liekas, kāds savās rokās šūpo un aijā to visdārgāko.</quote>
          <bibl>Zv 57, 20, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiju:1" sortKey="aiju" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiju</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiju:1/1" n="1">
        <def>Šūpuļa dziesmu refrēns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiju, aiju, guli, dēls, nakts jau melnu soli liek, naktij bēdas jāsatiek.</quote>
          <bibl>Lukss 4, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aila:1" sortKey="aila" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aila</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aila:1/1" n="1">
        <def>Aile (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logus un durvis izgatavo būvgaldnieki, bet sienu ailās tos ieliek namdari...</quote>
          <bibl>Šterns 2, 262.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logu apakšmalās gaišais aiļu aprāmējums slīpi izvirzās uz āru..</quote>
          <bibl>Māksla 59, 4, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aile:1" sortKey="aile" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aile</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aile:1/1" n="1">
        <def>Divām līnijām iezīmēts nodalījums (uz papīra lapas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievilkt ailes burtnīcā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ierakstīt noteiktā ailē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaitļi drīz sadrūzmēsies ailēs, un Statistikas pārvaldes pārskatos būs precīzi pateikts, kā izpildīti gada plāni atsevišķās nozarēs.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aile:1/1/1" n="1">
          <def>Pašaurs, garens, kanālam līdzīgs veidojums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šaurās ielu ailes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Parasti zem gropītēm [čemurziežiem] augļa sienā atrodas eļļas ailes.</quote>
            <bibl>Galenieks 2, 303.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aile:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arhit.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Celtnes sienā atstāta vai izveidota sprauga (logam vai durvīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visos ielu krustos, vārtu velvēs un tumšajās durvju ailēs.. stāvēja klusi, bezdarbīgi cilvēki..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 573.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Malējās sienas un logu ailes aizsedza audekla vai gofrēta kartona "sienas".</quote>
          <bibl>Māksla 62, 2, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ailēt:1" sortKey="ailēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ailēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ailēt:1/1" n="1">
        <def>Veidot ailes (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakaros es nesu [no grāmatvedības kursiem] līdzi uz mājām lielas papīrloksnes un ailēju tās gan ar melnu, gan sarkanu tinti..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aina:1" sortKey="aina" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aina</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aina:1/1" n="1">
        <def>Redzes lokā ietverams (arī iztēlē veidots) dabasskats. Ainava (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visu acu priekšā pavērās brīnišķīga aina. Lielas, smuidras egles pacēlās augstu gaisos. Zaļā, samtainā sūna klāja visu zemi. Zeltītie saules stari, kas izlauzās cauri biezajiem egļu zariem, rotājās un raibināja rasainās lapas un zaļo sūnu.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 67.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zem kājām ezers man mainās: Sudrabs un zaļš, un zils, Un saule man ritina ainas: Kalni, ciemi un sils..</quote>
          <bibl>Rainis III, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Loga ielokā sen pazīstamā aina: pāris augstāku torņu pār zemei pieplakušiem namiem, šur tur fabriku skursteņi pa vienam vai pulciņos, vientuļa bāka jūrmalā.</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 157.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aina:1/2" n="2">
        <def>Vizuāli uztverams notikums, fakts, reālās īstenības parādība. Skats.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ieraudzīt priecīgu ainu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz ielas novērot interesantu ainu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maija pieskrēja pie loga un neizpratnē vēroja dīvainu ainu: cilvēki šausmās skrēja pāri ielai uz slimnīcas pusi, bet pretējā nama sienā un dārza sētā, neredzama kalta atskaldīti, nobirza apmetuma gabaliņi un koka šķembas.</quote>
          <bibl>Sakse 4, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..varbūt jums ir gadījies redzēt, kā pa Lubānas ezeru peld siena kaudzes? Vienreiz es tādu ainu redzēju Lielupē..</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 3, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miljoniem ķieģeļu celtnieku rokās cits pēc cita iegulstas javā. Aug jaunas miera un komunisma celtnes. Lieliska aina. Aizraujošs skats.</quote>
          <bibl>Zv 52, 14, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Domās Rita skatīja neskaitāmas ainas, kurās darbojas sekretārs: ..piedalījās kolhoza valdes sapulcē, stāvēja uz būves un apspriedās ar arhitektu..</quote>
          <bibl>Meldera 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aina:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sabiedrisko, arī psihisko parādību it kā redzama izpausme. To attēlojums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [runātājs] rāda ainu pēc ainas, kāds ir to liktenis, kuri strādā un cīnās pret lielo nezvēru, ko sauc par cara patvaldību..</quote>
            <bibl>Sēlis 4, 126.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Raksta ievaddaļā atrodam skaidru un pārskatāmu ainu par latviešu klasiskās mākslas tradīciju mantojumu..</quote>
            <bibl>Māksla 61, 2, 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēlēšanās [romānā] dot plašāku kopēju dzīves ainu.. vērtējama pozitīvi.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 178.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aina:1/3" n="3">
        <def>Vienība (dramatiskā sacerējumā), daļa (cēlienā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sadalīt cēlienu vairākās ainās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākām ainām kompozicionāli jāizveido cēliena uzbūve. Ja to neievēro, tad rodas sižetiski saskaldīta.. luga.</quote>
          <bibl>Pad J 55, 19, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunā komponista.. jaunākais darbs, balets 3 cēlienos 6 ainās.. jau nodots baleta kolektīvam..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 95, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pastorāles interesanta stilizācija ir Pētera Čaikovska operas "Pīķa dāma" 3. ainas intermēdijas duets – "Kur paliek draudziņš mans".</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ainava:1" sortKey="ainava" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ainava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ainava:1/1" n="1">
        <def>Dabasskats.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemas ainava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudens ainava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnu ainava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtnes ainava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gleznainas ainavas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arums [zemnieks].. lūkojās mainīgajās ainavās - lauki, krūmāji, birzis, mežu puduri, mājas, šķūņi - viss traucās garam, pavīdēja un pazuda.</quote>
          <bibl>Bērce 1, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acu priekšā.. parādījās zaļa lauku ainava: birzīte, upes līcis, māja uzkalniņā..</quote>
          <bibl>Talcis 4, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieva apstājās pašā kraujas malā, no kurienes pavērās tāla, plaša ainava: dziļi lejā bija egles, bet tālāk pletās aizsalusi un balti nosniguši Daugava ar tumšiem, tāliem mežiem otrā krastā.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 161.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ainava:1/2" n="2">
        <def>Tēlotājas mākslas žanrs, kas attēlo dabasskatus, apdzīvotas vietas u. tml. Šī žanra mākslas darbs. Peizāža.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gleznot ainavu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kursas līdzenie lauki, Siguldas apkaime, Piebalga, Rīgas nomales.. ir viņa [gleznotāja] ainavu galvenie motīvi.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mākslinieka] devumu mēs formāli varam iedalīt pēc pieņemtajiem glezniecības žanriem: figurālā glezniecība, ainava, klusā daba.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 1, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šeit [stāstā] atrodam ir labas ainavas, kurās uzgleznota vasaras nakts, ir veiksmīgas metaforas.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..katra Suberta dziesma kļuvusi par mazu, bet ļoti spilgtu psiholoģisku ainavu. Šādas vokālās gleznas Šuberts dažkārt apvieno ciklā ar vienotu sižetisko līniju.</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ainavisks:1" sortKey="ainavisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ainavisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ainaviski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ainavisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar ainavu (1). Tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Monuments lieliski iekomponēts Gruzijas kalnāju, varenajā, ainaviskajā fonā.</quote>
          <bibl>Zv 63, 12, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ainavisks:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar ainavu (2). Tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlāk viņa [vitrāžista] darbos parādās ainaviskie un figurālie motīvi. Saules apmirdzēta lauku, sēta, tīrums ar labības statiem..</quote>
          <bibl>Tēl M 57, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ainavists:1" sortKey="ainavists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ainavists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ainaviste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ainavists:1/1" n="1">
        <def>Mākslinieks, kas strādā ainavas žanrā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Būdams ainavists,.. [gleznotājs] dabai pieķēries ar visu sirdi.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 6, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šī dabas mošanās pēc ziemas sastinguma.. ir ļoti izplatīta tēma krievu ainavistiem.</quote>
          <bibl>Māksla 60, 3, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eksponētie akvareļi liecināja, ka to autors ir apdāvināts ainavists, reālists ar izkoptu tehniku.</quote>
          <bibl>Māksla 62, 2, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ainojums:1" sortKey="ainojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ainojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ainojums:1/1" n="1">
        <def>Attēlojums. Atainojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tajā [romānā] izzīmētas daudzu desmitu, pat simtu personāžu sejas, atklātas viņu dvēseles kolīzijas, sniegts vispusīgs laikmeta un vides ainojums..</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ainoties:1" sortKey="ainoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ainoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ainoties:1/1" n="1">
        <def>Parādīties, būt redzamam ainu veidā. Atainoties. Attēloties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālumā, zilganā dūmakā ietīts, mierīgs un nekustīgs ainojās sils..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Notālēm ainojās Izaka katedrāles masīvais korpuss ar strupo torni un viņpus Ņevas - Pētera Pāvila cietokšņa smaile.</quote>
          <bibl>Zv 57, H, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un tad Gobām [laikrakstu lasot] ainojas viss pagājušais laiks, kurā audzis un veidojies viņš pats..</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airene:1" sortKey="airene" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airene</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airene:1/1" n="1">
        <def>Viengadīgs vai daudzgadīgs graudzāļu dzimtas augs, kura ziedkopu veido daudzziedu sēdošas vārpiņas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No [selekcijas stacijas].. saņēma pavairošanai kamolzāles, ganību raizāles, pļavu skarenes, daudzziedu airenes un citu ilggadīgo stiebrzāļu sēklas.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzgadīgās airenes.. ir ļoti vērtīgs pļavu augs, ko bieži kultivē. Labi ataug atālā, tāpēc to lieto mauram.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 412.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airēšana:1" sortKey="airēšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airēšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airēšana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → airēt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/airēšana:1/2" n="2">
        <def>Sporta veids - braukšana ar airu laivām (noteiktā distancē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Duļļu airēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bezduļļu airēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī tenisā, airēšanā, klasiskajā cīņā un citos sporta veidos jaunieši teica savu vārdu [spartakiādē].</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airēt:1" sortKey="airēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airēt:1/1" n="1">
        <def>Virzīt laivu, iegremdējot un vēzējot airus ūdenī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atraisījis laivu, ielēcu tajā un atgrūdos ar airi no malas. Biju vairākreiz redzējis citus airējam un sāku tāpat kā viņi tašķīt ar airi uz visām pusēm. Bet laiva peldēja nevis tur, kur es gribēju, uz augšu.., bet slīdēja pa straumi lēni lejup.</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 401.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs airēja, bet Jēkabs ar Martu sēdēja viņam pretī. Spēcīgi cilādams airus, Andrejs ar labpatiku vēroja savus draugus.</quote>
          <bibl>Zv 56, 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/airēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šādā veidā virzīt (laivu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Airēt laivu uz krastu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tas pats Sniedze.. bija arī sadarinājis laivu slaidu kā līdaku, viegli airējamu.</quote>
            <bibl>Birze 3, 154.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airētājs:1" sortKey="airētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">airētāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airētājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas airē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet viņš ar sparu cērtas airos, tā ka laiva nodreb, nolīgojas un šļakatas sitas gaisā. Tad airētājs atliec muguru..</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 175.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaidot uz mielastu, atraisījās no krasta vairākas laivas un, izveicīgu airētāju vadītas, vizināja viesus uz izslavētajām salām.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 202.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/airētājs:1/2" n="2">
        <def>Sportists, kas specializējies airēšanā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airēties:1" sortKey="airēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airēties:1/1" n="1">
        <def>Airējot virzīties (kurp). Irties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš airējās malā uz to vietu, kur sēdēja Līna.</quote>
          <bibl>Upīts II, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekāpu laivā un bīdījos uz priekšu, airējos un neskatījos atpakaļ..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/airēties:1/1/1" n="1">
          <def>Izdarīt airēšanai līdzīgas kustības (ar rokām vai kājām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Edžiņš ar kājām spēcīgi airējās, turēdamies pretī straumei..</quote>
            <bibl>Grīva 4a, 410.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar abiem elkoņiem airēdamās, viņa spraucās no pūļa laukā..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 421.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airis:1" sortKey="airis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airis:1/1" n="1">
        <def>Īpaši veidots rīks airēšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Divi airi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Airu laiva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Voldis.. skatījās, kā jauni cilvēki vizinājās raibi izkrāsotās laiviņās. Svārkus novilkuši,.. viņi neveikli cilāja airus.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nolicis airi, noliecos pār laivas malu un sāku raut ūdens augus...</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Griniņš ievilka airus un ļāva laivai slīdēt lēni uz priekšu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 12, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uzvarētāji atkal sēdās airos un gatavojās irties prom.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nosēdies airos, Pičs ar vienmērīgiem un spēcīgiem vēzieniem dzina laivu uz priekšu.</quote>
          <bibl>Vanags 10, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airkāji:1" sortKey="airkāji" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airkāji</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. airkājis, -ja, v.; zool.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airkāji:1/1" n="1">
        <def>Zīdītāju kārta, kurā ietilpst, piemēram, roņi, vaļi, delfīni.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/airkāji:1/2" n="2">
        <def>Vēžveidīgo kārta, kurā ietilpst sīki vēzīši bez čaulas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No vēžveidīgajiem ezeros sastop ūdensblusas, airkājus, gliemeņvēžus..</quote>
          <bibl>Spuris 1, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jūras airkāji ir reņģu un brētliņu galvenā barība.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/airsols:1" sortKey="airsols" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">airsols</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/airsols:1/1" n="1">
        <def>Sols laivā, uz kura sēž airētājs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aisbergs:1" sortKey="aisbergs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aisbergs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aisbergs:1/1" n="1">
        <def>Liela, peldoša ledusmasa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Irstošs aisbergs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aisberga atlūzas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kuģis apturēja mašīnas 70 metru no aisberga. Peldošais ledus kalns bija gandrīz ceturtdaļkilometra garš un 60 metru augsts!</quote>
          <bibl>Zv 62, 4, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no [Grenlandes] krastiem katru gadu aizpeld ap 15 000 aisbergu.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 12, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aita:1" sortKey="aita" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aita</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aita:1/1" n="1">
        <def>Atgremotājs lauksaimniecības dzīvnieks, no kura iegūst gaļu, vilnu, kažokādas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķirnes aita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas aita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karakula aita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sīksprogu aita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšgalves aita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aitu gans.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki pieradināja sev mājlopus, kas viņiem visādi palīdzēja...govs deva cilvēkiem savu pienu; aita ļāva cirpt savu vilnu..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 218.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz resnajām sijām [istabā] stāv aizbāztas.. dzirkles. Dzirkles tikai tad izņem, kad jācērp aitas..</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilks iznāca klajās ganībās; Prom aitas bailīgi aizmetās.</quote>
          <bibl>Rainis I, 342.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aitas tik sprogainas un kuplas, ka atgādina melnas, baltas un pelēkas krizantēmas.</quote>
          <bibl>Ādamsons 1, 213.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aita:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; vienk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neattapīgs, arī naivs cilvēks.</def>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aita:1/2" n="2">
        <def>Šo dzīvnieku mātīte.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ieblējās aita, sargādama savus jērus..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bija pienākusi [pie cilvēkiem] klāt arī lielā aita, Sprogainīša māte. Tā bija noaugusi ar vilnu gandrīz līdz pašai zemei.</quote>
          <bibl>Talcis 3, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aitāda:1" sortKey="aitāda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aitāda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aitāda:1/1" n="1">
        <def>Aitas āda (parasti kažokāda).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aitādas apkakle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [uz kārts] bij baltu aitādu kažociņš ar gaišpelēku drēbi un vatēta, šaura jaka..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ienāca sārtvaidzis puika.. neaizpogātā aitādas kažociņā..</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aitasgalva:1" sortKey="aitasgalva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aitasgalva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -as, v. dat. -am, s. dat. -ai, kopdz.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aitasgalva:1/1" n="1">
        <def>Neattapīgs, dumjš cilvēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Aitasgalva," apakšvirsnieks.. apsauca steidzīgo kareivi, "parastā dokumentu pārbaude. Bēgt nevajag."</quote>
          <bibl>Birze 3, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aitiņa:1" sortKey="aitiņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aitiņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aitiņa:1/1" n="1">
        <def>Dem. → aita.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augšā - zilas debesis, zibošas mākoņu aitiņas un cīruļu nebeidzama trallināšana; lejā - spilgti zaļumi, balti ziedi..</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 67.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upe.. plūda mierīgi, atspoguļodama savā dzelmē zilās debesis ar retām, baltām mākoņu aitiņām..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 131.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aitiņa:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Naivs, aprobežots cilvēks.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Un vai tad tu pati tiešām nekā nezini, ak, neesi taču aitiņa, neizliecies par aitiņu, - vai tad tu nu tīri nezinātu, kāpēc tava mamma tik bieži nav nakti mājās!" [Saka viena meitene otrai.]</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 222.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aitkopējs:1" sortKey="aitkopējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aitkopējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aitkopēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aitkopējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas kopj aitas. Aitkopis.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aitkopība:1" sortKey="aitkopība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aitkopība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aitkopība:1/1" n="1">
        <def>Aitu audzēšana gaļas, vilnas, kažokādu iegūšanai. Attiecīgā lopkopības nozare.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarboties ar aitkopību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Latvijā aitkopība izveidojas par vienu no lopkopības svarīgākajām nozarēm.</quote>
          <bibl>Zv 52, 12, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aitkopis:1" sortKey="aitkopis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aitkopis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pja, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aitkope</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -pju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aitkopis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar aitkopību. Aitkopības speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izcils aitkopis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiz:1" sortKey="aiz" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiz</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar ģen.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/1" n="1">
        <def>Norāda vietu, kuras aizmugurē kas atrodas vai noris.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz resnajām sijām [istabā] stāv aizbāztas sīpolu buntes [saišķi], ķimeņu kūlīši..</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz skursteņiem, aiz jumtiem pamalē bija balti mākoņi, kā sniega kupenas, dzidri un tīri.</quote>
          <bibl>Laicens I, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kraukļu kalnā viņam garām aizdrāzās barona divjūgs, atstādams aiz sevis garu putekļu grīsti.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 186.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aiz sienas kaimiņa istabā vecmodīgais pulkstenis sāka šņākt un sist: viens... trīs... pieci..</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 254.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/1/1" n="1">
          <def>Norāda vietu, robežu, ārpus kuras kas atrodas, noris.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ivanovas audēju darbs pazīstams tālu aiz mūsu zemes robežām.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 241, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/1/2" n="2">
          <def>Norādot vietu, kuras aizmugurē priekšmets atrodas, izsaka šī priekšmeta pazīmi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Krūmāju aiz ataugas nost un plēst augšā!"</quote>
            <bibl>Upīts 4, 652.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[ezers] kādā jaukā dienā piepeši sāk.. celties augšā no krastiem.. Tā ir bijis ar to ezeru aiz meža.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 306.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/1/3" n="3">
          <def>Norāda vietu, kuras aizmugurē kas virzās vai tiek virzīts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlīt aiz piedurknes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizslēpties aiz stūra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Komanda jau strādā deviņas stundas bez atpūtas...Aiz īsajiem cimdiem [zvejniekiem] tek sāļais ūdens..</quote>
            <bibl>Grīva 5, 128.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule nogājusi jau lielu gabalu un nu.. aizgrimst aiz mākoņiem.</quote>
            <bibl>Kurcijs 4, 333.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Puisēns.. aizbāza īkšķus aiz bikšu lencēm.</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 10, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/1/4" n="4">
          <def>Norāda secību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viens aiz otra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cits aiz cita.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lilija nāk. Aiz viņas pa pēdām mamma.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 452.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šalks Daugava, nemiera skauta, Kā viļņi aiz gada nāks gads..</quote>
            <bibl>Krūklis 3, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/2" n="2">
        <def>Norāda uz to, kam pieskaras, ko tver, ved, tur u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Satvert zēnu aiz apkakles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vest aiz rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ja kāds to iedrošinājās saķert aiz astes, Bobis [suns] bez apdomāšanās cirta zobus tā rokā.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 293.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārcēlājs, turēdamies aiz tērauda troses, lēnām dzina tukšo prāmi Daugavā..</quote>
          <bibl>Zv 58, 19, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns.. satvēra smago čuguna katlu aiz stīpas, piepūta vaigus un - ū-up... katls bija nocelts.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiz:1/3" n="3">
        <def>Norāda iemeslu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz aprēķina.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz laba prāta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gavilēt aiz prieka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raudāt aiz bēdām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nē, bērniem nemaz nelikās jocīgi, ka skolotāja apavi čīkst. Viņi smējās aiz cita iemesla..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un es raudu un elsāju, raustīdamies kā krampjos, aiz bailēm no tēva dusmām, aiz apziņas, ka esmu briesmīgi noziedzies, un aiz apmulsuma no visa tā, kas ap mani notiek.</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 402.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>...Emīlija.. nespēja vienaldzīgi noskatīties, ka par Augustu neviens negādā un nerūpējas. Viņas sirds bija pilna, tā kūsāja aiz līdzcietības..</quote>
          <bibl>Grants 7, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiza:1" sortKey="aiza" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiza</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiza:1/1" n="1">
        <def>Dziļš, šaurs, stāvs padziļinājums zemes virsmā (parasti kalnos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnu aiza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš gar aizas malu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klinšu nobrukums aizā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretī zilajām debesīm paceļas varenas.. kalnu grēdas, aizās krāčaini veļas straujās upes..</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Starp kalniem kā atplestas zvēru rīkles rēgojas melnas aizas..</quote>
          <bibl>Bērn 46, 5, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgais [pa namu jumtiem bēgošajam pagrīdniekam] - rāpties gar pašu šauro šķautni, riskējot ik brīdi pazaudēt tumsā līdzsvaru un nogāzties ielas piecstāvainajā aizā.</quote>
          <bibl>Imermanis 2, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tie [mākoņi] kāpj viens aiz otra ar bezdibenīgām aizām un starpām.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 301.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizaicināt:1" sortKey="aizaicināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizaicināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaicināt:1/1" n="1">
        <def>Aicināt un panākt, ka ierodas (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas viņa dēlu bij pie sevis aizaicinājis.</quote>
          <bibl>ME I, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizains:1" sortKey="aizains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kur ir daudz aizu. Aizām bagāts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizaini kalnāji.</quote>
          <bibl>ME I, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizairēt:1" sortKey="aizairēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizairēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizairēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Airējot attālināt (piemēram, laivu). <mentioned>imperf.</mentioned> Airēt prom. Airējot nogādāt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizairēt laivu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizairēt laivu līdz krastam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizairēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizairēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns steidzīgi aizairēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizairēt garām citām laivām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizairēties:1" sortKey="aizairēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizairēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizairēties:1/1" n="1">
        <def>Airējoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Airēties prom. Airējoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizairēties pret straumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizairēties uz otru upes krastu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizāķēt:1" sortKey="aizāķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizāķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizāķēt:1/1" n="1">
        <def>Āķējot aizlikt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizāķēt stieples galu aiz durvju roktura.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizāķēt:1/1" n="1">
        <def>Sastiprināt, sasaistīt ar āķi. <mentioned>imperf.</mentioned> Āķēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizāķēt jostu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizāķēt svārkus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizāķēties:1" sortKey="aizāķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizāķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizāķēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizāķēt (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizāķēties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizāķēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stieples gals aizāķējās aiz margām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizalvot:1" sortKey="aizalvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizalvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizalvot:1/1" n="1">
        <def>Piepildīt ar alvu (plaisu, spraugu, dobumu). <mentioned>imperf.</mentioned> Alvot ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizalvot plīsumu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizalvot:1/1/1" n="1">
          <def>Piepildot (caurumu, spraugu) ar alvu, izlabot (metāla priekšmetu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizalvot cauro kannu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizart:1" sortKey="aizart" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizart</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-aru, -ar, -ar, pag. -aru</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizart:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot aizpildīt <mentioned>imperf.</mentioned> Art ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svētdienas, vakarā.. bija aizarta [pēc stādīšanas] pēdējā kartupeļu vaga..</quote>
          <bibl>Bērn 47, 6, 16.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizart:1/1/1" n="1">
          <def>Arot likvidēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizart ceļu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ir jau modusies no miega Klusā sādža ezermalā. Traktoristi kalna galā Aizar senās posta ežas.</quote>
            <bibl>Vejāns 1, 99.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizart:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot nokļūt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizart līdz vagas galam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizart:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt art, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizarts tīrums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizaudzēt:1" sortKey="aizaudzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizaudzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaudzēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka aizaug (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizaudzēt krūmus šķūnītim priekšā.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaudzēt:1/1/1" n="1">
          <def>Panākt, ka augot aizsedz, aizēno.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizaudzēt verandas logus ar vīnstīgām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaudzēt:1/2" n="2">
        <def>Izaudzēt, ieaudzēt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Avenes aizaudzētas līdz pašam dārza stūrim.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaudzēt:1/3" n="3">
        <def>Ļaut vai panākt, ka (ievainojums) pārklājas ar jauniem audiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizaudzēt cirtuma robu kociņa stumbrā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizaugt:1" sortKey="aizaugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizaugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -aug, pag. -auga; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties, piepildīties (ar augiem) - par dīķi, ezeru u. tml. <mentioned>imperf.</mentioned> Augt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līcis aizaudzis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kanāls aizaudzis ar zālēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie ezeriem nepieskaita arī tādus seklus, kaut arī lielus ūdens baseinus, kuri aizauguši tā, ka līmenis pilnīgi klāts ar ūdensaugiem.</quote>
          <bibl>Spuris 1, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lielajā parkā atradās plats, kalmēm un meldriem gandrīz pilnīgi aizaudzis dīķis.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/1/1" n="1">
          <def>Par ceļu, lauku, dārzu u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sakņu dobes aizaugušas ar nezālēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brien atkal visi [mednieki sniegā] pret kalniņu uz muižas ganībām, pa krūmu aizaugušu klajumu..</quote>
            <bibl>Upīts 18, 44.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nestaigāti ceļi un takas aizaug.</quote>
            <bibl>Vīlips II, 410.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/1/2" n="2">
          <def>Augiem aizsedzot, kļūt necaurredzamam vai aizēnotam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Logs pilnīgi aizaudzis ar ceriņiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Parka vidū.. šur tur starp alkšņiem un liepām [bija] mazas, apīņu stīgām aizaugušas lapenes.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/2" n="2">
        <def>Augot aizstiepties (kur, līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krūmi aizauguši līdz pašai mājai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dūmus vējš aiznesa jūrā, un tie labu laiku slīdēja kuģim līdzi kā čemurains zars, kas tālu aizaudzis no stumbra.</quote>
          <bibl>Lācis 10, 201.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/2/1" n="1">
          <def>Savienojumā ar "priekšā": augot aizstiepties, sakuplot (kam priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Koks aizaudzis logam priekšā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Mikiņš ir aizkāpis [bērzā] līdz pašam strazdu būrim un sāk aplūkot pasauli...redz jauno kolhoza ciematu tālajā kalnā.. Un vairāk nekā nevar saredzēt. Jo pārējie bērzi aizauguši pasaulei priekšā.</quote>
            <bibl>Vanags 9, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ilga atceras vāji, kā izauga māja viņiem līdzās. Aizauga priekšā bērzu kalniņam, tagad tikai koku galotnes redzamas pa logu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/3" n="3">
        <def>Pārklāties, piepildīties ar jauniem audiem (par ievainojumu augos). <mentioned>imperf.</mentioned> Augt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skrambājumi koka mizā aizauguši.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/3/1" n="1">
          <def>Augot, pārveidojoties sašaurināties vai pilnīgi aizsprostoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[ja slimo ar stenozi] pamazām aizaug balsene, augšējie elpošanas ceļi vai arī barības vads..</quote>
            <bibl>Pad J 59, 197, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/3/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizdzīt (par brūci).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rēta pamazām aizaug.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Nu, arī cita cilvēka galvā viņš [ievainojums] tik drīzi neaizaugtu!" pirmais runāja, "tas bija par tiesu [patiešām] spēriens!"</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 164.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaugt:1/3/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizsērēt, piepildīties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..sniegs tevis dēļ lai ielauž jumtu, skurstenis lai aizaug kvēpiem.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 425.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Švirkstēdami salūst resnie [rudzu] salmi mašīnā, un no pelavām un putekļiem vesels mākonis sitas man acīs...Kakls gan putekļiem aizaudzis un nāsis ciet, es tikko velku elpu.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizaulekšot:1" sortKey="aizaulekšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizaulekšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaulekšot:1/1" n="1">
        <def>Aulekšojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Aulekšot prom. Aizauļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs aizaulekšoja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas salēca zirgiem mugurā un, krēpēs ieķērusies, aizaulekšoja.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jātnieks acumirkli apstājas un atkal aizaulekšo.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 23.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaulekšot:1/1/1" n="1">
          <def>Aulekšojot nokļūt (kur, pie kā, aiz kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jātnieks aizaulekšoja aiz meža līkuma.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kumeļš aizaulekšoja pie ķēves.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pie tirgus laukuma viņai [gājējai] aizaulekšoja garām.. kariete..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 74.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizaulekšoju.. līdz pirtij paskatīties, vai jau nāk baznīcēni.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis Ila, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizauļot:1" sortKey="aizauļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizauļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizauļot:1/1" n="1">
        <def>Auļojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Auļot prom. Aizaulekšot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kumeļš satracināts.. aizauļoja kā viesulis.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 43, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizauļot:1/1/1" n="1">
          <def>Auļojot nokļūt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kumeļi aizauļoja līdz aplokam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jātnieks aizauļoja gājējiem garām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mājup no robežas vakarā ziemu Aizauļo jātnieks pa puteni bargu.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs [tūristi] redzējām medniekus straujos zirgos aizauļojam kalnos.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 228, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizause:1" sortKey="aizause" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizause</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizause:1/1" n="1">
        <def>Vieta aiz auss.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tev jau sirmas aizauses.</quote>
          <bibl>ME I, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizauss:1" sortKey="aizauss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizauss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizauss:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas aiz auss.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizauss dziedzeris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizauss vēna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizauss paugurs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizaust:1" sortKey="aizaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizaust</orth>
        <pron>aizàust</pron>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -aust, pag. -ausa; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaust:1/1" n="1">
        <def>Iesākt aust (par gaismu, dienu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīts aizausis.</quote>
          <bibl>ME I, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizaust:2" sortKey="aizaust" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizaust</orth>
        <pron>aizaûst</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-aužu, -aud, -auž, pag. -audu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaust:2/1" n="1">
        <def>Iesākt aust, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte aizaudusi audeklu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaust:2/1/1" n="1">
          <def>Noaust (līdz kādai vietai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizaust audeklu līdz pusei.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizaust:2/2" n="2">
        <def>Veidojot tīklu, aizdarīt vai pārklāt (par zirnekli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirneklis aizaudis loga stūri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks visu aizaudīs kā zirneklis, Bet manus [vecā gada] darbus ļaudis ilgi minēs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 93.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pajūgs pēdējais jau nozudis aiz priedēm, Dubļus aizauž sarmas vižņi blāvi.</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizaust:2/2/1" n="1">
          <def>Izveidot (tīklu kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[pele] steidzās uz alas izeju.. Nekaunīgais zirneklis bija alai priekšā aizaudis savu tīklu.</quote>
            <bibl>Bērn 57, 9, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbadīt:1" sortKey="aizbadīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbadīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbadīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Savienojumā ar "garām": badot neskart.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vērsēns aizbadīja kokam garām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbadīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Badot aizgrūst, aizsviest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Govs aizbadīja visu barību projām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbadīt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizbakstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbadīt loga spraugas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbadīt segu gar gultas malu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbadoties:1" sortKey="aizbadoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbadoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; parasti divd. formā: aizbadojies</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbadoties:1/1" n="1">
        <def>Ilgi būt neēdušam vai nepietiekami ēdušam un just lielu izsalkumu. Izbadoties (biežāk).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbadojies suns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lopi aizbadojušies rija sienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skrēja [cilvēki] aizelsušies, aizbadojušies, citu laupījumu sakairināti, meklēja kādu attālāku veikalu, kas vēl nebūtu iztukšots.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 288.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbaidīt:1" sortKey="aizbaidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbaidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbaidīt:1/1" n="1">
        <def>Baidot panākt, ka attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Baidīt prom. Aizbiedēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ūja! Tā jau aizbaidīsi visas zivis!" Jancis pukojās. "Kāpēc tu laid [makšķeres] kātu ūdenī? Vai domā, zivis neredz un nedzird tādu blīkšķi?"</quote>
          <bibl>Valdis 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[bambusa ksilofonam] ir arī praktiskā nozīme, jo tas aizbaida no rīsa laukiem putnus.</quote>
          <bibl>Zv 58, 21, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbaidīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Panākt, ka aiziet, izvairās. Atsvešināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar garām runām viegli var cilvēkus aizbaidīt, bet to es negribu panākt...</quote>
            <bibl>Brodele 7, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbakstīt:1" sortKey="aizbakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbakstīt:1/1" n="1">
        <def>Bakstot, spiežot (ko iekšā), aizdarīt (spraugu, caurumu). <mentioned>imperf.</mentioned> Bakstīt ciet. Izlabot (ko), aizpildot spraugu, caurumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbakstīt spraugas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..logus aizbakstīt, durvis sakalt.. - bija Klāva darbs.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagadējais Andžēns piedrīvēja atvērušās sienu šķirbas [spraugas].. un aizbakstīja jumtu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbangot:1" sortKey="aizbangot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbangot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbangot:1/1" n="1">
        <def>Aizvirzīties prom (par viļņiem, bangām). Aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bangas aizbangoja, jūra apklusa.</quote>
          <bibl>ME pap I, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbangot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aiznest prom (piemēram, laivu, kuģi) - par viļņiem, bangām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bangas laivu aizbangoja no krasta.</quote>
            <bibl>ME pap I, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbarikādēt:1" sortKey="aizbarikādēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbarikādēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbarikādēt:1/1" n="1">
        <def>Aizsprostot (ar dažādiem priekšmetiem, parasti cīņā, gatavojoties cīņai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbarikādēt logus un durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbarikādēt ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ielu aizbarikādēja ar akmeņiem un kokiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis bija aizbarikādētas soliem un galdiem, bet lielgabala šāviņš sadragāja tās.</quote>
          <bibl>Bērce 4, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšas kāpnes; ir gan logs, bet tas aizbarikādēts veļas vannām un visādiem citiem krāmiem.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbarikādēties:1" sortKey="aizbarikādēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbarikādēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbarikādēties:1/1" n="1">
        <def>Aizsprostot (ar dažādiem priekšmetiem) pieeju sev. Izveidot sev slēpni (parasti cīņā, gatavojoties cīņai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbarikādēties ar smilšu maisiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lokomotīves katls bija beidzot pietiekoši sasildīts, mašīnists arī bija aizbarikādējies aiz malkas un kūdras kā kurmis alā.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbāznis:1" sortKey="aizbāznis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbāznis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbāznis:1/1" n="1">
        <def>Priekšmets, ar ko aizbāž, noslēdz (trauka vai caurules) atvērumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai karsējot gaiss neizspiestu korķus vai cita veida aizbāžņus [no traukiem], tad tie ir jāpārsien ar auklu vai stiepli.</quote>
          <bibl>Vimba 1, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar [pudeles] papīra aizbāžņi plūst pazīstama smaka - baldriāns, ēteris un vēl kas kodīgs.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 286.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbāzt:1" sortKey="aizbāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bāžu, -bāz, -bāž, pag. -bāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbāzt:1/1" n="1">
        <def>Bāžot (ko), piepildīt, aizdarīt vai aizsprostot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbāzt pudeli ar korķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbāzt caurumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprūsējušās, sasprēgājušās rūtis nostiprināja skalganiem [skaliem], aizsita dēlīšiem, aizbāza lupatām..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbāzis atslēgas caurumu ar vates vīkšķi, vecais atviegloti nopūtās.</quote>
          <bibl>Kar 57, 9, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaišie, kuplie mati gūlās viņai uz pleciem. Aizbāzusi ausis ar pirkstiem, viņa mācījās.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbāzt:1/2" n="2">
        <def>Bāžot novietot (kur, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbāzt cimdus aiz jostas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [komandieris] pieliecās, izvilka aiz zābaka aizbāzto raķešpistoli un.. izšāva.</quote>
          <bibl>Grigulis 9, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paēdušas, pīles aizpeld ezera vidū, mātītes pēkstēdamas aizsauc arī pīlēnus līdzi, aizbāž knābjus mugurā aiz spārniem un te droši atdusas..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbēgt:1" sortKey="aizbēgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbēgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bēgu, -bēdz, -bēg, pag. -bēgu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbēgt:1/1" n="1">
        <def>Bēgot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Bēgt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizbēga pār lauku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagūstītais izmisīgi cīnījās ar suni, lai atbrīvotos un aizbēgtu..</quote>
          <bibl>Grīva 6, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Odze pirmā pamanīja ezieni un, galvu pacēlusi, šņāca tai pretim, gribēdama, kā arvien, pienācēju atbaidīt un tad pati aizbēgt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 74.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilga guļ un domā, miegs kaut kur aizbēdzis.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 307.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbēgt:1/1/1" n="1">
          <def>Bēgot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zaldātos tam bij jāiet. Aizbēga uz Ameriku. Pieci gadi kā ūdenī..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 243.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brekšu Jūle nakts laikā bija aizbēgusi uz Grašiem un negāja vairs atpakaļ uz māju.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 131.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbēgt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vairoties (no kā), censties nemanīti aiziet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Man tagad jāiet, redzi, tavs brālis nāk šurp." – "Atkal tu aizbēdz, bailīgais!"</quote>
            <bibl>Lācis II, 338.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbērt:1" sortKey="aizbērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-beru, -ber, -ber, pag. -bēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbērt:1/1" n="1">
        <def>Berot (ko iekšā, virsū), aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Bērt ciet. Berot likvidēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbērt bedri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbērt aku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgais līdzeklis ir - aizbērt šo avotu. Un viņi to arī izdarīja. Sabēra avotā smiltis, gružus un akmeņus.</quote>
          <bibl>Paegle 4, 149.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veco ierakumu vairākās vietās aizbēra [šāviņi]..</quote>
          <bibl>Grigulis 9, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kam ziema aizbēra kapu, Tos visus ziedonis augšā ceļ..</quote>
          <bibl>Aspazija IV, 334.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbērt:1/2" n="2">
        <def>Berot novietot (aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbērt gružus aiz šķūņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Palmu saknes [pārstādot podā] novieto tieši vidū, pēc tam aizber zemi gar trauka malām un ar koka skaidu pieblīvē, lai nepaliktu spraugas..</quote>
          <bibl>Dindonis I, 197.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbīdīt:1" sortKey="aizbīdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbīdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbīdīt:1/1" n="1">
        <def>Bīdot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Bīdīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbīdīt galdu un krēslus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzmanīgi aizbīdīt pilno trauku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acīm redzami viņi laivu aizbīdījuši tālāk.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 154.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbīdīt:1/1/1" n="1">
          <def>Bīdot novietot (kur, aiz kā u. tml.). Aizstumt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbīdīt solu aiz galda.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbīdīt cepuri acīm priekšā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sazvērnieki iznāca no raktuvēm, aizbīdīja ejai priekšā šīfera bluķi un brīdi apstājās.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 46.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbīdīt:1/2" n="2">
        <def>Bīdot aizdarīt, aizvērt. <mentioned>imperf.</mentioned> Bīdīt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbīdīt skapja durvis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbīdīties:1" sortKey="aizbīdīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbīdīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbīdīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizbīdīt (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbīdīties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizbīdīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slēģi aizbīdījās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slūžas aizbīdījās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbīdnis:1" sortKey="aizbīdnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbīdnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbīdnis:1/1" n="1">
        <def>Priekšmets, ar ko nostiprina (aizvērtas durvis, vārtus, vāku u. tml.). Bulta, aizšaujamais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vārtu aizbīdnis bija nokritis zemē.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbīdnis:1/2" n="2">
        <def>Ierīce (caurules) noslēgšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tiek.. atvērti aizbīdņi - jaunais ūdensvads nodots rīdziniekiem kā skaista svētku velte.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 172, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbīdnis:1/2/1" n="1">
          <def>Plāksne, ar ko noslēdz dūmvadu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izkurējās krāsniņa. Izgailēja zilās uguntiņas. Aiztaisīja aizbīdni.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecmāmiņa steigšus atrāva vaļā krāsns aizbīdni un durtiņas.</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 34.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbiedēt:1" sortKey="aizbiedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbiedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbiedēt:1/1" n="1">
        <def>Biedējot likt attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Biedēt prom. Aizdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizbiedēja vāveri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elektriskie biedēkļi, šāvieni un raķetes putnus aizbiedē tikai neilgu laiku.</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbiedēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Panākt, ka aiziet, netuvojas. Atvairīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zini, tagad nevar runāt. Drīz būs barotava, un tur varbūt pašlaik kāds zaķis mielojas. Ja runāsim - aizbiedēsim.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņai kļuva skumji un arī vientuļi. Ēriku viņa aizbiedēja [ar asiem vārdiem], bet nevienam citam gar viņu nav daļas..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 352.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildinājums:1" sortKey="aizbildinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildinājums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aizbildināt, aizbildināties. Izteikums, ar ko aizbildina vai aizbildinās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildinājuma raksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieņemt aizbildinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noraidīt aizbildinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es tev saku, tu esi pavisam nemācīts kaķis! Vienīgais aizbildinājums, ka jauns vēl esi. [Zēns saka kaķim.]</quote>
          <bibl>Upīts XV, 194.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbildinājums:1/1/1" n="1">
          <def>Iemesls, ar ko aizbildina vai aizbildinās.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šāds aizbildinājums nepārliecināja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sadomāt dažādus aizbildinājumus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildināšanās:1" sortKey="aizbildināšanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildināšanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, dsk. -ās, ģen. -os, akuz. -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildināšanās:1/1" n="1">
        <def>Darbība → aizbildināties.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildināšanās:1/2" n="2">
        <def>Aizbildinājums (sev par labu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievērot aizbildināšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu - komjauniešu plānā ir šogad uzcelt tautas namu. Un, tā kā Zenta ar rītdienu ir neesošā tautas nama vadītāja, tad viņai jāatbild, lai līdz rudenim tautas nams būtu. Nekādu aizbildināšanos nepieņemsim.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 445.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbildināšanās:1/2/1" n="1">
          <def>Savas rīcības īsto motīvu slēpšana aiz ārēja iegansta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā ir tikai izdomāta aizbildināšanās.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildināt:1" sortKey="aizbildināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildināt:1/1" n="1">
        <def>Norādīt, minēt iemeslus (kāda) rīcības attaisnošanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildināt zēnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildini mani!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlo mājā atnākšanu Trīne aizbildināja ar to, ka izstāstīja vecajiem [vecākiem] visu gadījumu ar laipām..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ienāca māte...Es gribēju ko teikt, lai Jāni aizbildinātu, bet māte tūliņ apgriezās un izgāja.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildināties:1" sortKey="aizbildināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizbildināt. Attaisnoties, aizstāvēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēģinu aizbildināties ar to, ka putns māk peldēt, ka viņam nemaz tik grūti nav. [Zēnu bar par to, ka viņš iesviedis putnu ūdenī.]</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 56.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbildināties:1/1/1" n="1">
          <def>Atteikties, izvairīties (minot kāda iemeslu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mani tūlīt sēdina pie galda, bet es aizbildinos, ka esmu mājā tikko ēdis..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 95.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbildinājies ar gatavošanos rītdienas lekcijai, viņš ieslēdzās uz visu nakti savā kabinetā..</quote>
            <bibl>Niedre 6, 193.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildnība:1" sortKey="aizbildnība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildnība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildnība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Likumā noteikta forma rīcības nespējīga pilsoņa personisko un mantisko tiesību aizsardzībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodibināt aizbildnību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelt aizbildnību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsoni, kas.. nespēj savu darbību vadīt vai saprast tās nozīmi, tiesa var atzīt par rīcības nespējīgu Latvijas PSR civilprocesa kodeksā noteiktajā kārtībā, un viņam tiek nodibināta aizbildnība.</quote>
          <bibl>Civilk 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbildnība:1/1/1" n="1">
          <def>Mantas apsardzība pilsoņa prombūtnes laikā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mantai, kas pieder pilsonim, kurš atzīts par bezvēsts promesošu, nodibina aizbildnību.</quote>
            <bibl>Civilk 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildnība:1/2" n="2">
        <def>Rūpes, gādība par kādu, viņa interešu aizstāvēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..būtu pareizi, ja vecākie kombainieri ne uz mirkli neizlaistu no savas aizbildnības jaunos, pastāvīgi atrastos viņu tuvumā un vajadzības gadījumā ātri sniegtu tiem biedrisku palīdzību.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 178, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildniecība:1" sortKey="aizbildniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildniecība:1/1" n="1">
        <def>Aizbildnība (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai gan balto stārķi.. visā pasaulē aizsargā cilvēka aizbildniecība, tomēr pēdējos gados dažādās Eiropas valstīs šo putnu skaits ir samazinājies.</quote>
          <bibl>Zv 59, 23, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildniecisks:1" sortKey="aizbildniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizbildnieciski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildniecisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz aizbildniecību, tāds, kas saistīts ar to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildnieciska rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildnieciski izturēties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbildnis:1" sortKey="aizbildnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbildnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizbildne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildnis:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kas veic aizbildnības (1) pienākumus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iecelt aizbildni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildņa pienākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daktu tēvs ieradās mūsu mājā visgrūtākajos dzīves brīžos.. Tā mana tēva bērēs, pēc tam pie bāreņu mantu uzņemšanas un aizbildņu celšanas..</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 163.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbildnis:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas ļoti rūpējas par kādu, aizstāv viņa intereses.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visi viņi [strādnieki] te sadzīvojušies, nez par kādiem aizbildņiem grib uzmesties [jaunajam strādniekam], soli nepaspersi pēc sava prāta.</quote>
          <bibl>Jauno v 56, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbilst:1" sortKey="aizbilst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbilst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bilstu, -bilsti, -bilst, pag. -bildu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbilst:1/1" n="1">
        <def>Pateikt (ko labu) par kādu izdevīgā, vajadzīgā brīdī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbilst labu vārdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam nav neviena, kas kādu vārdu aizbilstu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbilst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>divd. formā: aizbilstams; jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas pakļauts aizbildnībai (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbilstama manta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbilstamais:1" sortKey="aizbilstamais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbilstamais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizbilstamā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbilstamais:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, pār kuru nodibināta aizbildnība (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkoties aizbilstamā interesēs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbilstamais:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, par kuru aizbilst.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbirt:1" sortKey="aizbirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -birst, pag. -bira; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbirt:1/1" n="1">
        <def>Birstot (piemēram, smiltīm, gružiem), piepildīties, aizsprostoties. <mentioned>imperf.</mentioned> Birt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bedre aizbira ar smiltīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecā aka aizbirusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Avoti aizbiruši.</quote>
          <bibl>ME I, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbirt:1/2" n="2">
        <def>Birstot nokļūt (aiz kā, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Milti aizbira maisam garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siens aizbiris aiz apkakles.</quote>
          <bibl>ME I, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbizināt:1" sortKey="aizbizināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbizināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbizināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Panākt, ka aizbizo (govis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizbizināja govis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbizināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizbizot.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbizot:1" sortKey="aizbizot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbizot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbizot:1/1" n="1">
        <def>Bizojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Bizot prom. Bizojot nokļūt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Govis aizbizo mājā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tele saslien asti gaisā un aizbizo kalnā pie citiem lopiem.</quote>
          <bibl>Vanags 3, 101.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbizot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizskriet (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns aizbizojis uz mežu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizblākšķēt:1" sortKey="aizblākšķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizblākšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -blākšķ, pag. -blākšķēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizblākšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -blākš, pag. -blākšēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizblākšķēt:1/1" n="1">
        <def>Ar blākšķi aizvērties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..aiz Antona [cietumā] aizblākšķēja durvis un noskrapstēja atslēga..</quote>
          <bibl>Laicens 2, 298.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nedrošiem soļiem ieeju kamerā,.. un durvis aizblākš ciet.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizblandīties:1" sortKey="aizblandīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizblandīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizblandīties:1/1" n="1">
        <def>Blandoties aizklīst. Nozust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas tēvs to, tikai trīs gadus vecu, atnesa šurp un tad pats nezin kur aizblandījās. Runāja, ka tas esot aizgājis uz pavisam citu apgabalu..</quote>
          <bibl>Saulietis II, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņā [meitenē] pašā brieda īgnums pret Liliju: katru vakaru tā varēja aizblandīties no mājas, bet tieši šovakar guļ kā sieksta.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 214.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizblīvēt:1" sortKey="aizblīvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizblīvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizblīvēt:1/1" n="1">
        <def>Blīvi aiztaisīt, arī aizsprostot, aizsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc brītiņa logu aizblīvēja vecā atzveltnes krēsla polsterētā mugura.</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 4, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbojāt:1" sortKey="aizbojāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbojāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbojāt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji sabojāt. Iebojāt (biežāk).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kokam aizbojāta miza.</quote>
          <bibl>ME I, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbraucējs:1" sortKey="aizbraucējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbraucējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizbraucēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbraucējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas dodas vai gatavojas doties ceļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbraucēji kārtoja saiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi atvadījās no aizbraucējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zēni atraisa zirgu no slitas un padod [mātei] grožus. Uz balkona stāv dažas meitenes un māj sveicienus katram aizbraucējam.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 255.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vilciens lēnītiņām sāk ripot. Aizbraucēji un pavadītāji māj.. ar rokām un mutautiņiem..</quote>
          <bibl>Bērn 57, 2, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbraukt:1" sortKey="aizbraukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbraukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-braucu, -brauc, -brauc, pag. -braucu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbraukt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Braucot attālināties, braukšus doties prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Braukt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbraukt uz ilgu laiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbraukt ar vilcienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs jau aizbraucis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbrauca daudz pajūgu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāzinieki aizbrauca sapušķotiem zirgiem un zvaniem pie ilksīm.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzamajā rudenī viņš aizbrauca tikai uz īsu laiku, tad atkal pārradās.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 43.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbraukt:1/1/1" n="1">
          <def>Braucot nokļūt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbraukt aiz meža stūra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbraukt pie ārsta.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iesēdušies autobusā, aizbraucām uz Pionieru pili.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 17, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vanadziņš pa logu noskatījās, kā laiva aizbrauc selgā, kļūst maza, maziņa un beidzot pazūd pavisam.</quote>
            <bibl>Lācis 9, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[kolhoznieki] piekrāva ratus ar maisiem un aizbrauca līdz dzelzceļa pārbrauktuvei..</quote>
            <bibl>Cīņa 54, 54, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kalnazarēns.. aizbrauca [bērinieku rindai] priekšā..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 233.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbraukt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Braucot nogādāt (transportlīdzekli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbraukt mašīnu aiz mājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbraukt ratus tālāk.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizveras.. lidmašīnas durvis. Tiek aizbraukts traps, un dobji iedūcās motori.</quote>
          <bibl>Pad J 66, 161. 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrāzt:1" sortKey="aizbrāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brāžu, -brāz, -brāž, pag. -brāzu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrāzt:1/1" n="1">
        <def>Aizbrāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš sagriež uz kraujas putekļu vērpeti un aizbrāž par kluso upes līmeni..</quote>
          <bibl>Bērn 47, 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesma jau izskan un apklust, aizbrāž ar strautiem pa gravu.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrāzties:1" sortKey="aizbrāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brāžos, -brāzies, -brāžas, pag. -brāzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrāzties:1/1" n="1">
        <def>Straujā gaitā (parasti ar troksni) attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Brāzties prom. Straujā gaitā (parasti ar troksni) nokļūt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.). Aizjoņot, aiztraukties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbrāžas kāds automobilis.. uz Jelgavu.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā [zaķu] cilpa bij apsarmojusi un tukša, otra sasista sānis. Jā, zaķis, redzams, aizbrāzies gar vienu malu.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 2, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redzi un dzirdi - kara pērkoni grauj, kara viesuļi aizbrāžas tālāk.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 195.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrēkties:1" sortKey="aizbrēkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrēkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brēcos, -brēcies, -brēcas, pag. -brēcos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrēkties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt brēkt un tūlīt apklust. Iebrēkties (biežāk).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mežā aizbrēcas putns.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrikšķēties:1" sortKey="aizbrikšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrikšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -brikšķas, pag. -brikšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizbrikšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -brikšas, pag. -brikšējās; refl.; retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrikšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt brikšķēt un tūlīt pārstāt. Iebrikšķēties (biežāk).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbrikšķas sausi zari.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrīkšķēties:1" sortKey="aizbrīkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrīkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -brīkšķas, pag. -brikšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizbrīkšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -brīkšas, pag. -brīkšējās; refl.; retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrīkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt brīkšķēt un tūlīt pārstāt. Iebrikšķēties (biežāk).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jumts vētrā aizbrīkšķas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ledus aizbrīkšķas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrist:1" sortKey="aizbrist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brienu, -brien, -brien, pag. -bridu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrist:1/1" n="1">
        <def>Brienot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Brist prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Brīviņš neklausījās, basās kājas augstu cilādams, aizbrida gar ūdens pilnajiem mārkiem.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vectēvs krēslas stundās ilgi raudzījās, kā pīpe kūp, kā pār pļavu aizbrien migla..</quote>
          <bibl>Lukss 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbrist:1/1/1" n="1">
          <def>Brienot nokļūt (līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbrist līdz otram krastam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbrist pie lielā akmens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbrist aiz niedrēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Paulis aizbrien līdz mežam..</quote>
            <bibl>Indrāne 2, 477.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizbrist:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizslīdēt, nokļūt (aiz kā) - parasti par sauli.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizbrida saulīte Aiz melniem debešiem..</quote>
            <bibl>Rainis 1, 299.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiz piekrastes priedēm aizbrida vakara saule.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 114.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbrukt:1" sortKey="aizbrukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbrukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -brūk, pag. -bruka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrukt:1/1" n="1">
        <def>Brūkot, grūstot (kam), tikt aizsprostotam, piepildītam. <mentioned>imperf.</mentioned> Brukt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ala aizbrukusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāvis aizbruka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pils ieeja aizbrukusi.</quote>
          <bibl>ME I, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbrukt:1/2" n="2">
        <def>Brūkot, grūstot nokļūt (kur, aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņi aizbruka alai priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbubināties:1" sortKey="aizbubināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbubināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbubināties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt bubināt un tūlīt apklust. Iebubināties (biežāk).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs aizbubinās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbultēt:1" sortKey="aizbultēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbultēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbultēt:1/1" n="1">
        <def>Nostiprināt ar bultu (aizvērtas durvis, vārtus). <mentioned>imperf.</mentioned> Bultēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbultēt vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tad viņai iešāvās prātā aizslēgt vai aizbultēt durvis.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 227.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis noslēgtas, dzelzs bultām aizbultētas..</quote>
          <bibl>Bērn 48, 10, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runādams Ojārs mēģināja atvērt vārtus, bet izrādījās, ka tie no iekšpuses aizbultēti.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 1, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbultēties:1" sortKey="aizbultēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbultēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbultēties:1/1" n="1">
        <def>Aizbultējot (parasti durvis), nodrošināties (kādā telpā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbultēties klētī.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbultēties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizbultēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis aizbultējušās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizburbuļot:1" sortKey="aizburbuļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizburbuļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizburbulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.; retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizburbuļot:1/1" n="1">
        <def>Burbuļojot aizplūst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens aizburbuļo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strauts aizburbuļo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Satiksimies siltā norā, Tērcēs prom kad aizburbuļo sniegs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbūvēt:1" sortKey="aizbūvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbūvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbūvēt:1/1" n="1">
        <def>Uzbūvēt (ko kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jauno namu aizbūvēja vecajam priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [skolas gaitenī] logiem priekšā aizbūvētas ģērbtuves telpas.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbūvēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Būvējot aizsprostot (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbūvēt ceļu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizbūvēties:1" sortKey="aizbūvēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizbūvēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbūvēties:1/1" n="1">
        <def>Uzbūvēt (māju) un pārvietoties (uz turieni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbūvēties mežmalē.</quote>
          <bibl>ME pap I, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizbūvēties:1/2" n="2">
        <def>Būvējot ēku, izveidot ar to šķērsli, aizsegu (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš aizbūvējies kaimiņu logiem priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcelt:1" sortKey="aizcelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ceļu, -cel, -ceļ, pag. -cēlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcelt:1/1" n="1">
        <def>Ceļot aizvirzīt, attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Celt prom. Ceļot novietot (kur, kam priekšā, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizcelt solu tālāk.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizcelt krēslu durvīm priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizcelt galdu pie sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizcelt krēslu aiz galda.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizcelt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ceļot aiztaisīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ātri viņš [gans] iedzina govis un aitas [aplokā], aizcēla vārtus un steidzās uz istabu..</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 191.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcelt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārvietot, aizsūtīt, aizkomandēt (prom, uz tālāku vietu). Pārcelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu aizcēla darbā uz Rīgu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[policijas priekšnieks] vēlējās, lai barons dzīvotu vienmēr un sekotu [viņam] pat uz turieni, kurp viņu aizceltu ķeizariskā valdība..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizceļot:1" sortKey="aizceļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizceļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizceļot:1/1" n="1">
        <def>Doties ceļojumā. <mentioned>imperf.</mentioned> Ceļot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam bija steigā jāaizceļo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redzams, iemītnieks taisās aizceļot: uz krēsliem krekli un citas līdzņemamas lietas, uz galda - iepirkumu sainīši.</quote>
          <bibl>Priede 1, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizceļot:1/1/1" n="1">
          <def>Ceļojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizceļot uz Kaukāzu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar tādu burinieku, ja vien sirds karsta un domas mundras, allaž varēja aizceļot uz dienvidu salām..</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 5, 89.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Elza tagad, droši vien, ir uzcēlusies un lasa, - Bauskas [vīra] domas aizceļoja uz māju.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 302.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizceļot:1/1/2" n="2">
          <def>Aizlidot uz dienvidiem (par gājputniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Ziemā tev [klinšu ērglim] te nebūs ko ēst," teica aizlidotāji [putni] "tu taču redzi, ka vairums putnu aizceļo."</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 86.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcementēt:1" sortKey="aizcementēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcementēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcementēt:1/1" n="1">
        <def>Piepildīt ar cementu (piemēram, plaisu, spraugu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gar [ēkas] pretuguns mūriem.. liek cinkotu skārdu vai arī divas ruberoīda kārtas, ielaižot, piemēram, skurstenī izbūvētā vai izkaltā rievā.. un pēc tam rievu aizcementējot.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 260.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizciesties:1" sortKey="aizciesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizciesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ciešos, -cieties, -ciešas, pag. -cietos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizciesties:1/1" n="1">
        <def>Ilgi aizturēt, apspiest sevī kādu vēlēšanos. Ilgi gribēt ko, bet neiespēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..esmu aizcieties, un nagi niez pēc darba tā, ka nevar vairs izturēt.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 335.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aizcietušies graudi ar skubu izlaiduši spēcīgus asnus [pēc lietus]..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[redaktora] zīmulis kā ilgi aizcieties pārskrēja rindu pēc rindas, reižu reizēm nikni pieklupdams un kaut ko piešņāpdams [korektūras] slejas baltajā malā.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 310.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcietējums:1" sortKey="aizcietējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcietējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcietējums:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis, kad ir palēnināta zarnu iztukšošanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēdera aizcietējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bez atoniskiem aizcietējumiem, kurus izraisa zarnu kūtrums, novērojami arī spastiskie aizcietējumi, kurus izraisa zarnu gredzenveida muskuļu savilkšanās.</quote>
          <bibl>Med II, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Žāvētajās melnplūmēs daudz ogļhidrātu, šķiedrvielu, kas stimulē gremošanas dziedzeru darbu, novērš aizcietējumus.</quote>
          <bibl>Cīņa 65, 245, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcietēt:1" sortKey="aizcietēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcietēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcietēt:1/1" n="1">
        <def>Normāli neiztukšoties (par vēderu, zarnām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizcietējis vēders.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcilpot:1" sortKey="aizcilpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcilpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcilpot:1/1" n="1">
        <def>Cilpojot, skrienot lēcieniem, attālināties (par dzīvniekiem). <mentioned>imperf.</mentioned> Cilpot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tepat vai no kāju apakšas izlēca rūsganais zaķis, aizcilpoja pa ieleju un pazuda..</quote>
          <bibl>Talcis 4, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lācis [suns] aizcilpoja pa priekšu un pazuda miglā.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 176.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizcilpot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri aiziet, aizskriet (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns aizcilpo uz mājām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcīnīties:1" sortKey="aizcīnīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcīnīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcīnīties:1/1" n="1">
        <def>Ar lielām grūtībām, pūlēm aizvirzīties, nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vētrā un putenī aizcīnīties līdz mājām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ja arī kāds pārdrošnieks ar spēcīgu motorlaivu aizcīnītos selgā, ne tīkliem, ne stāvvadiem viņš kaut ko palīdzēt nespētu.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 703.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcirst:1" sortKey="aizcirst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcirst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērtu, -cērt, -cērt, pag. -cirtu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirst:1/1" n="1">
        <def>Iesākt cirst, bet nepabeigt. Iecirst (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ļauna un cieta sirds ir bijusi cilvēkam, kas piekrastē aizcirtis bērzu līdz pusei un atstājis, lai nokalst.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tagad viņš [slimais dēls] bija kā aizcirsts koks, kas, vējā līgodamies, lūst arvien dziļāk..</quote>
          <bibl>Strāls 1, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirst:1/2" n="2">
        <def>Strauji, ar sparu aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tad viņš aizcirta durvis tā, ka sniegs nobira no lieveņa jumteļa.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 243.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agnese.. aizcirta burtnīcu un devās uz garderobi.</quote>
          <bibl>Sakse III, 305.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Merija aizcirta pūdertrauku. Nokūpēja balts mākonis.</quote>
          <bibl>Grigulis 10, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirst:1/3" n="3">
        <def>Spēji pārtraukt (piemēram, elpu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizcirta elpu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sniegs uzbrūk no visām pusēm, plosās, ārdās, tiecas nogāzt zemē.., aizcērt elpu.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 229.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādā no istabām viņam izcirta elpu saldenā gāzes smaka.</quote>
          <bibl>Lit M 64, 41, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirst:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji aizlikt, aizgrūst (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš.. plaukstu aizcirta mutei priekšā..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 262.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizcirsties:1" sortKey="aizcirsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizcirsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērtos, -cērties, -cērtas, pag. -cirtos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirsties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizcirst (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kas smags atsitās pret durvju stenderi, un durvis asi aizcirtās.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 558.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logs aizcirtās tā, ka stikli vien noblarkšķēja..</quote>
          <bibl>Vilks 2, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Etvijas vāks aizcērtas, asiem tērauda zobiem satverdams viņai pirkstus.</quote>
          <bibl>Klīvers 1, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirsties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizcirst (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dedzinošais šķidrums [degvīns] šķita izlīstam pa visām dzīslām.. Acīs gan sasprāga asaras, un aizcirtās elpa..</quote>
          <bibl>Kar 45, 9, 856.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es lasīju citiem priekšā, bet nāca vietas, kur vairs nebij iespējams. Balss man aizcirtās, un brīdi mēs visi raudājām kā bērni.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 188.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vijas balss aizcirtās, aizlūza, kļuva smalka, viņa skaļi iešņukstējās.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizcirsties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti strauji aizvirzīties (priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Te Valdis [slidojot] palēcās gaisā un, apmetis mazu loku, aizcirtās Inārai tieši priekšā.</quote>
          <bibl>Bērn 55, 2, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčabēt:1" sortKey="aizčabēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčabēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -čab, pag. -čabēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčabēt:1/1" n="1">
        <def>Čabot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Soļi aizčab.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčabēties:1" sortKey="aizčabēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčabēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -čabas, pag. -čabējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčabēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt čabēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iečabēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lapas aizčabas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčāpot:1" sortKey="aizčāpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčāpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizčāpāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčāpot:1/1" n="1">
        <def>Gausiem soļiem ejot, attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Čāpot prom. Gausiem soļiem ejot, nokļūt (kur, pie kā, aiz kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aizčāpoja pa grīdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lācis aizčāpo uz alu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pukulis neatbildējis pagriezās un aizčāpoja.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Grāpītis [večuks] gausi saģērbās, lēnām aizčāpoja pa gurkstošo sniegu līdz kantora ēkai..</quote>
          <bibl>Vanags 10, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizčāpot:1/1/1" n="1">
          <def>Aizrāpot (piemēram, par vēžiem, kukaiņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..daļa noķerto vēžu, gudrinieku, bija atraduši, ka tarbai gals nav pietiekami aiztaisīts, un aizčāpojuši uz visām pusēm.</quote>
            <bibl>Vilks 2, 37.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..aizčāpo gliemeži ar savām kaula mājiņām uz muguras..</quote>
            <bibl>Jaura Gr 67, 8, 31.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčaukstēt:1" sortKey="aizčaukstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčaukstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -čaukst, pag. -čaukstēja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčaukstēt:1/1" n="1">
        <def>Čaukstot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kundzes zīda kleita aizčaukstēja projām..</quote>
          <bibl>Blaumanis 3, 415.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčaukstēties:1" sortKey="aizčaukstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčaukstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -čaukstas, pag. -čaukstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčaukstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt čaukstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iečaukstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā [kabatā] kaut kas aizčaukstējās, un, kad to izvilka, atlocījās vaļā Vīksnas Līzes dzeltenais rublis.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 408.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kas bij aizčaukstējies viņam [apcietinātajam] turpat pie kājām.</quote>
          <bibl>Upīts III, 461.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčiepstēties:1" sortKey="aizčiepstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčiepstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčiepstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt čiepstēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iečiepstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cālēns aizčiepstas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mežā sāk mosties dzīvība. Aizčirkstas viens putniņš, aizčiepstas otrs.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 292.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčīkstēties:1" sortKey="aizčīkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčīkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčīkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt čīkstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iečīkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uz ceļa aizčīkstējās ragavu slieces.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piepeši [rijā] tapa gaišāks, aizčīkstējās durvis.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 184.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizčīkstēties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizčinkstēties (par bērnu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bērns šūpulī aizčīkstējās.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčinkstēties:1" sortKey="aizčinkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčinkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčinkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt činkstēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iečinkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns miegā aizčinkstējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizčirkstēties:1" sortKey="aizčirkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizčirkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizčirkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt čirkstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iečirkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grants aizčirkstējās zem kājām.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizčirkstēties:1/1/1" n="1">
          <def>Par dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sienāzis aizčirkstējās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizčirkstas viens putniņš, aizčiepstas otrs.</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 292.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdabūt:1" sortKey="aizdabūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdabūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dabūju, -dabū, -dabū, pag. -dabūju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdabūt:1/1" n="1">
        <def>Aizvirzīt, nogādāt (parasti ar pūlēm). <mentioned>imperf.</mentioned> Dabūt prom. (Parasti ar pūlēm) nogādāt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdabūt prom kastes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdabūt ratus līdz šķūnim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pelavu govīm vajadzēja daudz, bet grūti bija tās aizdabūt no piedarba uz laidaru..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 307.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdabūt:1/1/1" n="1">
          <def>Panākt (parasti ar pūlēm), lai (kāds) ko dara.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tad viņa [Ieva] apmierinājās, domādama, ka ir tikai sapņojusi. Bet otrā naktī ap to pašu laiku viņu atkal sauc. Trešā naktī vairs Ievu nevar aizdabūt gulēt.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 65.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdambējums:1" sortKey="aizdambējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdambējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdambējums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aizdambēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc upes aizdambējuma ūdens strauji cēlās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdambējums:1/2" n="2">
        <def>Šķērslis, aizsprostojums straumes tecējumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strauta aizdambējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Celt aizdambējumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasara ūdeņi pārrāva aizdambējumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pēdējām lietainajām nedēļām ūdens Mēmelē bija krietni cēlies. Dobji šņākdams, tas vēlās pāri nelielajam aizdambējumam.</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdambēt:1" sortKey="aizdambēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdambēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdambēt:1/1" n="1">
        <def>Aizsprostot (gultni, straumi), radot šķērsli tecējumam. <mentioned>imperf.</mentioned> Dambēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pelēkie ūdeņi plūst mutuļodami pa oļiem, veldami sev līdzi akmeņus, aizdambēdami straumes ceļu vienā vietā un lauzdami vaļā atkal citās vietās jaunus ceļus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi pat aizdambēja upi, un ūdens pacēlās par veselu metru.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasara straumi var gan aizdambēt, bet ūdeņi sakāpj vēl augstāk un šļācas pāri.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1061.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdambēties:1" sortKey="aizdambēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdambēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdambēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizdambēt. Aizsprostoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strauts aizdambējies ar akmeņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdambējies ūdens.</quote>
          <bibl>ME I, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdārdēt:1" sortKey="aizdārdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdārdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dārd, pag. -dārdēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdārdēt:1/1" n="1">
        <def>Dārdot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rati aizdārdēja pār tiltu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Modris palīdzēja Mirdzai iekāpt ratos, un tie aizdārdēja pa ceļu tālāk.</quote>
          <bibl>Bērn 54, 8, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts ir tumša un klusa, kaut kur tālu aizdārd vilciens.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdārdēties:1" sortKey="aizdārdēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdārdēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dārdas, pag. -dārdējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdārdēties:1/1" n="1">
        <def>Īsu brīdi dārdēt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedārdēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdārdas pērkons.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdārdināt:1" sortKey="aizdārdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdārdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdārdināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdārdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Važonis parauj grožus, un rati aizdārdina tālāk.</quote>
          <bibl>Kar 57, 1, 77.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdārdināt:1/1/1" n="1">
          <def>Dārdot aizbraukt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[vīrietis] izstūma motocikletu uz ceļa, aizdārdināja traka ātrumā līdz pašam ravējamo cukurbiešu laukam.</quote>
            <bibl>Niedre 6, 268.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdārdināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dārdot aizbraukt, aizvirzīt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizdārdināja ratus pār tiltu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdare:1" sortKey="aizdare" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdare</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdare:1/1" n="1">
        <def>Atvēruma slēgums (apģērbā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kabatām [vēja blūzē] rāvējslēdzēju aizdare.</quote>
          <bibl>PL Siev 55, 1, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūšu daļā [kleitai] divas sīkas ielocītes, priekšpusē pogu aizdare.</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 12 (pielikumā).</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdarīt:1" sortKey="aizdarīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdarīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdarīt:1/1" n="1">
        <def>Novietot (piemēram, vārtus, durvis, vāku) tādā stāvoklī, ka laukums, telpa vai priekšmeta iekšiene kļūst no ārpuses nepieejama. Aiztaisīt, aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdarīt lādes vāku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis pēc ārsta aiziešanas palikušas neaizdarītas, pa tām vēsmo rasainā dārza valgums un smaržas.</quote>
          <bibl>Kar 56, 10, 81.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdarīt:1/1/1" n="1">
          <def>Padarīt (kā iekšējo daļu) no ārpuses nepieejamu (piemēram, aizbāžot, aizsedzot ar ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdarīt kasti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdarīt pudeli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdarīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Padarīt (ēdienu) taukāku, pieliekot pavalgu, aizdaru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klāra Viktorija: Iesim! Meitas jau būs govis izslaukušas. Vakariņām putra jāaizdara.</quote>
          <bibl>Upīts XIII, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusstopiņu piena, vairāk Tāle nevīžoja paņemt no saimniekiem, putru ko aizdarīt tur neiznāca.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 715.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdarīties:1" sortKey="aizdarīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdarīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdarīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizdarīt (1). Azvērties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs aizdarās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārti aizdarījās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..durvis pašas no sevis aizdarījās.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdars:1" sortKey="aizdars" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdars</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdars:1/1" n="1">
        <def>Taukvielu piedeva (ēdienam). Pavalgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi.. jau laikus bija iekrājuši labību maizei un nobarojuši suķēnu aizdaram.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visiem bija padusē vai zem villaines gaļas šķēle, miltu kulīte vai kas cits no maizes un aizdara.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai veca bija [govs], tomēr savu piena lāsi deva, kad atnesās...bērniem bija aizdars.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 426.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdauzīties:1" sortKey="aizdauzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdauzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdauzīties:1/1" n="1">
        <def>Aiziet, aizklīst (bez noteikta mērķa, parasti trokšņaini).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdauzījies atkal nezin kur!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Osiene vēl aplūkojās, kur Kātiņa ar Pičuku bļaustās. Bet tie bij lejā, olnīcas galā.. Kad tikai neaizdauzās pie mārkiem..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 212.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdāvāt:1" sortKey="aizdāvāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdāvāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdāvāt:1/1" n="1">
        <def>Aizdāvināt.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdāvināt:1" sortKey="aizdāvināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdāvināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdāvināt:1/1" n="1">
        <def>Atdot (ko savu citam) par dāvanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdāvināt skolas biedram savu grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs bērniem aizdāvinājis māju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdedze:1" sortKey="aizdedze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdedze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; tehn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdedze:1/1" n="1">
        <def>Degvielas aizdedzināšana (iekšdedzes dzinējā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrā aizdedze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlā aizdedze.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdedze:1/2" n="2">
        <def>Aizdedzināšanas iekārta (iekšdedzes dzinējā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šoferis ieslēdza aizdedzi un nospieda starteri. Motors nosprauslojās.. un uzņēma līdzenu, vienmuļu dziesmu.</quote>
          <bibl>Vanags 6, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdedzināt:1" sortKey="aizdedzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdedzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdedzināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka sāk degt. Iededzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdedzināt sveci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Haralds atkal uzrāva sērkociņu un aizdedzināja petrolejas lampu.</quote>
          <bibl>Birze 4, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gružus aizdedzināja. Salna nespēja izlauzties cauri biezajam dūmu aizsegam..</quote>
          <bibl>Zv 51, 4, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdedzināt:1/1/1" n="1">
          <def>Izraisīt ugunsgrēku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sāka kūpēt vairākas mājas, ko bija aizdedzinājušas deglodes.</quote>
            <bibl>Grants 5, 276.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdedzināt:1/1/2" n="2">
          <def>Iekvēlināt, aizkūpināt (smēķējamo).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Puscēlienā pļāvēji sasēžas ežmalā, aizdedzina pīpes..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdedzināt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izraisīt (spēcīgas jūtas). Spēcīgi satraukt, saviļņot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdedzināt naidu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdedzināt dusmas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ne velti muzikālās liesmu mēles aizdedzināja klausītāju sirdis - kantāti vajadzēja atkārtot.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 52, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdedzināt:1/2" n="2">
        <def>Panākt, ka sāk kvēlot, izstarot gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdedzināt elektriskās spuldzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdedzināt kabatas bateriju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdegt:1" sortKey="aizdegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dedzu, -dedz, -dedz, pag. -dedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdegt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka uzreiz sāk degt. Iedegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdegt lampu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdegt sveci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdegt skalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdegt ugunskuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..turēja aizdegto sērkociņu pirkstos un skatījās, kā liesma arvien vairāk un vairāk tuvojas īkšķim.</quote>
          <bibl>A Grigulis I, 273.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slava lai tiem, kas stipri bij kaujā! Aizdegsim viņiem uzvaras sārtus!</quote>
          <bibl>Lukss 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdegt:1/1/1" n="1">
          <def>Iekvēlināt, aizkūpināt (smēķējamo).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rūdis aizdedza papirosu..</quote>
            <bibl>Brodele 14, 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdegt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izraisīt (spēcīgas jūtas). Spēcīgi satraukt, saviļņot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Literārā darbā šī pati doma, atmetot sausu protokolismu, jāiekausē mākslas formā, jāpaceļ augstāk par īstenību, lai tā aizdegtu sirdis.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 33, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdegt:1/2" n="2">
        <def>Aizdedzināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdegt elektriskās svecītes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Edgars ienāk istabā, lēni aiztaustās līdz nakts spuldzei un aizdedz to..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 242.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdegt:2" sortKey="aizdegt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -deg, pag. -dega; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdegt:2/1" n="1">
        <def>Būt liesmu pārņemtam un sadegt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sērkociņš aizdega līdz pusei un nodzisa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdegties:1" sortKey="aizdegties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdegties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-degos, -dedzies, -degas, pag. -degos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdegties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt degt. Uzliesmot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Papīri ātri aizdegās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu jau tās [liesmas] bij līdz izcirtuma vidum, un aizdegās švirkšēdama jaunā egļu ataudzē..</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas mati apsvila, uz muguras bija aizdegusies blūze, bet viņa nemanīja sāpes.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naktī aizdegās māja un dzirnavas. Tās dega kā milzīga lāpa, augstu debesīs sviezdamas dūmu strūklas un sarkanas dzirkstis.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 168.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdegties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt spēcīgi satrauktam, saviļņotam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rūtiņš.. baltām acīm paskatījās sievā: "Kas ačgārni? Ko tu muldi, ja nekā nesaproti!" Mare aizdegās: "Ak, es muldu!? Un nesaprotu!?"</quote>
            <bibl>Brodele 14, 47.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Reizēm pie kuļmašīnas neieradās daži kolhoznieki. Tādās reizēs.. [agronome] aizdegās dusmās: "Kā cilvēki var būt tik neapzinīgi?"</quote>
            <bibl>Rinkule 2, 86.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdegties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt gaiši kvēlot (par gaismas avotu). Pēkšņi kļūt gaišam, spožam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdegas elektriskās spuldzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augstu debesīs aizdegās retas zvaigznes.</quote>
          <bibl>Kadiķis-Groznijs 1, 264.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdegune:1" sortKey="aizdegune" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdegune</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdegune:1/1" n="1">
        <def>Rīkles dobuma augšējā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izgājis caur deguna dobumu, ieelpojamais gaiss nonāk aizdegunes dobumā..</quote>
          <bibl>Anat 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdejot:1" sortKey="aizdejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdejot:1/1" n="1">
        <def>Dejojot attālināties. Dejojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdejot līdz zāles galam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zālē stāv Grēve un nekustīgu skatienu noraugās, kā viņam garām spītīgi aizdejo divi jauni, skaisti un laimīgi cilvēkbērni.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 107.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdelverēt:1" sortKey="aizdelverēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdelverēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdelverēt:1/1" n="1">
        <def>Draiskuļojot attālināties, aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kur gan tas puika tik agri aizdelverējis, nekā neteikdams? [Domā māte.]</quote>
          <bibl>Dripe 1, 82.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdelverēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neveikli aizlidot (par putniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tie [vārnēni] metās zaros, pleta spārnus un mēģināja lidot. Dažs aizdelverēja pa gaisu lielu gabalu..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš II, 132.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdelverēties:1" sortKey="aizdelverēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdelverēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdelverēties:1/1" n="1">
        <def>Aizdelverēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdelverēties tālu no mājām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdevas:1" sortKey="aizdevas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdevas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdevas:1/1" n="1">
        <def>Aizdevums (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kapli vai ar lāpstu viņam.. grūti, es palīdzēju, cik varēdams, tikai no paša spēka maz vien kas atlikās pāri aizdevām.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 586.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdevējs:1" sortKey="aizdevējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdevējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizdevēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdevējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aizdod (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Naudas aizdevējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdevējs prasa naudu atpakaļ.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakrājušies šādi tādi parādi, aizdevēji nākuši virsū uz kakla, un iedzīve bijusi jāizpārdod.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 213.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdevums:1" sortKey="aizdevums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdevums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdevums:1/1" n="1">
        <def>Nauda vai cita vērtība, ko (kādam) aizdod.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piešķirt aizdevumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izmaksāt aizdevumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atprasīt aizdevumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atmaksāt aizdevumu gada laikā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Oskars bija izpostīts. Jaunu murdu šoruden vairs nevarēja dabūt gatavu. Nu arī viņam, lepnajam Kļavu dēlam, būs jāzemojas un jālien parādos. Viņš gāja uz ciemu, uz kooperatīva valdi, un lūdza aizdevumu.</quote>
          <bibl>Lācis 4, 294.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai.. [meliorāciju] veiktu, kolhozs bija pieprasījis 52 000 rubļu lielu aizdevumu šajā gadā..</quote>
          <bibl>Kar 49, 10, 926.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdevums:1/2" n="2">
        <def>Darījums, ko noslēdz aizdevējs un aizņēmējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdevuma līgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdevuma noteikumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdevuma termiņi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdiebt:1" sortKey="aizdiebt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdiebt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diebju, -dieb, -diebj, pag. -diebu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdiebt:1/1" n="1">
        <def>Ātri aizskriet. <mentioned>imperf.</mentioned> Diebt prom. Ātri skrienot, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdiebt uz mežu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Jāsteidzas!.." Un Ilga aizdieba, ka sniegs vien nokūpēja.</quote>
          <bibl>Pad J 55, 10, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdieb, dēliņ, un pasauc linu plūcējus!</quote>
          <bibl>ME I, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdiegt:2" sortKey="aizdiegt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diedzu, -diedz, -diedz, pag. -diedzu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdiegt:2/1" n="1">
        <def>Ātri, veikli aizskriet, arī aizbēgt. <mentioned>imperf.</mentioned> Diegt prom. Ātri skrienot, nokļūt (.kur, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdiegt līdz dārzam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizdiedza pie mātes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizdiedza pār kalnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puika kā bulta aizdiedza no kalna.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeirene.. aizdiedza gar kūts galu, krusta nemetusi, ka spīdīgie zābaki vien pa gaisu nozibēja.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdiegt:1" sortKey="aizdiegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diedzu, -diedz, -diedz, pag. -diedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdiegt:1/1" n="1">
        <def>Ātri vai pavirši aizšūt, aizlāpīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Diegt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdiegt izīrušo vīli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdiegt caurumu zeķē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pasauca sievu ar adatu, tā aizdiedza [maisa] caurumu, un darbs ritēja tālāk.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 98.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Caurumi [drēbēs], protams, bija aizdiegti, bet ko tas deva? Skrandas, projām sviežamas skrandas, bija un palika.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdimdēt:1" sortKey="aizdimdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdimdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dimd, pag. -dimdēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdimdēt:1/1" n="1">
        <def>Dimdot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Maija iziet no istabas, viņas steidzīgie soļi aizdimd priekšnamā..</quote>
          <bibl>Bendmpe 1, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņas [kalpu sievas] smagie soļi aizdimd gar logu uz akas pusi.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz stacijas pusi aizdimd smaga vagonu rinda.</quote>
          <bibl>Zv 65, 4, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdimdināt:1" sortKey="aizdimdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdimdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdimdināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dimdinot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..uz Daugavmalas pusi nesteigdamies aizdimdina daži tanki..</quote>
          <bibl>Kar 60, 5, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdimdināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Panākt, ka sāk dimdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kas to zvanu aizdimdinājis?</quote>
          <bibl>ME pap I, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdimt:1" sortKey="aizdimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dim, pag. -dima; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdimt:1/1" n="1">
        <def>Aizdimdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens aizdima pār tiltu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rati aizdima pa sasalušo zemi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krita astē, krita ragos [suns] govīm, kas aizdima kā karaspēks uz aizliegtu tiesu.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 305.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krākdami vairākkārt pali aizdima garām, zelmeņi zēla un ziedos lauks bija zils..</quote>
          <bibl>Lukss 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdipēt:1" sortKey="aizdipēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdipēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dip, pag. -dipēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdipēt:1/1" n="1">
        <def>Aizdipt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Soļi aizdipēja pa garo gaiteni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodunēja zeme otrpus žoga, aizdipēja soļi, un pagalmā iestājās klusums.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdipināt:1" sortKey="aizdipināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdipināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdipināt:1/1" n="1">
        <def>Dipinot attālināties (parasti par bērniem). <mentioned>imperf.</mentioned> Dipināt prom. Dipinot nokļūt (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..cik nu ātri vien atļāva velteņos ieautās kājeles,.. [bērni] aizdipināja uz otru nojumi..</quote>
          <bibl>Bērn 56, 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ozolu mazmājniece aizdipināja uz kūti..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 422.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aizdipināja pie mātes.</quote>
          <bibl>ME I, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdipt:1" sortKey="aizdipt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdipt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dip, pag. -dipa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdipt:1/1" n="1">
        <def>Ātri, viegli, ar padobju (soļu) troksni attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Soļi aizdip.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stirna aizdipa mežā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sīkiem solīšiem aizdipa meitenes..</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 51, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdīrāt:1" sortKey="aizdīrāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdīrāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdīrāt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dīrāt, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdīrājis ādu, viņš aizgāja.</quote>
          <bibl>ME pap I, 19.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdīrāt:1/1/1" n="1">
          <def>Nodīrāt (līdz kādai vietai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdīrājis zaķi līdz pusei.</quote>
            <bibl>ME pap I, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdomas:1" sortKey="aizdomas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdomas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdomas:1/1" n="1">
        <def>Nedrošs, nepilnīgi pamatots pieņēmums (par fakta esamību vai iespējamību). Šaubas par apgalvojuma patiesīgumu vai rīcības godīgumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Radīt aizdomas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam ir aizdomas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdomas vēršas pret (arī uz) kādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Novērst aizdomas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galu galā Ezeriņš izteica.. aizdomas, kurām īsta pamata nebija.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa visu uzņēma neuzticīgi.. Savas aizdomas māte neslēpa..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 25, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšstrādnieks nevarēja ciest jau [saimnieka] aizdomas vien, ka viņam darbi sanāktu gubā.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdomāt:1" sortKey="aizdomāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdomāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdomāt:1/1" n="1">
        <def>Domās nokļūt (līdz kādam laika posmam, vietai, objektam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš jau aizdomājis līdz nākamajam gadam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdomāties:1" sortKey="aizdomāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdomāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdomāties:1/1" n="1">
        <def>Pilnīgi iegrimt domās, aizmirstot visu pārējo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdomājies viņš pat nedzird, ko runā, un it kā atmostas, kad ziņotājs saka..</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 182.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā gan Streipa bija varējis tā aizdomāties un nebija pamanījis pat izsūtīto [izlūku] atgriešanos..</quote>
          <bibl>Grigulis I, 256.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdomāties:1/1/1" n="1">
          <def>Domājot un fantazējot pilnīgi iejusties, iedziļināties (citos, tālos apstākļos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdomāties nākotnē.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdomāties senatnē.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdomāties:1/1/2" n="2">
          <def>Domājot nokļūt (piemēram, līdz kādai atziņai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet, lūk, tādi šodienas un rītdienas cilvēki jau aizdomājušies tālāk, viņos modusies jausma, ka saskaldītība sīkās saimniecībās nav izeja..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 449.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Nē, ģimeni nevar uz kailām smiltīm dibināt. Ja mums piedzims bērns, kur mēs to liksim?" – "Ak tu prātula tāda! Es tik tālu vēl nemaz nebiju aizdomājies."</quote>
            <bibl>Grīva 5, 67.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdomīgs:1" sortKey="aizdomīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdomīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizdomīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdomīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds (cilvēks), kas rada aizdomas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sētā ienāca aizdomīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Milicim gājējs likās aizdomīgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi cilvēki Šiliņam likās tik aizdomīgi, ka viņiem nevar uzticēties.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 219.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdomīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds (priekšmets, parādība), kas rada aizdomas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdomīga rīcība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdomīgs fakts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdomīgs klusums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gaismas raķetes viņi [kareivji frontē] tagad laida tikai vistumšākajās stundās un tad, kad manīja kaut ko aizdomīgu.</quote>
            <bibl>Grigulis 9, 120.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kādā rītā Vikentjevičs pamanīja sniegā aizdomīgas pēdas un teica, ka te laikam būs bijis lācis.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis III, 104.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kātiņa ar Pičuku slapstījās gar olnīcas malu, droši vien, glūnēja atkal uz burkānu dobi, kas jau vakar likās aizdomīgi izšķirstītiem lakstiem.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 220.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdomīgs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas citiem neuzticas, kam ir aizdomas pret citiem. Tāds, kurā izpaužas neuzticība, aizdomas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc rakstura viņš bija ļoti aizdomīgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artūra pierē no jauna iegula grumbas, viņš paskatījās uz Ģirtu jautājoši un aizdomīgi.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maija nosarka. Acīm redzot, šie cilvēki viņu turēja par zagli. Vislabprātāk viņa būtu cirtuši pliķi aizdomīgā veča sojā.</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdot:1" sortKey="aizdot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dodu, -dod, -dod, pag. -devu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdot:1/1" n="1">
        <def>Iedot lietošanai (piemēram, naudu, priekšmetus), lai pēc kāda laika saņemtu atpakaļ.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdot sēklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdot zirgu un ratus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdot draugam savas grāmatas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdot naudu uz procentiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādu dienu saimniece man uzprasīja, vai es nevarot šai aizdot pusrubli steidzīgām pirkšanām.</quote>
          <bibl>Salenieks 2, 196.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..maizes kuli un cirvi viņš [iekārtojot savu saimniecību] paņēma no mājām, zirgu viņam aizdeva Lauska mājeles Bite.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 648.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs, kā vistuvākie kaimiņi, palikām [viesībās] vispēdējie. Beidzot krustmāte mums atdeva aizdotos šķīvjus un nažus un iesēja lakatā raušus kā ciemmaizi.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nodot ar līgumu (kādā darbā, parasti bērnus, pusaudžus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Divpadsmit gadu vecumā zēns sācis strādāt pie saimnieka, tādā pašā vecumā aizdeva ganos arī Akotu.</quote>
          <bibl>Kar 54, 6, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdot:1/2/1" n="1">
          <def>Aizprecināt, izdot pie vīra.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdot meitu uz citu novadu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdragāt:1" sortKey="aizdragāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdragāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdragāt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji sadragāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedragāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koks krītot aizdragāja pēdas kaulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdragāt laivu.</quote>
          <bibl>ME I, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katru vasaru viņš dzīvo tēvam par bezmaksas kalpu, pie tam, fiziskā darbā nekad īsti nenorūdīts, jau agri aizdragā savu veselību.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 3, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdrāzt:1" sortKey="aizdrāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdrāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-drāžu, -drāz, -drāž, pag. -drāzu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdrāzt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt drāzt, bet neturpināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizdrāzis rīksti un nometis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdrāzt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdrāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viss pulks kungu un mednieku aizdrāza, ka ceļš nolīgojās.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 314</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pa gludo asfaltu.. aizdrāž auto traks..</quote>
          <bibl>Paegle 1, 167.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par spīti saviem piecdesmit gadiem, viņa [krustmāte] aizdrāž teciņus vien pa taku uz siltumnīcām.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdrāzties:1" sortKey="aizdrāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdrāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-drāžos, -drāzies, -drāžas, pag. -drāzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdrāzties:1/1" n="1">
        <def>Ātri, steigā aizskriet, aizbraukt. <mentioned>imperf.</mentioned> Drāzties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ernests drīz apķērās, kas darāms: lieliem lēcieniem viņš aizdrāzās uz mājām un atgriezās ar maizes riku.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 175.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mašīna] aizdrāzās līdz ielas stūrim, spēji pagriezās pa kreisi..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Velosipēdists.. aizdrāzās garām. "Kāds traks skrējējs! Skat, nozuda jau, aizjoņoja ielejā," sauca Gusts..</quote>
          <bibl>Lēmanis 2, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdrebēties:1" sortKey="aizdrebēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdrebēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -drebas, pag. -drebējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdrebēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt drebēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedrebēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kokam lapas aizdrebas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdrīvēt:1" sortKey="aizdrīvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdrīvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdrīvēt:1/1" n="1">
        <def>Cieši aizpildīt, aizbāzt (plaisu, spraugu, caurumu, piemēram, ar pakulām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja grīdā ir šķirbas, tās aizdrīvē ar darvā mērcētām pakulām.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 340.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi Ilzītes skatiens atdūrās pret lupatu vīkšķi sienā virs loga. Rudenī māte ar to bija aizdrīvējusi sienā lielo caurumu, pa kuru vasarā līda iekšā saules zaķīši.</quote>
          <bibl>Sakse V, 327.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja, piemēram, mēs uzsēžamies uz sēkļa, tad tev [zēnam] pirmais darbs.. palīst [laivai] apakšā un sūci aizdrīvēt.</quote>
          <bibl>Vanags 3, 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdrīvēt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizpildot (spraugu), izlabot (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdrīvēt laivu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizducināt:1" sortKey="aizducināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizducināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ina, pag. -ināja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizducināt:1/1" n="1">
        <def>Ducinot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizducināja garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Frontes pērkons bija aizducinājis tālu uz austrumiem.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tālu pāri Gaujas līčiem, kraujām un mežiem aizducināja atbalss, pamazām pārvērzdamās noslēpumainā dudināšanā.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizducināties:1" sortKey="aizducināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizducināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizducināties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt ducināt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieducināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizducinās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tālumā aizducinājās lielgabali.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdūdoties:1" sortKey="aizdūdoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdūdoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūdoties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dūdot un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedūdoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Baloži aizdūdojās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdudzis:1" sortKey="aizdudzis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdudzis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gušais; s. -gusi, -gusī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdudzis:1/1" n="1">
        <def>Miglains, neskaidrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdudzis gaiss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus nāk aizdudzis.</quote>
          <bibl>ME I, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdūkt:1" sortKey="aizdūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dūc, pag. -dūca; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūkt:1/1" n="1">
        <def>Dūcot attālināties (par dažiem kukaiņiem). Dūcot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdūc bite.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāda vabole straujā lidojumā pēkšņi atsitās viņai sejā un dusmīgi aizdūca tālāk.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdūkt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizbraukt ar dūcošu troksni (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pa.. Kalnciema ielu aizdūc autobusi, steidzīgi šaudās taksometri..</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 3, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pa saviem maršrutiem aizdūc trolejbusi un automašīnas..</quote>
            <bibl>Laganovskis 1, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pār skolas jumtu aizdūca lidmašīna, tad atkal iestājās tāds klusums, ka Inita varēja sadzirdēt savu elpu.</quote>
            <bibl>Brīdaka 2, 150.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdūkties:1" sortKey="aizdūkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdūkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dūcas, pag. -dūcās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūkties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dūkt. Īsu brīdi dūkt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedūkties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šur un tur jau aizdūcās kuļmašīnas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Motors aizdūcās un atkal apklusa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..spīvi kā šujmašīnā uztinamā diega spolīte aizdūcās Marijas balss.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 940.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizduļķot:1" sortKey="aizduļķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizduļķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju, retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizduļķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizduļķot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt duļķainu, neskaidru, netīru (šķidrumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizduļķot ūdeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdūmakot:1" sortKey="aizdūmakot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdūmakot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūmakot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārvilkties, pārklāties ar dūmaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Debess pamale aizdūmakojusi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūmakot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt, aizvilkt ar dūmaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Debess aizdūmakota no paša rīta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vajadzēja tikai izstiepties zaļajā maurā un vērties viegli aizdūmakotajā debesu zilgmē, lai varētu iedomāties, ka liels, bezgala dziļš miers nogūlies pāri visai pasaulei.</quote>
          <bibl>Kar 58, 8, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdūmot:1" sortKey="aizdūmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdūmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūmot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārvilkties, pārklāties (ar dūmiem, arī miglu, putekļiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Debess pamale aizdūmojusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plīts bij pilna. Uguns ar melniem dūmu mutuļiem vēlās laukā. Logs aizdūmoja. Visā telpā sabiezēja brūna, kodīga krēsla.</quote>
          <bibl>Upīts III, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdūmot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdzīt, laižot virsū dūmus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdūmot bites.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdunēt:1" sortKey="aizdunēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdunēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dun, pag. -dunēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdunēt:1/1" n="1">
        <def>Dunot attālināties (par dobju troksni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizdun.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kara troksnis pamazām aizdunēja tālāk - te kļuva kluss, pārāk kluss.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēl [partizāni] nebija nogājuši līdz mežmalai, kad spalgs grāviens satrauca nakts klusumu. Atbalss tālu aizdunēja laukos un mežā.</quote>
          <bibl>Kar 45, 5, 511.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdunēt:1/1/1" n="1">
          <def>Par soļiem vai soļu radītu troksni.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs skatāmies, ka pamazām tumsā iegrimst četri meiteņu stāvi. Mēs klausāmies, ka pamazām aizdun viņu soļi.</quote>
            <bibl>Rihters 1, 500.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pa ielu garām vārtiem aizdun soļu dipoņa.</quote>
            <bibl>Sēlis 4a, 174.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdunēt:1/1/2" n="2">
          <def>Aizbraukt ar dunošu troksni (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viļņu un priežu šalkoņai cauri es dzirdēju, kā.. cits pēc cita aizdun vilcieni.</quote>
            <bibl>Grīva 5, 167.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tālu, tālu tikko dzirdami aizdunēja pēdējais tramvajs uz pilsētu.</quote>
            <bibl>Vilks 6, 500.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdunēties:1" sortKey="aizdunēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdunēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdunēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dunēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedunēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielgabali atkal aizdunējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Debess pamalē aizdunējās pērkons.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdurt:1" sortKey="aizdurt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdurt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-duru, -dur, -dur, pag. -dūru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdurt:1/1" n="1">
        <def>Aizraut, iedurt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nejauši aizdurt skabargu aiz naga.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdurt:1/1/1" n="1">
          <def>Savienojumā ar "garām": darot netrāpīt, aizvirzīt garām, sānis.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdurt adatu garām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdurt:1/2" n="2">
        <def>Ievainot ar dūrienu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdurt meža cūku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdurties:1" sortKey="aizdurties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdurties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -duras, pag. -dūrās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdurties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizdurt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skabarga aizdūrās aiz naga.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdurve:1" sortKey="aizdurve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdurve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdurve:1/1" n="1">
        <def>Vieta, telpa aiz durvīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdurvē sakārtas drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēni] tuvojās dižās celtnes smagajām parādes durvīm. Durvis viņiem atvēra. Zēni iegāja un centās aizdurvē saskatīt uzmanīgo šveicaru..</quote>
          <bibl>Breicis 1, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No kādas tumšas aizdurves dārznieku dzīvoklī varēja viņā [istabiņā] uziet pa šauru, spirālveidīgu trepīti [kāpnītēm].</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 379.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīdams ar celi durvis, viņš negribot iebīdīja arī Verkšķīti [kucēnu] aizdurves kaktā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdusa:1" sortKey="aizdusa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdusa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdusa:1/1" n="1">
        <def>Spēcīgi izteikts elpas trūkums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš jau ilgi cieš no aizdusas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdusas lēkme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimot ar aizdusu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..raksturīga slimību grupa ir iedzimtās sirdskaites.. To spilgtākās pazīmes ir tumši zilgana ādas un gļotādu krāsa, kā arī fizisks nespēks un apgrūtināta elpošana - aizdusa.</quote>
          <bibl>Ves 58, 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miķelsona kungs cīnījās pēc elpas. Aizdusa viņam kā lietuvēns gūlās uz krūtīm. Galva noslīga lejup.</quote>
          <bibl>Upīts III, 207.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Čamora, virzīdamies uz priekšu, skaitīja kāpienus. Aizdusa viņam žņaudza kaklu. No bālās pieres tecēja sviedru straumes.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 52.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzelt:1" sortKey="aizdzelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dzeļ, pag. -dzēla; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzelt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sadzelt (parasti par bitēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bites viņu aizdzēla.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzeltēt:1" sortKey="aizdzeltēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzeltēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.; parasti saliktajos laikos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzeltēt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt iedzeltenam, iesākt dzeltēt (par lapām, kokiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērzi aizdzeltējuši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šur tur uz ietves mētājās kāda vēja notraukta aizdzeltējusi lapa.</quote>
          <bibl>Upīts III, 474.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viesulis auļo pār zemi un rauj mūs līdzi. Mēs esam kā lapas viesulī - kā aizdzeltējušas, notrauktas rudens lapas.</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzenāt:1" sortKey="aizdzenāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzenāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzenāt:1/1" n="1">
        <def>Dzenājot piespiest attālināties, pazust. <mentioned>imperf.</mentioned> Dzenāt prom. Dzenājot piespiest aizvirzīties (aiz kā, kam priekšā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzenāt strazdus no ķiršiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Palaikam ienāca māsa, pasniedza limonādi un pārbaudīja, vai istabā nav iekļuvušas mušas, jo Herta [slimniece] pati mušas vēl nevarētu aizdzenāt.</quote>
          <bibl>Birze 5, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizdzenāja mākoņus saulei priekšā.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzert:1" sortKey="aizdzert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzeru, -dzer, -dzer, pag. -dzēru; trans.; parasti divd. formā: aizdzerts; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzert:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dzert, bet neizdzert līdz galam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzerta vīna pudele.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piepilda [Gaujmalietis] aizdzertās glāzes.</quote>
          <bibl>A Grigulis 5, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abi.. pa malkai [malkam] iedzēra, bet aizdzerto pudeli norunāja paglabāt rītdienai.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 198.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdziedāt:1" sortKey="aizdziedāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdziedāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dziedu, -dziedi, -dzied, pag. -dziedāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdziedāt:1/1" n="1">
        <def>Nodziedāt (dziesmu līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdziedāt dziesmu līdz pusei un sākt no jauna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdziedāt dziesmu līdz galam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdziedāt:1/2" n="2">
        <def>Pārspēt dziedāšanā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kas var mani aizrunāt? Kas var mani aizdziedāt? Es jau biju to ļautiņu, Dziedātāju, runātāju.</quote>
          <bibl>LD 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdziedāties:1" sortKey="aizdziedāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdziedāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dziedos, -dziedies, -dziedas, pag. -dziedājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdziedāties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dziedāt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedziedāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdziedājās gailis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visapkārt bija kluss. Nedz vēsmiņa purināja ābeles zaru, nedz putniņš kur aizdziedājās..</quote>
          <bibl>Blaumanis IIa, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdziedēt:1" sortKey="aizdziedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdziedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdziedēt:1/1" n="1">
        <def>Ārstējot panākt, ka (brūce, čūla u. tml.) aizdzīst. Sadziedēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdziedēt ievainojumu pirkstā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja uz liela parādās čūla, nepieciešams tūlīt uzsākt tās aizdziedēšanu. Mazu čūlu ir daudz vieglāk aizdziedēt nekā tad, kad tā ir aizņēmusi plašu laukumu.</quote>
          <bibl>Ves 63, 9, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc prāvā darba cēliena māc nogurums. Liekas, pat sūrst sen aizdziedētie ievainojumi.</quote>
          <bibl>Cīņa 65, 5, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdziedēt:1/1/1" n="1">
          <def>Ārstējot panākt, ka (ievainota ķermeņa daļa) aizdzīst.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdziedēt pirkstu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdziedēt kāju.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzirkstīt:1" sortKey="aizdzirkstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzirkstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ī, pag. -īja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzirkstīt:1/1" n="1">
        <def>Aizdzirkstīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zvaigznes aizdzirkstī pie satumsušās debess.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa prata turēt galvu paslietu, lai pret lampas ripu aizdzirkstī acu tumšzilās zīles.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 69.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pacēlās glāzes. Aizdzirkstīja kāds joks, taču, īsti neiededzies, apdzisa.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 182.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzirkstīt:1/2" n="2">
        <def>Metot dzirkstis, attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens aizdzirkstīja nakts tumsā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzirkstīties:1" sortKey="aizdzirkstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzirkstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzirkstīties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt dzirkstīt. Īsu brīdi dzirkstīt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iedzirkstīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējam uzpūšot, ogles atkal aizdzirkstījās.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzirkstīties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sākt spulgot (par acīm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa acis aizdzirkstījās sajūsmā.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzīt:2" sortKey="aizdzīt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzīt</orth>
        <pron>aizdzît</pron>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dzīst, pag. -dzija; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:2/1" n="1">
        <def>Dzīstot sakļauties kopā, pārvilkties ar ādas kārtiņu. Sadzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brūce aizdzīst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nobrāzums aizdzijis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rodas čūlas, kas aizdzīstot rada rētaudus.</quote>
          <bibl>Ves 64, 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kā mātei? Vai vesela?" – "Tāpat vien guļ. Kājā tie augoņi aizdzija. Nu sitas atkal sānos."</quote>
          <bibl>Upīts V, 195.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sievietei] jūra paņēmusi kaut ko dārgu, varbūt visdārgāko, kas tai bija, - mīlestību. Tāpēc es viņu negribēju iztaujāt, negribēju uzplēst varbūt pa pusei jau aizdzijušas brūces.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 167.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:2/1/1" n="1">
          <def>Kļūt veselam (par ievainotu ķermeņa daļu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pirksts aizdzijis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzīt:1" sortKey="aizdzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzīt</orth>
        <pron>aizdzĩt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-dzenu, -dzen, -dzen, pag. -dzinu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/1" n="1">
        <def>Dzenot panākt, ka attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Dzīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt suni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt zagli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kad viņam [zēnam] metās krūtīs muļķa tītars, atsteidzās māte un negantnieku aizdzina.</quote>
          <bibl>Birze 4, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļavā raiboja tās pašas vēlīnās vasaras puķes, kas aiz upes, un pirmajā ciemā tāpat neredzēja ļaužu, ko ienaidnieks bija aizdzinis.</quote>
          <bibl>Grants 3, 124.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizraidīt. Padzīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kaut kāda vienaldzīga paziņas dēļ viņa bija aizdzinusi Valdi, neglīti aizraidījusi, ko viņš nekad nebūtu darījis.</quote>
            <bibl>Sakse 6, 182.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es nezinu, vai mana vedekla gribēs man roku dot, jo divas reizes viņa to ir pastiepusi veltīgi. Es viņus abus aizdzinu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 272.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pārgalvīgo ierēdni Ķers tanī pašā dienā aizdzinis no darba..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 46.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/1/2" n="2">
          <def>Dzenot panākt, ka dodas, virzās (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdzīt lopus uz ganībām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sadalījāmies divās partijās. Es paliku Kārlēna galā.. Kārlēns izlaida ripu tā cauri, ka otrā galā to neviens nepaguva atsist. Mēs otrgaliešus bijām aizdzinuši jau gandrīz līdz mežam..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 77.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizsūtīt (parasti ar varu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Toreiz pie Dūmiņiem gāja ganos Vanaga Pēteris, tas pats, ko vācu laika aizdzina uz Salaspili..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 107.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/2" n="2">
        <def>Aizvirzīt (ko), piemēram, stumjot, grūžot (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt ratus līdz nojumei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ielecu laivā un ar airi atgrūžos no krasta...ātri aizdzenu laivu līdz vietai, kur biezi alkšņi saauguši abos krastos..</quote>
          <bibl>Zv 58, 10, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizgādāt, aizvest.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet mūsu Kalinkam drīz vien būs punkta zirgi aiz astēm jāceļ augšā. Auzas aizdzen uz tirgu, izbaro savām govīm un zirgam.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 209.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/2/2" n="2">
          <def>Būt par cēloni tam, ka aizvirzās (piemēram, par vēju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš aizdzina laivu tālu jūrā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizpērn gan no Jamburgas - vai kur tur - zvejnieki aizdzīti jūrā, bet pēc trim dienām tie atkal tikuši malā.</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/2/3" n="3">
          <def>Būt par cēloni tam, ka pazūd, izgaist (parasti par parādībām dabā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš aizdzen mākoņus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Drīz piecēlās arī saule un aizdzina miglu.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 30.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..saimniece.. iededza mazu petrolejas lampu...Spodrā gaisma aizdzina novakares krēslu telpas stūros..</quote>
            <bibl>Zv 58, 2, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/3" n="3">
        <def>Panākt, ka izbeidzas (psihisks vai fizioloģisks stāvoklis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt miegu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt asaras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt raizes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt nemieru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt skumjas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt drūmās atmiņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karstā tēja patīkami spirdzināja, aizdzīdama locekļos ievilkušos vēsumu.</quote>
          <bibl>Sakse III, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No rīta Teodors ilgi mazgājās aukstā ūdenī, lai aizdzītu negulētās nakts nogurumu..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 357.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iesteidzās māte, bez kautrēšanās novilka [dēlam] segu un aizdzina visus saldos un patīkamos sapņus.</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 273.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/4" n="4">
        <def>Iedzīt, iesist (kur, līdz kādai vietai, kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt ratu asij priekšā stipras tapas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iedzenot vai iesitot (ko), aizdarīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar tapu aizdzīt caurumu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/5" n="5">
        <def>Piepildīt, pārklāt (parasti ceļu, pēdas ar sniegu, smiltīm u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Putenī visas pēdas aizdzītas ciet.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kur mēs reiz staigājām skolnieku dienās, tur tagad aug lieli kārkli. Mūsu pēdas aizdzītas smiltīm.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 322.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/6" n="6">
        <def>Izart (vagu, stigu līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizart vagu līdz galam.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīt:1/6/1" n="1">
          <def>Aizart (vagu) ciet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kartupeļi iestādīti, vagas aizdzītas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzīties:1" sortKey="aizdzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzenos, -dzenies, -dzenas, pag. -dzinos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīties:1/1" n="1">
        <def>Strauji, pārvarot grūtības, attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Dzīties prom. Strauji, pārvarot grūtības, nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīties ar laivu no krasta.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdzīties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Strauji aizskriet, aizbraukt u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jātnieki aizdzinās līdz upei.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdzīvot:1" sortKey="aizdzīvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdzīvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdzīvot:1/1" n="1">
        <def>Sasniegt zināmu mūža posmu, vecumu. Nodzīvot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīvot līdz pusmūžam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīvot līdz lielam vecumam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik savādi: viņš domājās aizdzīvojis jau nezin kur, bet nu [miršanas brīdī] redzēja tos tālos laikus kā par mazu gabaliņu no sevis.</quote>
          <bibl>Saulietis XIV, 175.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizdžinkstēt:1" sortKey="aizdžinkstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizdžinkstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -džinkst, pag. -džinkstēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdžinkstēt:1/1" n="1">
        <def>Džinkstot aizlidot (par dažiem kukaiņiem). Džinkstot nokļūt (kur, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bite aizdžinkstēja gar pašu galvu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizdžinkstēt:1/1/1" n="1">
          <def>Par lodi, bultu u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..lode aizdžinkstēja loga rūtīs.</quote>
            <bibl>Bērn 47, 3, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizdžinkstēt:1/2" n="2">
        <def>No džinkstēšanas zaudēt (uz laiku) spēju dzirdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Circenis mala turpat pie galvas, auss aizdžinkstēja tā, ka gandrīz sāka sāpēt.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 411.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizecēt:1" sortKey="aizecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizecēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ecējot nokļūt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizecēt līdz ežai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizecēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ecējot aizraust ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizecēt vagas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizelsa:1" sortKey="aizelsa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizelsa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizelsa:1/1" n="1">
        <def>Paātrināta un apgrūtināta elpošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No augšas lejā [tecīlas] kloķi nospiest nebij nekas, bet no apakšas augšā gāja smagi. Rokām zem ādas stiepās zilas dzīslas, sirds aizelsa kāpa kaklā, elpu atvilkt bij grūti.</quote>
          <bibl>Upīts II, 652.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz tā [meitene] bija atpakaļ un skubināja [draudzeni] ar aizelsu: "Prom, ātri prom!"</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 439.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizelsties:1" sortKey="aizelsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizelsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-elšos, -elsies, -elšas, pag. -elsos; parasti divd. formā: aizelsies, aizelsdamies; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizelsties:1/1" n="1">
        <def>Nokļūt stāvoklī, kad sajūt elpas trūkumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns skrien aizelsdamies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar baļķu grēdas stūri atgriezās Mērķis, aizelsies no straujā skrējiena.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizelsusies dusmās, viņa.. stāstīja ilgi, pusraudādama.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 239.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš piepeši it kā aizelšas. Paliek pavērtu muti un lēnām atsēžas uz klavieru soliņa. Saimniece arī pieceļas. "Kas jums ir?" Bet viņš atkal atdabūjis elpu.</quote>
          <bibl>Upīts III, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vējš, dzenādams sniegu, aizelsies skraida gar pakšķiem..</quote>
          <bibl>Zv 59, 6, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizēna:1" sortKey="aizēna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizēna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizēna:1/1" n="1">
        <def>Paēna.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krūma aizēna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēsties šķūņa aizēnā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī Rūdis guļ, izlaidies zālē lielu alkšņu aizēnā.</quote>
          <bibl>Sēlis 1, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Loka lampa sniedza tikai šauru sloksniņu [sloksnīti] ielas viņā malā, pūlis stāvēja sētas melnajā aizēnā.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 932.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dziļākās gravās vietumis baltoja aizēnā zilgans sniegs, ko šeit sanesis putenis..</quote>
          <bibl>Purs 1, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizēnot:1" sortKey="aizēnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizēnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizēnot:1/1" n="1">
        <def>Mest ēnu (uz ko). Apēnot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kupls bērzs aizēno logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iegriezusies klusajā, lieliem kokiem aizēnotajā ielā, viņa iedomājās, ka vajadzēja vispirms piezvanīt..</quote>
          <bibl>Meldere 1, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārpata ātri sazēla un ar savām garajām skarām aizēnoja puķuzirnīša maigās lapiņas. Drīz vien puķuzirnītis sauli nemaz vairs neredzēja.</quote>
          <bibl>Zv 57, 15, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņam pretim raudzījās Veltas brūnās acis - spilgtajā saules gaismā mazliet piemiegtas, biezo skropstu aizēnotas.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzejnieks atceras skaudrās kara dienas, kas aizēnojušas arī viņa bērnību, raksta skarbus dzejoļus pret karu.</quote>
          <bibl>Kar 63, 1, 127.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizēnot:1/1/1" n="1">
          <def>Aizsegt (gaismas avotu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šopavasar [Laura] vēl uzstāja tēvam, lai cērt nost to veco, pārplēsto ābeli kas dienvidu pusē aizēnoja sauli.</quote>
            <bibl>Upīts 4 138.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēcpusdienā pavisam negaidot kļuva tumšs - liels, svina pelēks mākonis aizēnoja sauli.</quote>
            <bibl>Pion 56, 15, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizēnot:1/1/2" n="2">
          <def>Būt par cēloni tam, ka (seja, skatiens) iegūst drūmu, skumju izteiksmi (par domām, psihisku stāvokli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņam [šoferim] gribējās kaut cik uzmundrināt savu jauno pasažieri, izklaidēt smagās domas, kas, šķiet, aizēnoja balto, tīro pieri..</quote>
            <bibl>Zv 55, 2, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Turp vilkās Liene no visas nakts meža briduma un maldīšanās piemirkušām kājām un.. izmisuma aizēnotām acīm.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 395.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizēnot:1/2" n="2">
        <def>Pārspējot (ar savu spēku, veiksmi, prasmi u. tml.), neļaut (kādam) izcelties, panākt, ka (kādu) neievēro.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņai žēl, ka es varētu viņu aizēnot. Viņa tīšam jaucas manā darbā, lai es nevarētu labi strādāt.</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēdējos gados šos krāšņos ziedus [rozes, neļķes] siltumnīcu plauktos sākuši aizēnot gluži necili augi - izejmateriāls alpinārijiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 65, 229, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizēnot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Samazināt (kā) nozīmi (par faktu, notikumu, pārdzīvojumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pārāk plašas bēres nebij rīkotas - nevarēja jau zināt, varbūt.., ka gadās drīzumā rīkot citas godības, kuras nekādi nedrīkstēja iepriekš aizēnot...</quote>
            <bibl>Upīts 4, 226.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ciešanas ir bijušas tik lielas, ka aizēnojušas ar savu posta cildenumu viņa neglītumu.</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 193.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tas bija laimīgs reibums, pietika mīlestības vārda, tas aizēnoja visas pārdomas.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 214.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizēst:1" sortKey="aizēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēdu, -ēd, -ēd, pag. -ēdu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizēst:1/1" n="1">
        <def>Noēst (nelielu daļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suņa aizēsts maizes gabals.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizēst:1/1/1" n="1">
          <def>Ēdot sabojāt (parasti par kukaiņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kožu aizēsts drānas gabals.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizēst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mazliet sabojāt (par vielu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skābes aizēsts metāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūsa aizēdusi dzelzs siju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cita par citu atskanēja putekļos aizēstas, čīkstošas [strādnieku] balsis..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1167.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizezere:1" sortKey="aizezere" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizezere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizezere:1/1" n="1">
        <def>Apvidus, vieta aiz ezera.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Satikt aizezeres iedzīvotājus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizezere jau balta - tur līst. Sāk arī pie mums krist pa retai pilei.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rudenī labi mēslotajos aizezeres tīrumos būs pavisam cita raža.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 565.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādāt:1" sortKey="aizgādāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādāt:1/1" n="1">
        <def>Sūtot, nesot, vedot u. tml. aizdabūt prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Gādāt prom. Nogādāt, aiztransportēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgādāt visus atlikušos būvmateriālus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagulētās un sadrupušās zālītes un lapiņas tiek mutē iznestas ārā un aizgādātas labu gabalu projām, lai nepaliktu nekādas pēdas [vāveres] ligzdas tuvumā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis V, 303.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgādāt:1/1/1" n="1">
          <def>Sūtot, nesot, vedot u. tml. aizdabūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizdabūt bagāžu uz staciju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Anvars [šoferis] vēl palika Kazahijā, jo lielās graudu kaudzes vajadzēja no brigādes aizgādāt uz valsts sabērtuvēm.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 244, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..man vajadzēja.. aizgādāt uz šo alu garu virvi..</quote>
            <bibl>Grīva 9, 79.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bērsonam savukārt bija kārtojams tikai viens jautājums - jāaizgādā Egle uz operāciju, jo citas iespējas palīdzēt vairs nebija.</quote>
            <bibl>Birze 5, 139.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādība:1" sortKey="aizgādība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādība:1/1" n="1">
        <def>Gādība (par kādu, par ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēva aizgādībā ir četri cilvēki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa tikai domā par to, kā vīra aizgādībā bezrūpīgāk nodzīvot savu mūžu.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādīgs:1" sortKey="aizgādīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizgādīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādīgs:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs aizgādībai. Aizgādniecisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izturēties aizgādīgi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gunta.. izņēma no pastkastītes vēstuli...rakstīja tā pati anonīmā persona. Starp rindām jaudās tas pats lišķīgi aizgādīgais tonis.</quote>
          <bibl>Grants 7, 268.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādnība:1" sortKey="aizgādnība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādnība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādnība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Likumā noteikta forma personas un tiesību aizsardzībai nepilngadīgajiem no četrpadsmit līdz astoņpadsmit gadiem, kā arī pilngadīgajiem, ja tie sava fiziskā stāvokļa dēļ nevar patstāvīgi aizstāvēt savas tiesības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodibināt aizgādnību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņemties aizgādnību par nepilngadīgo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties aizgādnībā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādnība:1/2" n="2">
        <def>Aizgādība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvot vecāku aizgādnībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gladiolas un daža laba cita puķe, kas Baltijā aug cilvēka aizgādnībā, Pieamūrā krāšņi sazied gan stepju saules tveicē, gan taigas pavēnī.</quote>
          <bibl>Zv 59, 9, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādniecība:1" sortKey="aizgādniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādniecība:1/1" n="1">
        <def>Aizgādība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dēlam šī nevajadzīgā [mātes] aizgādniecība nepatika.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādniecisks:1" sortKey="aizgādniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizgādnieciski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādniecisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs (parasti nelūgtai, nepatīkamai) aizgādībai. Tāds, kurā izpaužas šāda īpašība. Aizbildniecisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgādniecisks tonis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgādnieciska izturēšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nav neviena, ko? Gan atnāks," pārvaldniece mierinoši, pat mazliet aizgādnieciski sacīja.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgādnis:1" sortKey="aizgādnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgādnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizgādne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgādnis:1/1" n="1">
        <def>Persona, kam uzticēta aizgādnība (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bāreņu aizgādnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt par aizgādni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iecelt nepilngadīgajam aizgādni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es esmu Ciepslienes [atraitnes] aizgādnis un bāriņu [bāreņu] aizstāvis, man jāredz, kā klājas atraitnei ar bērniem.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 232.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgāds:1" sortKey="aizgāds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgāds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tikai vsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgāds:1/1" n="1">
        <def>Rezerves (naudas, mantas, pārtikas) krājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam ir aizgāds vecuma dienām.</quote>
          <bibl>ME I, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Virspriesteris [Jāzepam]: Ber klētīs labību, lai ir mums aizgāds, Ka tauta bada gados nenomirst..</quote>
          <bibl>Rainis IX, 161.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgailēties:1" sortKey="aizgailēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgailēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgailēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt gailēt (parasti par oglēm). Iekvēloties. <mentioned>biežāk</mentioned> Iegailēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogles ugunskurā aizgailējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgainīt:1" sortKey="aizgainīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgainīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgainīt:1/1" n="1">
        <def>Gainot panākt, ka attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Gainīt prom. Gainot aizdabūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.). Aizgaiņāt. Aizdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt mušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt zvirbuļus no augļudārza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt vilku uz mežu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizgaina mākoņus, saule.. atspīd jo gaiši..</quote>
          <bibl>Sports 63, 77, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgainīt:1/2" n="2">
        <def>Panākt, ka izzūd (psihisks vai fizioloģisks stāvoklis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt drūmās domas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt bažas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt bēdas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt nemieru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt nogurumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgainīt nepatīkamas atmiņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mārča vārdi spēj aizgainīt skumjas un kliedēt.</quote>
          <bibl>Kar 58, 10, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgaiņāt:1" sortKey="aizgaiņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgaiņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgaiņāt:1/1" n="1">
        <def>Gaiņājot panākt, ka attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Gaiņāt prom. Gaiņājot aizdabūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.). Aizgainīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgaiņāt kaimiņu suņus uz māju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgaiņāt:1/2" n="2">
        <def>Panākt, ka izzūd (psihisks vai fizioloģisks stāvoklis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgaiņāt nogurumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgaiņāt nepamatotas bailes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgaiņāt garlaicību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Muzikants bija iesācis domāt par Kristīni, un tas aizgaiņāja visas citas sajūtas un domas.</quote>
          <bibl>Kar 51, 4, 322.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgājējs:1" sortKey="aizgājējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgājējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizgājēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgājējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aiziet, dodas projām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitene] nolūkojās aizgājējā, kas itin mierīgi soļoja pa taciņu uz upi..</quote>
          <bibl>Vanags 8, 141.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja man prasītu, kas tie bija par aizgājējiem, kuru vietā Andra tēvs ar Andra māti atnāca, tad tā tiešām nezinātu..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 220.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..beidzot tas brīdis klāt, kad visa manta vezumā un aizgājēji atvadās no palicējiem, asaras slaucīdami.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgājējs:1/2" n="2">
        <def>Nesen mirušais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārgais aizgājējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izvadīt aizgājēju pēdējā gaitā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā viņš [bērniņš] arī izdzisa Zanes rokās. Neviens neraudāja par mazo aizgājēju..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi ļaudis spiedās klāt vēlreiz aizgājējā noraudzīties un pateikt tam klusas ardievas. Tad seši puiši cēla zārku no ratiem nost.. un nesa mironi uz dobi [kapu].</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 2, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Egle nomira septembrī rentgena kabinetā. Bērēs bija daudz pavadītāju. Pavadītāju skaits vien neraksturo, cik aizgājējs bijis pavadītājiem dārgs.</quote>
          <bibl>Birze 5, 262.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgalds:1" sortKey="aizgalds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgalds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizgalda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgalds:1/1" n="1">
        <def>Nodalījums (kūtī) - parasti cūku, aitu, teļu novietošanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgalds baroklim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sivēnu aizgalds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teļu aizgalds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ierīkot aizgaldu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Marija iekāpa aizgaldā, notupās pakaišos un apsveicinājās ar katru jēru atsevišķi.</quote>
          <bibl>Zv 58, 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [kolhozā] standartkūtīs cūkas salaistas kopā no 3 aizgaldiem, izārdot 2 starpsienas. Tās izlietotas jaunā, lielā aizgalda vienas daļas nosegšanai.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 51, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī kūtī vēl [saimniece] aizgāja aitu aizgaldai vārtiņus ciešāk piesiet, lai jēri nepakuļas zirgiem zem kājām.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 126.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgalds:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>apv.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pazems nodalījums (kādā telpā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vislielākais aizgalds [pagrabā] bija aizņemts ar kartupeļiem, kuri aizsedza gandrīz visu pakaļējo akmens sienu..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis V, 185.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgārgties:1" sortKey="aizgārgties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgārgties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gārdzos, -gārdzies, -gārdzas, pag. -gārdzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgārgties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt gārgt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iegārgties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gulētājs aizgārdzās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kaklā viņam [sunim] aizgārdzās kā katru reizi, kad viņš taisījās "prasīt" kaut ko iekājojuma vērtu.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 160.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgaudoties:1" sortKey="aizgaudoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgaudoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgaudoties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt gaudot un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iegaudoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizgaudojās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaļi aizgaudoties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgāzelēties:1" sortKey="aizgāzelēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgāzelēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgāzelēties:1/1" n="1">
        <def>Gāzelējoties attālināties. Gāzelējoties aizvirzīties (kurp, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pīles aizgāzelējās uz dīķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autobuss, šļakstinādams sniega putru un dubļus, aizgāzelējās Gundegai garām.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 229.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgāzt:1" sortKey="aizgāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gāžu, -gāz, -gāž, pag. -gāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgāzt:1/1" n="1">
        <def>Gāžot novietot (kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgāzt malku šķūnim priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgāzt akmeņus aiz tilta balstiem.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgāzt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Gāžot (ko), piepildīt (bedri, grāvi u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizgāzt veco aku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgāzt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji aizliet (kur, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgāzt netīro ūdeni prom.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgāzt ūdeni aiz koka.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgāzties:1" sortKey="aizgāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -gāžas, pag. -gāzās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgāzties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizgāzt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koks aizgāzies ceļam priekšā.</quote>
          <bibl>ME pap I, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grants bedres aizgāzušas ciet.</quote>
          <bibl>ME pap I, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizglaudīt:1" sortKey="aizglaudīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizglaudīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizglaudīt:1/1" n="1">
        <def>Aizglaust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizglaudīt matus aiz ausīm.</quote>
          <bibl>ME pap I, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizglaust:1" sortKey="aizglaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizglaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-glaužu, -glaud, -glauž, pag. -glaudu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizglaust:1/1" n="1">
        <def>Glaužot aizbīdīt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa aizglauda aiz labās auss zīdaini blondo matu šķipsnu un papurināja galvu, lai mati kreisajā pusē apsegtu pat pusi vaiga..</quote>
          <bibl>Birze 4, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgludināt:1" sortKey="aizgludināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgludināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgludināt:1/1" n="1">
        <def>Gludinot, līdzinot aizpildīt (nelielus iedobumus, bedrītes u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgludināt grīdā bedrītes ar tepi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz ceļa visas bedres jau aizgludinātas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizglumēt:1" sortKey="aizglumēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizglumēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja (retāk -gluma, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizglumēt:1/1" n="1">
        <def>Aizpildīties ar ko glumu (piemēram, ar dubļiem, dūņām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Caurule aizglumējusi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgore:1" sortKey="aizgore" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgore</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgore:1/1" n="1">
        <def>Aizkrāsne.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tauku svece.. tikai vāji apgaismoja viņas vistuvāko apkārtni. Rijas aizgore bija melnākā tumsa.</quote>
          <bibl>Blaumanis la, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgore.. stāvēja šķedēns [šķila], no kura plēsa skalus. Priekšā trumulis un panna.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgorīties:1" sortKey="aizgorīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgorīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -as, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgorīties:1/1" n="1">
        <def>Goroties aiziet. Goroties nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pīles aizgorījās uz dīķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Aiziet!" atsaucās Miķelis un pieķērās Vilnītim pie rokas. Bet, tikko viņi bija aizgorījušies dažus soļus aiz kioska, aizmugurē atskanēja brigadiera brīdinošā balss..</quote>
          <bibl>Vilks 2, 156.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mašīna prātīgi aizgorījās pa bruģi.. līdz lielceļam un apstājās.</quote>
          <bibl>Vilks 6, 299.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrabēt:1" sortKey="aizgrabēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrabēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -grab, pag. -grabēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrabēt:1/1" n="1">
        <def>Grabot attālināties. Grabot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pakalnē aizgrabēja rati, riteņiem klaudzot pa celmiem.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 127.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrabēties:1" sortKey="aizgrabēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrabēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -grabas, pag. -grabējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrabēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt grabēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iegrabēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logu slēģi aizgrabējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrābstīt:1" sortKey="aizgrābstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrābstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrābstīt:1/1" n="1">
        <def>Grābstot aizvākt prom. Grābstot aizvākt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrābstīt siena paliekas no ceļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrābstīt salmus pie kaudzes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrābt:1" sortKey="aizgrābt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrābt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-grābju, -grāb, -grābj, pag. -grābu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrābt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji satvert (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrābt aiz rokas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrābt:1/2" n="2">
        <def>Grābjot aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Grābt prom. Grābjot aizdabūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrābt vītušās lapas no celiņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrābt:1/3" n="3">
        <def>Spēcīgi, dziļi saviļņot. Aizraut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēku, kas cieši turas kopā ar savu tautu, vairāk par visu aizgrābj vienotas sajūsmas brīži..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..itin visus [strādniekus] aizgrāba gan neticamas, bet vilinošas labākas nākotnes izredzes..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 348.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aleksis... Cik aizgrābts viņš izskatījās šai brīdī! Kāds svētlaimīgs smaids apvija viņa vīrišķīgās lupas!</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 11, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrābtība:1" sortKey="aizgrābtība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrābtība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrābtība:1/1" n="1">
        <def>Dziļi saviļņojošs prieks, sajūsma. Aizkustinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Romantiska aizgrābtība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārņem aizgrābtība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klausīties ar aizgrābtību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visu viņš [mūrnieks] strādāja, ar skubu, sirsnību vai pat aizgrābtību, it kā te nu tas pēdējais posms garajā virknē, un pēc tā tad viss pasaulē būs pilnīgā kartība...</quote>
          <bibl>Upīts XII, 883.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauneklis nezināja, aiz brīnumiem un aizgrābtības [par lielo dāvanu], ko iesākt.</quote>
          <bibl>Purauke 1, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ak Andiņš!... Ak tu mans dēliņš!..." vecmāmuļa prieka aizgrābtība iesaucās un apkampusi sāka mani sirsnīgi bučot.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 67.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrandēt:1" sortKey="aizgrandēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrandēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -grand, pag. -grandēja (retāk -granda, 1. konj.).</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrandēt:1/1" n="1">
        <def>Ar grandoņu attālināties (piemēram, par pērkonu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizgrandēja gar pamali.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kara pērkons aizgranda arvien tālāk.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrauzdēt:1" sortKey="aizgrauzdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrauzdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrauzdēt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt grauzdēt, bet nepabeigt. Mazliet, viegli apgrauzdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrauzdēt kaņepes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrauzdēt kafijas pupiņas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrauzt:1" sortKey="aizgrauzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrauzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-graužu, -grauz, -grauž, pag. -grauzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrauzt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt grauzt. Nograuzt kādu gabalu. <mentioned>biežāk</mentioned> Iegrauzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrauzt ābolu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrauzties:1" sortKey="aizgrauzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrauzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -graužas, pag. -grauzās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrauzties:1/1" n="1">
        <def>Izgrauzties (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pele aizgrauzusies līdz sienas otrai pusei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tārps aizgrauzies līdz serdei.</quote>
          <bibl>ME pap I, 25.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgrauzties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skalojoties, izskalojot iežus, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.) - par ūdeni.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Upes straume aizgrauzusies jau līdz krasta priedēm.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrieznis:1" sortKey="aizgrieznis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrieznis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrieznis:1/1" n="1">
        <def>Ietaise, ierīce (caurules) noslēgšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noslēgt aizgriezni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atgriezt aizgriezni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgriezt:2" sortKey="aizgriezt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgriezt</orth>
        <pron>aizgriêzt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-griežu, -griez, -griež, pag. -griezu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgriezt:2/1" n="1">
        <def>Iesākt griezt. Mazliet iegriezt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgriezt zaru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa kakls bij ievīstīts siltā villainē, un lielā galva uz šaurajiem pleciem līgojās kā aizgriezta kāpostgalviņa.</quote>
          <bibl>Kadiķis-Groznijs 1, 306.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rata meklētājs stulbi skatās ugunī. Tad pievērš kāras acis aizgrieztam Raizes klaipam, kas turpat vēl zemē.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgriezt:2/1/1" n="1">
          <def>Iegriezt (līdz kādai vietai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizgriezt drēbi līdz pusei.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgriezt:1" sortKey="aizgriezt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgriezt</orth>
        <pron>aizgriẽzt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-griežu, -griez, -griež; pag. -griezu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgriezt:1/1" n="1">
        <def>Pagriezt, pavērst (prom, sānis). <mentioned>imperf.</mentioned> Griezt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgriezt seju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šūpotnes gāja jau pāri augšējam šķērskokam, meitas lejā spiedza, bailīgākās mātes aizgrieza galvas prom.</quote>
          <bibl>Sakse I, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pasažieri, kas sēdēja pie logiem stacijas pusē, aizgrieza galvas, jo, vilcienam iznākot klajumā, dzeltenā saule.. spīdēja tieši sejās un žilbināja acis.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgriezt:1/1/1" n="1">
          <def>Pagriežot pavirzīt, novietot (kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizgriezt ratus ceļam priekšā.</quote>
            <bibl>ME I, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgriezt:1/2" n="2">
        <def>Aizskrūvēt, noslēgt. Arī aizslēgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vannas istabā ūdens no neaizgriezta krāna pilēja taksēdams.</quote>
          <bibl>Upīts III, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz iečīkstējās klētiņas durvis, tās atverot, un tad skaļi aizkrita no iekšpuses aizgriezta atslēgas bulta.</quote>
          <bibl>Birze 3, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgriezties:1" sortKey="aizgriezties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgriezties</orth>
        <pron>aizgriẽzties</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-griežos, -griezies, -griežas, pag. -griezos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgriezties:1/1" n="1">
        <def>Pagriezties (prom, sānis), novērsties. <mentioned>imperf.</mentioned> Griezties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgriezties no baigā skata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īgni aizgriezties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Man vienkārši bija kauns," Arvīds piesarcis aizgriezās.</quote>
          <bibl>Lubējs 1,36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūtiņu Mare, dzirdot vira vārdus, sakoda zobus un aizgriezās.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīviņu kungs aizgriezās prom, manāmi apvainots.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 241.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgriezties:1/1/1" n="1">
          <def>Pagriežoties aizvirzīties, attālināties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizgriezties pa labi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiz stūra aizgriežas virtuves pajūgs..</quote>
            <bibl>Lukss 1, 167.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vārnēni mūžīgi izsalkuši.. Un vecās vārnas, lai pašas un bērni būtu paēduši, aizgriežas uz neceļiem: sāk aplidot svešas ligzdas..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 31.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgriezties:1/1/2" n="2">
          <def>Griežoties apkārt (parasti dejā), attālināties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmie pāri aizgriezās valsī.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 180.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgriezties:1/1/3" n="3">
          <def>Būt ar pagriezienu (uz kurieni, aiz kā u. tml.) - par ceļu, taku u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļš aizgriezās uz pilsētas pusi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Stūrī, kur ceļš aizgriezās aiz meža, slimais kalējs pacēla roku un kaut ko teica.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgriezties:2" sortKey="aizgriezties" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgriezties</orth>
        <pron>aizgriêzties</pron>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -griežas, pag. -griezās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgriezties:2/1" n="1">
        <def>Nejauši tikt iegrieztam (tālāk, nekā gribēts).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrīļot:1" sortKey="aizgrīļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrīļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrīļot:1/1" n="1">
        <def>Aizgrīļoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kliedz dzinējs saniknots, un runga gaisā švīkst, Un vezums aizgrīļo caur ielām sniegainām.</quote>
          <bibl>Ķempe 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrīļoties:1" sortKey="aizgrīļoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrīļoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrīļoties:1/1" n="1">
        <def>Grīļojoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Grīļoties prom. Grīļojoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrīļoties prom.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa aizgrīļojās līdz kungu mājai un iegāja barona istabās, lai tās uzkoptu...</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 224.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrimt:1" sortKey="aizgrimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -grimst, pag. -grima; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrimt:1/1" n="1">
        <def>Aizvirzīties (aiz kā, kas atrodas tuvu apvārsnim vai aizsedz apvārsni) - par debess spīdekļiem, mākoņiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saule jau aizgrimusi aiz namu jumtiem, bet mākoņi rieta pusē tik sarkani, it kā degtu.</quote>
          <bibl>Brutāne 4, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness bija aizgrimis aiz stacijas ēkām, kā slēpdamies no tuvojošās rīta blāzmas.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 253.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākonis ar saviem zibeņiem un rūcieniem aizgrimis Rīgas pusē.</quote>
          <bibl>Upīts 8, 216.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Annele izstiepa rokas. Dzērves! Skaistās, gudrās dzērves!.. Nenolaida acu, kamēr aiz balta mākoņa aizgrima slaidās pasaules ceļinieces.</quote>
          <bibl>Brigadere XVIII, 174.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrimt:1/2" n="2">
        <def>Izbeigties, izzust, aiziet pagātnē (par laikmetiem, sabiedriskām parādībām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu tie [klaušu] laiki aizgrimuši prom, jaunas dienas gaisma spīd Latvijas logu rūtīs.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 52, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pakāpies kalnā un paskaties pāri Gadiem, kas aizgrimst, un gadiem, kas nāk.</quote>
          <bibl>Vanags 7, 141.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai nesen, pirmajos pēckara gados, kad tikko bija aizgrimuši kara pērkoni,.. Dailes teātra neaizmirstamais iestudējums nestāstīja par Lāčplēša cilts varoņdarbu..?</quote>
          <bibl>Lit M 58, 4, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgrimt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par parādībām, kas saistītas ar cilvēka dzīvi, viņa pārdzīvojumiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kādā naktī, redzēdams zvaigzni krītam, mīlētājs sajūt, ka aizgrimuši tumsā viņa laime.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 8, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tikko Leonam bija atklājušās tās takas skolēnu dvēselēs, par kurām viņš savā audzinātāja darbā nekad nebija nopietni padomājis.. Paša pārdzīvojumi pašlaik aizgrimuši kaut kur dziļāk..</quote>
            <bibl>Brīdaka 2, 214.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrimt:1/3" n="3">
        <def>Nogrimt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakars nāk, un krēslā aizgrimst taciņš [taciņa], Kuram pāri akas vinda līkst..</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrozīties:1" sortKey="aizgrozīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrozīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrozīties:1/1" n="1">
        <def>Grozoties attālināties. Grozoties aiziet (kur, aiz kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Nebļauj, nebļauj, es jau eju," puika atbild un aizgrozās gar ielas stūri.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr viņš prātoja, mašīna aizgrozījās prom pa bruģi un nozuda aiz mājām.</quote>
          <bibl>Vilks 5, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrūst:1" sortKey="aizgrūst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrūst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-grūžu, -grūd, -grūž, pag. -grūdu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrūst:1/1" n="1">
        <def>Grūžot aizdabūt pro. <mentioned>imperf.</mentioned> Grūst prom. Grūžot aizdabūt (kur, aiz kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrūst akmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrūst gultu aiz aizkara.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sieviete] taisījās aizgrūst [malkas] pagales ar kāju prom..</quote>
          <bibl>Niedre 6, 269.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jā, tas ir Veinšteina kaps, un arī akmens radze no tā nav aizgrūsta nost.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiklīdz padzirdēju vedējus braucam, brālis paķēra kārti pa vecam paradumam un skrēja aizgrūst priekšā, lai tos drusciņ pajokotu un patincinātu.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 234.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgrūst:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>fizk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ar īpašu, paņēmienu aizraidīt (lodi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..lodi aizgrūž vai disku aizlidina tālāk ne katrreiz tas, kas fiziski spēcīgāks, bet gan tas, kas veiklāks..</quote>
            <bibl>Strods 1, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrūst:1/2" n="2">
        <def>Grūžot aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrūst durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgrūst aizbīdni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš nu izlēca pa logu, to no ārpuses aizgrūzdams..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 319.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mamma velk vaļā atvilktnes un atkal aizgrūž tās ciet..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 224.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgrūt:1" sortKey="aizgrūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgrūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -grūst, pag. -gruva; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrūt:1/1" n="1">
        <def>Grūstot, brūkot (kam), tikt piepildītam, aizbērtam. <mentioned>imperf.</mentioned> Grūt ciet. Aizbrukt, aizbirt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bedre aizgruva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgruvusi aka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienā bieži vien pašiem strēlniekiem nācās iztīrīt tranšejas, pēc naktīm tās arvien bija aizgruvušas ar zemēm.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..1956. gadā ūdens bija [Zilajos kalnos] izveidojis nelielu alu, kas vēlāk aizgruva.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgrūt:1/2" n="2">
        <def>Grūstot, brūkot nokļūt (kur, aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņi aizgruva alai priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgruvums:1" sortKey="aizgruvums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgruvums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgruvums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizgrūt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No pēkšņā aizgruvuma bija izveidojusies milzīga ūdens krātuve, kas ar katru dienu brieda lielāka un lielāka, draudēdama pārraut irdeno zemes valni, noslīcināt auglīgo ieleju.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgruzdēt:1" sortKey="aizgruzdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgruzdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -gruzd, pag. -gruzdēja (retāk -gruzda, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgruzdēt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt gruzdēt. Mazliet apgruzdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgruzdušas drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maizes kukulis krāsnī aizgruzdis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cepeša virsējā kārta aizgruzdējusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzēšot ugunsgrēku] bija.. atplēsti aizgruzdušie paspārņu gali, ko jau bija paguvušas aplaizīt uguns mēles, locīdamās steigšus augšup gar mūra sienām.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 424.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koks lielā karstumā aizgruzdis.</quote>
          <bibl>ME pap I, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizguldināt:1" sortKey="aizguldināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizguldināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizguldināt:1/1" n="1">
        <def>Laikā nepamodināt. Ļaut aizgulēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte meitu aizguldinājusi.</quote>
          <bibl>ME pap I, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizguldīt:1" sortKey="aizguldīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizguldīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizguldīt:1/1" n="1">
        <def>Aizguldināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līze mani ir tīšām aizguldījusi.</quote>
          <bibl>ME I, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgulēt:1" sortKey="aizgulēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-guļu, -guli, -guļ, pag. -gulēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgulēt:1/1" n="1">
        <def>Aizguļoties nokavēt. Nogulēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tu esi brokastis aizgulējis.</quote>
          <bibl>ME I, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgulēties:1" sortKey="aizgulēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgulēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-guļos, -gulies, -guļas, pag. -gulējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgulēties:1/1" n="1">
        <def>Nogulēt ilgāk, nekā nodomāts vai parasts. Laikā nepamostoties, nepieceļoties, nokavēt, nepaspēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mazliet aizgulēties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bieži aizgulēties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā sviedienā es izlecu no gultas. "Vai tikai neesmu aizgulējies?"</quote>
          <bibl>Rihters 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz gaiļiem vēl tālu, visapkārt plešas tumsas jūras, bet Lērums jau bungo pie.. loga, lai Augusts neaizgulētos..</quote>
          <bibl>Grants 7, 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēterim bāriens katrreiz bija drošs, kad barons rītos aizgulējās, Sulainis palika vaininieks, kad kungam nepatika no rīta tik agri celties, kā vakarā pats pavēlējis modināt.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgult:1" sortKey="aizgult" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgult</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gulstu, -gulsti, -gulst, pag. -gūlu, arī -gulu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgult:1/1" n="1">
        <def>Aizgulties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet nu arī no vilciena sāk pretim šaut. Dragūni aizgulst aiz sienām, nometas aiz tendera un vagonu riteņiem un steidzīgi šauj.</quote>
          <bibl>Upīts V, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgulties:1" sortKey="aizgulties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgulties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gulstos, -gulsties, -gulstas, arī -guļos, -gulies, -guļas, pag. -gūlos, arī -gulos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgulties:1/1" n="1">
        <def>Nogulties (aiz kā, kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizgulstas aiz lieveņa stūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākonis aizgūlies saulei priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varbūt tās [vadugunis] aizdegtas citam kuģim... un varbūt ceļā uz šīm ugunīm jau priekšā aizgūlies vraks...</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunā māja ar stikla balkonu it kā aizguļas vecajai priekšā..</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 321.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgurkstēt:1" sortKey="aizgurkstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgurkstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -gurkst, pag. -gurkstēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgurkstēt:1/1" n="1">
        <def>Gurkstot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..laukā ir klusums, tikai retumis kur aizgurkst vientuļa gājēja soļi..</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 62.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgurkstēties:1" sortKey="aizgurkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgurkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -gurkstas, pag. -gurkstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgurkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt gurkstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iegurkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegs aizgurkstējās zem gājēja kājām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgūt:1" sortKey="aizgūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gūstu, -gūsti, -gūst, pag. -guvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgūt:1/1" n="1">
        <def>Pārņemt (no kā, no kurienes), pielāgojot savām vajadzībām. Atdarināt (ko apgūtu, iemācītu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgūt sacerējuma sižetu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgūta gudrība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgūts vārds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šo izteicienu viņš aizguva no mežstrādnieka..</quote>
          <bibl>A Grigulis 7, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No visa, kas mums [rakstniekiem] paticis [literatūrā], kas mūs saviļņojis un aizrāvis, mēs esam kaut ko mācījušies un aizguvuši..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..romānā "Sagrāve" jauneklis Baklanovs aizgūst no Levinsona tā žestus un izteicienus, lai būtu tieši tāds, kāds bija partizānu vienības komandieris.</quote>
          <bibl>Bērce 5, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgūties:1" sortKey="aizgūties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgūties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gūstos, -gūsties, -gūstas, pag. -guvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgūties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārstāt darboties. Darboties ar pārtraukumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa balss.. [kļuva] arvien klusāka, valoda jo vairāk sāka aizgūties, tad tas apklusa pavisam.</quote>
          <bibl>ME I, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgūties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>divd. formā: aizgūdamies</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tik strauji, ka pietrūkst elpas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ēd aizgūdamies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runā aizgūdamies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur aiz lauka bērzos aizgūdamās, aizelsdamas kūkoja dzeguze.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecās stāstu pārtrauca briesmīgs kāss, viņa klepoja aizgūdamās un cīnījās pēc elpas, beidzot nomierinājās..</quote>
          <bibl>Kar 45, 9, 851.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgūties:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Strauji, aizrautīgi. Aizgūtnēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lasīt aizgūdamies.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vītols redzēja, ka viņa [Sidorina] rokas dreb, atplēšot aploksni. Strauji, kā aizgūdamās, acis rija sīkā raksta rindas.</quote>
            <bibl>Kar 45, 1, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgūtnēm:1" sortKey="aizgūtnēm" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgūtnēm</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgūtnēm:1/1" n="1">
        <def>Ātri, lielā steigā. Tā, ka tik tikko pagūst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visi steidzās ieņēmi vietas, mutes slaucīdami un aizgūtnēm paķertos kumosus gremodami.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fabrikas dzīve šos ļaudis trauc strauji, aizgūtnēm, bez elpas..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 424.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [meitene] kā zaķēns izlec [no gultas] uz grīdas, īsu mirkli stāv drebinādamās, tad aizgūtnēm sāk ģērbties. Tikai nekavēties.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgūtnēm:1/1/1" n="1">
          <def>Ļoti daudz, ļoti lielos apmēros.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..bērni vēl mazi.., [vecākiem] jāstrādā aizgūtnēm dienām un naktīm.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 372.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Briesmīga un netaisnīga lieta, ka svētki ir īsi, labumu tajos aizgūtnēm, bet vēders cilvēkam tas pats darbdienas.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 76.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atmiņas viņu pārņēma aizgūtnēm, pārvarīgas un neatvairāmas.</quote>
            <bibl>Zv 59, 13, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizgūtnēm:1/1/2" n="2">
          <def>Ar sajūsmu, aizrautīgi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jau kopš agras bērnības viņa iemīļo dabu, darbu un grāmatas...Aizgūtnēm.. Anna ātri izlasa visu tēva bibliotēku.</quote>
            <bibl>Bērn 48, 4, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Daudz dod Andreja Upīša, vispār reālistiskās prozas mākslas studijas, kurām jaunais romānists nododas aizgūtnēm.</quote>
            <bibl>Kar 58, 12, 147.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[meitene] aizgūtnēm sāka raut ziedus. Rāva, spieda tos pie krūtīm, glauda pie vaiga un rāva.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 305.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgūtnēm:1/2" n="2">
        <def>Ar pārtraukumiem. Laiku pa laikam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..stāsti viņam nerisinājās tik apaļi un līdzeni kā Andrieviņam, bet nāca.. aizgūtnēm, kā pa gabalam no kamola vidus izrauti.</quote>
          <bibl>Vanags 8, 248.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājās biju retu reizi, ar sievu satikāmies aizgūtnēm, kā jauni mīlētāji, kurus citi uzmana.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 225.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un lielās bezdelīgas.. nes mazajiem mušas un knišļus, un sīkus kukainīšus un tikai aizgūtnēm uzmetas uz Žoga pavidžerēt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizgūtnīgi:1" sortKey="aizgūtnīgi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizgūtnīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizgūtnīgi:1/1" n="1">
        <def>Aizrautīgi, dedzīgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] vienmēr ātri un aizgūtnīgi traucies rakstīt.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 595.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizguvums:1" sortKey="aizguvums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizguvums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizguvums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizgūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sižeta aizguvums.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizguvums:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>val.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vārds, vārdu savienojums, morfēma u. tml., kas aizgūts (no citas valodas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Svece" ir sens aizguvums no krievu valodas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizģeņģerēt:1" sortKey="aizģeņģerēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizģeņģerēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizģeņģerēt:1/1" n="1">
        <def>Aizstreipuļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iereibušais aizģeņģerēja uz mājām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizīdēties:1" sortKey="aizīdēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizīdēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizīdēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt īdēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieīdēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teļš aizīdējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiziet:1" sortKey="aiziet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiziet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-eju, -ej, -iet, pag. -gāju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1" n="1">
        <def>Ejot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Iet prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet pa ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet gar krastu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [jauneklis] gāja projām pa čikstu. Trīne un Skuju Ieviņa viņu pavadīja. Atgriezdamās bez Kārlēna, abas raud. Trīni saprotu - aiziet dēls..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs redzēja, kā vakara krēslā aizgāja Velta. Vēl brīdi varēja saskatīt vēja purinātās gaišās matu cirtas. Kad viņa tumsā vairs nebija manāma, Andrejs sajutās vientuļš.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sieviete ar kanniņu aiziet...Viņas stāvs aizkūst gar veco smēdi, pazūd aiz Telts ielas stūra.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 239.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/1" n="1">
          <def>Ejot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet uz mājām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet aiz stūra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš aizgāja gandrīz līdz.. ledus malai.</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es aizeju pa pļavām uz upmalu, kur gara zāle jau sniedzas līdz gurniem..</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 45.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[sekretārs] aizgāja pāri pār pagalmu uz kolhoza kantora pusi.</quote>
            <bibl>Niedre 13, 106.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/2" n="2">
          <def>Doties prom.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc svētkiem Kārlēns aizgāja un solījās pārnākt atkal rudenī.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Direktors meklēja sestās klases audzinātāju, bet viņa bija beigusi stundu un aizgājusi.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 112.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bija jau norunāts, ka turpmāk.. skolotāja atzīmēs Raita uzdevumu burtnīcā, kad viņš aizgājis no skolas.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/3" n="3">
          <def>Atstāt, pamest.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet no ģimenes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet no tēva mājām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dzidra no manis aizgāja galīgi,.. Saglābjams tur vairs nekas nebija...</quote>
            <bibl>Niedre 13, 121.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un kaut jau nāve raugās dziļā rētā, No kaujas lauka neaiziet neviens.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 70.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[ķirurgs] vēlas aiziet no savas pašreizējās darba vietas..</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/4" n="4">
          <def>Tikt prom. Izbēgt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lietojot zarainās rungas, izdodas izlauzties [no policijas aplenkuma] un aiziet.</quote>
            <bibl>Arājs-Bērce 1, 145.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Leģendāru slavu ieguvuši baltkrievu partizānu varoņdarbi. Okupantiem pastāvīgi dega zeme zem kājām, un tas varēja būt laimīgs, kam izdevās dzīvam no turienes aiziet.</quote>
            <bibl>Zv 59, 2, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viens otrs no medniekiem vai dzinējiem pamana zaķi, trīs četras reizes vēl izšauj uz to, bet viņš tomēr aiziet...</quote>
            <bibl>Upīts 18, 46.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/5" n="5">
          <def>Doties (kur noteiktā nolūkā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet uz teātra izrādi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet pie friziera.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet pēc piena.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet ogās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet riekstos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet malku cirst.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet uz darbu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet paskatīties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet savās gaitās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet aprunāties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet peļņā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saimnieks pats paņēma irvi un naglu un aizgāja piesist pie sienas mieta galu..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 658.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Vai patiešām, tev, pilsētas garnizons aizgājis uzdevumā un nometnes sardze samazināta?" jautāja Selestino.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 111.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Otrā dienā tēvs un māte jau agri aizgāja darbā uz kolhoza ciematu.</quote>
            <bibl>Vanags 9, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Klusums uz klāja liecināja, ka saule norietējusi un kuģa ļaudis aizgājuši gulēt.</quote>
            <bibl>Lācis 10, 39.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/6" n="6">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iegūt noteiktu virzību (par domām, jūtām, runas saturu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Domas aiziet tālā nākotnē.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ieva mazliet paceļ balsi, jo jūt, ka saruna jau pašā sākumā draud aiziet ne tajā virzienā.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 102.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/1/7" n="7">
          <def>Nonākt, pārcelties (jaunā vietā, jaunos dzīves apstākļos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet armijā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet pensijā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet pagrīdē.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet darbā par kolhoza priekšsēdētāju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kulšanas talku dziesmiņas saplūda kopā ar karā aizejošo ardievām.</quote>
            <bibl>Jokums 1, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vienpadsmito klasi beidzot, te, atvadīdamies no lieveņa, norāvu zaļu lapu, ieliku grāmatā un aizgāju pasaulē. Atgriezties iznāca, lūk, tikai šovakar.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 308.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirms dažiem gadu desmitiem arī viņa [kalpone Anna] bija pametusi tēvu un māti, aizgājusi ļaudīs, nostājusies uz savām kājām..</quote>
            <bibl>Jauno v 58, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/2" n="2">
        <def>Nomirt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nekad Antonam prātā nebija ienākusi doma, ka sieva varētu aiziet pirmā, ka Hedviga vispār varētu mirt.</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 209.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad aiziet vecs cilvēks, tas nekas, tāds ir noslēgums. Viņš visu savu dzīvi nodzīvojis. Bet man bija māsa. Tikko sākusi skolā iet...</quote>
          <bibl>Vilks 3, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izbeigties (par parādībām sabiedrībā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sen pagātnē aizgājusi baronu vara..</quote>
            <bibl>Kar 58, 9, 145.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tālu pagātnē aizgājuši tie laiki, kad daudzas mokošas un briesmīgas slimības izraisīja paniskas šausmas..</quote>
            <bibl>Zv 52, 8, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pazust, pāriet (par parādībām, kas saistītas ar atsevišķa indivīda dzīvi, ar viņa pārdzīvojumiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiziet bēdas un prieki.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nemiers neaiziet.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jēkabs [Jāzepam]: Dēls, laime nāk Un atkal aiziet; atsaukt viņu nevar.</quote>
            <bibl>Rainis IX, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz ar Mārtiņu liekas aizgājusi Jāņa interese par dienas un dzīves jautājumiem.</quote>
            <bibl>Upīts V, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizlidot (par putniem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Dzērves nāk un aiziet lokiem slaikiem..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrās rīta salnas, aizejošo putnu klaigas un tumšie vakari oktobrī vēstī rudens atnākšanu.</quote>
          <bibl>Liesma 59,10, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizpeldēt (parasti par zivīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sapali nārstā bija aizgājuši tik tālu uz augšu pret straumi, ka Pēteris aizlicis tiem priekšā kurvi un tad ar žebērkli.. pieskaldījis kā malku.. trīsdesmit gabalu.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 345.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāds, lūk, ir vējš oktobrī, tas ātri mainās. Un līdzi vējam [ezerā] mainās arī zivis. Te tas parādās vienā vietā, parausta pludiņu, pamēģina ēsmu un aiziet.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 10, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizbraukt (par transportlīdzekļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Autobuss aiziet.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tramvajs aiziet dārdēdams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patlaban ostu atstāja tāljūru tvaikonis.. Nezināma, milzīga putna vaimanas un nikna vērša māvieni tik dīvaini sajuka kopā aizejošā kuģa balsī, ka gājējs notrīsēja..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakara vilciens pienāca, aizgāja.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 210.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No sastāva atkabina divus preču vagoniņus, aizripina uz rezerves sliedēm. Tad vilciens aiziet.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 184.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/5/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizvirzīties (par priekšmetiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Purviņš gribēja bumbu nogriezt pa kreisi, bet tā aizgāja tālu pāri laukuma sānu līnijai.</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 30.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz asfalta.. bija izbiruši oļi. Vilnis iespēra vienam ar kāju, tas aizgāja pa gaisu un skanēdams atsitās pret laternas stabu.</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attālināties, šķietami aizvirzīties (par parādībām dabā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizejoša vakara blāzma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness aiziet aiz mākoņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nespīdīgā gaismā Saule ziemas novakaros aiziet Dienu dienā vienmuļīgu ceļu; Garās naktis staipās žāvādamās..</quote>
          <bibl>Rainis I, 211.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī vējš aizgāja līdzi lielajām šaltīm un pērkonam, lietus gāza vienā baltā straumē..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri priežu galiem cēlās pelēki padebeši un slinki aizgāja uz to pusi, kur vajadzēja parādīties saulei.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 391.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/7" n="7">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paiet, aizritēt, arī izbeigties (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet gadi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet laiks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gaidu tikai vēl vakariņas, lai ietu gulēt; tad diena būs aizgājusi un nāks otra..</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pienācis un aizgājis vakars. Beigusies nakts.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai bērziem [rudenī] galotnes mirdz zeltainas, kā aizejošās vasaras saules pielietas.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 35.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/7/1" n="1">
          <def>Par (cilvēka) mūžu, tā posmiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mūžs aiziet darbā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ja jaunība aiziet bez priekiem, vecums vairs nesniedz nenieka..</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 175.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/8" n="8">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt iztērētam, izdotam (par materiālām vērtībām, parasti par naudu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēl bija mežzinim jāmaksā par mājas būves kokiem. Arī te nauda aizgāja.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi sapelnītie latiņi aizgāja ārstiem un slimnīcai..</quote>
          <bibl>Jansons 1, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Solījuši zemi - iedevuši celmus, solījuši pabalstu, bet pabalsts aizgājis lielsaimniekiem.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 267.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/8/1" n="1">
          <def>Zust, iet zudumā (parasti kādā apstrādes, ražošanas u. tml. procesā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izstrādājot no tiem [lietaskokiem] zāģmateriālus, labākajā gadījumā pāri paliek tikai divas trešdaļas, viena trešdaļa aiziet atkritumos...</quote>
            <bibl>Zin T 65, 2, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ja viņa līdz šim sarakstītās.. lugas pārsijājam.., tad apmēram puse aizies pelavās..</quote>
            <bibl>Kar 59, 10, 112.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/8/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tikt izpostītam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[ugunsgrēkā] varējušas aiziet visas klētis un droši vien arī laidars.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 2, 274.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šī vecā māja [Latviešu biedrības ēka], kas 1908. gadā aizgāja ar uguni, nebija vis tāda jau no paša sākuma uzbūvēta..</quote>
            <bibl>A. Deglavs 1, 242.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/9" n="9">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt aizsūtītam, aizgādātam (par pasta sūtījumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Telegramma aiziet ātri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kasparmāte lūdz Ievu Ventspilī iemest vēstuli, kas domāta Rīgas mazbērniem. "No Ventspils ātrāk aizies, vai ne?"</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 257.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai esat kādreiz sev jautājuši, cik diennaktī Rīgā pienāk un no Rīgas aiziet vēstuļu uz citām pilsētām, zemēm un kontinentiem?</quote>
          <bibl>Zv 58, 6, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/9/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izplatīties, arī tikt pavēstītam (par ziņām, vēstīm, slavu, runām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dzejnieka slava aizgājusi tālu pāri savas zemes robežām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai nu aiziet tālai dzimtenei Mana pavasara ziņa..</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/10" n="10">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrasties virzienā (uz kādu vietu). Aizvirzīties, aizvīties (par ceļiem, takām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš ved gar aramo lauku,.. izšķirdamies divos, no kuriem viens aiziet pa kreisi.., otrs uz sadzēli.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 292.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz Ogres mums tūlīt jānogriežas mežā no lielceļa, kas aizejot uz Veldeni.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kurp tad sitas celiņš aiziet?" viņš [Marčs] piepeši iejautājās, kad abi ceļinieki bija nonākuši līdz vietai, kur no taisnā atdalījās labajā pusē glīti uzkopts otrs celiņš.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiziet:1/10/1" n="1">
          <def>Būt novietotam (joslās, līnijās, virknēs u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pāri Kundziņsalas rietumu daļai, pāri Daugavai aiziet augstsprieguma līnijas vadi.</quote>
            <bibl>Zv 58, 22, vāku 2. lpp.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No liepas uz abām pusēm kā jāņtārpiņi aiziet spuldžu virknes - tās apgaismo sliedes un kokmateriālu krautuvi..</quote>
            <bibl>Vilks 3, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kilometriem tālu aiziet balto ūdensrožu joslas.</quote>
            <bibl>Zv 58, 16, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizirt:1" sortKey="aizirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-iru, -ir, -ir, pag. -īru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizirt:1/1" n="1">
        <def>Irot, airējot aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Irt prom. Irot, airējot aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.). Aizairēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizirt laivu līdz steķiem.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizirt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Irot, airējot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.). Aizirties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizirt uz otru krastu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizirt aiz sēkļa.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizirt:2" sortKey="aizirt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -irst, pag. -ira; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizirt:2/1" n="1">
        <def>Mazliet atirt, atrist. Pairt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cimda pirksti aiziruši.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizirt:2/1/1" n="1">
          <def>Noirt, atirt (līdz kādai vietai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zeķe aizirusi līdz papēdim.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizirties:1" sortKey="aizirties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizirties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-iros, -iries, -iras, pag. -īros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizirties:1/1" n="1">
        <def>Iroties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Irties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizirties no krasta.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizirties:1/1/1" n="1">
          <def>Iroties nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizirties līdz saliņai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gribēju aizirties [laivā] uz Pārgauju..</quote>
            <bibl>Zv 58, 13, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..laivās, kas.. peldēja dziļi iegrimušas, viņi [zvejnieki] aizīrās līdz abām spēcīgajām motorlaivām, kuras bija noenkurotas mazliet tālāk no krasta..</quote>
            <bibl>Purs 2, 84.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No dzejnieka dzīves sēkļiem viņa dzeja aiziras lielo jūru klajā..</quote>
            <bibl>Upīts IX, 290.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjādelēt:1" sortKey="aizjādelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjādelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjādelēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jādelējot aizklīst, aizkļūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nezin kur aizjādelējis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjādelēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jādelējot (uz zirga), aizvest (to).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjādelēt zirgu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjāt:1" sortKey="aizjāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jāju, -jāj, -jāj, pag. -jāju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jājot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Jāt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjāt agrā rītā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dzīve [frontes štābā], šķiet, ritēja stingrā un darbīgā gaitā. Ap automobiļiem kustējās šoferi, piejāja un aizjāja ziņneši.</quote>
          <bibl>Strāls 2, 427.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizjāt:1/1/1" n="1">
          <def>Jājot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizjāt uz pilsētu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizjāt līdz kalvei.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kazaki uzlēca zirgos un aizjāja kalnā uz muižu.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 60.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[partizāns] uzkāpis [zirgam] mugurā un.. aizjājis no kaujas lauka uz partizānu sapulcēšanās vietu.</quote>
            <bibl>Samsons 1, 144.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jājot (uz zirga), aizvest (to).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjāt zirgu uz aploku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Todien, kad priekšsēdētājs atveda Daigu [ķēvīti], viņš aizjāja Vareno [zirgu]. Valde bija nolēmusi to pārvietot uz centru piena vešanai un valdes vajadzībām.</quote>
          <bibl>Talcis 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjoņot:1" sortKey="aizjoņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjoņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjoņot:1/1" n="1">
        <def>Joņojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Joņot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens aizjoņoja stacijai garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz startam [motosacīkstēs] piecas minūtes. Dalībnieki nostājušies pa trim rindā. Tad iedārdas motori, braucēji.. aizjoņo...</quote>
          <bibl>Zv 53, 20, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nosalušie zirgi auļiem aizjoņo pa sniega aizvilkto, plato stepes ceļu.</quote>
          <bibl>Grīva II, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegputenis aizjoņo pa klajumu, bet te [mežā] ir tikai klusums un elpu aizturējuši koki visapkārt.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizjoņot:1/1/1" n="1">
          <def>Joņojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Suns aizjoņoja līdz mežam.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizjoņot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ļoti ātri nokļūt, izplatīties (par ziņu, vēsti u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ziņa aizjoņo tālu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tālruņi no kolhoziem nes ziņas. Kā ar pļauju veicas, celtniecību. Un tad vēstis aizjoņo uz Rīgu..</quote>
            <bibl>Vējāns 1, 44.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizjoņot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ļoti ātri paiet, aizritēt (par laiku, laika posmu). Aizsteigties, aizskriet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gadi aizjoņo.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tiešām, vasara aizjoņojusi tik ātri, ka, šķiet, pat lāga redzēt neesam to paguvuši. Pienācis rudens.</quote>
            <bibl>Zv 50, 3, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Valdim diena aizjoņo aulekšiem, viņš attopas tikai tumsiņā..</quote>
            <bibl>Liesma 58, 5, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjozt:2" sortKey="aizjozt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjozt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jožu, -joz, -jož, pag. -jozu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjozt:2/1" n="1">
        <def>Ātri, strauji aizskriet. <mentioned>imperf.</mentioned> Jozt prom. Ātri, strauji skrienot, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u.tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Aļka parāva Jāni aiz rokas: "Iesim uz zirgiem!" Jānis paķēra cepuri, un abi zēni aizjoza kā divi deviņi.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arcis [zirgs] satrūkstas, izraujas un aizjož tālu palejā..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 502</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudzu zelmenī iekrīt vējš, sapurina stiebrus un, baltus celiņus šķirdams, aizjož uz jauno fermu pusi.</quote>
          <bibl>PL Siev 64, 6, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizjozt:2/1/1" n="1">
          <def>Ļoti ātri aiziet, aizbraukt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"..es šovakar pat ar riteni aizjozīšu uz apriņķi sūdzēties," uztraucās Mirdza.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 106.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjozt:1" sortKey="aizjozt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjozt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jožu, -joz, -jož, pag. -jozu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjozt:1/1" n="1">
        <def>Aiztaisīt (jostu). Aiztaisīt (piemēram, mēteli ar jostu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjozt kažoku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjūgs:1" sortKey="aizjūgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjūgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjūgs:1/1" n="1">
        <def>Piederumu kopums braucamā dzīvnieka iejūgšanai. Iejūgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uz vienas rokas [saimnieks] nesa sakas un citus aizjūga piederumus..</quote>
          <bibl>Upīts II, 179.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjūgs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iejūgtais dzīvnieks (dzīvnieki) kopā ar ratiem, kamanām u. tml. Pajūgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie istabas durvīm tika.. aizjūgs uz pēdām apturēts.</quote>
          <bibl>Kaudzītes 1a, 147.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mans tēvs - mednieks jau laikus, kamēr vēl pa tundru varēja pārvietoties ar suņu aizjūgu, devās uz savu attālo mednieka būdu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmie braucēji panāk mazo ceļa vīru. Aizdrāžas garām viens, aizlaižas garām otrs aizjūgs.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 299.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjūgt:1" sortKey="aizjūgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjūgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jūdzu, -jūdz, -jūdz, pag. -jūdzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjūgt:1/1" n="1">
        <def>Piesaistīt (darba dzīvnieku) transportlīdzeklim, darba rīkam. <mentioned>biežāk</mentioned> Iejūgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzis sēt, saimnieks aizjūdz trešo zirgu un naigi dzen vagu pēc vagas.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmie braucēji panāk mazo ceļa vīru. Aizdrāžas garām viens, aizlaižas otrs aizjūgs.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 299.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjūgties:1" sortKey="aizjūgties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjūgties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jūdzos, -jūdzies, -jūdzas, pag. -jūdzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjūgties:1/1" n="1">
        <def>Iesaistīties aizjūgā (par cilvēku). Iejūgties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rokpelnis ar nūju stumj ragaviņas [ar malku] nopakaļus, dēls, aizjūdzies priekšā, velk.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu aizjūgušies 12 vīru priekšā.</quote>
          <bibl>ME I, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjumt:1" sortKey="aizjumt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjumt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jumju, -jum, -jumj, pag. -jūmu, arī -jumu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjumt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jumjot izlabot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjumt jumta caurumu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjumt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paveikt jumšanu (parasti līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjumt līdz pusei.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizjūra:1" sortKey="aizjūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizjūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizjūra:1/1" n="1">
        <def>Vieta, kas atrodas aiz jūras.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjūras draugi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizjūras augi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tajā pašā naktī Leinasars uzstādīja rāciju un centās izsaukt centru. "Hercogs Jēkabs" Gotlandes salā neatbildēja. Aizjūra klusēja, it kā nozudusi uz visiem laikiem.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 376.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienspēlēs jau noskaidrojušies pusfinālisti. Tie.. ir no aizjūras.</quote>
          <bibl>Sports 69, 103, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkabināt:1" sortKey="aizkabināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkabināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkabināt:1/1" n="1">
        <def>Aizāķēt, aizķert (aiz kā, kur).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkabināt ķeksi plosta priekšgalā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logs.. stāvēja pusvirus, Gundega to aiztaisīja pavisam un aizkabināja āķīti.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Donbars stāvēja, mefistofeliski smīnēdams, abu roku īkšķus aiz vestes izgriezumiem aizkabinājis.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Jēkus aizkabināja labās rokas pirkstu vienā spundes caurumā..</quote>
          <bibl>LTTP VI, 566.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkabināties:1" sortKey="aizkabināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkabināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkabināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizkabināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svārku stūris viņam aizkabinājās aiz naglas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaisīt:1" sortKey="aizkaisīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaisīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaisīt:1/1" n="1">
        <def>Kaisot aizmest, aizsviest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu aizkaisīt graudus.</quote>
          <bibl>ME pap I, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaitinājums:1" sortKey="aizkaitinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaitinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaitinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizkaitināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Taču reizēm kapteiņa krūtīs sakāpa tāds aizkaitinājums, ka viņš nevarēja valdīties.</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaitināt:1" sortKey="aizkaitināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaitināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaitināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt dusmīgu. Sakaitināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad kāds aizkaitina Aņu, tad viņas acis iedegas kā ogles un viņa krata giasā savu garo nūju.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad tikai [čūsku] aizkaitina, tad viņa iekož asti mutē, izliecas apaļa kā stīpa un tad veļas cilvēkam pakaļ tik ātri, ka tu nekur nevari paglābties.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 314.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzelmē tā [jūra] tagad nometusi savas zīžu drānas, kaut kur dziļi, dziļi noslēpusi savu piemīlīgumu un maigumu. Te tagad plosās, trako, svaidās aizkaitināta, dusmīga, nīgra sieva.</quote>
          <bibl>ZV 57, 19, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkājot:1" sortKey="aizkājot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkājot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkājot:1/1" n="1">
        <def>Ejot attālināties. Ejot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līdzi biedriem puisis aizkājo uz "Dinamo" stadionu.</quote>
          <bibl>Liesma, 59, 9, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkalne:1" sortKey="aizkalne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkalne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkalne:1/1" n="1">
        <def>Vieta aiz kalna.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet ciems bija.. aizkalnē, un šrapneļi vai nu sadrāzās kalnā, vai arī, skriedami pāri kalnam, - pārskrēja pāri arī ciemam.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 127.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkalst:1" sortKey="aizkalst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkalst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kalst, pag. -kalta; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkalst:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kalst (par augiem, to daļām). Panīkt sausuma dēļ.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkaltis koks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēkla zemē aizkaltusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pirmajā pavasara sausumā [lini] aizkaltuši un iznākuši īsāki, nekā vajadzēja.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 241.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..citi sējuši vēlu - tiem [labība] aizkaltusi.</quote>
          <bibl>LTTP V, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sūna vietām aizkaltusi.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 376.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkalst:1/2" n="2">
        <def>Tikt aizsprostotam (piemēram, sakalstot kādai vielai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līmes pudele tā aizkaltusi, ka nevar ne attaisīt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkalst:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>gram.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kļūt sausam (par muti, rīkli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkle aizkaltusi no putekļiem, bet apstāties nav laika.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaltēt:1" sortKey="aizkaltēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaltēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaltēt:1/1" n="1">
        <def>Ļaut aizkalst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkaltēt dēstus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkapa:1" sortKey="aizkapa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkapa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkapa:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas iestājas, arī sākas, pēc (cilvēka) nāves.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tāpat šis [darba] tikums lika dzīvot arī aizkapa dzīvi: arājs ara debesu laukos, māte slaucīja debesu ceļus, vecmāmiņa darināja pūru tautu meitām.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pasaules literatūrā ir virkne darbu, kur tieši, it kā reālā dzīvē ienāk gan aizkapa gari, gan debesu un elles pārstāvji.</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 208.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzpīļu Jorens.. tumšā aizkapa balsī zvērēja: "Dzīvu mani no Dāviņiem [nabagu mājas] neaizvedīs."</quote>
          <bibl>Kar 58, 1, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkapāt:1" sortKey="aizkapāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkapāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkapāt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sakapāt. Iekapāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un liniem, liekas, [negaiss ar krusu] taisni pāri gājis. Šķiedra būs aizkapāta.</quote>
          <bibl>Upīts 5, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaplēt:1" sortKey="aizkaplēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaplēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaplēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izkaplēt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkaplēt līdz vagas galam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaplēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt kaplēt, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pabeigt aizkaplētās vagas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkāpt:1" sortKey="aizkāpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkāpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kāpju, -kāp, -kāpj, pag. -kāpu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkāpt:1/1" n="1">
        <def>Kāpjot nokļūt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mikiņš pakāpjas uz sētas, lai varētu aizsniegt [bērza] apakšējo zaru. Ticis uz tā, rāpjas arvien augstāk un augstāk...Bet nu jau Mikiņš ir aizkāpis līdz pašam strazdu būrim un sāk aplūkot pasauli.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkāpt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aiziet (kur, pie kā, u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkāpt pie drauga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkāpt līdz upei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Būs kaut kur jāaizkāpj, " viņš bija nolēmis, bet, iznācis skolas pagalmā, neviļus apstājās. Kaut kur derētu aiziet, bet kur?</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nez kur māte? " Robis ievaicājās. "Viņa solījās šodien uz Boguševu aizkāpt."</quote>
          <bibl>Salenieks 3, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīt man nekur nav jāiet, labāk lēnām aizkāpšu mājās.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkari:1" sortKey="aizkari" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkari</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aizkars, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkari:1/1" n="1">
        <def>Izstrādājums (no auduma, pinuma u. tml.) kā aizsegšanai vai atdalīšanai no pārējās telpas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Durvju aizkari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tautiskie aizkari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Niedru aizkari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkaru audums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvilkt aizkarus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Caur atvērto logu vēsa vakara dvesma tikko jaušami ņirbina vieglos tilla aizkarus.</quote>
          <bibl>Jauno v 55, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatuvi aizsedz sūnu zaļš priekškars. Tam pieskaņoti logu aizkari.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 1, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gultiņu nedrīkst aizklāt ar aizkariem, lai nekavētu tīra gaisa piekļūšanu bērnam.</quote>
          <bibl>Mājtur 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkari:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Priekškars.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skatuvi aizklāj lāsmojošs zila plīša aizkars..</quote>
            <bibl>Zv 52, 6, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkari:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tas (parasti lietus, mākoņi), kas ko aizsedz, padara nesaskatāmu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ejas spraugu [ierakumā] sedza smalka lietus austs, sudrabpelēks aizkars.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 131.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un tad, gluži negaidot, pārplīst miglainais mākoņu aizkars un parādās saule..</quote>
            <bibl>Bērn 54, 5, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ātri satumst, un ezera tāles aizsedz tumsas un lietus aizkars.</quote>
            <bibl>Zv 57, 8, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkarināt:1" sortKey="aizkarināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkarināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkarināt:1/1" n="1">
        <def>Piekarināt (kam priekšā). Aizkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkarināt tillu logam priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkārpīt:1" sortKey="aizkārpīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkārpīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkārpīt:1/1" n="1">
        <def>Kārpot (ko virsū, iekšā), aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Kārpīt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizkārpījis bedri.</quote>
          <bibl>ME pap I, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraucēji ar nelielu lāpstiņu izraka smiltīs bedri un apraka laiviņu, virvi un lāpstu, pēc tam bedri aizkārpīja ar rokām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkārpīt:1/2" n="2">
        <def>Kārpot aizdabūt prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Kārpīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iesētie zirņi aizkārpīti nezin kur.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkārt:1" sortKey="aizkārt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkārt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-karu, -kar, -kar, pag. -kāru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkārt:1/1" n="1">
        <def>Karot novietot (kam priekšā, aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sveķāmuriene savam lodziņam pat tilla aizkarus aizkārusi priekšā..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 628.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sievietes] atstāja dzīvojamo ēku, kuras durvīm.. tika aizkārta priekšā priekškaramā atslēga.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkārt drēbes aiz skapja.</quote>
          <bibl>ME I, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkārtne:1" sortKey="aizkārtne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkārtne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizkārtnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkārtne:1/1" n="1">
        <def>Paceļama (koka vai metāla) barjera ceļa slēgšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nolaist aizkārtni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pacelt aizkārtni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkārtnes bija vaļā.</quote>
          <bibl>ME I, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Likt ceļā aizkārtnes.</quote>
          <bibl>ME I, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkāsēties:1" sortKey="aizkāsēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkāsēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkāsēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kāsēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekāsēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur ārā Semjons Pavļičs aizkāsējās. Rūtai acu skrostas notrīs.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 221.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līze: Vai neaizkāsējās? Māte: Tad jau laikam [tēvs] būs pamodies.</quote>
          <bibl>Blaumanis V, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkāsējās, it kā gribētu ko sacīt.</quote>
          <bibl>ME I, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkasīt:1" sortKey="aizkasīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkasīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkasīt:1/1" n="1">
        <def>Kasot, kārpot (ko virsū, iekšā), aizpildīt, aizbērt. <mentioned>imperf.</mentioned> Kasīt ciet. Aizkašņāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis aizkasa bedri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vistas aizkasa vagas starp dobēm.</quote>
          <bibl>ME pap I, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkasīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kasot, kārpot aizdabūt prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Kasīt prom. Kasot, kārpot aizdabūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizkasīja smiltis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkasīt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>apv.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizgrābt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkasīt sienu līdz gubai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkašāt:1" sortKey="aizkašāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkašāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkašāt:1/1" n="1">
        <def>Aizkašņāt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis aizkašā bedri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkašāt:1/2" n="2">
        <def>Aizkašņāt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkašāt sīkos zarus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkašāt gružus prom.</quote>
          <bibl>ME pap I, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkašāt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>apv.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizgrābt (2).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkašņāt:1" sortKey="aizkašņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkašņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkašņāt:1/1" n="1">
        <def>Kašņājot, kārpot (ko virsū, iekšā), aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Kašņāt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[vārnulēns] izkašņāja bedri un ēdienu sabāza tur iekšā. Barības krātuvi atkal aizkašņājis ciet, viņš to no virspuses vēl rūpīgi apsedza ar sūnu..</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkašņāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kašņājot, kārpot aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Kašņāt prom.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaukt:1" sortKey="aizkaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kauc, pag. -kauca; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaukt:1/1" n="1">
        <def>Kaucot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mīna aizkauc pāri ierakumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz muguras dārdēja un plīsa vēl un vēl. Pāri aizkauca šķembas, ledū sasaluši sniega un zemes gabali kapāja šķūni.</quote>
          <bibl>Grants 5, 231.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaukties:1" sortKey="aizkaukties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaukties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kaucas, pag. -kaucās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaukties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kaukt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekaukties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet ārā durvis aizkrita blākšēdamas, Lacis [suns] aizkaucās, laikam uz celiņa nogulies un kājas spērienu sānos dabūjis.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkausēt:1" sortKey="aizkausēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkausēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkausēt:1/1" n="1">
        <def>Kausējot aiztaisīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkausēt cilindra galu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkausēt:2" sortKey="aizkausēt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkausēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkausēt:2/1" n="1">
        <def>Nokausēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [diriģents].. iziet pa zemajām durtiņām un uzkāpj pa trepēm [kāpnēm].. Kāpiens viņu aizkausējis.</quote>
          <bibl>Upīts III, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkaut:1" sortKey="aizkaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kauju, -kauj, -kauj, pag. -kāvu, trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaut:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: aizkauts</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt kaušanu, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tur no augšas [no klintīm] bij dzirdami it kā aizkauta vilka aizsmakuši kaucieni.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 259.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkaut:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>apv.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nokaut (parasti slimu, ievainotu mājlopu pirms nobeigšanās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļā pakritušos [mājlopus] vācieši bija aizkāvuši un divjūga orē sakrautus veda līdzi.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 429.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkavējums:1" sortKey="aizkavējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkavējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkavējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizkavēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavējums redies neparedzētu apstākļu dēļ.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nejaušs aizkavējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lasītāju neatslābstošu interesi vēl vairāk uztur.. [autora] aprēķināts aizkavējums un vilcinājums notikuma atšķetinājumā.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 298.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkavēt:1" sortKey="aizkavēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkavēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkavēt:1/1" n="1">
        <def>Traucēt, kavēt (kādu laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavēt dažas minūtes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tātad aizritējusi ne viena vien pusstunda, bet Ināra nebija manījusi.. Tātad Ināra Siljāne pirmo sekretāru tik ilgi aizkavējusi.</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkavēt:1/1/1" n="1">
          <def>Novilcināt (norisi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tu sacīji, ka esot steidzams darbs. Aizkavēsi vēl to, un būs pa nakti jāiet sliktais meža ceļš...</quote>
            <bibl>Blaumanis V, 170.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nelabvēlīgie laika apstākļi uz laiku aizkavēja darba gaitu [ražas novākšanā].</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 263, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No pavasara darbiem augsnes sagatavošanā jāmin arumu šļūkšana vai ecēšana, lai aizkavētu mitruma izgarošanu no augsnes.</quote>
            <bibl>Tērauds 1, 374.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kā bulta Nojs ieskrēja kādas mājas durvīs un, aizlēpies aiz tām, šāva uz ienaidnieku. Tā viņš aizkavēja ienaidnieka virzīšanos uz priekšu..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 3, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkavēt:1/1/2" n="2">
          <def>Apstādināt (kādu), panākt, ka paliek tur, kur atrodas (kādu laiku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vairākas reizes viņš tiecās aiziet [no viesībām], bet katru reizi biedri viņu aizkavēja.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 68.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lopi jūt vakara pusi. Var viņiem aizstāties priekšā un tos aizkavēt, bet viss bars slīd neatturami [uz māju pusi].</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 332.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkavēties:1" sortKey="aizkavēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkavēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkavēties:1/1" n="1">
        <def>Nokļūt vēlāk par paredzēto laiku. Nokavēties. Novēloties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nepareizā pulksteņa dēļ viņi aizkavējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..beidzot [redakcijā] aizkavējusies iedrāžas Alekna [korektore].</quote>
          <bibl>Brutāne 4, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pienāca vēl dažas aizkavējušās apakšvienības.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa egļu nokarenajiem zariem uz leju švīkstēdamas laižas aizkavējušās sniega saujas.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 477.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkavēties:1/2" n="2">
        <def>Nenotikt paredzētajā laikā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izrāde aizkavējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Telegrammas nosūtīšana aizkavējusies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darbi aizkavējušies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavējusies pavasara sēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavējās dramatiskā pulciņa noorganizēšana, jo pirmo reizi nesanāca visai daudz interesentu..</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šādiem bērniem [pēc slimības] aizkavējas valodas attīstība..</quote>
          <bibl>Ves 63, 10, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..migrējošie putni dažkārt nokļūst grūtos apstākļos,.. ielidojot no siltākiem apvidiem vietās, kur pavasaris aizkavējies.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkavēties:1/2/1" n="1">
          <def>Netikt līdzi citiem (darbā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Vilma jau bažījās, ka viņa pavisam aizkavēsies un līdz [darba] pārtraukumam nepagūs pabeigt zobratu apstrādi.</quote>
            <bibl>Bērce 3, 477.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..visi [pļāvēji] jau kājās. Šorīt mēs pļaujam četri - arī saimnieks ir līdzi - man ir kauns aizkavēties.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 64.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkavēties:1/3" n="3">
        <def>Palikt, atrasties, uzturēties (kur) ilgāk par parasto laiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavēties darba vietā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavēties ceļā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažreiz, aizkavējies ilgāk mašīnu un traktoru stacijā, es neeju mājās..</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nezin kādu apstākļu dēļ tas [strazdu pāris] ceļā bija aizkavējies, un, kad tas ieradās Ogres parkā, visi strazdu būri jau bija aizņemti.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkavējušies neitroni, kas izdalās vairākas minūtes pēc dalīšanās procesa, neļauj reaktoru strauji apstādināt..</quote>
          <bibl>Atomr 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklabēt:1" sortKey="aizklabēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklabēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klab, pag. -klabēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklabēt:1/1" n="1">
        <def>Klabot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garām aizklabēja rati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visvairāk Martu tomēr mulsināja svešā soļi. Ik reizes, kad tie aizklabēja garām viņas istabai, tā izbrīnā apjuka.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 8, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklabēties:1" sortKey="aizklabēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklabēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klabas, pag. -klabējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklabēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt klabēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieklabēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slēģi aizklabējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklabināt:1" sortKey="aizklabināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklabināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklabināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Būt par cēloni, ka klab kādu brīdi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizklabina atvērto logu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklabināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Klabinot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pajūgs aizklabināja pa grambaino ceļu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklabināties:1" sortKey="aizklabināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklabināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklabināties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt klabināt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieklabināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stārķi ligzdā aizklabinājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slēģi aizklabinās vējā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkladzināt:1" sortKey="aizkladzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkladzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ina, pag. -ināja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkladzināt:1/1" n="1">
        <def>Parasti savienojumā ar "ausis": ilgi, apnicīgi kladzinot, padarīt (uz laiku) nedzirdīgas (ausis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vistas aizkladzināja ausis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkladzināties:1" sortKey="aizkladzināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkladzināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkladzināties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kladzināt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekladzināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kūtiņā aizkladzinājās vistas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklaiņot:1" sortKey="aizklaiņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklaiņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklaiņot:1/1" n="1">
        <def>Klaiņojot aiziet prom. Klaiņojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.). Aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Es labi pazīstu.. [raktuvju] strādnieku dzīvi," stāsta Maksimovs. "Darbu meklēdams, aizklaiņoju līdz turienei un strādāju Uspenskas raktuvēs.."</quote>
          <bibl>Kar 54, 4, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklājs:1" sortKey="aizklājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklājs:1/1" n="1">
        <def>Tas, ar ko aizklāj, aizsedz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sejas aizklājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nolaist loga aizklāju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Namu logi no.. saules stariem pasargāti ar spraugainiem plāksnīšu aizklājiem..</quote>
          <bibl>Zv 53, 18, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklakstēt:1" sortKey="aizklakstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklakstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klakst, pag. -klakstēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklakstēt:1/1" n="1">
        <def>Klakstot aizvērties, aizsisties ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds nāca atpakaļ, kamerās ielūkodamies. Buksēdamas atkrita lūciņas un atkal aizklakstēja ciet.</quote>
          <bibl>Upīts vīli, 497.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārtiņi aizklakstēja ciet.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklakstēt:1/2" n="2">
        <def>Klakstot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viss [ugunsdzēsēju] bars aizklakstēja tumsā, iztālēm likās, ka kāds neveikls, smags kustonis četrām apkaltām kājām dauza ielas bruģi.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 486.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklakšķināt:1" sortKey="aizklakšķināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklakšķināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizklakšināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklakšķināt:1/1" n="1">
        <def>Klakšķinot attālināties. Klakšķinot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kas viņu [sienu] apēdīs? Kāda fabrikanta melnis.. Kam tikai reizi dienā pa gludu bruģi jāaizklakšina uz biržu un atpakaļ.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklāt:1" sortKey="aizklāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klāju, -klāj, -klāj, pag. -klāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklāt:1/1" n="1">
        <def>Klājot (ko) priekšā, panākt, ka kļūst neredzams, mazāk redzams. Klājot (ko) priekšā, pasargāt, maskēt u. tml. <mentioned>imperf.</mentioned> Klāt ciet. Aizsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsegt logu ar segu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrietis] sameklēja spraudītes un laikrakstu lapas un ar tām rūpīgi aizklāja logu.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar aizkariem var aizklāt arī visu logu. Telpa.. kļūst ļoti mājīga, noslēgta, ar klusinātu gaismu..</quote>
          <bibl>Mājtur 447.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte aizklāja seju ar priekšauta stūri un sāka šņukstēt..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 231.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule smaidīja, un tās smaids trāpīja Andrim pašās acu zīlītēs, un acis tūlīt bija jāaizklāj ar plakstiem.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 11, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Cst!" sieviete brīdinoši aizklāja ar plaukstu lūpas.</quote>
          <bibl>Skujiņš 5, 108.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklāt:1/1/1" n="1">
          <def>Klājot novietot, nostiprināt (kam priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizklāt segu logam priekšā.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklāt:1/2" n="2">
        <def>Atrodoties vai aizvirzoties (kam) priekšā, atņemt iespēju (ko) redzēt, saskatīt. Aizsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap tiem [šaha spēlētājiem] drūzmējās līdzjutēji, kas bija tā ielenkuši spēlētājus un savas pinkainās galvas tik cieši kopā sabāzuši, ka aizklāja visu šaha galdiņu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule bija zemu, zemu, un to [skatienam] aizklāja viens vienīgs liepas zars, kura lapotnei tās stari nekādi nevarēja izlauzties cauri.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 5, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[koki] loka veidā stāvēja ap pļavu un kā sastinguši, bet modrīgi sargi aizklāja meža noslēpumu..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 320.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklāt:1/2/1" n="1">
          <def>Par mākoņiem, miglu, sniegputeni, dūmiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saules nav. Pelēki mākoņi aizklājuši debesis.</quote>
            <bibl>Rihters 1, 35.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..mākoņi nemierīgi skrēja un jaucās, brīžiem aizklādami mēnesi, kas drīz vien atkal izvēlās kā dzintara gabals no mākoņu mutuļiem.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 41.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pa kreisi - ezera pusē - lietus un bezveidīga, šķidra miglina joprojām aizklāj skatu.</quote>
            <bibl>Zv 57, 20, 27.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tumsā kā pieneņu pūkas traucās baltas pārslas, dejojot mežonīgu deju...visu aizklāja necaurredzams sniegputenis.</quote>
            <bibl>Cīrulis 1, 48.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklāties:1" sortKey="aizklāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klājos, -klājies, -klājas, pag. -klājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizklāt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklāties ar plīvuru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklāties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizklāt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..saulītes spožais vaigs aizklājas mākoņiem, ziemelis pūš jo skarbāk un loka cēlos kokus kā gana rīkstes..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 3, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatā ar melnām lapām Ierakstām mēs savas dziesmas - Lai tās vaimanas un briesmas Aizklājas kā melnās naktīs.</quote>
          <bibl>Rainis I, 295.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklāts:1" sortKey="aizklāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizklāti (2)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklāts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → aizklāt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklāts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas noris, citiem neredzot (piemēram, par balsošanu, vēlēšanām). Pretstats: atklāts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklāta balsošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispārējas un aizklātas vēlēšanas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Balsot aizklāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklāts tiesas process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesāt aizklāti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklaudzēt:1" sortKey="aizklaudzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklaudzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klaudz, pag. -klaudzēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklaudzēt:1/1" n="1">
        <def>Klaudzot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālumā aizklaudz rati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..soļi aizklaudz pa kāpnēm uz leju.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 552.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklaudzēt:1/2" n="2">
        <def>Klaudzot aizvērties, aizdarīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis dobji aizklaudzēja ciet.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklaudzēties:1" sortKey="aizklaudzēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklaudzēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klaudzas, pag. -klaudzējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklaudzēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt klaudzēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieklaudzēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Blakus kaut kas aizklaudzējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iziet [saimniece] tik klusi, ka pat durvis neaizklaudzas. Viņa pazīst un zina, kā vērt.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklausīties:1" sortKey="aizklausīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklausīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti nenoteiksmē; refl.; savienojumā ar verba "nevarēt" formām</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklausīties:1/1" n="1">
        <def>Ilgstoši klausoties (runā, troksnī u. tml.), sajust nepatiku pret dzirdēto.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai tas ir taisnība, ka jūsmājās esot daudz circeņu?.." – "Taisnība vien jau būs.. Vakaros nevar ne aizklausīties."</quote>
          <bibl>Lācis IX, 847.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un kā viņš toreiz dziedāja - no rīta līdz vakaram. Tēvs pat bārās, ka nevarot vairs aizklausīties.</quote>
          <bibl>Bērn 45, 1/2, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visi bēniņi kaķu pilni. Ņaud, ka ne aizklausīties nevar.</quote>
          <bibl>A Grigulis 3, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklejot:1" sortKey="aizklejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklejot:1/1" n="1">
        <def>Klejojot attālināties. Klejojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi kaut kur aizklejojuši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklejot uz dienvidiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklejot līdz jūrai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mednieks] aizklejojis ļoti tālu un tuvojies kādai kalnu pārejai.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 206, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vietējie putni ir aizklejojuši vai pat devušies tālā ceļojumā..</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bieži tā [parastā varde] aizklejo tālu prom no ūdeņiem - laukos, mežos, pļavās, dārzos.</quote>
          <bibl>Sloka 1, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkleķēt:1" sortKey="aizkleķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkleķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkleķēt:1/1" n="1">
        <def>Kleķējot aiztaisīt ciet (caurumu, spraugu). <mentioned>imperf.</mentioned> Kleķēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkleķēt spraugu sienā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkleķēt caurumu ar māliem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklibot:1" sortKey="aizklibot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklibot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklibot:1/1" n="1">
        <def>Klibojot attālināties, aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Klibot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lēnām aizklibot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Domu pilna viņa nolūkojās tam pakaļ, kā viņš lēnām, ievainoto kāju kā salauztu spārnu vilkdams sev līdzi, aizkliboja tumsā.</quote>
          <bibl>Lācis 4, 437.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklibot:1/1/1" n="1">
          <def>Klibojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..kāja tik ļoti sāpēja, ka viņš vēl aizvien vaidēja. Tā viņš.. vaidēdams aizkliboja uz māju.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 36.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklīdināt:1" sortKey="aizklīdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklīdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklīdināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklīdināt mākoņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklīdināt drūmas domas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklidzināt:1" sortKey="aizklidzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklidzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklidzināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizvirzīties, attālināties sīkiem, skanīgiem soļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..no viņu [sēru mājas] pagalma zirgs aizklidzināja uz Priedienas kapiem.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklidzināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Klidzinot aizvest, aizgādāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizklidzināt ratus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nākošā dienā Sijāts ratos ieklāja sienu un pa sakņaino meža ceļu aizklidzināja skanīgos, sarkanos ķieģeļus.</quote>
          <bibl>Birze 4, 166.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkliedēt:1" sortKey="aizkliedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkliedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkliedēt:1/1" n="1">
        <def>Aizdzīt, aizklīdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizkliedē miglu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkliedēt skumjas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkliegt:1" sortKey="aizkliegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkliegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kliedzu, -kliedz, -kliedz, pag. -kliedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkliegt:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā ar "ausis": ilgi, skaļi kliedzot, padarīt (uz laiku) nedzirdīgas (ausis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkliegt ausis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkliegt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārspēt kliegšanā. Pārkliegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa visus aizkliedz.</quote>
          <bibl>ME I, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkliegt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārsteigt neēdušu (par dažu putnu kliedzieniem, kas pēc sena ticējuma vēstī ļaunu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet gluži neēdis viņš [tēvs] taču negāja. Putna kumosa, kā viņš pats teica, šim vajagot, lai kāds putns neaizkliedzot..</quote>
          <bibl>Saulietis II, 225.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkliegties:1" sortKey="aizkliegties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkliegties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kliedzos, -kliedzies, -kliedzas, pag. -kliedzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkliegties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kliegt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekliegties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[mežs] tik tukšs un kluss. Pat sīlis nekur neaizkliedzas..</quote>
          <bibl>Upīts V, 344.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklikstināt:1" sortKey="aizklikstināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklikstināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklikstināt:1/1" n="1">
        <def>Aizklidzināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..modās visa lielā pilsēta... noskanēja automobiļu taures, kaut kur aizklikstināja zirgs, sasaucās kādas balsis...</quote>
          <bibl>Vilks 3, 64.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jā, ormaņu laikmets ir pagājis. Un vairs neatgriezīsies - smej vai raudi. Atliek tikai noskatīties, kā pēdējie mohikāņi aizklikstina pa asfaltu..</quote>
          <bibl>Zv 57, 17, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklimst:1" sortKey="aizklimst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklimst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klimstu, -klimsti, -klimst, pag. -klimtu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizklimstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klimstu, -klimsti, -klimst, pag. -klimstēju; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklimst:1/1" n="1">
        <def>Klaiņojot, klejojot attālināties. Klaiņojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tas jau nebija labi, ka es biju iedrošinājies aizklimst tik tālu no savām mājām.</quote>
          <bibl>Salenieks 2, 197.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upeniece [mātei]: Ko te tarkši [pļāpā]! Kamēr aizklimstēsi līdz tai Šreienbušai. Krēsla jau metas. Nāc!</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklinkāt:1" sortKey="aizklinkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklinkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklinkāt:1/1" n="1">
        <def>Neveiklā, ļodzīgā gaitā aiziet. Neveiklā, ļodzīgā gaitā ejot, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uztrūkusies viņa [Anna] ieraudzīja māti aizklinkājot gar krāsns galu..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 180.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklīst:1" sortKey="aizklīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klīstu, -klīsti, -klīst, pag. -klīdu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklīst:1/1" n="1">
        <def>Klīstot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Klīst prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz aizklīda auniņš no ganāmā pulka un nomaldījās mežā..</quote>
          <bibl>LTP 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs sēžam pludmalē.. un noskatāmies uz cilvēkiem, kas paretam aizklīst garām.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklīst:1/1/1" n="1">
          <def>Klīstot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Govs aizklīdusi mežā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Reiz Jānis aizklīst meža stūrim cauri līdz kapsētai.</quote>
            <bibl>Upīts IV, 736.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pavadītāju pulciņš pamazām saira, jūrnieku piederīgie aizklīda mājās..</quote>
            <bibl>Lācis 1, 287.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es noklausos, kā skaņas aizklīst un izdziest Melnupes mežā.</quote>
            <bibl>Rihters 1, 243.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..daļa Saules staru tiek atstaroti un aizklīst pasaules izplatījumā.</quote>
            <bibl>PL Skola 62, 5, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklīst:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pazust.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc ilgas [sūtījuma] ceļošanas no rokas rokā pastmarkas kaut kur ir aizklīdušas, bandrole atirusi..</quote>
            <bibl>Liesma 59, 4, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklīst:1/2" n="2">
        <def>Risināties, darboties (kādā virzienā) - par domām, iztēli u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pētera domas aizklīda pie vecās māmuļas..</quote>
          <bibl>Muižnieks 2, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Manas domas nemanot aizklīst uz skolu.</quote>
          <bibl>Spāre 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklīst:1/2/1" n="1">
          <def>Novirzīties (no sarunas, domu gaitas u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizklīst sīkumos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizklīst no temata.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Driegam.. allaž jāuzmana pašam sevi, lai neaizklīst prom un runā par lietu.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 893.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Man varbūt tagad būs jādomā par jums, un es aizklīdīšu pavisam projām no savas neizdomātās domas.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 77.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizklīst:1/2/2" n="2">
          <def>Vērsties tā lumā (par skatienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Ako skatiens tūliņ aizklīda jūrā, meklējot pie apvāršņa Rigondas krastus, salinieku laivas viļņos.</quote>
            <bibl>Lācis II, 493.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [mežacirtēja] skatiens šķiet aizklīdis kaut kur tālu projām no šī degošā ugunskura, no šīs cirsmas.</quote>
            <bibl>Vīlips II, 410.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkluburot:1" sortKey="aizkluburot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkluburot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkluburot:1/1" n="1">
        <def>Aizklumburot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [piedzērušais] aizkluburoja, cepuri ķerstīdams..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 558.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [saimnieks].. bij sēdus un ar kārtu kārtām lāpītās zeķēs apautām kājām zvejoja tupeles no lāvas apakšas laukā. Teciņus aizkluburoja virtuvē.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 408.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklukstēties:1" sortKey="aizklukstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklukstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klukstas, pag. -klukstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklukstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt klukstēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieklukstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..no ceļmalas krūmiem aizklukstēdamās pacēlās irbe un, spārniem klakšinādama, aizlaidās tumsā.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 359.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bezdelīga.. jumta čukurā aiz spāres gala pērklī [perēklī] pačaukstināja, aizklukstējās un apklusa.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 77.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklumburot:1" sortKey="aizklumburot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklumburot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklumburot:1/1" n="1">
        <def>Neveiklā, grīļīgā gaitā attālināties. Neveiklā, grīļīgā gaitā nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dēls pieliecies aizklumburoja pa dārza celiņu līdz zedeņiem..</quote>
          <bibl>Kar 45, 9/10, 838.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklunkšķēties:1" sortKey="aizklunkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklunkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klunkšķas, pag. -klunkšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizklunkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -klunkšas, pag. -klunkšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklunkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Īsu brīdi klunkšķēt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieklunkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alus muciņā aizklunkšķējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizklunkurot:1" sortKey="aizklunkurot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizklunkurot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizklunkurot:1/1" n="1">
        <def>Aizklumburot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jānis dabūja dunku mugurā. Ar to pašu ieskrējienu sīkiem teciņiem aizklunkuroja pa ceļu, līdz pazuda aiz kokiem.</quote>
          <bibl>Upīts X, 427.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziedātājs aizklunkuroja tālāk. Acīm redzot, kāds zvejnieks, kaimiņu ciemā nomēģinājis kaut ko stiprāku, tagad.. devas uz mājām..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 377.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkļūt:1" sortKey="aizkļūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkļūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kļūstu, -kļūsti, -kļūst, pag. -kļuvu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkļūt:1/1" n="1">
        <def>Pārvietojoties (ar kājām vai ar transportlīdzekli), nonākt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.). Nokļūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkļūt līdz pilsētai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkļūt ar laivu pie salas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkļūt aiz ezera.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakām atkal iet un norunājām ātrāk vairs neapstāties, kamēr nebūsim aizkļuvuši līdz zāļu klajumam.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No Pārdaugavas līdz Pērnavas ielai viņi aizkļuva četrdesmit minūtēs..</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 339.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs, riskējot iekrist kādā ledus plaisā, kur guldzēja melns, smags ūdens, aizkļuvām līdz tuvākajam kuterim.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkļūt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārvietojoties nonākt (kur noteiktā nolūkā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizkļūt uz darbu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs, pārdaugavieši, varējām aizkļūt bērnu svētkos ar liellaivām.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis VI, 56.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkļūt:1/1/2" n="2">
          <def>Aizvirzīties (kādam priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Abi vienā vagā mēs drīz panākam citus [kartupeļu racējus] un aizkļūstam tiem pat garām.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis II, 121.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkļūt:1/2" n="2">
        <def>Darbībā nokļūt (līdz kādam posmam, rezultātam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sarunā aizkļūt līdz pašam galvenajam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknābāt:1" sortKey="aizknābāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknābāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ā, pag. -āja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknābāt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet apknābāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieknābāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vistas aizknābājušas nokritušos ābolus.</quote>
          <bibl>ME pap I, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknābt:1" sortKey="aizknābt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknābt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knābj, pag. -knāba</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknābt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Savienojumā ar "garām": knābjot neskart.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vista aizknāba graudam garam.</quote>
          <bibl>ME pap I, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknābt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Knābjot ievainot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizknābts cālēns.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknakstēties:1" sortKey="aizknakstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknakstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knakstās, pag. -knakstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknakstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt knakstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieknakstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iešalcas stiprāk vējš, aizknakstas kāds zars..</quote>
          <bibl>Upīts V, 365.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknakšķēties:1" sortKey="aizknakšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknakšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knakšķas, pag. -knakšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizknakšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knakšas, pag. -knakšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknakšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt knakšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieknakšķēties.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknaukšķēties:1" sortKey="aizknaukšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknaukšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knaukšķas, -knaukšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizknaukšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knaukšas, pag. -knaukšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknaukšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt knaukšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieknaukšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sausie zari aizknaukšķējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krēsls, viņam nosēžoties, drusku aizknaukšķējās.</quote>
          <bibl>ME 1, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kas no viņas puses tuvojās ūdenim. Dūņas šļakstēja, zari aizknaukšējās..</quote>
          <bibl>Upīts X, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkniedēt:1" sortKey="aizkniedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkniedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkniedēt:1/1" n="1">
        <def>Kniedējot aiztaisīt ciet (caurumu metāla priekšmetā).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknikšķēties:1" sortKey="aizknikšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknikšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knikšķas, pag. -knikšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizknikšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -knikšas, pag. -knikšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknikšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt knikšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieknikšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nokaltis zariņš aizknikšķas zem kājām.</quote>
          <bibl>ME 1, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa reizei aizknikšas apkaltušie smilkšu [smilšu] graudiņi; gājēju kāju izkustināti, maigi švīkstēdami, pa piegāzi šļūd [slīd] lejup.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 475.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizknikšķināt:1" sortKey="aizknikšķināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizknikšķināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizknikšķināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizknikšķināt:1/1" n="1">
        <def>Knikšķinot (ar smailiem kurpju papēžiem) attālināties. Knikšķinot nokļūt (kur, līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene aizknikšķiņa pa garo gaiteni..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkomandēt:1" sortKey="aizkomandēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkomandēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkomandēt:1/1" n="1">
        <def>Norīkot komandējumā (kur, uz kurieni u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkomandēt zinātniskā ekspedīcijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkomandēt uz Maskavu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkorķēt:1" sortKey="aizkorķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkorķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkorķēt:1/1" n="1">
        <def>Aiztaisīt ar korķi. <mentioned>imperf.</mentioned> Korķēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkorķēt pudeli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šķidro hematogēnu iepilda pudelēs, kuras aizkorķē.</quote>
          <bibl>Zv 53, 2, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pudeles tūliņ pēc sulas iepildīšanas aizkorķē un aizlako.</quote>
          <bibl>Mājtur 377.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkost:1" sortKey="aizkost" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkost</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kožu, -kod, -kož, pag. -kodu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkost:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nokost kādu daļu. Iekost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkost ābolu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkost pīrāgu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitenei aizkosta, taukiem apsmērēta [apziesta] maizes doniņa rokā.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 305.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecmāmuļa bungo pirkstus uz galda malas, un viņas sviestmaize aizkosta stāv uz šķīvīša..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau no paša rīta tās [lapas], nakts salnas aizkostas, pilnīgā bezvējā lidinājās lejup.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 71.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkost:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mazliet (parasti steigā) ieēst. Iekost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Irma.. izķēra no katla apvārījušos gaļas gabaliņu un, uzsviedusi to uz šķīvja, labināja vīru: "Nāc nu, aizkod, kamēr izvārās kartupeļi."</quote>
          <bibl>Sakse 1, 221.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap brokasta laiku braucēji apstājās atpūtināt zirgus un paši aizkost.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrācieši:1" sortKey="aizkrācieši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrācieši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizkrācietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrācieši:1/1" n="1">
        <def>Ukrainas kazaki no 16. līdz 18. gadsimtam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrāciešu dziesmas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrakstēties:1" sortKey="aizkrakstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrakstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -krakstas, pag. -krakstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrakstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt krakstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekrakstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiva mazliet tā kā sakustējās [kad to cēla ar sviru].., bet tad dibens zem sviras gala bīstami aizkrakstējās un viņi palaida vaļā.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 184.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrakšķēties:1" sortKey="aizkrakšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrakšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -krakšķas, pag. -krakšķējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrakšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt klakšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekrakšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krēsls aizkrakšķas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrākties:1" sortKey="aizkrākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krācos, -krācies, -krācas, pag. -krācos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrākties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt krākt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekrākties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrācās [gulētājs], bet tūliņ.. palika kluss.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 638.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vējš] nokrīt kaut kur biezoknī, aizkrācas elsdams un šņākdams; tad ar vienu lēcienu ir atkal laukā, lai no jauna kā spārnots nezvērs sviestos starp zemi un debesi.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 162.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrampēt:1" sortKey="aizkrampēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrampēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrampēt:1/1" n="1">
        <def>Nostiprināt ar krampi (aizvērtu logu, durvis u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļinieki.. klaudzināja pie aizkrampētām durvīm un, galvas nodūruši, gaidīja, kad ielaidīs.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā būtu, ja viņš tagad aizkrampētu slēģus un tūlīt dotos iekšā namā?</quote>
          <bibl>Lācis III, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vīrs vēl piekodināja, lai kārtīgi aizkrampējot lūku..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 142.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrampēties:1" sortKey="aizkrampēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrampēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrampēties:1/1" n="1">
        <def>Nodrošināties, nostiprinot ar krampi (parasti aizvērtas durvis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrampēties istabā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es aizkrampējos no iekšas, lai Mārcis neieklīstu.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrāpt:1" sortKey="aizkrāpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrāpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krāpju, -krāp, -krāpj, pag. -krāpu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrāpt:1/1" n="1">
        <def>Ar viltību, mānot aizvilināt prom (uz kurieni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrāpt uz pilsētu ar vilinošiem solījumiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrāsne:1" sortKey="aizkrāsne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrāsne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. –šņu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizkrāsns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krāsns, dsk. ģen. -krāšņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrāsne:1/1" n="1">
        <def>Sprauga starp krāsni un sienu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salikt skalus aizkrāsnē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk! No aizkrāsnes izmetas cits pakaļ citam brūni prusaki.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Circeņi bij arī Liepās, bet te visa aizkrāsns un katra plaisa ķieģeļu mūrī likās viņu pilna..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 357.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arvien tas pats.., tas vakar, tas aizvakar, tas šodien un tas rīt. Pelēkā, šaurā ikdiena!... Viņu smacēja nost šis šaurais aizkrāsnes gaiss [19. gs. lauku dzīve]...</quote>
          <bibl>A Deglavs 1. 465.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkrāsne:1/1/1" n="1">
          <def>Neliela telpa aiz krāsns.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Istabas pušķošanā pievakarē ņem dalību visi.. Jancis aizmeijo arī savu aizkrāsnes lažiņu..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis II, 27.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[puiša] vērīgai acij nepaslēpās arī mazais, brūnais galdiņš aizkrāsni, kurš tur bija ielikts pēc māsas aizprecēšanās..</quote>
            <bibl>Austriņš 2, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrāsot:1" sortKey="aizkrāsot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrāsot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrāsot:1/1" n="1">
        <def>Krāsojot padarīt necaurredzamu, necaurspīdīgu u. tml. Krāsojot aizsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrāsoti logi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Sofijas katedrāle pārvērsta par muzeju. Tagad te strādā mākslinieki, kas restaurē aizkrāsotās mozaīkas.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz sienām [bijušajās koncentrācijas nometnēs] - mocekļu atstāto uzrakstu pēdas. Hitlerieši bija centušies tos aizkrāsot, nokasīt.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 142, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrāsot:1/2" n="2">
        <def>Nokrāsot (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrāsot sētu līdz pusei.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkratīt:1" sortKey="aizkratīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkratīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkratīt:1/1" n="1">
        <def>Kratot ļaut aizklīst, aizbirt (kur projām, kam garām, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkratīt pelavas pa vējam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkratīt gružus aiz sētas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkratīties:1" sortKey="aizkratīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkratīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkratīties:1/1" n="1">
        <def>Kratoties aizklīst, aizslīdēt (kam garām, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pātaga aizkratījusies aiz ratu malas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkratīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Braucot (parasti pa nelīdzenu ceļu), attālināties. Braucot (parasti pa nelīdzenu ceļu), nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ratos aizkratīties līdz meža pļavai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkraut:1" sortKey="aizkraut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkraut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krauju, -krauj, -krauj, pag. -krāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkraut:1/1" n="1">
        <def>Kraujot novietot (kam priekšā). Kraujot aizsprostot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkraut durvis ar malku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkraut eju ar kastēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgais logs vērās uz pagalmu un bija aizkrauts brūniem puķu podiem..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pils augšējā stāva logus aizkrāva smilšu maisiem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 78, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkraut:1/1/1" n="1">
          <def>Kraujot novietot, sakraut (aiz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizkrautaizkrāsnē.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkravāt:1" sortKey="aizkravāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkravāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkravāt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt liekot, kraujot, aizvākt, aizgādāt. <mentioned>imperf.</mentioned> Kravāt prom. Vairākkārt liekot, kraujot, aizvākt, aizgādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkravāt mantas uz šķūni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkravāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kravājot (ko), piepildīt. Kravājot (ko), aizsprostot. Aizkraut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar lūžņiem aizkravāts pagalms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkravātas kāpnes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkravāties:1" sortKey="aizkravāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkravāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkravāties:1/1" n="1">
        <def>Doties prom ar visu iedzīvi (uz jaunu dzīves vietu). <mentioned>imperf.</mentioned> Kravāties prom. Nokļūt (kur) ar visu iedzīvi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkravāties uz jaunu dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkravāties pie kaimiņiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrist:1" sortKey="aizkrist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krītu, -krīti, -krīt, pag. -kritu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrist:1/1" n="1">
        <def>Krītot nokļūt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmata aizkritusi aiz plaukta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lāpstiņa [bērnam rotaļājoties] aizkritusi aiz akmens..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādreiz man tur [aiz skapja] aizkrita.. kurpes un tā arī palika.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakars bija vēls, saule aizkrita aiz mākoņiem, un uzmācās tumsa.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 62, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrist:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji aizvērties. <mentioned>imperf.</mentioned> Krist ciet. Aizcirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Griestu lūka aizkrita ar troksni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lamatas aizkrīt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nama durvis smagi aizkrita, kad Caune izsteidzās uz ielas un gandrīz pusskriešus devās uz Cepļa viesībām.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 64.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durtiņas aizkrita. Mašīna aizripoja.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 163.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kārbiņas vāciņš] aizkrita noknaukšķēdams.</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tad piepeši [apziņā] viss satumst un aizkrīt kā kaps.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 387.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkrist:1/2/1" n="1">
          <def>Slīdot uz leju, aizvērties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Priekškars aizkrita.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrustot:1" sortKey="aizkrustot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrustot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrustot:1/1" n="1">
        <def>Aizšķērsot, aizsprostot (ceļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vētras izgāzto un sakritušo milzeņu koku stumbri [mūža mežā] bieži aizkrusto ceļu..</quote>
          <bibl>Bērn 46, 7, 22.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkrustot:1/1/1" n="1">
          <def>Nostāties (ceļā), neļaujot (kam) tikt garām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [meitene] gribēja iet tālāk, bet nevarēja - ceļu aizkrustoja divi iereibuši hitlerieši.</quote>
            <bibl>Jauno a 54, 31.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkrūts:1" sortKey="aizkrūts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkrūts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkrūts:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas aiz krūšu kaula.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkrūts dziedzeris.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkuģot:1" sortKey="aizkuģot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkuģot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkuģot:1/1" n="1">
        <def>Braucot ar kuģi, attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Kuģot prom. Braucot ar kuģi, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkuģot līdz salai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkūkot:1" sortKey="aizkūkot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkūkot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kūko, pag. -kūkoja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūkot:1/1" n="1">
        <def>Pārsteigt (neēdušu) ar kūkošanu, kas pēc sena ticējuma vēstī ļaunu (par dzeguzi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agrākās paaudzes vairījās, lai pavasarī tā [dzeguze] neaizkūkotu bez brokastīm vai bez naudas.</quote>
          <bibl>Zv 52, 12, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tu nekad no rītiem neej ārā no mājām, neapēdusi kaut kumosiņu maizes, citādi dzeguze tevi aizkūkos..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 332.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkūleņot:1" sortKey="aizkūleņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkūleņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūleņot:1/1" n="1">
        <def>Kūleņojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Kūleņot prom. Kūleņojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkūleņot pa paklāju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds lādiņš neizsprāga, bet aizkūleņoja pāri ierakumam kā milzīga spēka mesta runga.</quote>
          <bibl>Vilks 5. 70.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkūleņot:1/1/1" n="1">
          <def>Aiziet, aizskriet (nevienādā gaitā, krītot un ceļoties).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pār ceļu aizkūleņoja zaķis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jančuks aizgāja uz skolu, bet mazais Rūdis pie loga vien tupēja. Cik tālu aizkūleņosi tādā sniegā ar koka tupelēm?</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkulises:1" sortKey="aizkulises" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkulises</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkulises:1/1" n="1">
        <def>Skatuves daļa aiz kulisēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet aizkulisēs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..devu zīmi skatuves apgaismotājam, kas stāvēja aizkulisēs.</quote>
          <bibl>Bels 1, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dziedonis nogāja no skatuves un, sviedrus slaucīdams, stāvēja aizkulisēs..</quote>
          <bibl>Zv 57, 9, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šaurās aizkulišu telpas bija pilnas tēlotājiem un skatuves pārbūvētajiem.</quote>
          <bibl>Zv 52, 15, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkulises:1/2" n="2">
        <def>Fakti, arī rīcība, ko plašākai sabiedrībai slēpj.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Notikuma aizkulises.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zināt aizkulises.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..laiku pa laikam man nācās sadurties ar lietām, kuras tik rūpīgi tika slēptas no vienkāršās emigrantu masas. Man kļuva zināmas daudzas emigrācijas barvežu darbības aizkulises..</quote>
          <bibl>Zv 60, 10, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[spiegu] prāva visas pasaules priekšā vēlreiz atsedza katoļu baznīcas vadītāju aizkulises..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 226, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkulties:1" sortKey="aizkulties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkulties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kuļos, -kulies, -kuļas, pag. -kūlos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkulties:1/1" n="1">
        <def>Ar pūlēm, pārvarot kavēkļus, attālināties. Ar pūlēm, pārvarot kavēkļus, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kuru katru dienu var uznākt sniegs, un kā tad aizkulsies garo ceļa gabalu?</quote>
          <bibl>Sakse 7, 189.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izbrauca [no pilsētas], saulei lecot, kamēr aizkūlās pa dubļainajiem ceļiem, pulkstenis rādīja jau septiņi.</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tvaikonis.. mūs [bēgļu kuģi] drīz panāk, iet, pašķiebies uz sāniem, aizkuļas garām.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 536.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..paceļas pīle un aizkuļas Žigli pa gaisu..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 214.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkulties:1/2" n="2">
        <def>Aizklīst, aizklaiņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Gailis [kareivis].. nevarēja vairs atcerēties, kur īsti apmeties. Viņš sāka izklaidīgi meklēt biedrus.., kamēr aizkūlās līdz sādžas gala mājai.</quote>
          <bibl>Grants 6, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No Rīgas tas [Birkenbaums] bij aizkūlies uz Jelgavu, Kuldīgu, Liepāju un beigās bij salīdzis par puisi pie Zaļgas..</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkuņģa:1" sortKey="aizkuņģa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkuņģa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkuņģa:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas aiz kuņģa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..uztura sagremošana galvenokārt tiek veikta tievajās zarnās ar to fermentu palīdzību, kurus izdala aizkuņģa dziedzeris un tievo zarnu gļotāda..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkūņoties:1" sortKey="aizkūņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkūņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūņoties:1/1" n="1">
        <def>Lēnā, neveiklā gaitā attālināties. Lēnā, neveiklā gaitā nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ceļu kaut kas aizkūņojās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkūņoties līdz mežam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkūpēt:1" sortKey="aizkūpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkūpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kūp, pag. -kūpēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūpēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar kvēpiem, sodrējiem u. tml. (parasti, kļūstot necaurredzamam vai vāji caurredzamam). Aizkvēpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lampas cilindrs aizkūp.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Oskars palīdzēja tās [zivis] aiznest un pakārt dūmnīcā. "Tu vēl ilgi te kvēpināsies?" Roberts jautāja brālim. "Visas debesis aizkūp, drīz vairs neredzēsim mēnesi."</quote>
          <bibl>Lācis II, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūpēt:1/2" n="2">
        <def>Kūpot attālināties, izzust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmi aizkūpēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vientulība pievakarēs spiež, bet slidotavā viņa aizkūp kā sniega putekļi..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 162.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkūpināt:1" sortKey="aizkūpināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkūpināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūpināt:1/1" n="1">
        <def>Aizkvēlināt, iekvēlināt (smēķējamo).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļabiedrs ar kvēlojošu oglīti aizkūpina nodzisušo pīpi.</quote>
          <bibl>Vīlips II, 411.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trīs sērkociņi bij jāiztērē, līdz kamēr to [pīpi] vējā aizkūpināja, pie tam vēl plauksta sāpīgi apsvila.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūpināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt, aizsegt (par dūmiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No.. būvju vietām cēlās dūmu mutuļi, aizkūpinādami.. purvu.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkūpis:1" sortKey="aizkūpis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkūpis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkūpis:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir aizsegts, pārklāts, piepildīts (parasti ar dūmiem). Aizkvēpis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ko jūs dūmojat - viss purvs aizkūpis..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 231.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkūpis gaiss.</quote>
          <bibl>ME I, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkurēties:1" sortKey="aizkurēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkurēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkurēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kurēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsns tikko aizkurējusies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkurināt:1" sortKey="aizkurināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkurināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkurināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka sāk kurēties (krāsns, pavards, ugunskurs). Aizkurt, iekurināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkurināt krāsni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrs] sakrāva apdegušu pagaļu sārtu un aizkurināja to.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 593.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam patika vakaros sēdēt tai [mātei] blakus pie aizkurinātas plīts un klausīties vecmāmuļas vienmuļajā, nesteidzīgajā balsī.</quote>
          <bibl>Spāre 1, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Marijas biklums viņu nespēj aizturēt [runāt]. Viņas gļēvums tikai vēl vairāk aizkurina viņa godkāri.</quote>
          <bibl>Upīts V, 46.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkurināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizkvēlināt, aizkūpināt (parasti pīpi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es piemetos uz kāda celma, aizkurināju pīpi un lūkoju atcerēties visus dzejoļus par Latvijas mežiem.</quote>
            <bibl>Zv 58, 11, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..trīs sērkociņus izrāva, kamēr aizkurināja jaunu papirosu.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 745.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkurkstēties:1" sortKey="aizkurkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkurkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kurkstas, pag. -kurkstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkurkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kurkstēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekurkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kaut kur dziļi zem ūdens šņāca čūska, aizkurkstējās lielā, zaļā varde..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 249.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkurkšķēties:1" sortKey="aizkurkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkurkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kurkšķas, pag. -kurkšķējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkurkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kurkšķēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekurkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds vardulēns aizkurkšķējās.</quote>
          <bibl>ME 1, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkurs:1" sortKey="aizkurs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkurs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkurs:1/1" n="1">
        <def>Iekurs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pielaist uguni aizkuram.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līze noplēsa dažus skalus un uzbāza tos uz krāsns, lai izžūtu līdz rītam brokastu aizkuram.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur, aiz durvīm, sieva patlaban plēsa skalus plīts aizkuram.</quote>
          <bibl>Upīts II, 780.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkurt:1" sortKey="aizkurt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkurt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kuru, -kur, -kur, pag. -kūru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkurt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka sāk kurēties (krāsns, pavards, ugunskurs). Aizkurināt, iekurt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brītiņu vēlāk abi puisēni jau sēdēja omulīgi pie aizkurtās krāsns, skatījās sārtajās oglēs..</quote>
          <bibl>Valdis 1, 185.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad aizkūra plīti, - visu zemnīcu pildīja skābi tvaiki..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko aizkūra uguni plītiņā, lampiņas tūliņ dzēsa.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 101.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkust:1" sortKey="aizkust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kūstu, -kūsti, -kūst, pag. -kusu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkust:1/1" n="1">
        <def>Sajust aizkusumu (pēc fiziskas piepūles).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkust no ilgas kāpšanas kalnā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tagad [bēgot] nedrīkst aizkūst. Tagad jāskrien, lai vai dzīvība ietu laukā.</quote>
          <bibl>Upīts V, 201.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>[zēns] nesa svarīgu ziņu, pie tam tik steidzīgi, ka skrejot aizkusa un nevarēja parunāt.</quote>
          <bibl>Lemanis 2, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizelsušies, aizkusuši, saplēstām drēbēm, saskrāpētām sejām, nobridusies, nosaluši saskrien mednieki un dzinēji un sastājas puslokā.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkustēt:1" sortKey="aizkustēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkustēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kustu, -kusti, -kust, pag. -kustēju; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkustēt:1/1" n="1">
        <def>Aizkustēties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sieviete ar kanniņu aiziet... Viņas stāvs aizkūst gar veco smēdi, pazūd aiz Telts ielas stūra.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 239.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kristīne, plakstus samiegusi, redz, ka tēvs aizkūst gar aploku.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 527.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkustēties:1" sortKey="aizkustēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkustēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kustos, -kusties, -kustas, pag. -kustējos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkustēties:1/1" n="1">
        <def>Aiziet, aizvirzīties. <mentioned>imperf.</mentioned> Kustēties prom. Aiziet, aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar reimatismā savilktām kājām viņa [saimniece] aizkustējās līdz sava dārziņa žogam..</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkustēties:1/2" n="2">
        <def>Īsu brīdi kustēties. Iekustēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējā aizkustējās zars.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkustinājums:1" sortKey="aizkustinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkustinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkustinājums:1/1" n="1">
        <def>Pārdzīvojums, ko izraisa negaidīts prieks, citu cilvēku līdzjūtība, simpātijas u. tml. Saviļņojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Just aizkustinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neizrādīt savu aizkustinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkustinājuma asaras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bija taču dzirdēts, ka laba, spēcīga mūzika saviļņojot klausītājus līdz asarām. Tik sentimentāli viņi [viesi], protams, nekļuva, bija pilnīgi diezgan, ja ar skumju sejas izteiksmi apliecināja savu aizkustinājumu.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 166.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un pēkšņi viss aizkustinājums un ar varu aizturētais šķiršanās žēlums izlauzās nevaldāmos asaru plūdos.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rakstnieku galvenokārt interesē nabadzīgo cilvēku likteņi, par kuriem viņš stāsta ar dziļu aizkustinājumu.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 67, 8, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkustināt:1" sortKey="aizkustināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkustināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkustināt:1/1" n="1">
        <def>Pieskaroties ierosināt kustību, iesākt kustināt. Iekustināt, sakustināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Incītis sēdēja gultā un reižu reizēm ar ķepiņu aizkustināja pulksteni.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 7, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koku rupjai mizai cauri [saule] Aizkustina dzīvo sulu, Ka tā lēni ieviļņojas, Kūsājot sāk kāpt uz augšu..</quote>
          <bibl>Rainis II, 381.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkustināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ierosināt, aizskart (kādu jautājumu), iesākt (pārrunas par ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..māte aizkustināja tādas lietas, kas Dāvim nepatika..</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 283.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Ak tad uz semināru viņa [māte] negrib vis tevi sūtīt?" skolotājs ieteicās, jo vairākas reizes viņš bija aizkustinājis šo jautājumu..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis II, 277.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkustināt:1/2" n="2">
        <def>Izraisīt pateicības, prieka jūtas. Saviļņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkustināt līdz asarām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkustināt sirdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Bet, Oskar, nāc taču pie galda, tu būsi izsalcis un nosalis no ceļa. Es tev ieliešu tēju." [Saka Anita.].. Neaizlutināts un nocietinājies sevī, Oskars tomēr jutās savādi aizkustināts no šīs mazās uzmanības. Kaut kas aizžņaudza kaklu, viņam vajadzēja griezties sāņus,.. lai citi neredzētu mitro spožumu viņa acīs.</quote>
          <bibl>Lācis II, 349.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kur dzejnieces nodomu caurstrāvo dziļš pārdzīvojums,.. tur tad arī rodas īsta, dvēseles šūpulī izauklēta poēzija, kas lasītāju spēj dziļi aizkustināt..</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ārzemju] Jūrnieks apliecināja, ka viņu ļoti aizkustinājusi padomju ārstu uzmanība un sirsnība.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 185, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkusums:1" sortKey="aizkusums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkusums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkusums:1/1" n="1">
        <def>Organisma pagurums, kas izpaužas pastiprinātā sirdsdarbībā, elpas trūkumā (parasti pēc strauja gājiena, kāpiena u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārvarēt aizkusumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mirdza [ieskrējusi istabā] apstājas kā saskriets zirgs un pirmajā mirklī aizkusumā nespēj izrunāt ne vārda.</quote>
          <bibl>Brodele 13. 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..elkoņiem un ceļiem bīdīdama augumu, viņa [snaipere] virzījās uz priekšu.. Aizkusumā viņa it kā pūlējās uzminēt grūtu mīklu: kad tik grūti un gausi esmu staigājusi pa zemi?</quote>
          <bibl>Grants 6, 301.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkvēlināt:1" sortKey="aizkvēlināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkvēlināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkvēlināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka sāk kvēlot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkvēlināt ogli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkvēloties:1" sortKey="aizkvēloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkvēloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkvēloties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt kvēlot (par gaismas avotu). Īsu brīdi kvēlot. <mentioned>biežāk</mentioned> Iekvēloties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmu mākonītis noplaka; bet nu arī virsējo sprunguļu.. gali atkal aizkvēlojās.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 63.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēloties:1/1/1" n="1">
          <def>Par ko apgaismotu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..augstu gaisā šāvās ugunīgas [liesmu] strūklas. Tās traucās līdz debesīm, kuras gulās zemu tumšajā rudens nakti. Biezie un ātri skrejošie mākoņi sārti aizkvēlojās un atplaiksnīja baigā atspīdumā.</quote>
            <bibl>Jokums 1, 164.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēloties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izraisīties (par spēcīgām jutām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Eduards Veidenbaums.. pavērās apkārt ielāgot šīs nemiernieku sejas, kurās spēji aizkvēlojies ilgi krājies naids pret šo pilsētu..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 53.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Tārmanis ir un paliek.. cilvēks bez sirds, kas nespēj aizkvēloties un par kaut ko sajūsmināties.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 38, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkvēpināt:1" sortKey="aizkvēpināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkvēpināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpināt:1/1" n="1">
        <def>Ar kvēpināšanu padarīt necaurredzamu vai vāji caurredzamu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkvēpināt loga stiklus.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpināt:1/1/1" n="1">
          <def>Piekūpināt, aizsegt ar kvēpiem, dūmiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tas, kas lietus periodā pirmo reizi atrastos kalnos, varētu domāt, ka ielejās sakurti simtiem ugunskuru un no tiem ceļas dūmi, lai aizkvēpinātu visu pasauli.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 97.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpināt:1/1/2" n="2">
          <def>Būt par cēloni, ka aizkvēpst.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sodrēji aizkvēpina dūmvadu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpināt:1/1/3" n="3">
          <def>Ar kvēpināšanu atvairīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizkvēpināt bites.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpināt:1/1/4" n="4">
          <def>Iesākt kvēpināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizkvēpināt vīraku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkvēpt:1" sortKey="aizkvēpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkvēpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kvēpst, pag. -kvēpa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpt:1/1" n="1">
        <def>Pārklājoties ar kvēpiem vai sodrējiem, kļūt necaurredzamam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkvēpis logs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizkvēpis lampas cilindrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kārtī uzsprausts, ceļu radīdams, līgojās aizkvēpis vējlukturis.</quote>
          <bibl>Upits VIII, 431.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es redzu viņa [akmens nama] Kaulaino muguru un aizkvēpušās logu acis.</quote>
          <bibl>Akuraters I, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpt:1/1/1" n="1">
          <def>Piesūkties, pārklāties (ar dūmiem, kvēpiem, arī putekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz ar gaismu sakas atkal šaušana.. Gaiss aizkvēpis. Debesis tumšas, dūmu pilnas.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 301.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..debesis pār Vidzemes augstieni aizkvēpa ar kauju dūmiem.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 42, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pelēka, ogļu putekļiem piekūpējusi osta sagaidīja balto kuģi. Aizkvēpušas debesis pletās pāri pilsētai.</quote>
            <bibl>Lācis III, 56.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizkvēpt:1/1/2" n="2">
          <def>Daļēji aizpildīties, aizķept (parasti ar kvēpiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skurstenis aizkvēpis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tuvojās krēsla...Blicam [strēlniekam] arvien grūtāk nācās saredzēt ienaidnieku.. Un bija jau arī acis dūmu aizkvēpušas un putekļu izgrauztas.</quote>
            <bibl>Jokums 1, 98.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizkviekt:1" sortKey="aizkviekt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizkviekt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kviec, pag. -kvieca; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizkviekt:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā ar vārdu "ausis": ilgi, skaļi kviecot, padarīt (uz laiku) nedzirdīgas (ausis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cūkas aizkvieca ausis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķēdēt:1" sortKey="aizķēdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķēdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķēdēt:1/1" n="1">
        <def>Nostiprināt ar ķēdi (ko aizvērtu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķēdēt durvis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķepējums:1" sortKey="aizķepējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķepējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizķepēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grīdas aizķepējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepējums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → aizķepēt (2).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepējums:1/3" n="3">
        <def>Masa, ar ko aizķepē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķepējums grīdas plaisā neturējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķepējums atmircis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķepēt:1" sortKey="aizķepēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķepēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizpildīt, arī pārklāt ar ko mīkstu, lipīgu. Aizķepināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Ķepēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķepēt plaisu ar māliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad uzpūš vējš, putekļi aizķepē acis.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja skalojamais ūdens ciets, tad tas jāmīkstina ar sodu,.. citādi ziepes neizskalojas, bet paliek audumā, aizķepē tā poras..</quote>
          <bibl>Zv 60, 12, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizķept.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pīpes caurums aizķepējis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāpārbauda, vai krītot [bises] stobru gali nav atdūrušies pret zemi vai sniega kupenu un aizķepējuši. Tie tūdaļ jāiztīra.</quote>
          <bibl>Vanags 10, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ventilators aizķepējis.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķepēties:1" sortKey="aizķepēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķepēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepēties:1/1" n="1">
        <def>Aizķept.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāns aizķepējies, vairs netek.</quote>
          <bibl>ME pap I, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķepināt:1" sortKey="aizķepināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķepināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepināt:1/1" n="1">
        <def>Aizpildīt, arī pārklāt (ar ko mīkstu, lipīgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķepināt spraugu ar vasku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegs aizķepināja brilles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pīšļi un putekļi aizķepina acis.</quote>
          <bibl>ME 1,35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķept:1" sortKey="aizķept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ķep, pag. -ķepa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķept:1/1" n="1">
        <def>Aizpildīties, aizsprostoties (ar ko mīkstu, lipīgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Notekas caurule sāk aizķept.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pīpe aizķepusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[gāzes] plīts degļus tīra ar suku, aizķepušās degļa daļas - ar adatu.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pusakls skroderis bija nometies kaimiņos: vēra.. garu pavedienu aizķepušā adatas acī, - vēra un nevarēja ievērt.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķepuroties:1" sortKey="aizķepuroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķepuroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķepuroties:1/1" n="1">
        <def>Ķepurojoties aizvirzīties. Ķepurojoties nokļūt (līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aizķepurojies līdz galdam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķert:1" sortKey="aizķert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķeru, -ķer, -ķer, pag. -ķēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķert:1/1" n="1">
        <def>Satvert, saņemt (aiz gala, malas, stūra).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plostnieks aizķēra baļķi ar ķeksi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad tie [slēpotāji] iebrauca meža, Pēteris paskrēja Laimdotai priekšā un, tikko viņa bij zem lielas egles, ar spieķi aizķēra smago zaru. Pāri meitenei nogruva vesela balta kupena.</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mērkokam tievākajā galā atstājami viens vai divi ap 3 centimetrus gari resnāki zari, lai būtu ar ko aizķert aiz stumbra gala.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 205.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķert:1/2" n="2">
        <def>Aizskart, pieskarties (garām vai pāri virzoties).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nejauši aizķert.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādu dienu, uz māju steidzoties, grāmatvede ar savu tirgussomu nejauši aizķēra Dzēsijas kāju un pēc tam nobijusies ilgi atvainojās, ka sabojājusi vārīgo kaprona zeķi.</quote>
          <bibl>Zv 60, 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zem partizānu kājām viegli dunēja zeme, un brīžiem iekrakšķējās kāds aizķerts un pārlauzts zars.</quote>
          <bibl>Grīva 4a, 492.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizķert:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iegriezties, pabūt kur (garām ejot vai braucot).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..vajadzēja pārsēsties citā vilcienā, kas caur Rūru, aizķerot mazu Holandes stūrīti, devās tieši uz Kalē.</quote>
            <bibl>Lācis 8, 361.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizķert:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neilgi pakavēties (pie jautājuma), pavirši iztirzāt (tematu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ticis galā ar teorijas vēsturisko pusi, Sviķis [sporta treneris] dažos vārdos aizķēra arī taktiku.</quote>
            <bibl>Skujiņš 1, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizķert viņš [Jānis] aizķer visu, kas tagad ikkatram pašam prātā. Bet īsas, nepārprotamas atbildes uz degošiem jautājumiem kā Mārtiņa runā tur nav.</quote>
            <bibl>Upīts V, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķert:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizskart (ar vārdiem), arī apvainot vai sarūgtināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [jauneklis] izliekas tik jautrs, tik omulīgs, aizķer ar savām asprātībām, vienu, otru..</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 255.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja viņš [kaimiņš] redz, ka cilvēks nav uz mutes kritis, to viņš sargās aizķert.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepatīkami aizķerta no viesa ātrās atvadīšanās, saimniece iesauca Lieni.</quote>
          <bibl>Blaumanis 1, 292.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķerties:1" sortKey="aizķerties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķerties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķēros, -ķeries, -ķeras, pag. -ķēros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/1" n="1">
        <def>Tikt pēkšņi traucētam kustībā. Aizmesties, arī aizkabināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi Franča kāja aizķeras aiz kaut kā.. Viņš klūp, bet nepakrīt..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielās istabas logs bija pusvirus; vējš plivināja aizkarus, kāda dzija aizķērās Oskaram aiz svārku pogas. Viņš apstājās un sāka to atkabināt.</quote>
          <bibl>Lācis II, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretī upītes ietekai, Gaujas dibena smiltīs ieķērusies, gulēja divi "slīkoņi" - vēl pavasara pludināšanas laikā sērī aizķērušies un vēlāk tur dziļi iegrimuši baļķi.</quote>
          <bibl>Birze 4, 96.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par vēju, mākoņiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..vējš likās pavisam aizķēries salas kārklos,.. un laivas nepavisam nelīgojās.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 530.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pelēks mākonis aizķeras egļu galotnēs un apstājas, sāk brāzmaini līt.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 80.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neilgi, pāri slīdot, pakavēties, apstāties (pie kā) - par skatienu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pār Kaspijas zaļo līdzenumu skrejot, skatiens vēl aizķeras pie divām salām.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 52.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Skatiens nepacietīgi slīdēja pāri lappusei, meklēdams pašu svarīgāko, pašu interesantāko. Tad pēkšņi aizķērās kādā rakstā.</quote>
            <bibl>Kar 51, 10, 885.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt kavētam (sākt, turpināt kādu pasākumu). Aizkavēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jau kopš rudens [direktors] taisījās braukt uz Rīgu,.. bet vienmēr aizķērās. Nodomu allaž aizkavēja kāds neatliekams uzdevums..</quote>
          <bibl>Grants 4, 149.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arnis stāvēja pie loga un gaidīja pārnākam māsu no darba. "Kur gan viņa aizķērušies?" zēns nepacietīgi sarauca uzacis..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 3, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draugi uz turieni [mājām] brauks jau parīt, bet man vēl kādu brīdi būs jāaizķeras.</quote>
          <bibl>Saulītis 14, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/2/1" n="1">
          <def>Palikt, saglabāties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc ilgākas atkāpšanās ienaidnieks aizķērās starppozīcijās.</quote>
            <bibl>Grants 1, 76.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Čapstiņš pārbauda sava mētelīša kabatas, izvelk maizes šķēlīti: "Vēl viena aizķērušies. Še, iekod, ja gribi."</quote>
            <bibl>Bels 1, 59.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māja upes malā bija tukša un sērīga [pēc kara]. Logos nebija stiklu, tikai viena apsūbējusi rūts nezin kā bija aizķērušies virtuvē..</quote>
            <bibl>Sudrabkalns II, 530.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/2/2" n="2">
          <def>Gadīties kļūmei, likstai. Notikt negadījumam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..cilvēki ir tādi, ka viņi baidās uztraukuma, lai tik viss iet gludi, lai nekur neaizķeras, bet uztraukums nāk, kad ir aizķēries tā, ka nevar vairs ne uz priekšu, ne atpakaļ.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 655.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/3" n="3">
        <def>Palikt neizteiktam (par vārdiem). Aprauties (par balsi). Aizrauties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss aizķērās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smiekli aizķērās kaklā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baumanis.. paplēta muti, bet vārds aizķērās neizteikts.</quote>
          <bibl>Sakse 4, 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lazdāns, ko reti kad varēja samulsināt, pusbalsī stāsta par sevi, vietām aizķerdamies, it kā pareizos vārdus meklēdams.</quote>
          <bibl>Grants 5, 273.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķerties:1/4" n="4">
        <def>Tikt uztvertam, palikt, saglabāties (apziņā, atmiņā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kas no teiktā aizķērās un palika klausītāju sirdīs.</quote>
          <bibl>Vilks 1, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik viņam [zēnam] aizķeras galvā no iepriekšējās stundas stāstījuma, tik ir, - mājā viņš nemācās.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 241.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elmārs ātri pārlika, ko viņš pēdējā laikā būtu izdarījis.. Bet galvā nekas tāds aizķēries nebija.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķīlēt:1" sortKey="aizķīlēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķīlēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķīlēt:1/1" n="1">
        <def>Nostiprināt, iedzenot ķīli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķīlēt cirvim kātu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķīlēt grābekļa zarus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķitējums:1" sortKey="aizķitējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķitējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķitējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizķitēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Blīvs aizķitējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķitējums:1/2" n="2">
        <def>Masa, ar ko aiztepē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logiem izbiris viss aizķitējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizķitēt:1" sortKey="aizķitēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizķitēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizķitēt:1/1" n="1">
        <def>Aiztepēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizķitēt logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kas tā strādā!" pukojās Anna.. "Un kādas grīdas krāsojuši!" sūdzējās citas. "Nav papūlējušies pat spraugas aizķitēt."</quote>
          <bibl>Lit M 59, 45, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlabināt:1" sortKey="aizlabināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlabināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlabināt:1/1" n="1">
        <def>Labinot aizdabūt (sev līdzi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlabināt suni līdzi uz ganiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlāčot:1" sortKey="aizlāčot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlāčot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlāčot:1/1" n="1">
        <def>Neveiklā, smagā gaitā aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Lāčot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlāčot uz istabu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nosarcis, zem diviem smagiem pūriem, katru uz sava kamieša, viņš grūdās uz priekšu, grūzdams citus, - pūta, elsa, ačtelēm zvērodams, mina, stampāja un pirmais tika ārā no kuģa, aizlāčodams pa ielu..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 543.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlaidnes:1" sortKey="aizlaidnes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlaidnes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņu; parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaidnes:1/1" n="1">
        <def>Aizklājs, ko aizlaiž priekšā durvīm vai logiem gaismas plūsmas regulēšanai. Žalūzijas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Loga aizlaidnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veikala durvju aizlaidnes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlaidnis:1" sortKey="aizlaidnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlaidnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaidnis:1/1" n="1">
        <def>Ierīce dūmvada noslēgšanai (krāsnī, skurstenī). Aizbīdnis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsns aizlaidnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmvada aizlaidnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaidnis noslēdz dūmvadu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlaipot:1" sortKey="aizlaipot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlaipot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaipot:1/1" n="1">
        <def>Laipojot aizie. <mentioned>imperf.</mentioned> Laipot prom. Laipojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene aizlaipoja pa dubļaino ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaipot pa akmeņiem līdz upes pretējam krastam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa rasaino zāli kaķis aizlaipo uz pagrabu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [vecāmāte] aizlaipo pa peļķēm uz savu graustu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlaist:1" sortKey="aizlaist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlaist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laižu, -laid, -laiž, pag. -laidu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atļaut aiziet, pabūt (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ganu meitēns vakar bija aizlaists pie mātes ciemā..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rītdien lai aizlaižot skolēnus atpūsties, rīt vēl gubernators nebūšot, esot tikko iebraucis kaimiņu apriņķī.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 232.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizvadīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaist dēlu uz skolu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [darbs ostā] virzīts uz vienu mērķi: ātrāk izkraut kuģus, atkal piepildīt kuģu telpas ar nosūtīšanai sagatavotu kravu un pirms paredzētā laika aizlaist kuģi jaunā braucienā.</quote>
          <bibl>Zv 50, 7, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtnē šur tur atskan sīkas un rupjas balsis, un mēs [pieguļnieki] atkliedzamies. Meži un birzis aizlaiž mūsu kliedzienus tālumā..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 192.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neaizturot, neaizkavējot, pasīvi izturoties, pieļaut, ka aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Laist prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raimonds juta, ka nedrīkst tā aizlaist viņu [apvainojušos meiteni], un sāka dzīties pakaļ.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>Savienojumā ar "garām".</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pieļaut, ka aizvirzās garām, attālinās.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tev [sportistam], teiksim, viens labs draugs pados bumbu, bet tu nenoķersi un aizlaidīsi to garām.</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 24.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ņem divstobri Augusts un zvērā: Dievs, sodi, Ja acs mana aizlaidīs garām šo lodi!</quote>
            <bibl>Kar 56, 7, 39.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/3/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neizmantot (stāvokli, iespējas u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlaist garām izdevību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vecākās māsas.. aizlaidušas tādu laimi [bagātu precinieku] garām.</quote>
            <bibl>LTTP IV, 110.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Labs paņēmiens [uzmanības saistīšanai] ir aprauties teikuma vidū un tad stāvēt kā stabam - to nevar aizlaist garām nepamanītu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 116.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nolaist (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaist lūku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaida aizkaru logam priekšā, iededzināja lampu..</quote>
          <bibl>Sudrabs 3, 366.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/4/1" n="1">
          <def>Aizvirzīt (aiz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bērni dejo mazajā zālītē; daža rūpīgāka māte jau pasauc savējo nostāk, patausta pieri, aizlaiž roku aiz apkaklītes: vai nav nosvīdis?</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 270.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizmest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kaujas sācēji [zēni rotaļā] notupās aiz nosvilušās rijas pamata un sāka laist apdegušos sprunguļus uz to pusi, kur.. manīja savus "pretiniekus". Aizlaiduši pirmos šāviņus, uzbrucēji pieplaka pie mūra.</quote>
          <bibl>Branks 1, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsūtīt (vēstuli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzreiz zaldāts, kuram Zeltiniete.. lūdza, lai nu aizlaižot atkal Jānim kādu grāmatu, ņēmās ar vēstuļu rakstīšanu.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/7" n="7">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viegli, bezrūpīgi izdot, iztērēt (naudu, mantu u. tml.). Nodzīvot. Izputināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaist pēdējo naudu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš savu darbu dara un īsā laikā ir tik labi iedzīvojies. Jā, jā, bet ko tas līdz, kad to [nopelnīto] atkal viegli aizlaiž..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 693.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/8" n="8">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nekopjot, netīrot, neuzraugot pieļaut, ka nonāk nolaistā, arī neizmantojamā stāvoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaist apūdeņošanas sistēmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaist ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[skolotāja] aplūkoja ērto, mājīgo istabu, abu cilvēku simpātiskās sejas. Salīdzināja visu ar Aivara mājokli, kur aizlaistajos telpas kaktos trūkums sēdēja roku rokā ar nevīžību.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 148.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/8/1" n="1">
          <def>Pieļaut, ka aizaug (dārzs, pļava).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlaist dārzu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sējumi aizlaisti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlaist atmatā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kā jaunu vagu pērngad aizlaistajā jaunrades tīrumā.. var apsveikt šo [teātra] izrādi.</quote>
            <bibl>Lit M 60, 50, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/9" n="9">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārstāt slaukt pirms atnešanās (piemēram, govi, kazu). <mentioned>imperf.</mentioned> Laist ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlaista govs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc 10 slaukšanas mēnešiem govs parasti tiek aizlaista vai pati aiziet ciet.</quote>
          <bibl>Būcis 1, 204.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Govis, kas dienā dod 40 kilogramu piena un vairāk, slauc 3 reizes. Ciet aizlaiž tad, kad izslaukums dienā nepārsniedz 9 kilogramus piena.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 37, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaist:1/10" n="10">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri aizbraukt, aizjāt u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dāvis ar Ādamu ar kumeļiem aizlaiž rikšos, bet mēs ar Baumani jājam prātīgi, apskatīdamies.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 2, 85.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vezumu izsviedis, [Andrs] nemaz vairs negaidīja, ratos kājās stāvēdams, aizlaida prom pār ciņiem un dobēm.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 242.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlaisties:1" sortKey="aizlaisties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlaisties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laižos, -laidies, -laižas, pag. -laidos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaisties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Laižoties, lidojot attālināties (par putniem un kukaiņiem). <mentioned>imperf.</mentioned> Laisties prom. Aizlidot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vārna aizlaižas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Muša aizlaidās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ierūcas traktors. Trokšņa iztraucēts, meža baložu pāris aizlaižas meklēt citu naktsmāju.</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 156.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākas reizes dienā.. atlido [dārza ķauķis], apmetas bērzā, padzied dažas stundas un aizlaižas.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2. 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atbalss aizlaižas tālu pār [koku] lapotnēm.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 217.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlaisties:1/1/1" n="1">
          <def>Laižoties, lidojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bite aizlaižas uz stropu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecās bezdelīgas [jaunajām] ilgi nekur neļāva atpūsties.. Laidās atkal uz priekšu, uz dienvidiem. Panāca ceļā kādu strazdu baru un aizlaidās tam garām.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IVa, 46.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaisties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri attālināties (braucot, skrienot, jājot). Ātri nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezis motociklu, Oļģerts aizlaižas, solīdamies pavakarē vēl piebraukt.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 280.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [zēns] ar jauno uzdevumu kā vējš aizlaižas pie tēvoča.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 3, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmie braucēji panāk mazo ceļa vīru. Aizdrāžas garām viens, aizlaižas otrs aizjūgs.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 299.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlaisties:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>niev.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizbēgt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Kur tad pārējie radisti?" – "Daži aizlaidušies, dažiem citi uzdevumi."</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 244.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai tas nebija puisis kā ozols? Un aizlaidās no mums.</quote>
            <bibl>Rinkule 2, 84.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asins plankumi un pēdas sniegā rādīja, kurp aizlaidušies padzītie streiklauži: prom mežā, uz kurieni viņi lielījās padzīt cirtējus...</quote>
            <bibl>Berģis 1, 197.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlaisties:1/3" n="3">
        <def>Aizlidot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīna aizlaidās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlakojums:1" sortKey="aizlakojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlakojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlakojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aizlakot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlakojums labi izdevies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlakojums:1/2" n="2">
        <def>Tas, ar ko aizlako.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pudelei atlupis aizlakojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlakot:1" sortKey="aizlakot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlakot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlakot:1/1" n="1">
        <def>Aizdarīt, pārklājot ar laku. <mentioned>imperf.</mentioned> Lakot ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pudeles tūliņ pēc sulas iepildīšanas aizkorķē un aizlako vai noslēdz ar vates aizbāžņiem..</quote>
          <bibl>Mājtur 377.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlāpīt:1" sortKey="aizlāpīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlāpīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlāpīt:1/1" n="1">
        <def>Lāpot izlabot. <mentioned>imperf.</mentioned> Lāpīt ciet. Salāpīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlāpīt maisu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No mitrajiem pagraba dzīvoklīšiem, no šaurajiem pažobeļu kaktiem saules gaismā iznāca bērni pelēcīgām sejām, aizlāpītām svārku piedurknēm, bet zinātkāru sirdi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tēvs veikli šaudīja saivu caur tīkla acīm un aizlāpīja pušacis [saplēstās acis].</quote>
          <bibl>Lācis 9, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlāpīt:1/1/1" n="1">
          <def>Lāpot aizdarīt (piemēram, caurumu, plīsumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlāpīt zeķei caurumu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlāpīt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizdarot (piemēram, caurumu, plīsumu), izlabot (priekšmetu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlāpīt sētu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlāpīt jumtu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brūnā, niķīgā Otaļa bij paspraudusi tolo pieri tikko aizlāpītā [sētas] pītenī..</quote>
            <bibl>Upīts XI, 87.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā bij kāda no tām tulkotajām salonu lugām, ar kuru palīdzību teātra vadība centās aizlāpīt robus sava uzņēmuma budžetā.</quote>
            <bibl>Lācis VI, 353.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlasīt:1" sortKey="aizlasīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlasīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlasīt:1/1" n="1">
        <def>Izlasīt (grāmatu, rakstu u. tml. līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlasīt vēstuli līdz pusei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirkstu [žurnālā] aizlasītai vietai pielicis, Ošu Andrs izlieca krūti.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 393.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlasīt:1/2" n="2">
        <def>Iesākt lasīt, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pacilāja aizlasīto grāmatu un brīdi domāja, ņemt līdzi vai ne.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 299.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlasīties:2" sortKey="aizlasīties" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlasīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlasīties:2/1" n="1">
        <def>Aizbēgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut tik neapniktu jaunai meitenei [strādāt] šai nomalē un neaizlasītos prom tāpat kā iepriekšējā.</quote>
          <bibl>Brodele 16, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlasīties:1" sortKey="aizlasīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlasīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlasīties:1/1" n="1">
        <def>Lasot aizrauties, aizmirsties. Intensīvi nodoties lasīšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlasīties līdz rīta gaismai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bija sācis lasīt Džeka Londona stāstus un aizlasījies pāri pusnaktij.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 185.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlauzt:1" sortKey="aizlauzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlauzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laužu, -lauz, -lauž, pag. -lauzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlauzt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt lauzt, bet nenolauzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vētras aizlauzts koks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlauzt zaru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..citas [ābelītes] auga kupli, bet dažas bez mietiem, vēja.. noliektas un pat aizlauztas.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 651.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kazenāju biezoknim zēns izspraucās cauri, šur tur zīmīgi aizlauzdams zariņus.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kabatā atradās tikai sērkociņu kārba un divas aizlauztas cigaretes.</quote>
          <bibl>Upīts III, 460.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlauzt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iedragāt, bīstami vājināt (veselību), mazināt (spēkus). Satricināt (psihiski).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jau ar aizlauztu veselību viņš drudžaini turpina publicista darbu.</quote>
            <bibl>Lit M 67, 7, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Slimība un bads bija viņu [jaunekli] aizlauzuši, neveiksmes sarūgtinājušas.</quote>
            <bibl>Eglons 2, 58.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Jāņa Ziemeļnieka dzeja un nelaimīgā dzīve pati par sevi ir kapitāla noliegums, šai aizlauztas dvēseles lirikai ir sociāls pamats..</quote>
            <bibl>Jaun Gr 60, 5, lb.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlauzt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>parasti divd. formā: aizlauzts</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pēkšņi pārtraukt (balsi, balss skaņas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlauzts vaids.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Runāt aizlauztā balsī.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecais Karlo pagrieza [ievainotā] vīrieša galvu, un aizlauzts kliedziens izlauzās pār viņa lūpām: "Benedeto!"...</quote>
            <bibl>Zv 50, 5, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlauzties:1" sortKey="aizlauzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlauzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laužos, -lauzies, -laužas, pag. -lauzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlauzties:1/1" n="1">
        <def>Pārvarot pretestību (parasti, laužoties cauri drūzmai), aizvirzīties. <mentioned>imperf.</mentioned> Lauzties prom. Pārvarot pretestību (parasti, laužoties cauri drūzmai), nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.). Izlauzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz bokseru laukumam aizlauzties izdevās tikai ar pārcilvēciskām pūlēm. Uldis Dzintarnieks, kārtībnieku.. saiti ap piedurkni, strādāja dūrēm un elkoņiem, lai kaut cik pabrīvotu ceļu.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 651.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar mokām Agnese aizlaužas līdz augšējiem soliem un nosēdās šaurā vietiņā līdzās Ernai.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlavīties:1" sortKey="aizlavīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlavīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlavīties:1/1" n="1">
        <def>Paslepus aiziet, aizskriet. <mentioned>imperf.</mentioned> Lavīties prom. Paslepus ejot, skrienot, nokļūt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlavīties no mājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlavīties uz pilsētu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakti viņi [izbēgušie] pavadīja ģimenes dārziņos, bet no rīta pa šaurajām nomales ieliņām kaut kā aizlavījās līdz Sarkandaugavai.</quote>
          <bibl>Lācis VII, 680.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parks nebij liels, un līdz vārtsarga mājiņai man tikai retumis izdevās nepamanītam aizlavīties.</quote>
          <bibl>Upīts III, 579.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man bij dūšas diezgan aizlavīties šad un tad uz bagāto ogu vietu un krietni saēsties.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 223.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlēkāt:1" sortKey="aizlēkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlēkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlēkāt:1/1" n="1">
        <def>Lēkājot attālināties. Lēkājot nokļūt (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aizlēkāja pa dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rītos sapūsta atkal kupena, tai pāri sīku pēdu krustiņi, kur aizlēkājušas dūjas vai vārnas.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlēkšot:1" sortKey="aizlēkšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlēkšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlēkšot:1/1" n="1">
        <def>Lēkšiem attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Lēkšot prom. Lēkšiem nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.). Aizauļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kumeļš aizlēkšo pa aploku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvaniem skanot, pa ceļu aizlēkšo zirgi ar ugunsdzēsības ierīcēm.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 324.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[virsnieks] iecirta piešus zirgam sānos un aizlēkšoja savai baterijai pakaļ.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 371.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nopētījis mani no galvas līdz kājām, [cūku] aploka iemītnieks ierukšķējās un aizlēkšoja pie pārējiem.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlēkt:1" sortKey="aizlēkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlēkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lecu, -lec, -lec, pag. -lēcu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlēkt:1/1" n="1">
        <def>Lecot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Lēkt prom. Lecot nokļūt (līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlec kā zaķis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varde aizlēca pa pļavu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizlec aiz krūma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš tvēra pēc viņas [meitenes] rokas, bet veikli viņa izvairījās un aizlēca no viņa nost.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 256.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laimdots grib ar sienāzi aprunāties un paņem to rokā. Bet sienāzim tas nepatīk: viņš iespļauj Laimdotam saujā un ar vienu lēcienu aizlec pie savas sievas zālē, un paslēpjas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 373.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrs] noskatījās, kur iemaldījusies vārna aizlēca pa liepas zariem.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 288.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlēkt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>fizk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar lēcienu sasniegt (kādu rezultātu, piemēram, tāllēkšanā, lēkšanā ar slēpēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..1940. gadā [sportists].. no Krasnojarskas tramplīna aizlēca 82 metrus tālu..</quote>
          <bibl>Zālītis 1, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlidināt:1" sortKey="aizlidināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlidināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlidināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lidinot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Lidināt prom. Lidināt tā, ka nonāk (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēja plūsma aizlidināja no galda papīra lapas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nē jau, nevienam vējš nav aizlidinājis cepuri pār grāvi.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 260.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..automašīna pašus ceļotājus, laivu un neskaitāmos saiņus kā ar vēja spārniem aizlidinājusi garām Rankas papes fabrikai...</quote>
          <bibl>Jaun Gr 67, 9, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidināt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizmest.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlidināt šķēpu pāri līnijai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..lodi aizgrūž vai disku aizlidina tālāk ne katrreiz tas, kas fiziski spēcīgāks, bet gan tas,.. kam ir labāka tehnika.</quote>
            <bibl>Strods 1, 33.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vīri.. krata zivis no linuma un laiku pa laikam ar skanīgu sviedienu tās aizlidina pār tīkla malu tuvāk sālīšanas kastēm.</quote>
            <bibl>Talcis 7, 141.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[viņš] apēda plūmi, bet mitro kauliņu, starp pirkstiem saspiezdams, aizlidināja pāri margām.</quote>
            <bibl>Birze 5, 218.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlidināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizlidināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bezdelīga aizlidina.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlidināties:1" sortKey="aizlidināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlidināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlidināties:1/1" n="1">
        <def>Lidinoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Lidināties prom. Lidinoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tauriņš aizlidinās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēja atrautās lapas aizlidinās līdz dārza vidum.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlidot:1" sortKey="aizlidot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlidot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lidojot, laižoties attālināties (par putniem un kukaiņiem). <mentioned>imperf.</mentioned> Lidot prom. Aizlaisties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..nozied vasara. Vasarai līdzi aizlido gājputni.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No kailā bērza pašlaik paceļas vārna un smagiem spārnu vēzieniem aizlido pār mežu.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nogurusi bite putekšņu aplipušām kājām nometas uz Ievas puķotās kleitas, tad, dusmīgi iedūkdamās, aizlido prom.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 192.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/1/1" n="1">
          <def>Lidojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Putns aizlido līdz mežam.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Viegli, strauji pievērsties (kam) - piemēram, par domām, iztēli.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atmiņas aizlido bijušos cīņu laukos..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 51, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Verna zināšanas visdažādākajās nozarēs ir ārkārtīgi plašas, un arī tad, kad viņa fantāzija aizlido tālu uz priekšu, tā balstās uz zinātniskiem pamatiem.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns IV, 372.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri paiet, aizritēt (par laiku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gadi aizlido.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Spraigā darbā bija aizlidojusi vairāk nekā stunda.</quote>
            <bibl>Kar 50, 2, 128.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kā spārnotas aizlido teiksmainās stundas, nesdamas līdzi sapņu saldumu un liegās melodijas.</quote>
            <bibl>Zv 58, 10, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Piecas [tūristu salidojuma] dienas aizlidoja kā putna spārniem.</quote>
            <bibl>Bēra 59, 9, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/2" n="2">
        <def>Aizbraukt (par lidaparātiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Helikopters aizlido uz lidlauku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lidmašīna vēl nedomāja aizlidot. Atkal un atkal tā atgriezās..</quote>
          <bibl>A Grigulis 8, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..janvāra pirmajās dienās Visumā aizlidoja mūsu pirmā kosmiskā raķete..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/2/1" n="1">
          <def>Par lidaparātu apkalpi, pasažieriem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Delegāti aizlidoja uz Maskavu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..lidmašīna nolaidās pavisam zemu, apmeta loku, lidotājs pārliecās pāri malai, pamāja ar roku un aizlidoja.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 125.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūžseno cilvēces sapni - aizlidot no Zemes uz citām planētām - nevar īstenot, ja nav zināms, kādi apstākļi ir starpplanētu telpā.</quote>
            <bibl>Cīņa 59, 237, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri aizvirzīties (pa gaisu, retāk pa ūdeni) - par šāviņiem, mestiem priekšmetiem u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bieti sagrāba aiz lakstiem,.. spēcīgs grieziens - un cietā piere ar lapu cekulu nokrīt zemē, bet gatavā biete slaidā lokā aizlido kaudzē pie citām.</quote>
          <bibl>Birze 1, 141.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..suka nokārsa [linu] saujai vienu, otru pusi, pusminūtes laikā tā bij gatava, gluda un viegla aizlidoja pa gaisu un slaidi nogula blāķī.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..milzīgi klinšu bluķi, atrauti no krasta sienas, līgojas un ir gatavi katru acumirkli aizlidot straumei līdzi.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 31.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/3/1" n="1">
          <def>Slīdoši aizvirzīties (par viegliem priekšmetiem, ko nes gaisa plūsma).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..tumši sarkanas ir koku lapas, kas gaida vēja brāzmu, lai tad atrautos no zariem un aizlidotu, kur vēja virpulis tās nesīs.</quote>
            <bibl>Jansons 2, 142.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kļavu sēklas ar saviem spārniņiem, griezdamās kā propelleri, aizlido tālu no koka.</quote>
            <bibl>Zv 60, 9, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/3/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izplatīties (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skaņas izplūda no mašīnu kalves un aizlidoja pāri mežu galotnēm..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 12, 35.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mazie [bērnu] pirksti čakli izrauj vārpatu pēc vārpatas, pat sarunāties nav laika, un tikai paretam pār dārzu aizlido viens vai otrs izsauciens.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 8, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlidot:1/3/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izgaist, iznīkt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Drīz aizlido dzīvība, velti sev gūt Te kāroto laimi un prieku..</quote>
            <bibl>Veidenbaums 2, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīdzināt:1" sortKey="aizlīdzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīdzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīdzināt:1/1" n="1">
        <def>Piepildīt un nolīdzināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Līdzināt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlīdzināt mūrī plaisas ar māliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlīdzināt tranšeju bedres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kur [šosejā] aizlīdzinātas šāviņu bedres, asfalta krāsai cits tonis.</quote>
          <bibl>Liesma 64, 12, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliedēt:1" sortKey="aizliedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliedēt:1/1" n="1">
        <def>Ļaut (piemēram, labībai) aizlīt lietū.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliedēt sienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliegt:1" sortKey="aizliegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liedzu, -liedz, -liedz, pag. -liedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliegt:1/1" n="1">
        <def>Neatļaut, noliegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliegt ūdensputnu medības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliegt lašu zveju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliegts ar likumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smēķēt telpās aizliegts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieeja aizliegta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Roplains [Paulam]: Es tev aizliedzu Roplaiņos kājas atkal agrāk iecelt, pirms nevari uzrādīt zīmes, ka ar muižu esi kārtībā.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 303.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Anna noklausījās jo sīku pamācību par to, ko te atļauts darīt un kas aizliegts.</quote>
          <bibl>Niedre 10, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dabas aizsardzības likums aizliedz vākt jebkuru ūdensputnu olas.</quote>
          <bibl>Spuris 1, 77.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizliegt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>divd. formā: aizliegts; savienojumā ar "zona", "josla" "teritorija", "ūdeņi" u. tml.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kur nav atļauts ieiet, iebraukt, uzturēties, ko darīt u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Padomju Latvijas ūdeņos ķert zivis ir atļauts.., izņemot aizliegtās zonas - zivju audzētavas, dīķsaimniecības un citas vietas, kas minētas noteikumos par zvejniecību Latvijas PSR ūdeņos.</quote>
            <bibl>Priedītis 1, 195.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizliegt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>divd. formā: aizliegts; savienojumā ar "stunda", "laiks" u. tml.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds (laiks), kad nav atļauts kur ieiet, iebraukt, ko darīt u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gustam nebija ne mazāko šaubu, ka šāvējs ir Viļums, bet viņš nedrīkstēja to ne kādam teikt, ne sūdzēties, jo bija medījis aizliegtā laikā un uz otra zemes.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 153.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliegt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neatzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Cerams, ka Reihvalda jaunkundze turpmāk neaizliegs savu tēvu, bijušo tirgotāju un namīpašnieku?" ironiski jautāja drošības dienesta darbinieks.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 378.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tu aplamnieks, kas aizliedz savu tēviju.</quote>
          <bibl>ME I, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliegties:1" sortKey="aizliegties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliegties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liedzos, -liedzies, -liedzas, pag. -liedzos; refl.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliegties:1/1" n="1">
        <def>Atteikt, atsacīt (lūgumu, prasību). Liegt, nedot (prasīto).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meijers (nošļucis): Ko jūs vēl gribat no manis? Liekas, nekur es neesmu aizliedzies. Kas no manis prasīts, viss ir nodots īstā laikā un vietā.</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 422.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliegums:1" sortKey="aizliegums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliegums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliegums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība → aizliegtt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievērot aizliegumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārkāpt aizliegumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliegums:1/2" n="2">
        <def>Izteikums, ar ko aizliedz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tomēr reiz šo aizliegumu [braukt ar laivu] pārkāpu.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizliegums:1/2/1" n="1">
          <def>Valsts vai administratīvas varas akts, ar kuru kas tiek aizliegts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Medību aizliegums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atcelt aizliegumu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliekt:1" sortKey="aizliekt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliekt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liecu, -liec, -liec, pag. -liecu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliekt:1/1" n="1">
        <def>Liecot aizvirzīt, aizbīdīt (aiz kā, kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizlieca vīnstīgas logam priekšā.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizliekt:1/1/1" n="1">
          <def>Liecot padarīt mazliet līku, mazliet ieliekt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizliekt naglai galu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliekties:1" sortKey="aizliekties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliekties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liecos, -liecies, -liecas, pag. -liecos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliekties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizliekt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliekties aiz skapja stūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zars aizliecies logam priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliekties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar līkumu aizvirzīties, aizvīties (par ceļu, upi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..lielceļš strauji aizliecās pa labi..</quote>
          <bibl>Lācis 12, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tālāk velvju ala aizliecās tumsā..</quote>
          <bibl>Upīts III, 508.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlienēt:1" sortKey="aizlienēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlienēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>, -ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlienēt:1/1" n="1">
        <def>Aizņemties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..man bija jāaizstumj no kaimiņa aizlienētie divriču rati..</quote>
          <bibl>Grīva 9, 201.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlienēt:1/2" n="2">
        <def>Aizdot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlienēt kaimiņam naudu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliesmoties:1" sortKey="aizliesmoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliesmoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliesmoties:1/1" n="1">
        <def>Uzliesmot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karstajā krāsnī pēkšņi aizliesmojas egles zari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet [ievainotā] dzērve nedomāja par savām sāpēm. Visā viņas būtnē kvēloja tās ilgas, kas pamazām bij iekarsušās un pirmiņ [pirmīt] tur augšā [lidojot] it kā aizliesmojušās.</quote>
          <bibl>Upīts 15, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vērojot visu to nelietību darba un dzīvē, viņam [Kalvicam] reizēm atkal aizliesmojas straujais, neapvaldīgais niknums.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1063.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizliet:1" sortKey="aizliet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizliet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-leju, -lej, -lej, pag. -lēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliet:1/1" n="1">
        <def>Lejot aiztecināt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliet ūdeni aiz apkakles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizliet:1/2" n="2">
        <def>Lejot aizpildīt, aizdarīt (ar masu, kas sacietē). <mentioned>imperf.</mentioned> Liet ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizliet spraugu ar svinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plātnīšu šuves [grīdā] pēc l-2 dienām aizlej ar šķidru cementa javu..</quote>
          <bibl>Vendeliņš 1, 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīgot:1" sortKey="aizlīgot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīgot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīgot:1/1" n="1">
        <def>Līgojoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Līgot prom. Līgojoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..no tīrumiem aizlīgo smagāki labības vezumi..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 563.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kūp Daugavā miglājs irdams, Māj Ķegums, jau ausmas jozts. Pār zaļganiem viļņiem dzirdams, Kā aizlīgo lejup plosts.</quote>
          <bibl>Krūklis 2, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..noklaudz durvis, un Kramaiņa varenais stāvs jau aizlīgo gar logu. Viņam ir droša, stingra, bet smaga gaita.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīgot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viegli aizskanēt. Aizplūst, aizviļņot (par skaņām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesma aizlīgo pār mežu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziedāja jaunie ļeņinieši, un tālu, tālu aizlīgoja viņu gaišās balsis.</quote>
          <bibl>Bērn 54, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbalss aizlīgo pa mežu.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 343.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlīgot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Paiet (par laiku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..maija dienas aizlīgoja kā burvīgs sapnis...</quote>
            <bibl>Kar 56, 4, 23.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiztek pavasara ūdeņi. Aizlīgo vasara. Klāt rudens..</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīgot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārspēt līgo dziesmu dziedāšanā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu neviens nevar aizlīgot.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīgoties:1" sortKey="aizlīgoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīgoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīgoties:1/1" n="1">
        <def>Aizlīgot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ceļu aizlīgojas siena vezums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlikt:1" sortKey="aizlikt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lieku, -liec, -liek, pag. -liku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlikt:1/1" n="1">
        <def>Novietot, nolikt (kam priekšā, aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlikt durvīm ķēdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlikt krēslu aiz galda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adatiņš nokāsējās, aizlikdams roku mutei priekšā..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 450.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, ja neviena nav mājā, tad viņam [pastniekam] velti jātērē laiks un beidzot jāmeklē durvju sprauga, kur iebāzt vēstuli, vai arī jāaizliek avīze aiz durvju roktura.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 167, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Austra noslauka putekļus un aizliek plauktam priekšā zaļu papīra loksni.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz gudrie sapali nārstā bija aizgājuši tik tālu uz augšu pret straumi, ka Pēteris aizlicis tiem priekšā kurvi un tad ar žebērkli Grīvas atvarā pieskaldījis kā malku.. trīsdesmit gabalu.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 345.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlikt:1/2" n="2">
        <def>Novietojot, noliekot priekšā, aizdarīt, aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Likt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mazie [staļļa] lodziņi aizlikti salmu režģiem.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 338.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vispirms ar mitru sūnu vai vati jāaizliek [stropu] skrejas..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 159, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlikt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizlikties</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizlika, cik jaudas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizlika uz mežu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlikt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdot (parasti naudu), samaksājot cita vietā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ja tu man atļauj, es aizlikšu to naudu."</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 248.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīkt:1" sortKey="aizlīkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -līkst, pag. -līka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīkt:1/1" n="1">
        <def>Līkstot aizvirzīties (kam priekšā, aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zars aizlicis logam priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlikties:1" sortKey="aizlikties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlikties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liekos, -liecies, -liekas, pag. -likos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlikties:1/1" n="1">
        <def>Ātri attālināties (ejot, skrejot). <mentioned>imperf.</mentioned> Likties prom, ātri ejot, skrejot, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.). Aizmesties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdomīgi ieriedamies, pie pūnīša [šķūnīša] izskrēja Duksis un aizlikās uz meža pusi.</quote>
          <bibl>Sakse V, 167.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī man pielīp Jankas uztraukums. Aizliekos uz dārza mājiņu un Janka man līdzi.</quote>
          <bibl>Sēlis 2, 68.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīkumot:1" sortKey="aizlīkumot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīkumot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīkumot:1/1" n="1">
        <def>Metot līkumus, virzoties līku loču, attālināties. Līku loču aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizlīkumo pa pļavu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zibens aizlīkumo pār mežu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīkumot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrasties, būt novietotam līku loču (par līkumainu ceļu, upi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Upe aizlīkumo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Planka, pārmesta no krasta uz krastu, ilgi nebija cilvēku kāju mīta. Tikai divu zaķu pēdas veda tai pāri un līkloču aizlīkumoja uz.. krūmiem.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 313.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīmējums:1" sortKey="aizlīmējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīmējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīmējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizlīmēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izturīgs aizlīmējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīmējums:1/2" n="2">
        <def>Uzlīmējums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noplēst aizlīmējumu no loga.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīmēt:1" sortKey="aizlīmēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīmēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīmēt:1/1" n="1">
        <def>Aizdarīt, aiztaisīt ar līmi (salīmējot malas, galus u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Līmēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tas nemaz nav tik vienkārši - attaisīt aizlīmētu aploksni.</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlīmēt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizdarīt, aizklāt (uzlīmējot ko virsū).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlīmēt caurumu divriteņa riepā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Caur mazā lodziņa četrām rūtīm, no kurām viena pa pusei bija izkritusi un tāpēc aizlīmēta ar papīru, spīdēja mēness gaisma..</quote>
            <bibl>Grīva II, 125.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[lokzāģa] spraugā ieliek ar līmi notrieptu koka ieliktni, aizlīmē spraugu ciet..</quote>
            <bibl>Indāns I, 63.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīmēties:1" sortKey="aizlīmēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīmēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīmēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizlīmēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aploksne mitrumā aizlīmējusies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlingot:1" sortKey="aizlingot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlingot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlingot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizmest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..cepuri aizlingodams tālu projām.</quote>
          <bibl>ME pap I, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlingot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizlidot (par mestiem priekšmetiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Norībēja kā no īstas šautenes, stobrs izskrēja no stiepļu skavām, dziedādams aizlingoja gar Lināja ausi..</quote>
          <bibl>Bels 1, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlipināt:1" sortKey="aizlipināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlipināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlipināt:1/1" n="1">
        <def>Aizdarīt (ar ko lipīgu salipinot malas, galus u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Lipināt ciet. Aizlīmēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlipināt vēstuli ar līmi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzis [rakstīt vēstuli] viņš ielika lapu aploksnē un to cītīgi aizlipināja.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 312.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlipināt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizķepināt (acis).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..vējš ar sniegu brīžiem aizrāva elpu, aizlipināja acis..</quote>
            <bibl>Grants 7, 298.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlipināt:1/1/2" n="2">
          <def>Aizdarīt, aizklāt (lipinot ko virsū).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Mazais lodziņš sašķiebies, divas rūtis papīriem aizlipinātas..</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 194.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlipt:1" sortKey="aizlipt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlipt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -līp, pag. -lipa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlipt:1/1" n="1">
        <def>Aizdarīties, sakļauties, kam salīpot. <mentioned>imperf.</mentioned> Lipt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aploksne aizlipa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas lapas aizlipušas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlipt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizķept (par acīm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kā viņi [arestētie strādnieki] bij samocīti! Abi asiņaini, acis aiztūkušas un asinīm aizlipušas, drēbes noplēstas, atlikušas vairs tikai skrandas.</quote>
            <bibl>Berģis 1, 193.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlipt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizvērties (par acīm, kad nevar pārvarēt miegu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es nemaz nevaru atmosties. Acis par daudz aizlipušas ciet. Un es gribu gulēt, es ļoti gribu gulēt.</quote>
            <bibl>Bērn. 59, 1, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Jāni, celies! Ir laiks! Jāni, celies!" sauc saimnieks un piedauza pie durvīm. Bailīgs un ātrs es uzlēcu, kaut gan acis aizlipušas un es nekā neredzu.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kaut kādas balsis tepat tuvumā viņu uzmodināja. Acis vēl gribēja aizlipt ciet, bet nu jau vairs nebij gulēšana.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīst:1" sortKey="aizlīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lienu, -lien, -lien, pag. -līdu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīst:1/1" n="1">
        <def>Lienot attālināties (par rāpuļiem, tārpiem, arī par kukaiņiem). <mentioned>imperf.</mentioned> Līst prom. Lienot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Čūska aizlien pa zāli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tārps aizlien.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlīst:1/1/1" n="1">
          <def>Lienot, pieplokot ar ķermeni pie zemes, attālināties (piemēram, par cilvēku). Lienot, pieplokot ar ķermeni pie zemes, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlīst uz vēdera.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlīst rāpus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ievainotais vilks aizlīda līdz mežmalai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Puse ievainoto.. bija aizlīduši līdz upei,.. vilkdami līdzi ieročus.</quote>
            <bibl>Grants 6, 260.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pa grāvjiem, pa tīrumu ežām Jurka aizlīda līdz sakņu dārzam un pierāpās pavisam klāt posta vietai.</quote>
            <bibl>Lācis VII, 526.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīst:1/2" n="2">
        <def>Lienot, spraucoties garām (kam, gar ko), nokļūt (aiz kā, kam priekšā u. tml.), arī noslēpties (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlīst aiz krāsns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažs [bērns] aizlīda aiz lādes, dažs aizkrāsnē, mazākie pabēga zem gultas.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlīst:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizslīdēt, aizvirzīties (aiz kā, kam priekšā) - par debess spīdekļiem, mākoņiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mēness aizlīdis aiz mākoņiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Liels, melns mākonis aizlien mēnesim priekšā.</quote>
            <bibl>Upīts V, 368.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Hermīnes mirgojošām acīm pārlija.. ēna kā ezeram no sīka mākonīša, kas aizlīdis saulei priekšā.</quote>
            <bibl>Niedre 6, 189.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlīst:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizkļūt (aiz kā) - par sīkiem priekšmetiem. Aizslīdēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Akoti aizlīduši aiz piedurknes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Smiltis aizlīdušas aiz apkakles.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīst:1/3" n="3">
        <def>Lēni, klusi (arī slepeni) ejot, attālināties. Lēni, klusi (arī slepeni) ejot, nokļūt (kur, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jā, man nevajadzēja klusām aizlīst [no biedriem], bet taisni teikt, ka nepiekrītu priekšlikumam..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabūjusi tādu neatļautu grāmatu savās rokās, Inga aizlīda projām kaut kur kaktā, pustumsā.</quote>
          <bibl>Brodele 16, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlīt:1" sortKey="aizlīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -līst, pag. -lija; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīt:1/1" n="1">
        <def>Līstot aiztecēt (aiz kā, kam garām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs te [okeānā] strādājam pat septiņas balles spēcīgā vētrā. Cik reižu man vilnis nav aizlijis aiz kakla.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 187.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zenta gulēja nesamaņā. Bet viņa reizēm kustināja lūpas, un Mirdza tad iepilināja viņai mutē ūdens lāses, bet Pēteris mazliet pacēla viņas galvu, lai ūdens neaizlītu garām.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 376.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlīt:1/2" n="2">
        <def>Lietū samirkt, salīt (parasti par sienu, labību u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siens aizlijis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlijušais ceļš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jāsteidzas palīgā pie kaudzes mešanas, jo viss siens ir vaļā,.. cilvēku ir maz, bail, ka neaizlīst.</quote>
          <bibl>Kaudzītes Ia, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kūla ar mašīnām, nopļauto labību turēja savestu šķūņos un, ja kas aizlija, to pakaltēja rijiņā.</quote>
          <bibl>Niedre 5, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlobt:1" sortKey="aizlobt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlobt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lobju, -lob, -lobj, pag. -lobu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlobt:1/1" n="1">
        <def>Ātri aizskriet. Arī aizbēgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[saimnieks] pateica... puikam, lai aizlobjot uz pakalni un pasvelpjot Andrām..</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 80.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai atstājot kantorī savu cepureli, jo kas to zinot - es taču varot ar to maišeli aizlobt pavisam projām.</quote>
          <bibl>Salenieks 2, 171.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlocīt:1" sortKey="aizlocīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlocīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-loku, -loki, -loka, pag. -locīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlocīt:1/1" n="1">
        <def>Lokot, ielokot aizlikt, aizbīdīt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlocīt bērza zaru aiz griestu sijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlocīt:1/2" n="2">
        <def>Salokot (piemēram, papīru), aizdarīt, aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlocīt zīmīti.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlocīt:1/2/1" n="1">
          <def>Ielokot (lapu burtnīcā, grāmatā u. tml.), iezīmēt (kādu lappusi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlocīt grāmatas lapu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlocīties:1" sortKey="aizlocīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlocīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -lokās, pag. -locījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlocīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizlocīt (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlocīties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizlocīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas lapa aizlocījusies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlocīties:1/3" n="3">
        <def>Lokoties attālināties, aizvirzīties (parasti par rāpuļiem, tārpiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ganu puika izlaiž no pudeles čūskulēnu. Izvelk tikai korķi un.. rāpulis jau aizlokās prom.</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uguns [no degošās ēkas] pārgāja uz žogu, kā liesmaina čūska aizlocījās pa krūmiem uz ārsta vasarnīcas pusi.</quote>
          <bibl>Lācis II, 391.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlocīties:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atrasties, būt novietotam līku loču (par līkumainu ceļu, upi u. tml.). Aizlīkumot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Taciņa uz upes malu aizlocījās gar blakus māju, tās augļu dārzu un sakņu dobēm.</quote>
            <bibl>Niedre 13, 95.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saulē gluži balta izdedzināta aizlocījās šoseja caur pļavām un tīrumiem.</quote>
            <bibl>Brodele 14, 161.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlocīties:1/4" n="4">
        <def>Aizvirzīties, metot līkumus (par cilvēku, vagonu, pajūgu u. tml. virkni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens aizlokās gar aizas malu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Putekļi vēl kūpēja uz ceļa, kur strauji aizlocījās garā kāzinieku rinda.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sādžai cauri izbraukuši, viņi [kareivji] ieraudzīja sava pulka kolonnas asti aizlokāmies starp kokiem pret kalnu.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 428.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlodāt:1" sortKey="aizlodāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlodāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlodāt:1/1" n="1">
        <def>Lodājot aizvirzīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Čūska aizlodā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēni] pamanījuši, ka pa izkaltušo zāli un skujām uguns jau aizlodājusi gan priekšā, gan sānos.</quote>
          <bibl>Birze 1, 122.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlodēt:1" sortKey="aizlodēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlodēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlodēt:1/1" n="1">
        <def>Lodējot aizdarīt (plaisu, spraugu). <mentioned>imperf.</mentioned> Lodēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlodēt plaisu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlodēt caurumu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlodēt:1/1/1" n="1">
          <def>Lodējot izlabot (metāla priekšmetu). Salodēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlodēt spaini.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizlodēt kannu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizložņāt:1" sortKey="aizložņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizložņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizložņāt:1/1" n="1">
        <def>Ložņājot aizvirzīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rāpuļi aizložņā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlūgšana:1" sortKey="aizlūgšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlūgšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūgšana:1/1" n="1">
        <def>Aizlūgums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc sprediķa un visādām aizlūgšanām mācītājs nonāca pie jaunām ziņām. Baznīcēni sakustējās..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaidrs, ka tagad te nekas neizaugs un nenogatavosies...Vienīgais varbūt tikai ar pamatīgu aizlūgšanu, ar svēto vārdu skaitīšanu... [Domā ticīgā.]</quote>
          <bibl>Niedre 6, 269.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlūgt:1" sortKey="aizlūgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlūgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lūdzu, -lūdz, -lūdz, pag. -lūdzu; intrans.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūgt:1/1" n="1">
        <def>Noturēt aizlūgumu. Lūgt dievu (par kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..gandrīz vai katru svētdienu [saimnieki] brauca uz turieni [baznīcu], gan paši dievu lūgdami, gan likdami par naudu aizlūgt mācītājam, lai debesu tēvs, kad vajadzīgs, dotu lietu, kad vajadzīgs, - sauli..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 317.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlūgums:1" sortKey="aizlūgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlūgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūgums:1/1" n="1">
        <def>Mācītāja lūgšana (dievkalpojumā) par dzīviem vai mirušiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lasīt aizlūgumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlūgums par kāda veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..baznīcā.. noticis aizlūgums par pāvesta dvēseli.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Zariņu māt..." Janīna nedroši iesāka. "Vai jūs... neaizietu pie tēva Kazimira?... Lai notur aizlūgšanu par Mārīti [slimu meiteni]..." .."Vai meit, par dzīvu bērnu! Pie mums tur aizlūgumus tikai par mirušiem!"</quote>
          <bibl>Spāre 1, 188.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlumpačot:1" sortKey="aizlumpačot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlumpačot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlumpačot:1/1" n="1">
        <def>Smagiem, neveikliem soļiem attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trīne aizlumpačoja projām.</quote>
          <bibl>ME I, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlūzt:1" sortKey="aizlūzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlūzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -lūst, pag. -lūza; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūzt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt lūzt, bet nenolūzt. Ielūzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlūzis koks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlūzis nags.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stumbrs [ābelei] saplaisājis, pāršķēlies gandrīz uz pusēm, viens zars aizlūzis, piesiets un atbalstīts ar dēli, bet kas.. ābolu! Biezs.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 202.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daži [kuģi] bija jau pilnīgi izjukuši, uz dažiem vēl turējās aizlūzuši masti..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūzt:1/2" n="2">
        <def>Tikt psihiski iedragātam, satriektam. Pārdzīvot krasu psihisku lūzumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nežēlojās [ka jāstrādā darbs, ko nemīl], godīgi darīja savu darbu, bet kaut kas viņā aizlūza un viņš kļuva grūtsirdīgs.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slims viņš [gūsteknis] nebij, nekas viņam sevišķi nesāpēja. Bet kaut kas viņā pamazām liecies, līdz aizlūzis.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 566.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūzt:1/3" n="3">
        <def>Pēkšņi aprauties (par balsi, runu pārdzīvojuma, satraukuma brīdī). Aizrauties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss aizlūst vaidā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pirmo reizi, dziedot Internacionāli, Vīriem satraukumā aizlūst balss.</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bieži vien, atceroties tēvu, māti, to [evakuēto bērnu] acis kļuva miklas un valoda aizlūza.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Lai es tevi te vairs nekad neredzētu, tu saproti? Pazudi, un ātrāk!" Vijas balss aizcirtās, aizlūza, kļuva smalka, viņa skaļi iešņukstējās.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 109.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizlūzt:1/3/1" n="1">
          <def>Netikt pabeigtam (par teikumu, dziesmu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš skaļi aplīgoja tēvu, māti, bet pie Anniņas sirds kā apmulsa un dziesma aizlūza.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 110.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizlūzums:1" sortKey="aizlūzums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizlūzums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūzums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizlūzt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koka aizlūzums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizlūzums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts, stāvoklis → aizlūzt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garīgs aizlūzums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizļepatot:1" sortKey="aizļepatot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizļepatot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizļēpatot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizļepatāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizļepatot:1/1" n="1">
        <def>Neveiklā, gāzelīgā gaitā, arī palēcieniem attālināties (par dzīvniekiem). Aizļēpot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizļepato.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lācis aizļepato.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pīlēni aizļepato.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizļepatot:1/1/1" n="1">
          <def>Aiziet, aizsteigties neveiklā, gāzelīgā gaitā (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es noraudzījos, kā viņa [vecenīte] aizļepatoja pa olnīcu uz lielceļu. Kājas vijās kā tītavas. Nelielais maišelis uz muguras viņu vilka brīžam uz vienu, brīžam uz otru pusi.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš la, 70.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Seskus [malu zvejniekus] redzēju! Divus gabalus! Aizļepatoja kalnā, bet zivju maiss pār muguru."</quote>
            <bibl>Indrāne 4, 53.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizļēpot:1" sortKey="aizļēpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizļēpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizļepot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizļēpot:1/1" n="1">
        <def>Neveiklā, gāzelīgā gaitā, arī palēcieniem attālināties (parasti par dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķītis aizļepoja uz laukmalu paplūkt āboliņu.</quote>
          <bibl>Birznieks Upītis IV, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..garām aizļepoja liels suns, skriedams savā nodabā, un pazuda aiz krītošo sniega pārslu segas.</quote>
          <bibl>Purs 2, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizļinkāt:1" sortKey="aizļinkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizļinkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ā, pag. -āja; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizļinkāt:1/1" n="1">
        <def>Aizskriet (parasti par zaķi). Aizļipot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..atkal tukšs un kluss ir klajumā. Tik, iztraucēts no trača negantā, Pa lauku laukiem zaķis aizļinkā.</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 334.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāapskatās, kā zaķi apmeklē.. nocirstos apšu zarus.. Nākuši ir - viens pavisam nesen - aizļinkājis uz pļavas pusi.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizļipot:1" sortKey="aizļipot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizļipot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizļipot:1/1" n="1">
        <def>Aizskriet (parasti par zaķi). Aizļinkāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atkal čab pērnējās lapas, varbūt kaut kur iztrūcināts aizļipo zaķēns..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 2, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmaksāt:1" sortKey="aizmaksāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmaksāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmaksāt:1/1" n="1">
        <def>Samaksāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniedziņš pārnāk mājās piedzēries; viņš visu naudu nodzēris pie Ķipīša un nodevas palikušas neaizmaksātas.</quote>
          <bibl>LLK 1, 439.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Roplains: Vai tu par savu māju pavasara renti esi aizmaksājis?</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 302.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmaksāt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>..tagad gribu par tavu labo sirsniņu aizmaksāt. Ej uz klēti un ņem no šķirstiņa zīda drāniņu..</quote>
            <bibl>LTP 354.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmaldīties:1" sortKey="aizmaldīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmaldīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmaldīties:1/1" n="1">
        <def>Noklīst no pareizā ceļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmaldīties miglā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumsā var viegli aizmaldīties sāņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvien vēl nāca klāt jauni [meža sapulces] dalībnieki, kas bija aizmaldījusies..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 65.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmaldīties:1/1/1" n="1">
          <def>Maldoties nokļūt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es biju aizmaldījies tīri neviļus uz Gravas kalnu pie lielā atvara, kas jau pārklājies ar ledu.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 40.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Migla neizgaisa visu dienu. Uznāca nakts. Laiva aizmaldījās aizvien tālāk nezināmā plašumā.</quote>
            <bibl>Lācis II, 127.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmaldīties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizklīst, aiziet (par domām, iztēli u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jurītis uzmanīgi sekoja skolotājas vārdiem, bet tad sāka aplūkot viņas spožās brilles. Beidzot domas aizmaldījās pavisam projām.</quote>
            <bibl>Bērn 49, 9, 30.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..izrādē režisora radošā fantāzija brīžiem aizmaldījusies nost no pamatvirziena - dziļas autora filozofisko ideju atklāsmes..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 6, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmaldīties:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neviļus, negribēti pievērsties (par skatienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vai nu tīši, vai nejauši viņa [kalpu puiša] acis bieži, bieži vien aizmaldījās uz Silmežu pusi.</quote>
            <bibl>Apsīšu J 2, 98.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmānīt:1" sortKey="aizmānīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmānīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmānīt:1/1" n="1">
        <def>Ar mānīšanu, viltu aizdabūt, aizvilināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Mānīt prom. Ar mānīšanu, viltu aizdabūt, aizvilināt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmānīt suni ar desas gabalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmānīt bērnu gulēt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bukstiņš [čigānietei]: "Aizmāna cilvēku prom no citiem. Ko es viens te nu lai iesāku?</quote>
          <bibl>Upīts XIII, 366.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Annele.. visu rītu jau cīnījās ar uztraukumu un acu dobumos dzeļošu sūrsti, bet šad tad mēģināja tos aizmānīt ar skarbu vai jokainu vārdu..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 686.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmanīties:1" sortKey="aizmanīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmanīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmanīties:1/1" n="1">
        <def>Paslepus (parasti, nogaidot izdevīgu bridi) aiziet, arī aizskriet. <mentioned>imperf.</mentioned> Manīties prom. Paslepus (parasti, nogaidot izdevīgu brīdi) aiziet, arī aizskriet (kur, līdz kādai vietai u. tml.). Aizlavīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agnese izmantoja brīdi, kad galda biedri dzīvi pārrunāja uztraucošo notikumu, un aizmanījās uz garderobi.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 181.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar pakšķiem slapstīdamies un reizēm, sienai piespiedušies, gaidīdami, kamēr mēness palien zem mākoņa, viņi [zēni] aizmanījās līdz sādžas otram galam.</quote>
          <bibl>Sakse 3, 132.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zīmaļa!.. Nav viņas - tiešām nav. Vai tad atkal aizmanījusies kārumos?</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 283.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmargot:1" sortKey="aizmargot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmargot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmargot:1/1" n="1">
        <def>Aizžogot, norobežot ar margām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmargot paviljona nodalījumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa zeltīto stīpu aizmargotām [viesnīcas] stikla durvīm iznāca šveicars..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmargot:2" sortKey="aizmargot" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmargot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmargot:2/1" n="1">
        <def>Apklāt ar sīkām lietus pilītēm (piemēram, logu), aizrasot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus aizmargots stikls.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmārša:1" sortKey="aizmārša" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmārša</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -as, v. dat. -am, s. dat. -ai, kopdz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmārša:1/1" n="1">
        <def>Aizmāršīgs cilvēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš ir tīrais aizmārša!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs taču nevaram būt tādi aizmāršas, kas neatceras vairs vārdu, ko devuši gada sākumā..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 230, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Videkrans [Felovam]: Vecais aizmārša!.. Videkranu neatceries!</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 494.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmaršēt:1" sortKey="aizmaršēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmaršēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmaršēt:1/1" n="1">
        <def>Aizsoļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Orķestrim skanot, rota aizmaršēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmaršēt līdz tribīnēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sešpadsmit gūstekņi aizmaršēja viņam [virsniekam] garām.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 325.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmāršība:1" sortKey="aizmāršība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmāršība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmāršība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → aizmāršīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..parasti Lita pati dabū brāzienu par aizmāršību..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 156.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmāršīgs:1" sortKey="aizmāršīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmāršīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmāršīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmāršīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas bieži aizmirst. Tāds, kas ātri ko aizmirst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmāršīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmāršīga meitene.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kārli, tu būtu labs puika, bet tu esi par daudz aizmāršīgs," Aparu saimnieks teica.. Tā tas bij. Reizēm es pārāk ilgi skatījos uz baltām padebešu pilīm.. un bieži aizmirsu, kur paliek mana gana rīkste.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 226.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [māte] ir aizmāršīga, un tas nozīmē, ka Valdis kādreiz paliek bez pusdienām, ka reizēm dzīvokļa atslēga nav nolikta parastajā vietā..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 62.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmaskot:1" sortKey="aizmaskot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmaskot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmaskēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmaskot:1/1" n="1">
        <def>Ar masku aizklāt, aizsegt (lai padarītu nepazīstamu, mainītu izskatu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mārtiņi ir svētki, kad var.. aizmirst dubļaino rudens vienmuļību. Aizmaskotu seju un svešās drēbēs staigāt no mājas uz māju,.. jo kūjnieki [ķekatnieki] ir visur gaidīti.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 268.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmaskot:1/1/1" n="1">
          <def>Maskējot aizsegt skatienam. Nomaskot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmaskot slēptuvi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmaskot lielgabalus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..te logi nav aizsegti [kara laikā], jo pie griestiem deg tikai maza, zilu krāsu aizmaskēta spuldzīte, taisni tik gaismas dodama, lai cilvēks.. nenoveltos no kāpnēm.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1. 104.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmaskot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apslēpt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmaskot savus patiesos nolūkus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmaskoties:1" sortKey="aizmaskoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmaskoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. –ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmaskēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmaskoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizmaskot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmaskoties pret ienaidnieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man taču vajadzēja dabūt redzēt, kā tāda lapsa medī. Es uzmeklēju īsti pamatīgu zaķu ceļu,.. aizmaskojos ar egļu zariem un sāku gaidīt.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 2, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmeijot:1" sortKey="aizmeijot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmeijot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmeijot:1/1" n="1">
        <def>Aizsegt, aizklāt ar meijām, arī izpušķot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmeijot durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Istabas pušķošanā pievakarē ņem dalību visi.. Jancis aizmeijo arī savu aizkrāsnes lažiņu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmeijot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atzīmēt (vietu zemē, smiltīs), iespraužot zaļu zariņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam sētuvē izbeidzas mieži; aizmeijojam vietu, līdz kurienei apsēts, un ejam uz ratiem pēc jaunas sēklas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 341.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmeimurot:1" sortKey="aizmeimurot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmeimurot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmeimurot:1/1" n="1">
        <def>Meimurojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Meimurot prom. Meimurojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmeimurot uz māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No Daugavas krasta Ilzīte aizmeimuroja pusnesamaņā. Kā murgā viņa izspraucās cauri krūmiem, birzājam aiz lielceļa, kā murgā iegāja krustmātes Marijas istabā.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 284.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmēles:1" sortKey="aizmēles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmēles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmēles:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas aiz mēles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmēles iedobe.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmelnēt:1" sortKey="aizmelnēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmelnēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. –ēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmelnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmelnēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar netīrumiem, tā ka kļūst vai izskatās melns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs aizmelnējis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmērdēt:1" sortKey="aizmērdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmērdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmērdēt:1/1" n="1">
        <def>Likt ciest badu. Slikti, trūcīgi barot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [mazā] taču ēda, ēda kari kā aizmērdēta!</quote>
          <bibl>Sakse III, 432.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmest:1" sortKey="aizmest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-metu, -met, -met, pag. -metu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmest:1/1" n="1">
        <def>Ar metienu attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Mest prom. Aizsviest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krists ieraudzīja savā priekšā akmeni, pacēla un aizmeta tālu projām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man pavisam neveicās ar [makšķeres] iesviešanu. Gribēju aizmest tālāk no malas, bet āķis spītīgi krita ūdenī tepat pie kājām.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upe vietām pielocījās laukam, tad atkal aizmeta līkumu tālu prom..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 88.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmest:1/1/1" n="1">
          <def>Ar metienu aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmest bumbu līdz vārtiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ir tāda maza meitene, Sauc par Kati viņu. Aiz skapja viņa aizmeta Lelli Māružiņu.</quote>
            <bibl>Dinere 5, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmest:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>fizk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Metot aizvirzīt (šķēpu, granātu, disku, veseri u. tml.). Metot sasniegt zināmu rezultātu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmest šķēpu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[sportiste] ievērojami pārsniedz šo [iepriekšējo] rezultātu, aizmetot disku 51 m 42 cm.</quote>
            <bibl>Zv 52, 15, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmest:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizsviest (kā nederīgu, nevajadzīgu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..to [pātagu] aizmeta prom un beidzot iesvieda Ugunī.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 446.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..šis cilvēks uzskatīja mani [meiteni] par rotaļu, ar kuru paniekojas un aizmet.</quote>
            <bibl>Meldere 1, 117.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmest:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizbērt, aizpildīt (ar zemi, akmeņiem u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Mest ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmest bedri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmest aku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dobi [kapu] aizmetuši, viņi sakasīja sīkus zarus, sabrūnējušas lapas un tos pārkaisīja svaigajai kapa kopai.</quote>
          <bibl>Birze 3, 172.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmest:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nevērīgi aizvērt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..saniknotais puisis neklausās [paskaidrojumā], pa roku galam aizmet durvis ciet un aizsteidzas pa tukšo gaiteni.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 149.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmesties:1" sortKey="aizmesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-metos, -meties, -metas, pag. -metos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizķerties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ejot kāja aizmetās aiz akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Andris jūt, ka kreisā kāja aizķeras. Lai nekristu, viņš sper lielu soli ar labo, bet arī tā aizmetas aiz tādas kā saknes, kā auklas.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"..makšķere būs aizmetusies," Jancis teica pārmezdams. "..Ja aiz akmens, tad vēl nekas, bet, ja āķis ieķēries kādā alksnī, - tad pagalam!"</quote>
          <bibl>Valdis 1, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudz vēl bija tādu sīkumu, pie kuriem dzīve aizmetās kā svārki uz naglas.</quote>
          <bibl>Bērce 1, 130.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aprauties (par vārdiem, balsi, stāstījumu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kaut kas tā kā ar plaukstu apslāpēja viņa brašumu, skaļā valoda aizmetās kaklā..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 585.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pat māsai Olgai, likās, valoda aizmetusies.</quote>
            <bibl>Niedre 6, 264.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uz īsu brīdi apstāties kustībā, kavēties (kur, pie kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa [sieviete] mēģināja atskatīties pār plecu, bet skatiens aizmetās vaļīgi apmestā pelēkā lakatā.</quote>
            <bibl>Upīts IX, 236.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Piepeši ļaužu straume it kā aizmetās un sablīvējās.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 281.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sākt veidoties, sākt attīstīties (parasti par pumpuriem, augļiem, ogām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augļi aizmetas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķiršiem jau aizmetušās ogas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rieksti tikko aizmetušies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..būs arī vīnogas: ir jau aizmetušās - mazas maziņas, sīki sīciņi ķekariņi.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 154.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzilna ar kabatas nazi urbina riekstus, kam mazi, tikko aizmetušies kodoliņi.</quote>
          <bibl>Upīts II, 478.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas [lapas] vairs nečabinās tik draiski kā citus gadus; lapotne slēpj zaļus kastaņu ezīšus.. Kastaņi aizmetušies.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 289.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taisni pretī, uz pilsētas pusi, neaugstu patecējis, spīd nesen kā aizmeties mēness.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 479.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri (ejot, skrejot), attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Mesties prom. Aizlikties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmetas, cik jaudas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilks iznāca klajās ganībās; Prom aitas bailīgi aizmetās.</quote>
          <bibl>Rainis I, 342.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [meitene] aizdomīgi paskatās manī un.. gandrīz skriešus aizmetas projām.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saulītis aizmetās gandrīz teciņus, apkakli uzslējis, rokas kabatās sabāzis..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 347.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vējam laikam apnicis mūsu lietus mētelis [kas kalpo par buru]. Vējš aizmetas prom.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 217.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/3/1" n="1">
          <def>Ātri (ejot, skrejot), nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kā aizmetās uz sarkano namu [skolu] kalniņā, lēkšiem vai rikšiem, to Jāzepiņš nevarētu pateikt. Skola bija klāt - viens redzējums.</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 331.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Ilga izrāvās un raudādama aizmetās aiz kūts stūra.</quote>
            <bibl>Talcis 1, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmesties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt neviļus aizmestam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bumba aizmetās par tālu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmetināt:1" sortKey="aizmetināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmetināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmetināt:1/1" n="1">
        <def>Metinot aizpildīt (plaisu, atvērumu, caurumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmetināt caurumu čuguna katlā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmetināt šuvi metāla plāksnē.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmetināt:2" sortKey="aizmetināt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmetināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmetināt:2/1" n="1">
        <def>Aizķert, aizkabināt (aiz kā). Pavirši nostiprināt (aiz kā, kur, piemēram, virvi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmetināt virvi aiz koka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grožu līkumu ratu dēļu pakaļstūrim aizmetinājuši, ķieģeļu vedēji sarunādamies gāja pa diviem, pa trim.</quote>
          <bibl>Upīts X, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmetnis:1" sortKey="aizmetnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmetnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmetnis:1/1" n="1">
        <def>Attīstības sākuma forma (organismam vai tā daļām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kukaiņu spārnu aizmetņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēkam embrionālās attīstības agrajās stadijās smadzeņu puslodes atrodas.. aizmetņa stāvoklī, bet pēc tam tās ātri aug.</quote>
          <bibl>Zin T 64, 11, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mata aizmetnis ādā saskatāms jau ar trešo embrija attīstības mēnesi..</quote>
          <bibl>Ves 58, 6, 25.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmetnis:1/1/1" n="1">
          <def>Attīstības sākuma forma (lapām, zariem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..pavasara salā gāja bojā augļu koku pumpuru aizmetņi.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 50, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmēzt:1" sortKey="aizmēzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmēzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mēžu, -mēz, -mēž, pag. -mēzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmēzt:1/1" n="1">
        <def>Mēžot aizvākt, aizslaucīt (mēslus, gružus, netīrumus). <mentioned>imperf.</mentioned> Mēzt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmēzt mēslus no kūtsdurvīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecāks vīrs ar grābekli aizmēž pērnā gada atliekas - lapas..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 94, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmēzt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iznīcināt, novērst (parasti parādības sabiedrībā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..krājās revolucionārie spēki, lai aizmēztu veco dzīves iekārtu.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>1917. gada februāra revolūcija aizmēza cara patvaldību..</quote>
            <bibl>Cīņa 67, 147, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmīdīt:1" sortKey="aizmīdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmīdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmīdīt:1/1" n="1">
        <def>Mīdot, arī mīdoties aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Mīdīt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmīdīt bedri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmidzināt:1" sortKey="aizmidzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmidzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmidzināt:1/1" n="1">
        <def>Panāktāka aizmieg (šūpojot, dziedot u. tml.). Iemidzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmidzināt bērnu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmidzināt:1/1/1" n="1">
          <def>Panākt, ka aizmieg (lietojot narkotiskas vielas vai hipnotizējot). Iemidzināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmidzināt pirms operācijas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmidzināt:1/2" n="2">
        <def>Padarīt vienaldzīgu, miegainu. Vājināt, mazināt (modrību, aktivitāti).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runātāja monotonā balss klausītājus aizmidzināja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmiegt:1" sortKey="aizmiegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-miedzu, -miedz, -miedz, pag. -miedzu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmiegt:1/1" n="1">
        <def>Cieši aizvērt (acis, plakstiņus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievilkdams pilnu elpu, piepūtis vaigus, aizmiedzis acis, metos ar galvu zem ūdens.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atskanēja garas automātu kārtas. Zenta aizmiedza acis un aizspieda ausis.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No šīs pretīguma sajūtas nopurinājies, viņš iebāza sauju beretē, ar pūlēm atrāva gabaliņu no glumā recekļa un, acis aizmiedzis, ielika mutē.</quote>
          <bibl>Grīva 7, 68.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmiglot:1" sortKey="aizmiglot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmiglot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. –oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizklāt, pavājinot priekšmetu saskatāmību (par miglu, tvaiku, arī par dūmiem, putekļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garaiņi aizmiglo spuldzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmaka aizmiglo tāles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap aizmigloto mēnesi izplūdušām varavīksnes krāsām stiepās blāvi loki..</quote>
          <bibl>Grants 5, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saulei rietot, Janka pēdējo reizi skatījās Kazandas [kalna] aizmiglotajā siluetā.</quote>
          <bibl>Lācis III, 513.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nokvēpušie griesti zirnekļu tīklu aizmigloti.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 275.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/1/1" n="1">
          <def>Pārklājot ar ūdens pilieniem, padarīt vāji caurredzamu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lietus aizmiglo brilles.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tas nu bij pavisam cits vējš! Bez tā gausā, apnikušā [lietus] smaguma, kas.. pelēkām lāsēm aizmigloja loga rūtis..</quote>
            <bibl>Upīts XV, 122.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/1/2" n="2">
          <def>Aizsegt, pārklāt (acis), traucējot, pavājinot iespēju saredzēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dūmi aizmiglo acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asaru aizmiglotām acīm.. Ilze noskatījās, kā uzlika zārkam vāku..</quote>
            <bibl>Brodele 14, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa ar dūrēm slaucīja asaras, kas aizmigloja skatienu.</quote>
            <bibl>Spāre 1, 156.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saltais ūdens sitas sejā, apgrūtina elpošanu, aizmiglo skatienu.</quote>
            <bibl>Ezera 4, 234.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Acis aizmigloja dīvains krēslas gaismas jūklis. Tas plūda no trim krāsainiem logiem, aiz kuriem pretī patlaban spīdēja vakara saule.</quote>
            <bibl>Upīts 8, 34.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tikt aizklātam ar miglu, rasu. Aizmigloties (1).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Briļļu stikli aizmiglojuši.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt neskaidru (skatienu) - par alkoholisku dzērienu, slimību u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Piektā un sestā [degvīna] glāze jau dega asinīs, aizmigloja skatienu, klusināja gribu.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 89.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bērns bija aizelsies, karsts, aizmiglotām acīm.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 444.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Padarīt neskaidru, nesaprotamu, grūti uztveramu (piemēram, domu, uzskatu, nolūku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lietodami tautas vārdu, bet ielīkdami tanī citādu saturu, buržuāziskie kritiķi ir centušies aizmiglot.. [dzejnieka] domas izpratni..</quote>
          <bibl>Kar 55, 9, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmiglot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attālināties, izzust (par miglu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kā smildziņa man' māsiņa,.. Kā migliņa aizmigloja. Pa lielo tīrumiņu.</quote>
          <bibl>LD 18 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmigloties:1" sortKey="aizmigloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmigloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. –ojās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmigloties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizmiglot (1). Tikt aizmiglotam (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tāles aizmiglojas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asarās aizmiglojas skatiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet blāzma drīz aizmiglojas, kļuva neskaidra, it kā saduļķota.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieva jūt, ka acis aizmiglojas [dzirdot senu dziesmu], viņa strauji samirkšķina plakstus un pašūpojas pirkstgalos, lai nodzītu smeldzīgo noskaņu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 93.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmigloties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt neskaidram, zust (par apziņu, domām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Pičs [aizmiegot] drīz vien juta, ka domas pamazām aizmiglojas un galva kļūst arvien smagāka.</quote>
            <bibl>Vaczemnieks 1, 58.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmigloties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizmiglot (2).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmigt:1" sortKey="aizmigt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmigt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-miegu, -miedz, -mieg, pag. -migu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmigt:1/1" n="1">
        <def>Nokļūt miega stāvoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri aizmigt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cieši aizmidzis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmigt dziļā miegā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns.. pamazām ielaidās miegā. Es nostāju šūpot. Viņš bija aizmidzis.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 269.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es velti pūlējos aizmigt. Nē, miegs nav ne prātā.</quote>
          <bibl>Zv 59, 2,18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ticis istabā, viņš tūliņ iekrita gultā un aizmiga kā nosists.</quote>
          <bibl>Zv 53, 22, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmigt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Savienojumā ar "uz mūžu", "mūžīgā miegā", "uz visiem laikiem" u. tml.: nomirt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmigt uz mūžu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Kārlis izgāja no būdas, turēdams šauteni gatavu jaunam šāvienam. Bet tas vairs nebija vajadzīgs: meža lielskungs [lācis] bija jau stīvs, aizmidzis saldā nāvē ar pilnu muti medus.</quote>
            <bibl>Lācis III, 548.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmigt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Norimt (par apdzīvotu vietu, māju naktī).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vientuļo naktssargu apbrīnoti, viņi [jaunieši] gāja cauri aizmigušai pilsētai.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 78.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēls. Pāri aizmigušajai pilsētai veļas tāla šalkoņa.</quote>
            <bibl>Ezera 2, 209.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmigt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apklust, sastingt (par dabu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pa aizmigušā sila taku Mums slēpes viegli slīd.</quote>
            <bibl>Vīlips I, 469.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ir salda laime vasaras naktī klaiņot.. pa aizmigušajiem laukiem..</quote>
            <bibl>Birze 1, 121.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ziemā.. ar savu svaigumu [atpūtniekus] aicina sarmotie koki, sniegotie pakalni un aizmigušie Gaujas līči.</quote>
            <bibl>Zv 60, 1, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmiģelis:1" sortKey="aizmiģelis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmiģelis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmiģele</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.; apv.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmiģelis:1/1" n="1">
        <def>Tas (tāds), kas darbā aizmieg. Gauss, neizdarīgs, tūļīgs cilvēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[lopu nedarbos] vainīgs vienīgi gans. Pērn mums bija tāda aizmiģele skuķe.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 6, 330.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmilzt:1" sortKey="aizmilzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmilzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -milst, pag. -milza; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmilzt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mazliet uztūkt, rodoties zemādas sastrutojumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmilzis pirksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirkstā iedūrās skabarga, tāpēc nags aizmilzis.</quote>
          <bibl>ME I, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmilzt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>apv.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizpampt (par acīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..no bara izlēca resns vīrs aizmilzušām acīm, laikam gan vairāk no dzeršanas nekā ēšanas pietūkušu seju.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 235.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmilzt:1/2/1" n="1">
          <def>Aizsērēt, aizbirt (par caurumiem, bedrēm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Te ilgi nav ogles dedzinātas un darva tecināta, viss aizmilzis un sagruvis.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 41.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Stāvošā ūdenī.. bedres ar laiku aizmilst.</quote>
            <bibl>ME 1, 40.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmīņāt:1" sortKey="aizmīņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmīņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmīņāt:1/1" n="1">
        <def>Mīņājot, arī mīņājoties aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Mīņāt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmīņāt rakuma vietu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmīņāt bedrīti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirdzēt:1" sortKey="aizmirdzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirdzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mirdz, pag. -mirdzēja (retāk -mirdza, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirdzēt:1/1" n="1">
        <def>Mirdzot attālināties. Aizmirgot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pusstundas [automobilis] "Pobeda" aizmirdzēja pa šoseju.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 363.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet nāk tikai atmiņas, aizmirdz kā sniegs spuldzes staros...</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirdzēt:1/1/1" n="1">
          <def>Izplatīt mirdzumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tāltālu aizmirdz Kremļa zvaigznes spodri...</quote>
            <bibl>Kar 50, 12, 1118.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirdzēties:1" sortKey="aizmirdzēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirdzēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mirdzas, pag. -mirdzējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirdzēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt mirdzēt. Īsu brīdi mirdzēt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iemirdzēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakaros aizmirdzas logu ugunis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirdzējās krītoša zvaigzne.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirgot:1" sortKey="aizmirgot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirgot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mirgo, pag. -mirgoja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirgot:1/1" n="1">
        <def>Mirgojot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..garām pagāja lokomotīve, un aiz tās aizmirgoja gaišie logu kvadrāti.</quote>
          <bibl>Zv 51, 8, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts ir silta.. Autobusi vairs neiet, paretam aizmirgo taksometru sārtās uguntiņas.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 25.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirgot:1/1/1" n="1">
          <def>Mirgojot izplesties, aizsniegties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atradāmies pašā ezera dienvidrietumu stūrī, no kurienes līmenis aizmirgoja tālu uz augšu.</quote>
            <bibl>Lit M 60, 3, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirsība:1" sortKey="aizmirsība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirsība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → aizmirsīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirsība dažkārt vērtīgāka.. [nekā] mnemonika, atminēšanas māksla.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 4, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirsībai jau nav ar ko līdzēt.</quote>
          <bibl>ME I, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirsīgs:1" sortKey="aizmirsīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirsīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas (ātri) aizmirst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirsīga galva.</quote>
          <bibl>ME I, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirsīgs ir, kas ko aizmirst.</quote>
          <bibl>ME I, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirst:1" sortKey="aizmirst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mirstu, -mirsti, -mirst, pag. -mirsu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/1" n="1">
        <def>Nesaglabāt atmiņā (datus, faktus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst formulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst telefona numuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri aizmirst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš šo notikumu sen aizmirsis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnā skriedama, vienmēr atkārtoju vārdu "Spodris", it kā baidīdamās to aizmirst.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažai labai dziesmai jau sen aizmirsts autors, un tā kļuvusi par tautas dziesmu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 82, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/1/1" n="1">
          <def>Nesaglabāt atmiņā (priekšstatu par cilvēkiem, priekšmetiem, notikumiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Neviens viņa [atbraucēja] vairs nepazina, neviens vairs neiedomājās, ka arī viņš šai pasaulē dzīvo. Aizmirst cilvēki dzīvus tāpat kā mirušus, ja tie vienmēr nav redzami..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 192.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/2" n="2">
        <def>Aizmāršībā, izklaidībā atstāt (kur), nepaņemt līdzi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst lietussargu vilcienā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst grāmatas mājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rītos [rudenī] Annele izgāja, rūpīgi ietinusies apsegā, kas vasaru bij aizmirsta katru dienu citā atmatas stūrī.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 331.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piepeši viņai ienāca prātā, ka savu izkapts strīķējamo [asināmo] galodu aizmirsusi Tālajā pļavā, šķūņa paksī iespraustu.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/3" n="3">
        <def>Neiedomāties, neapzināties, nepaturēt prātā (piemēram, pienākumu, pasākumu). Atstāt novārtā. Neievērot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst pienākumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komjaunieši bija tā aizrāvušies ar pļaušanu un kulšanu, ka dažas nedēļas pilnīgi aizmirsa tautas nama būvi.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 467.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Rainis pats bija viens no tiem, kas nekad neaizmirsa dzimteni un tautu..</quote>
          <bibl>Pion 46, 19, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mendelsons pirmais.. sāka celt dienas gaismā daudzus nepelnīti aizmirstus ģeniālā vācu mūzikas mākslas meistara Baha sacerējumus.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 2, 31.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/3/1" n="1">
          <def>Neiedomāties (ko izdarīt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmirst pateikt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmirst nopirkt biļeti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Reizēm es tā aizrāvos, vērojot vienmērīgi līgano Gaujas straumi.., ka pat aizmirsu uzmest acis savas makšķeres pludiņam.</quote>
            <bibl>Kar 59, 4, 84.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Katrā ziņā [pulkstenis] ātrāks - šorīt aizmirsa noregulēt pēc radio...</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 154.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/3/2" n="2">
          <def>Neaptvert (ko izdarīt, piemēram, aiz pārsteiguma, pārdzīvojuma).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš bija tik uztraucies, ka pat cepuri aizmirsa noņemt un apsveicināties ar māti.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Vimbiene [mājai degot] stāvēja kā paralizēta, aizmirsdama glābt.. to, kas vēl glābjams.</quote>
            <bibl>Arājs-Bērce 1, 75.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Dažu labu lietu, ko ieviesa Vīra nauda [kapteiņa palīgs] vēl ar veco inženieri, mēs.. tagad lietojam, pat paldies aizmirsuši pasacīt." [Saka kapteinis.]</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 227.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/3/3" n="3">
          <def>Atstāt neminētu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lienu pieminot, nevar Annužu aizmirst - viņu abēju liktenis ir cieti savienots.</quote>
            <bibl>Kaudzītes la, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/4" n="4">
        <def>Nesajust, neapzināties, nepārdzīvot vairs (ko), nepievērst uzmanību (kam) - pārdzīvojumu, notikumu ietekmē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi visi trīs bija tik jauni un jautri, ka Vilis acumirklī aizmirsa nogurumu, aizmirsa ievainoto roku, kas šodien atkal bija sadomājusi iesākt savu kārtējo sāpēšanu.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 293.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gluži noskumis, Klauss dodas uz bibliotēku, lai pie interesantas grāmatas aizmirstu savu vilšanos..</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ozols ar Mirdzu atvadījās no Līdumu mātes, kas abām rokām spieda viņa sauju un lūdza apciemot, atnākt parunāties, lai kaut uz brītiņu aizmirstu lielās bēdas.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēģināja Garausis piespiest sevi aizmigt un aizmirst salu un ēšanu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 18.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/4/1" n="1">
          <def>Pilnīgi nododoties (kam), neievērot, neredzēt (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Brīžiem Viktors, aizmirsis visu ap sevi, ilgi raudzījās teleskopā.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 9, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iegrimis sapņojumā, viņš aizmirsa īstenību, nekā neredzēja un nedzirdēja ap sevi..</quote>
            <bibl>Lācis 10, 61.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mirdza nodevās meža burvībai un aizmirsa laiku.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 331.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirst:1/5" n="5">
        <def>Zaudēt prasmi, iemaņu (ko darīt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst adīt zeķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst spēlēt klavieres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [putni] bija aptūkuši un, kā likās, pavisam aizmirsuši lidot.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirstība:1" sortKey="aizmirstība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirstība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirstība:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis, kad daudzi vai visi ir (ko) aizmirsuši, vairs nepiemin.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodot aizmirstībai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nogrimt aizmirstībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katra diena ar jaunu aizmirstības segu pārsedza to, kas kādreiz bijis.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 331.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neviens izcils darbs Padomju zemē neuzplaukst nepamanīts, nepazūd aizmirstībā.</quote>
          <bibl>Sudrabkaļus 5, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar aizmirstības putekļiem gadu gājumā pārklātie notikumi un cilvēki cēlās augšā un nostājās acu priekšā kā dzīvi.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 143.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirstība:1/2" n="2">
        <def>Stāvoklis → aizmirst (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rast aizmirstību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cits meklē aizmirstību reibonī. Un nokauj savu apzinīgo garu..</quote>
          <bibl>Rainis II, 455.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsti aizmigt ir grūti, bet ik pa brīdim iegrimstu it kā aizmirstībā, [cietuma] kamera saplūst un nozūd īsā migla, īsā murgā, tad tas pārtrūkst, un es atkal esmu nomodā.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 154.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bija patīkams tāds smadzeņu laiskums, kas visu tālo aizvilka ar blāvu apātijas plīvuru. Gribējās pavadīt šīs dienas it kā aizmirstībā.</quote>
          <bibl>Strāls 2, 68.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmirsties:1" sortKey="aizmirsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmirsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mirstos, -mirsties, -mirstas, pag. -mirsos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizmirst (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vecuma ziņā viņa pieder pie tiem cilvēkiem, kam gadu skaits aizmirsies; kas paši nezin, cik veci ir.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 180.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizmirst (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Didzim vēl aizmirsies nazītis uz plaukta.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 145.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizmirst (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs [mežsargs], iedams apgaitā, nekad nemīl liekus vārdus. Tikai Jaņukam tas vienmēr aizmirstas. Mežā tik daudz ko redzēt, gribas par visu tūliņ izteikt savas domas.</quote>
          <bibl>Dripe 1,32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārnākusi no kūts, māte apskatījās, vai klēts atslēga ir pakārta pie krāsns, vai nav aizmirsies klēti aizslēgt.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/4" n="4">
        <def>Refl. → aizmirst (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..visas grūtības [tūristiem] aizmirsās, redzot dabas nebeidzamo skaistumu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 211, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Aivaram rokās grāmata - viņš aizmirstas. Grāmata - tā Aivaram ir viss.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 8, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klausīdamās mūzikā, Inguna ļāvās domām un uz brīdi pavisam aizmirsās. Attapās, kad publika aplaudēja.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 185.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/5" n="5">
        <def>Pilnīgi nodoties priekam, baudai (tā, ka aizmirst citu, pārējo).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Ritai [slidotavā] gribas virpuļot un aizmirsties, jo par daudz viņa visu laiku bijusi.. prātīga.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 162.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāfs Burharts gribēja aizmirsties. Viņš dzēra, dejoja un aizrāva visus līdzi.</quote>
          <bibl>Ezeriņš 3, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizmirst (5).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iejūgs bij par sarežģītu, lai Felūns tik drīz ar viņu tiktu galā...Sen, kā pats zirgu jūdzis, viss nu bij aizmirsies.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmirsties:1/7" n="7">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Zaudēt savaldīšanos, kļūt nesavaldīgam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ar visām grabažām [prom], es saku!" Podnieks aizmirsies, gandrīz kliedz.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 772.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Lūk, durvis vaļā," saku Zemītim [parādu piedzinējam], rādīdams ar roku, "taisies uz pēdām, ka tiec laukā, citādi es varu aizmirsties!"</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 448.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmiršanās:1" sortKey="aizmiršanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmiršanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, dsk. -ās, ģen. -os, akuz. -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmiršanās:1/1" n="1">
        <def>Pilnīga nodošanās priekam, baudai (tā, ka aizmirst citu, pārējo). Pārdzīvojums, ko izraisa prieki, baudas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..nekas.. nevarēja atsvērt to saldo aizmiršanos, ko sniedza pasjanss un tikai pati pieskaršanās kārtīm.</quote>
          <bibl>Sakse IV, 419.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmīt:1" sortKey="aizmīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmīt</orth>
        <pron>aizmĩt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-minu, -min, -min, pag. –minu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Minot, mīdot aiztaisīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Mīt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmīt kurmja rakumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lopi aizminuši grāvīti.</quote>
          <bibl>ME pap I, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Savienojumā ar "garām": sperot soli, nolikt (kāju) garām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nenoliku kāju vajadzīgajā vietā, aizminu garām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmīt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Minot ievainot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķēve vakar aizminuši kāju, pār kronīti brūna, sakaltusi strīpa, viņa kliboja..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 276.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dusmās] balss šņāca kā aizmītai čūskai..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmīt:2" sortKey="aizmīt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmīt</orth>
        <pron>aizmît</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-miju, -mij, -mij, pag. -miju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmīt:2/1" n="1">
        <def>Mijot aizdot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmīt zirgu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmizot:1" sortKey="aizmizot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmizot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmizot:1/1" n="1">
        <def>Iesākt mizot, bet nepabeigt. Daļēji nomizot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmizots kartupelis.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmizot:1/1/1" n="1">
          <def>Daļēji nomizot (baļķus, kārtis, celmus u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmizot baļķi.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmizot:1/1/2" n="2">
          <def>Ievainot, atplēšot mizu (kokiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizmizota liepa.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmocīt:1" sortKey="aizmocīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmocīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-moku, -moki, -moka, arī -mocu, -moci, -moca, pag. -mocīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmocīt:1/1" n="1">
        <def>Ar mokām aizgādāt (aiznest, aizvilkt u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmocīt nastu līdz mājām.</quote>
          <bibl>ME I, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmocīties:1" sortKey="aizmocīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmocīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mokos, -mokies, -mokās, arī -mocos, -mocies, -mocās, pag. -mocījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmocīties:1/1" n="1">
        <def>Ar mokām aizvirzīties, ar mokām nokļūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Braucējs aizmocījās pa slikto ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[barons Bundulis] aizmocījās līdz beidzamajai klasei, bet lāgā pabeigt to nespēja..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmotora:1" sortKey="aizmotora" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmotora</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmotora:1/1" n="1">
        <def>Tāds (sporta veids), kurā (ar velosipēdu, slēpēm) brauc aiz motorizēta transportlīdzekļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmotora brauciens.. ir kolektīva cīņa, kurā piedalās riteņbraucējs un viņa vedējs ar motociklu..</quote>
          <bibl>Strods 1, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māras dīķa ledu klāja kupla sniega kārta. Tā padarīja pirmās Rīgas meistarsacīkstēs aizmotora slēpošanā (skijoringā) vēl interesantākas un spraigākas.</quote>
          <bibl>Sports 69, 35, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmugure:1" sortKey="aizmugure" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmugure</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/1" n="1">
        <def>Vieta, apkārtne, kas atrodas aiz muguras (cilvēkam, dzīvniekam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmugurē mīksti iežļaukstējās pa dubļiem ripojošie rati. Viņas [sievietes].. ziņkāri atskatījās.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad iet pa rasu, aizmugurē paliek tumša, valga sliede..</quote>
          <bibl>Vilks 3, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Edgars [kapteinis] taču izbraucis no ostas simtiem reižu, bet vēl vienmēr viņam patīk atskatīties, kā aizmugurē paliek pilsēta, spožām uguņu vijām izgreznojusies.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 279.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/1/1" n="1">
          <def>Mugurpuse.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sasiet aizmugurē priekšautu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sīka meitenīte ar aizmugurē atsietu matu pīni.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 54, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/2" n="2">
        <def>Vieta, kas atrodas aiz priekšmeta. Priekšmeta mugurpuse.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skapja aizmugure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abi dziļie klubkrēsli un mazais sofajs [sofa] bija pārvilkti ar brūnu adu. Aiz tiem aizmugurē pacēlās impozanta stāvlampa..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 149.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazās torpēdlaivas.. bultas ātrumā lidoja pa viļņiem, atstādamas aizmugurē pārējos kuģus un baltu putu vagas..</quote>
          <bibl>Vilks 1, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..satumsis daudz vairāk, šķūnis jau sāk zaudēt savus apveidus, saplūzdams ar aizmugurē esošo mežu.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/2/1" n="1">
          <def>Vieta, kas atrodas beigās (skatoties no priekšplāna).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zāles aizmugure.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Skatuves aizmugure.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sēdēt klases aizmugurē.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iet grupas aizmugurē.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tad pāri visai zālei no aizmugures atskan sauciens..</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 21.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ļaužu pūlis viņus [jauniešus] arvien vairāk atvirza aizmugurē, līdz beidzot tie apstājas un pakāpjas kāda nama priekšas kāpnēs.</quote>
            <bibl>Sēlis 5, 325.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>ģen.: aizmugures</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas atrodas pakaļgalā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Motocikla aizmugures sēdeklis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..no ceļmalas pielijušo eglīšu pudura veikli izlec kāds iepelēks stāvs un pieķeras autobusa aizmugures kāpnēm.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 6, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/3" n="3">
        <def>Vieta (aiz ēkas, kokiem u. tml.), kur var patverties. Patvērums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ganības gulēja pret vēju. Bet lopi nemīlēja lietus rīkstes acīs. Sāniski pašķiebtām galvām visi devās atpakaļ.. meža virzienā. Te bij kaut cik aizsargāta aizmugure.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 331.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks, kas var palīdzēt. Atbalsts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Droša aizmugure.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Palikusi pilnīgi bez radu aizmugures, Liene darbā plēsās kā vilkata.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 299.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Teritorija, kas atrodas aiz frontes līnijas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pretinieka aizmugure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties dziļā aizmugurē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmugures karaspēka daļas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pulku nomainīja, un tas aizgāja frontes tuvākajā aizmugurē atpūtā.</quote>
          <bibl>Grants 6, 286.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naktī partizāni.. virzījās dziļāk pretinieka aizmugurē, arvien vairāk atraujoties no frontes.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 80.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi visi bija aizmugures varoņi, kas cīnījušies ar pilnu muti..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmugure:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>fizk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Stāvoklis sporta spēlē, kurš veidojas, kad pārkāpti daži spēles noteikumi, un kura dēļ spēle uz īsu laiku pārtraucama.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmugures stāvoklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja ripu [hokejā] no savas zonas piespēlē aiz centra līnijas spēlētājam, kas atrodas neitrālajā zonā, tad skaitās aizmugure. Spēle pārtraucama..</quote>
          <bibl>A Pētersons 1, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmugurisks:1" sortKey="aizmugurisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmugurisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmuguriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmugurisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas veikts, pieņemts, ieinteresētajai personai klāt neesot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmugurisks lēmums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kārlis lasīja laikrakstos, ka viņš.. ievēlēts par revidentu. Tas bija noticis aizmuguriski, jo minētajā sapulcē.. [viņš] nemaz nebija klāt.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 1045.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Hermanis.. ir intrigants un pļāpa. Aizmuguriski dažu nopeldams, citu velti lielīdams, viņš šķeļ kolektīvu..</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmukt:1" sortKey="aizmukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mūku, -mūc, -mūk, pag. -muku; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmukt:1/1" n="1">
        <def>Aizbēgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puika aizmucis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmukt aiz mājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizmucis no ganiem uz māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ganuzēns] solījās otrā dienā no saimnieka aizmukt.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 396.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlēšanu iznākumam noskaidrojoties, vairums akcionāru aizmuka, lai nevajadzētu sarunāties ar izbalsoto Cepli.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 285.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar māti ir norunāts, ka mani arī laidīs līdz [līgotājiem], bet tētis, kurš reizēm ir par daudz stingrs,.. pat nepamanīs, ka aizmukšu gar klētiņas stūri.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nolauzu vītola zaru un līdu kaķei klāt. Bet tā laikus pamanīja manus nolūkus un aizmuka.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis Ila, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmūrēt:1" sortKey="aizmūrēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmūrēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmūrēt:1/1" n="1">
        <def>Mūrējot aizdarīt, aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Mūrēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmūrēt caurumus sienā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējā stāva logi tika aizmūrēti, atstājot tikai spraugu..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 78, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..grāfu Palēnu kapliča daudziem nedod miera - to var aizmūrēt ar vislabāko cementu, taču vienmēr kāds atkals vaļā un līdīs tumšajā cellē..</quote>
          <bibl>Zv 57, 19, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmūžīgs:1" sortKey="aizmūžīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmūžīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizmūžīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmūžīgs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti sens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es sapnī dzirdēju, Kā mežs šalc aizmūžīgs, Bet kailos klajumos Ne nātre neuzdīgst.</quote>
          <bibl>Ķempe 1, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmūžīgs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas attiecas uz aizmūžu (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..visi tie [mākoņi] nāk no manas aizmūžīgas pirmdzimtenes, kur es ieraugu pats sevi veselu un vienotu miesā un garā.</quote>
          <bibl>Sudrabkaļus II, 488.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizmūžs:1" sortKey="aizmūžs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizmūžs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmūžs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti sens laiks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ceļš uzreiz nokrita aizmūža laikos izrautā upes lejā..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 417.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizmūžs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>rel.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mūžība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmūža dzīve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad cilvēki nodzīvojuši mūžu, tie aiziet aizmūža.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 336.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad gribēju viņam naudu atdot, viņš kategoriski no tās atteicās. Lai viņam aizmūža mans paldies.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 5, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiznaglot:1" sortKey="aiznaglot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiznaglot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznaglot:1/1" n="1">
        <def>Aizsitot ar naglām, aizdarīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Naglot ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznaglot durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atlauztās un iztukšotās kastes atkal rūpīgi aiznagloja.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daugavas tirgus tukšs kā izsalis. Aiznaglotās būdas stāvēja sarāvušās, pelēkas nolijušas.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 451.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznaglot:1/1/1" n="1">
          <def>Aizsegt, aizklāt, nostiprinot ar naglām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiznaglot spraugu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..varenie nami ar aiznaglotajiem logiem [kara laikā] atgādināja, ka esi lielā pilsētā.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..starp ārēji izskatīgām mājām parādījās kāda pavisam citāda: ar aiznaglotiem logiem, laika zoba saēstām, pelēkām sienām..</quote>
            <bibl>Cīņa 59, 304, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiznākamais:1" sortKey="aiznākamais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiznākamais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. –ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznākamais:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas seko aiz nākamā. Trešais pēc kārtas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznākamajā dienā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznākamo svētdien.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nākamajā vasarā, kad atbrauksim uz jūrmalu, es būšu jau skolniece. Bet aiznākamajā – pioniere...</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 82.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiznākošais:1" sortKey="aiznākošais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiznākošais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. –ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznākošais:1/1" n="1">
        <def>Aiznākamais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..bērni pabrauca garām arī nākošajai piestātnei. Tikai aiznākošajā tie izkāpa..</quote>
          <bibl>Bērn 49, 7, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas nebija. Ne nākošajā dienā, ne aiznākošajā. Es neredzēju viņu nedz nākošajā nedēļā, nedz aiznākošajā.</quote>
          <bibl>Bels 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiznest:1" sortKey="aiznest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiznest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nesu, -nes, -nes, pag. -nesu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/1" n="1">
        <def>Nesot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Nest prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznest prom galdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis aiznes noķerto peli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aiznesa kaulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns raudāja vēl stiprāk, un Karlīne aiznesa to apmierināt..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dārte.. atgriezās ar palagiem, un uz tiem Sāpu [ievainotu meiteni] aiznesa nēšus projām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Barba: Mīļais mani rokās ceļ, Aiznes mani šūpodams Kā vilnītis gaigaliņu.</quote>
          <bibl>Rainis VIII, 503.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsti vērtīgi koncerti nekad nebeidzas koncertzālē. Iespaidus, ierosinājumus, mākslas mīlu aiznes sev līdzi dzīvē simtiem cilvēku.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 50, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mirkļi aizlido kā spāres. Ātri. Uz vizošajiem spārniem aiznesdamas domas.</quote>
          <bibl>Ezera 4, 141.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/1/1" n="1">
          <def>Nesot nogādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.). Nesot nogādāt (kam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiznest grāmatu uz bibliotēku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiznest saini līdz stacijai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māte viņu [aizmigušo bērnu] viegli uzcēla, aiznesa vietiņā un apguldīja.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pičuks [zēns] ar līkumu, gar pašām istabas durvīm, aiznesa pie kūts klēpi virzas un sāka kapāt.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 715.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mārtiņš paprasīja rubli naudas, to viņš gribēja aiznest Līzei.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 258.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/1/2" n="2">
          <def>Nozagt (par cilvēkiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Juzītis apzagts...Mētelīti aiznesuši. Nu padomājiet - kādi cilvēki!"</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 119.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/1/3" n="3">
          <def>Nolaupīt (par plēsīgiem zvēriem un putniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[vilks] apciemoja daža laba mednieka sētu un nesodīts aiznesa labāko medību suni.</quote>
            <bibl>Vanags 10, 59.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Mežs nāk pa durvīm iekšā. Pusi cāļu aplasa lapsas, otru pusi aiznes vanagi..," ļaudis sūrojās.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizgādāt (par transportlīdzekļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvien tālāk.. Lidu aiznes lidmašīna..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 11, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā gan nepriecāties par mūsu Dzimtenes zinātnieku.. izveidotajām kosmiskajām raķetēm, kas aiznesa uz Mēnesi vimpeli ar padomju ģerboni.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 1, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slaidās slēpes mūs kā spārni aiznes.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nadīna iet, klausīdamās pati savos soļos, kas to aiznes arvien tālāk no trīsstāvu mājas.</quote>
          <bibl>Preilis 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizvadīt (par vadiem, caurulēm u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vakaros ap dzirnavām iedegās elektriskā gaisma.. Vadi aiznesa strāvu tālu pa pagastu..</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 324.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zāles jālaiž [kuļmašīnas] trumulī pamazām un ar tādu aprēķinu, lai elevators paspētu sēklas aiznest un tas neaizsprostotos.</quote>
            <bibl>Tērauds 1, 385.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/2/2" n="2">
          <def>Virzot, raujot sev līdzi, attālināt (par straumi, vēju u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Straume aiznes koku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš aiznes smaržas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dobjiem pukšķiem strādāja kuģa motors, naftas dūmus vējš aiznesa jūrā..</quote>
            <bibl>Lācis 10, 201.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sacēlies briesmīgs viesulis un krākdams aiznesis sienu pār mežu..</quote>
            <bibl>Kurcijs 1, 263.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abas [ciema] puses savienoja šaurs gājēju tilts, ko katru pavasari izņēma, lai pali neaiznestu jūrā.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 26.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pāri kilometru tūkstošiem vējš aiznes koku un puķu sēklas..</quote>
            <bibl>Indrāne 2, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Manu grūtsirdību aiznesis siltais vējš. Visā pasaulē valda tikai laime.</quote>
            <bibl>Brodele 17, 112.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/3" n="3">
        <def>Nogādāt (ziņas), izplatīt (valodas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznest jaunu vēsti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ints visas šīs sarunas iegaumēja un aiznesa mājās.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 122.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sētniece] savā dzīvoklī uzlūdza Zīhuzena kundzi un Kamoliņu mammu, labi zinādama, ka šīs mājas acis, ausis un mutes aiznesīs vēsti par viņas laimi tuvu un tālu.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 192.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darbs un māksla ir aiznesuši latviešu tautas slavu tālu pasaulē.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 28, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēji tālu cīņas vārdus aiznes..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Aiznes manai sievai labas dienas," Grīntāls sacīja.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārraidīt (par sakaru līdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Telegrāfs aiznes vēsti visai pasaulei.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vārdus radioviļņi aiznes pasaules izplatījumā..</quote>
            <bibl>Jauno v 54, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznest:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizputināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āra durvis putenis aiznesis ar sniegu, tās jāatgrūž ar visu spēku.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viss te bija aiznests sniega kupenām, un mazie namiņi likās kā pieplakuši pie zemes.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiznesties:1" sortKey="aiznesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiznesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nesos, -nesies, -nesas, pag. -nesos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznesties:1/1" n="1">
        <def>Aizdrāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[viņš kā] ar vēju aiznesas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiznirt:1" sortKey="aiznirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiznirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nirstu, -nirsti, -nirst, pag. -niru; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznirt:1/1" n="1">
        <def>Nirstot attālināties. Nirstot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznirt dziļumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznirt līdz salai.</quote>
          <bibl>ME pap I, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiznirt:1/2" n="2">
        <def>Grimstot, virzoties uz leju, nokļūt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiznirt aiz akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule aiznira aiz mākoņiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņaudēties:1" sortKey="aizņaudēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņaudēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņaudēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt ņaudēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieņaudēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pagraba stūrī aizņaudējās kaķis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atsaukties [uz kliedzienu] neviens neatsaucās, bet aizņaudējās gan. Pār jumta šķori [kori] no viņas puses parādījās ūsaina galva ar lielām, zaļganām, izbaiļu pilnām acīm.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 174.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņēmējs:1" sortKey="aizņēmējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņēmējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizņēmēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņēmējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aizņemas. Parādnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Naudas aizņēmējs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņemt:1" sortKey="aizņemt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņemt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņemu, -ņem, -ņem, pag. -ņēmu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/1" n="1">
        <def>Piepildīt (telpu, vietu) ar savu masu vai apjomu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pusi [šķūņa] milzīgās telpas aizņēma lauksaimniecības mašīnas, glīti novietotas trijās rindās.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zentai bija sava istaba, kuras lielu daļu aizņēma drēbju skapis ar spoguļa durvīm.</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visu kaktu pie loga aizņēmušas Jēkabmātes aužamās stelles..</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu bibliotēkā Andreja Upīša darbi aizņem vairākus plauktus..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 285, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/1/1" n="1">
          <def>Atrodoties kādā telpā vai vietā, padarīt to citam nolūkam neizmantojamu (par ko iekārtotu, ierīkotu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pionieru darbu izstāde aizņem divas prāvas istabas..</quote>
            <bibl>Bērn 49, 7, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kolhozu celtniecības nodaļa aizņēma nelielu istabu pirmajā stāvā..</quote>
            <bibl>Niedre 13, 91.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/1/2" n="2">
          <def>Būt novietotam visā platībā. Pārklāt, pārsegt, arī aptvert (kādu platību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lielas platības aizņem meži un kalni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ganības aizņem 200 hektāru.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dārzs bija liels un aizņēma vairākus priekšpilsētas kvartālus..</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar gurķiem vien.. aizņemti 8 hektāri..</quote>
            <bibl>Zv 53, 16, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zāļu grīnis ir ciņains, aizņem zemākās vietas..</quote>
            <bibl>Saudz dabu 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pāreja no neaizņemtām uz aizņemtām papuvēm uzskatāma par lauksaimniecības progresa, laukkopības intensifikācijas pazīmi.</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 295.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/1/3" n="3">
          <def>Piepildīt (piemēram, grāmatu, laikrakstu) - par tekstu, attēlu u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zīmējums aizņem visu lappusi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Tautas rakstnieka Frīdeberta Tuglasa Darbu VI sējumu pilnībā aizņem plašais apcerējums par izcilā rakstnieka Juhana Līva dzīvi..</quote>
            <bibl>Kar 59, 3, 153.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Galveno vietu [Amerikas] laikrakstos aizņem dažādu firmu reklāmsludinājumi un sensacionālu notikumu apraksti.</quote>
            <bibl>Cīņa 59, 299, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brāļi Daugavieši pazaudējuši vecākus Jelgavas bombardēšanas laikā...Egila stāsts par to aizņem [lugā] ne vairāk kā desmit skopu, bet izteiksmīgu rindiņu.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 133.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/2" n="2">
        <def>Novietojoties, iekārtojoties kur, izmantot savām vajadzībām (telpu, vietu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ekskursanti aizņēmuši divas mūsu skolas klases.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viesnīcā aizņemtas visas istabas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autobusā bija aizņemtas visas sēdvietas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēdnīcas istaba bija patukša, stūrī pie krāsns aizņemts tikai viens galdiņš. Pie tā sēdēja.. Lēruma Eidis ar Augustu Dāvi..</quote>
          <bibl>Grants 7, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauniešu bariņš.. bija aizņēmis divus solus pretim puķu dobei.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 8, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/2/1" n="1">
          <def>Apdzīvot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Istabiņa, kuru abas sievietes aizņēma, atradās liela, pelēka nama sestajā stāvā..</quote>
            <bibl>Kar 56, 8, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gāju putni bariem vien atgriezās no siltajam zemēm un steigā aizņēma savas vecās, iemīļotās ligzdošanas vietas.</quote>
            <bibl>K Grigulis 2, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/2/2" n="2">
          <def>Iepriekš nodrošināt (savai lietošanai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizņemt vilcienā vietu mātei.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..steidzos lejā uz restorānu, kur Nikolajs jau bija aizņēmis galdiņu.</quote>
            <bibl>Grīva 8, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/3" n="3">
        <def>Piepildīt (laika posmu ar kādu darbību, norisi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemt laiku ar sarunām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Braukšana aizņem laiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es pat nepamanīju, cik ātri gāja pavasaris, jo darbs aizņēma [visu] manu laiku.</quote>
          <bibl>Brodele 18, 448.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siena pļauja turpinājās...Tagad arī vakarpuses bija aizņemtas, tad vāca kopā izžuvušo sienu.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skola tālu no mājām, un ceļš aizņem daudz laika..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 4, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik garo ziemas vakaru [zēniem] aizņēma lidmodeļa būve, rūpes par „konstrukcijas" precizitāti, cik aizraujošu sapņu saistījās ap balto putnu?</quote>
          <bibl>Bērn 59, 6, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: aizņemts</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nodarbināt, būt nodarbinātam (tā, ka neatliek laika nekam citam, vai arī tā, ka nejūt, kas notiek apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemts darbā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemts ar steidzamiem darbiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemts atbildīgā vadošā darbā, literatūrai Eidemanis varēja atlicināt tikai nedaudzus atpūtas mirkļus.</quote>
          <bibl>Kar 57. 7, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..meitenes aizņemtas virtuvē - tur čaklo roku pulciņš organizējis visus palīgspēkus svētku galda klāšanai.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viss liecināja, ka ķirurgs steidzas, tomēr neviens nemanīja viņā tā īgnuma, nevērības un izklaidības, kāda bieži vien piemīt aizņemtiem cilvēkiem.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 162.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mikus [zēns] trina pienā samērcēto plaukstu gar bikšu stilbu, tā aizņemts ar sevi, ka nemaz nedzirdēja, ko Pēcis teica..</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reizes piecas viņa jau bij pakritusi, pēdējo [reizi] pat degunu nobrāza, tāpēc ka abas rokas aizņemtas un nevarēja tās lāgā pašaut [pastiept] atbalstam.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 604.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/5" n="5">
        <def>Nodarbināt, lietot (mašīnu, ierīci, dzīvnieku), padarot citam nolūkam šai laikā neizmantojamu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemt mašīnas ražas novākšanā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemt telefonu ar garām sarunām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taksometrs ir aizņemts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..patlaban [ir] darba laiks un pajūgi droši vien aizņemti..</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 203.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visi zirgi esot aizņemti meža darbos.</quote>
          <bibl>Jauno v 55, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Zenta pēc slimības pirmo dienu atnāca darbā, meistars Grasis viņai pateica - frēzmašīna esot aizņemta, pie tās strādāšot Cits..</quote>
          <bibl>Bērce 3. 482.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/6" n="6">
        <def>Pārņemt savā varā (par domām, psihiskiem stāvokļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bažas par jauno, nepazīstamo darbu, pošanās un kārtošanās aizņēma visas viņas domas.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vīranaudas galvu visvairāk aizņem plāni par jauniem zvejas veidiem un paņēmieniem..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Rūdis, izvadījis tēvu, atgriezās istabā, viņš bija tā aizņemts ar savam domām, ka nemaz, nepamanīja Ilzes prombūtni.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 220.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/6/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>novec.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt kāda spēcīga valdzinājuma pārņemtam. Būt kā varā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš tā bij savas Bertas aizņemts, ka citai domai viņa galvā neatlika naga platuma vietas.</quote>
            <bibl>Upīts IX, 616.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/7" n="7">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Satvert, saņemt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemt somu aiz roktura.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/7/1" n="1">
          <def>Aizkabināt, aizķert, aizmetināt (aiz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizņemt stiepli aiz naglas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/8" n="8">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: aizņemts</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, ko (lietotājs) ir aizņēmies.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..No viņa aizņemta muca un siets.</quote>
          <bibl>Rainis I, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valdis pēdīgi atrada prasīto burtnīcu. Agnese to saņēma bijīgi, jo tā bija arī ķīla, ka viņa drīkstēs te atkal atnākt, būs iemesls atnākt, jo aizņemtas lietas jāatdod.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemt:1/9" n="9">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizžņaugt (elpu, balsi u. tml.), smacēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaiss tajā [zemnīcā] bija kļuvis vēl drēgnāks un naktīs reizēm aizņēma vecajam Ziltaram elpu..</quote>
          <bibl>Paegle 3, 213.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūtis aizņēmis smags tvaiks.</quote>
          <bibl>ME 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņemties:1" sortKey="aizņemties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņemties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņemos, -ņemies, -ņemas, pag. -ņēmos; refl.; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemties:1/1" n="1">
        <def>Paņemt (ko no kāda), lai (pēc laika viņam) atdotu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemties naudu uz īsu laiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizņemties viesībām traukus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divas reizes viņš [jaunsaimnieks] bija Jelgavā meklēt, kur varētu aizņemties. Jaunsaimnieku, kas vaicāja pēc aizdevumiem, bija daudz..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 256.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sēklas nebij, un to kaunu Brīviņš negribēja ierādīt, ka viņam jāaizņemas no Mežavilka.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 256.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dāvis aizskrej uz kaimiņiem aizņemties vēl ķeseles [vēžošanai]. Jaunnedēļ mēs viņiem atdosim..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņemties:1/2" n="2">
        <def>Izmantot (cita radīto, veidoto, citam raksturīgo, parasti mākslā). Aizgūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No latvju tautas raksta viņš [mākslinieks] pirmām kārtām aizņemas tā ģeometrisko raksturu.</quote>
          <bibl>Kar 45, 3/4, 351.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komponēdams viņš [neatzīts komponists] aizņēmās no visas pasaules, un tādēļ viņam izlikās, ka visa pasaule aizņēmusies no viņa...</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 844.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laimīgs smaids visu laiku neatstāj viņas, pilnīgo seju, un liekas, arī vārdi aizņēmušies kaut ko no tā svētlaimes un salduma.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņēmums:1" sortKey="aizņēmums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņēmums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņēmums:1/1" n="1">
        <def>Finansiāls darījums - naudas līdzekļu saņemšana, kuri pēc zināma laika ir jāatmaksā. Šādā veidā iegūti naudas līdzekļi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izdarīt aizņēmumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Samaksāt aizņēmuma procentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izlietot aizņēmumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valsts aizņēmumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kolhoza priekšsēdētājs] domā prasīt valdei atļauju izdarīt lielāku aizņēmumu. Vispirms būvniecībai.</quote>
          <bibl>Niedre 5, 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nāks [maksāšanas] termiņš - būs tāpat kā aprīlī: pavēste klāt - naudas nav. Aizeju uz valstsmāju pie pagasta veča lūgt aizņēmumu no kases.</quote>
          <bibl>Vanags, Rokpelnis 1, 76.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizņēmums:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Mantu, priekšmetu saņemšana, kuri pēc zināma laika ir jāatdod. Šādā veidā iegūta manta, priekšmeti.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sēklas aizņēmums.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņerkstēties:1" sortKey="aizņerkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņerkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņerkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt ņerkstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieņerkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saņēmis spērienu pa ribām, [suns] aizņerkstējās, iemiedza asti un aizlavījās Ogulājos.</quote>
          <bibl>Kar 45, 9/10, 838.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņirbēt:1" sortKey="aizņirbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņirbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ņirb, pag. –ņirbēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizņirbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ņirb, pag. -ņirba; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņirbēt:1/1" n="1">
        <def>Ātri attālināties, nepārtraukti parādoties un pazūdot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meži un pļavas aizņirb gar vagona logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar acīm aizņirb raibu raibā dzīves ainava..</quote>
          <bibl>Kar 59, 9, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa olnīcu lejā uz ataugu teciņiem aizņirb sīks, pastīdzējis augums linu baltu galvu..</quote>
          <bibl>Upīts 5, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizņurdēties:1" sortKey="aizņurdēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizņurdēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizņurdēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt ņurdēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieņurdēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizņurdējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš jau tā arvienu aizņurdas un pasmīn.</quote>
          <bibl>ME 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizokeāna:1" sortKey="aizokeāna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizokeāna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizokeāna:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas aiz okeāna, - tāds, kas ieradies vai ir atsūtīts no turienes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizokeāna valstis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizokeāna viesi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu tirgus kļuvis daudz plašāks, eksportējam uz Rietumeiropu un aizokeāna zemēm, nupat izgatavojām Austrālijai trīsdesmit tūkstoš kārbu ķilavu..</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpagājušais:1" sortKey="aizpagājušais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpagājušais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. –usī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpagājušais:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas bijis pirms pagājušā (laika posma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgājušais gads.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpagājušo nedēļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdējā laikā maz esmu bijusi mājās. Aizpagājušajā vasarā man operēja aklo zarnu, pagājušajā - biju tālā talkā Kazahijas.. stepēs..</quote>
          <bibl>Kalndruva 3, 80.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mārtiņš apgalvoja, ka ķēve arī aizpagājušajā ziemā drusku klepojusi..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 205.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpampt:1" sortKey="aizpampt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpampt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pampst, pag. -pampa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpampt:1/1" n="1">
        <def>Pampstot sašaurināties (par acīm). <mentioned>imperf.</mentioned> Pampt ciet. Aiztūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es atkal gulēju gultā. Man bija aizpampušas abas [bišu sadzeltās] acis.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 4, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaras vairs nelija, bet viņš arvien vēl raustījās, aizpampušām acīm stīvi blenza logā..</quote>
          <bibl>Indrāne 1. 232.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acis viņam [sunim] šķita kā aizpampušas no treknuma..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpampums:1" sortKey="aizpampums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpampums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpampums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizpampt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acs aizpampums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īslaicīgs aizpampums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizparīt:1" sortKey="aizparīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizparīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizparīt:1/1" n="1">
        <def>Pēc divām dienām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cik skaists un dažāds bij šis laiks,.. kamēr appļāva visas pļavas! Šodien te, rītu jau citur, parit, aizparīt jau mājām pavisam otrā pusē.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 297.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vecais Brīviņš nebrauca ne rītu, ne parīt, pat aizparīt vēl ne.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 215.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1" sortKey="aizpeldēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpeldēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-peldu, -peldi, -peld, pag. -peldēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1/1" n="1">
        <def>Peldot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Peldēt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sportists aizpeld.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpeldēt pa viļņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens ap pēdām mutuļoja.. rokas ritmiski izcēlās, un pavisam ātri.. viņš panāca Artūru un aizpeldēja tam garām.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visur dzīvība pulsē - spurainas zivis ūdeņos aizpeld, putni ar tālumiem sakliedzas, runājas mežs...</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 73.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Manas dienas atpeld un aizpeld kā gulbju pulks..</quote>
          <bibl>Bārda 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1/1/1" n="1">
          <def>Peldot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Platiem, spēcīgiem roku vēzieniem viņš aizpeldēja līdz upītes krastam..</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..kad tie [zvejnieki] visi bij saskrējuši pie ledus gabala malas, tad vairs nebij cerības aizpeldēt uz krastu.</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tā [Kristīne] spēcīgiem vēzieniem aizpeld aiz niedrēm..</quote>
            <bibl>Indrāne 2, 479.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1/2" n="2">
        <def>Attālināties pa ūdeni. Attālinoties pa ūdeni, nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.) - par ūdens transportlīdzekļiem vai peldošiem priekšmetiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiva aizpeld.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plosts aizpeld.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zars aizpeld pa upi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kuteris aizpeldēja jūrā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kuģis rīt pēcpusdienā pacels enkuru, kuģis aizpeldēs okeānā..</quote>
          <bibl>Vilks 5, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..līkumo kuģis pa piecu upju lokiem, kamēr no Maskavas aizpeld līdz tālās.. Baškīrijas galvaspilsētai Ufai.</quote>
          <bibl>Zv 57, 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Aizpeld! Muca aizpeld!" es iesaucos..</quote>
          <bibl>Talcis 7, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Tinkšķ zvārguļi, un smilts no kamieļsoļiem klusi dirn...Uz dienvidpilsētu kā kuģi aizpeld karavāna.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 3, 330.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1/2/1" n="1">
          <def>Par cilvēkiem un dzīvniekiem, kas atrodas uz ūdens transportlīdzekļiem vai peldošiem priekšmetiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi [zvejnieki uz ledus gabala] visi zināja, ka tie ar katru acumirkli tālāk aizpeldēja projām ne tikai vien no jūras krasta, bet arī no dzīves.</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lēni, slīdoši attālināties (par mākoņiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu stiepjas tumši sili, Aizpeld padebeši zili.</quote>
          <bibl>Brodele 1, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kļuva vieglāk, smagās domas kā lietus mākoņi aizpeldēja kaut kur pamalē..</quote>
          <bibl>Vilks 2, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpeldēt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Līganā, slīdošā gaitā attālināties (parasti par cilvēkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa bija apsējusi sarkanu lakatiņu, ..ilgi redzēju to [meiteni] kā tumšu plankumu līgani aizpeldam projām pāri pļavai.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pat Puszeķes madāma, apaļa un sarkana, ar abām savām dvīņu pusaudzēm aizpeldēja [pa ielu], nevienu rupju vārdu, ne smieklu nedzirdējusi.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 664.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpeldināt:1" sortKey="aizpeldināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpeldināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpeldināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka aizpeld.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..šķērsus [šķērsām] upei bija pārlikts nesaistīts, bet tomēr stiprs tilts, no kura ūdens reizēm atrāva pa kokam un aizpeldināja projām.</quote>
          <bibl>Birze 4, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpeldināt baļķus pa upi līdz jūrai.</quote>
          <bibl>ME I, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpelēt:1" sortKey="aizpelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pelē, arī -pel, pag. -pelēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpelēt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt pelēt. Iepelēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpelējis siens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maize aizpelējusi.</quote>
          <bibl>ME I, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizperēt:1" sortKey="aizperēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizperēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizperēt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt perēt. Perēt, līdz (olā) sācis attīstīties jauna organisma dīglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rubeņmātes pamestos rubenēnus vai aizperētas olas var palikt tītarmātei vai vistai..</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 145.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzeguzes sieva nolaidās pie sarkanrīklītes perēklīša un, pārliecinājusies, ka oliņas nav aizperētas, tūliņ iedēja arī savu pēdējo olu.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpērn:1" sortKey="aizpērn" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpērn</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpērn:1/1" n="1">
        <def>Aizpagājušajā gadā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tomēr es manīju, ka māte šogad sevišķi mīl puķes un ka viņa jūtas jaunāka.. [nekā] pērn un aizpērn.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudens brīvdienas šogad bija garākas nekā pērn vai aizpērn.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 228, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpērnais:1" sortKey="aizpērnais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpērnais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. –ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpērnais:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas bijis, noticis vai radies aizpērn.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpērnā vasara.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpērnais siens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaidas jumtam vēl no aizpērnā gada, tīrā laime, ka tās nav sadegušas.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 606.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpērnējs:1" sortKey="aizpērnējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpērnējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpērnējs:1/1" n="1">
        <def>Aizpērnais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpērnējs siens pūst uz kūts [augšas]..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 265.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mirdza atcerējās savu aizpērnējo pieredzi un ieteica strādāt ar talkām.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 461.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpērngad:1" sortKey="aizpērngad" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpērngad</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpērngad:1/1" n="1">
        <def>Aizpērn.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas notika aizpērngad.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpērties:1" sortKey="aizpērties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpērties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-peros, -peries, -peras, pag. -pēros; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpērties:1/1" n="1">
        <def>Spārnus spēcīgi vēcinot, nepaceļoties vai tikai mazliet paceļoties gaisa, attālināties (par putniem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zosis aizpērās līdz otram krastam.</quote>
          <bibl>ME pap I, 42.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpērties:1/1/1" n="1">
          <def>Ar grūtībām ejot, braucot (pa smilšainu, dubļainu, staignu ceļu), attālināties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizpērties pa dubļiem līdz mājām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Motocikls aizpērās pa smilšaino ceļu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpīkstēties:1" sortKey="aizpīkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpīkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpīkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt pīkstēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iepīkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pele aizpīkstējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad viens zaldāts.. norāvis čūsku ķēniņam dimanta kroni no galvas, kamēr nedabūjis aizpīkstēties..</quote>
          <bibl>LTTP VII, 1266.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpildījums:1" sortKey="aizpildījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpildījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpildījums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aizpildīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plaisas aizpildījums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpildījums:1/2" n="2">
        <def>Tas, ar ko aizpilda.</def>
        <cit type="example">
          <quote>II un III šķiras dēļus lieto ārsienu aizpildījumam, griestiem un mazāk dekoratīviem apšuvumiem..</quote>
          <bibl>Sterns 2, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpildīt:1" sortKey="aizpildīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpildīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpildīt:1/1" n="1">
        <def>Piepildīt (spraugu, dobumu ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpildīt bedri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpildīt plaisas sienā ar ģipsi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dambim [pār strautiņu] pašā vidū izrauts liels robs.. Jaņuks nes zariņus, akmeņus, velēnas, un robs ir atkal aizpildīts.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..statņu sienu ailas [saimniecības ēkās] var aizpildīt ar ķieģeļiem, zāģu skaidām..</quote>
          <bibl>Sterns 2, 183.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpildīt:1/1/1" n="1">
          <def>Piepildīt (spraugas, dobumus u. tml.) - par priekšmetiem, vielām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ligija dienu dienā veda šurp [uz akmeņdārzu] augus, kuriem nācās aizpildīt ieplakas starp sarkanīgo radžu bluķiem un grēdām.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 11, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Arī pēc vislielākajām bēdām un zaudējuma cilvēks atgriežas pie sava darba, dzīve aizpilda pat visdziļāko tukšumu, atstādama sirdī tikai.. rētu..</quote>
            <bibl>Kar 59, 7, 58.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpildīt:1/1/2" n="2">
          <def>Aizņemt, piepildīt (telpu, platību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pa virtuves durvīm rūkdama gāžas ārā uguns, priekšnams ir šaurs, liesmas aizpilda gandrīz vai visu telpu un, apliekušās durvju stenderei, laužas laukā.</quote>
            <bibl>Spāre 2, 53.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..autoram ir plašs vēriens, nedaudzi, slīpi uzmesti teikumi aizpilda jau visu lappusi.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 44.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpildīt:1/2" n="2">
        <def>Ierakstīt (veidlapā, ailē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpildīt visas ailes anketā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpildīt:1/3" n="3">
        <def>Aizņemt (parasti laika posmu ar kādu darbību, norisi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..katra stunda bija aizpildīta. Darbs, mācības, sabiedriskie pienākumi.</quote>
          <bibl>Zv 53, 18, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņas dienas izrādījās līdz malām aizpildītas darbiem, notikumiem..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 366.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..māja šiem cilvēkiem aizpilda visu dzīvi..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Šodien jauks laiks," viņš sacīja, gribēdams ar kaut ko aizpildīt nepatīkamo klusēšanu.</quote>
          <bibl>Vilks 5, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpildīties:1" sortKey="aizpildīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpildīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. –ījās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpildīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizpildīt (1). Tikt aizpildītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bedre aizpildās ar smiltīm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpilēt:1" sortKey="aizpilēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpilēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pil, pag. -pilēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpilēt:1/1" n="1">
        <def>Pilot aizkļūt (aiz kā, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpilēt garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man šķita, ka dažas vēsas lāses izspiedušās cauri mašīnas jumtam, aizpilējušas man aiz apkakles un nu žigli līkumo lejup pa muguru.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man lietus, aizpilēja aiz kakla.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpilināt:1" sortKey="aizpilināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpilināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpilināt:1/1" n="1">
        <def>Pilinot aizvirzīt (aiz kā, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpilināt ūdeni aiz apkakles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilinot zāles acī, aizpilināt garām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpīpēt:1" sortKey="aizpīpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpīpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. –ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizpīpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpīpēt:1/1" n="1">
        <def>Aizsmēķēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīpēt pīpi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīpēt cigareti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš aizpīpēja lētu papirosu un, saraucis pieri, noraudzījās, kā pirkstos izkvēl degošais sērkociņš.</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 244.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skudra [tirgotājs].. errojās, ka aizpīpēto cigāru aizmirsis pie friziera.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 209.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpīpēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>..kad [zvejnieku kapteiņiem] sagriboties uzpīpēt, tad sabraucot kuterus blakām un aizpīpējot no viena sērkociņa.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 239.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tētis novilka zābakus, paēda launagu. Tad viņš, aizpīpoja..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 4, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēl brīdi viņš pēta savu apģērbu.., pēc tam aizpīpo.. un lēniem soļiem, reizēm dūmu ievilkdams, nāk tuvāk.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 88.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpīt:1" sortKey="aizpīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pinu, -pin, -pin, pag. -pinu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpīt:1/1" n="1">
        <def>Pinot aizpildīt (piemēram, spraugu, caurumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīt ar klūgām žoga starpas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīt groza caurumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kvadrātveidīgās lūkas [karcera] sienās bija aizpītas ar dzeloņstieplēm.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 293.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sienas veidotas no zemē iedzītiem mietiem, kuru starpas aizpītas ar zariem un skaliem..</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpīt:1/2" n="2">
        <def>Nopīt, sapīt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīt žogu līdz augšai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīt vainagu līdz pusei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpīt bizi līdz pusei.</quote>
          <bibl>ME pap I, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplakt:1" sortKey="aizplakt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplakt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ploku, -ploc, -plok, pag. -plaku; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplakt:1/1" n="1">
        <def>Pieplokot (kam), novietoties (aiz tā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..aizplakt aiz akmens.</quote>
          <bibl>ME pap I, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplanēt:1" sortKey="aizplanēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplanēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplanēt:1/1" n="1">
        <def>Planējot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Planieris aizplanē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmodelis aizplanē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunie sportisti [izpletņa lēcēji] jubilāru apsveic turpat brīvajā lidojumā, pēc tam aizplanē sāņus.</quote>
          <bibl>Sports 71, 71, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplaukt:1" sortKey="aizplaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -plaukst, pag. -plauka; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplaukt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt plaukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piesaulē ceriņi jau aizplaukuši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplaucis pumpurs.</quote>
          <bibl>ME I, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplest:1" sortKey="aizplest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-plešu, -plet, -pleš, pag. -pletu, arī -plētu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplest:1/1" n="1">
        <def>Izplešot novietot, aizlikt (priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Vārpa [kino apmeklētājs] aizpleta sev priekšā avīzi..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 477.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplēst:1" sortKey="aizplēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-plēšu, -plēs, -plēš, pag. -plēsu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplēst:1/1" n="1">
        <def>Mazliet atplēst, atraut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atplēst bērzam mizu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nav nekas," priekšstrādnieks mierināja, uz akmens malas novietodamies, „tikai nagu vienam [pirkstam] aizplēsis."</quote>
          <bibl>Upīts 4, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplesties:1" sortKey="aizplesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -plešas, pag. -pletās, arī -plētās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplesties:1/1" n="1">
        <def>Aizņemot plašu vietu, aizstiepties, atrasties (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kā vizošs, viļņains audekls ar zaļu ieloku priekšā aizplētās bērzu mežs.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..liels krupis aizplēties [akai] priekšā..</quote>
          <bibl>LTTP IV, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logam priekšā aizplētusies nakts.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 195.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplīst:1" sortKey="aizplīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -plīst, pag. -plīsa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīst:1/1" n="1">
        <def>Mazliet ieplīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zvans aizplīsis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplīsa lakata stūris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplīsuši šķīvji.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplivināt:1" sortKey="aizplivināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplivināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ina, pag. -ināja; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplivināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Plivinot spārnus, attālināties. Aizplivināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Divi lieli tauriņi ziliem spārniem.. aizplivināja pa lagzdu [lazdu] spraugu uz līci..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 186.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplivināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Plivinot attālināt (par vēju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..burtnīcu paķēris vējš no vaļēja klases loga un aizplivinājis pāri ogu krūmiem uz lielceļa..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplivināties:1" sortKey="aizplivināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplivināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplivināties:1/1" n="1">
        <def>Plivinoties attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Papīrs aizplivinājās pa gaisu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplīvot:1" sortKey="aizplīvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplīvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvot:1/1" n="1">
        <def>Plīvojot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gar „miera stājā" sastingušo pionieru ierindu, mazu, drošu roku nests, aizplīvo karogs.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 59, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No Līgauņu puses kliegdami un aurodami drāzās vairāki jātnieki, balti sniega virpuļi aizplīvoja pa vējam.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplīvoties:1" sortKey="aizplīvoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplīvoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvoties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt plīvot. Īsu brīdi plīvot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liesmas aizplīvojas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neviens noteikti nepasacītu, kurā vietā tas īsti iesākās. Drīzāk domājams, ka [sadursmes] aizplīvojās vienā, otrā un trešā, lai tad spēji savērptos vienā vienīgā virpuļojošā brāzmā.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 553.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplīvurojums:1" sortKey="aizplīvurojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplīvurojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizplīvurot (1). Tas, ar ko aizplīvuro vai aizplīvurojas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sejas aizplīvurojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurojums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → aizplīvurot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas acīs visu laiku neizzūd skumjais aizplīvurojums..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 306.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurojums:1/3" n="3">
        <def>Rezultāts → aizplīvurot (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zemniecības rosmei 80.-90. gados trūka tā romantiski ideālistiskā aizplīvurojuma, kādu tā dēvētai tautas atmodai apauda viņas lielie dzejnieki un ideologi.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplīvurot:1" sortKey="aizplīvurot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplīvurot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurot:1/1" n="1">
        <def>Aizsegt (seju, ķermeni) ar plīvuru vai īpašu aizsegu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplīvurota seja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplīvurotas sievietes [Baškīrijā] vairs neatradīsies pat visnomaļākajos ciematos...arī vecas māmuļas staigā atklātām sejām..</quote>
          <bibl>Zv 57, 3, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai bija diena, vai bija vakars vai rīts, - nezinu: pasaules vaigu aizplīvuroja tā pati gaišā migla.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsedzot (piemēram, ar miglu, dūmiem), padarīt vāji saskatāmu. Aizmiglot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sīks lietus aizplīvuro apvārsni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..redzami rūpnīcu dūmeņi, debesis aizplīvuro pelēcīgas dūmu grīstes.</quote>
          <bibl>Zv 57, 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krēslo. Viegla miglas dūmaka aizplīvuro apvārsni.</quote>
          <bibl>Kar 45, 1/2, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa nakti ziemeļrītenis sagriezis asu puteni.. Diena ataust blāva, sniega aizplīvurota un vējaina.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs soļojam pa krēslas aizplīvuroto šauro ceļu.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 116.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt neskaidru, miglainu (skatienu, acis).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Klusēja [vīrietis] un raudzījās Martā ar apmulsuma un aizvainojuma aizplīvurotu skatienu.</quote>
            <bibl>Skujiņš 3, 142.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Maiga, mazliet skumju aizplīvurotu skatienu, viņa klīda ar Imantu roku rokā..</quote>
            <bibl>Kar 59, 7, 91.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet sasodītais slapjums [asaras] krājas un krājas. Aizplīvurotām acīm es pametu galdu un spraucos ārā no zāles.</quote>
            <bibl>Brodele 17, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvurot:1/3" n="3">
        <def>Padarīt (faktu, domu) neskaidru, grūti saprotamu vai uztveramu. Maskēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplīvurot savus nolūkus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs versijas tomēr nespēj aizplīvurot to, ka memorands nokļuvis pie hitleriešiem.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varbūt mazliet pārlieku nopietnā pieeja [izrādē] Antonijas, Dūdara, Alekša un Elīnas attiecību sarežģījumam.. it kā aizplīvuro draisko un saulaina gaišuma pielijušo notikumu virkni...</quote>
          <bibl>Lit M 57, 12, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mīlestība.. [dzejniekam] neaizplīvuro visu pārējo dzīvi..</quote>
          <bibl>Kar 58, 9, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplīvuroties:1" sortKey="aizplīvuroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplīvuroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. –ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvuroties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizplīvurot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplīvurojusies sieviete.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvuroties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizplīvurot (2). Tikt aizplīvurotam (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīta miglā aizplīvurojusies pamale.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatiens aizplīvurojas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi fotogrāfi nolād dūmaku, bet aizplīvurojusies Strombolī [vulkāns] tā arī paliek filmās neiemūžināta.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplīvuroties:1/3" n="3">
        <def>Tikt aizplīvurotam (3).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplombēt:1" sortKey="aizplombēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplombēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplombēt:1/1" n="1">
        <def>Aizlikt priekšā plombu, nodrošināt ar plombu. <mentioned>imperf.</mentioned> Plombēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplombēt skapi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēks pa laukumu svaidījās kā aizšauts zvērs,.. nelaimīgi dauzījās aizplombēto vagonu durvīs.</quote>
          <bibl>Kadikis-Groznijs 1, 93.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vēstuļu sainim auklas apkārt, mezgls sasiets un aizplombēts.</quote>
          <bibl>Pad J 68, 183, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplombēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Piepildīt ar plombu (dobumu zobā). Plombējot izlabot (zobu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplombēt zobu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplūde:1" sortKey="aizplūde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplūde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplūde:1/1" n="1">
        <def>Process -&gt; aizplūst (1). Noplūde.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens aizplūde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gāzes aizplūde.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpludināt:1" sortKey="aizpludināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpludināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpludināt:1/1" n="1">
        <def>Pludinot aizgādāt. <mentioned>imperf.</mentioned> Pludināt prom. Pludinot aizgādāt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpludināt kokus pa upi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar laiku visapkārt mežus iznīda. Tos aizpludināja pa upi uz pilsētu.</quote>
          <bibl>Poruks 3, 160.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saules dzīvinošie stari izkausē un aizpludina projām pēdējās sniega paliekas.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 74, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēcīgu sūkņu triektas, ūdensmasas izskalo smiltis un pēc tam pa cauruļvadiem aizpludina tālu jo tālu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 17, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplūdināt:1" sortKey="aizplūdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplūdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplūdināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka aizplūst. Ļaut aizplūst. <mentioned>imperf.</mentioned> Plūdināt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplūdināt ūdeni pa notekgrāvi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplūkt:1" sortKey="aizplūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-plūcu, -plūc, -plūc, pag. -plūcu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplūkt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt plūkt, daļēji noplūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizplūkts linu gabals.</quote>
          <bibl>ME pap I, 43.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizplūkt:1/1/1" n="1">
          <def>Noplūkt (līdz kādai vietai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizplūkt linu gabalu līdz pusei.</quote>
            <bibl>ME pap I, 43.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizplūst:1" sortKey="aizplūst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizplūst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -plūst, pag. -plūda; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplūst:1/1" n="1">
        <def>Plūstot attālināties (piemēram, par šķidrumu, straumi). <mentioned>imperf.</mentioned> Plūst prom. Plūstot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.). Aiztecēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus ūdens aizplūst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bangas.. nāk pāri jūrai no pašas apvāršņa malas un drāžas krastā, izplūzdamas un aizplūzdamas gandrīz līdz pašām kāpām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 3, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>...nafta pa caurulēm aizplūst uz tvertnēm..</quote>
          <bibl>Zv 60, 3, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Gauja manā priekšā aizplūst līdz stāvajai Springu ieža sienai..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es projām aizplūstu kā tekošs ūdens, No vienas zemes aizritu uz otru.</quote>
          <bibl>Rainis V, 381.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā aizplūst laiks - kā klusa ūdens šalka - turpu atpakaļ, loks pēc loka - arvienu plašāks, varenāks un neuzvaramāks.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 173.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet Juris neļāva sāpīgajai sajūtai aizplūst līdz sirdij.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizplūst:1/1/1" n="1">
          <def>Par gāzēm, gaisa strāvām u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Krāsns siltums aizplūst dūmenī.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Konstruktoru uzdevums ir gāzu izpūtēju zāģim ierīkot tā, lai gāzes nesistos strādniekam tieši sejā, bet brīvi aizplūstu projām.</quote>
            <bibl>Indāns 1, 221.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pār [kuģa] mastiem šņākdams aizplūda vējš..</quote>
            <bibl>Grants 7, 134.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizplūst:1/1/2" n="2">
          <def>Izplatīties (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tālu aizplūda klusajā vakarā skanīgais „līgo".</quote>
            <bibl>Brodele 14, 180.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iedunējās baznīcas zvans. Dobjas, smagas skaņas aizplūda pāri kapu kalnam.</quote>
            <bibl>Jauno v 58, 75.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizplūst:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Samazināties, izzust (parasti par sajūtām, jūtām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viss smagums, šķiet, aizplūst kā vilnis..</quote>
            <bibl>Kar 58, 10, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Reibums nāk viļņiem un atkal aizplūst.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 162.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizplūst:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nonākt citur, citu rīcībā, īpašumā (par naudu, vērtībām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Toreizējiem [buržuāzijas] valdības vīriem nebija iebildumu, ka par mūsu dabas bagātību īpašniekiem kļūst ārzemnieki... Un tā pazemē apslēptā tautas manta [Igaunijas degakmens] aizplūst uz ārzemēm.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 2, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizplūst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pieplūst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bedre aizplūdusi ar ūdeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpļāpāt:1" sortKey="aizpļāpāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpļāpāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpļāpāt:1/1" n="1">
        <def>Pļāpājot pavadīt laiku. Nopļāpāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpļāpāt līdz pusnaktij.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpļāpāt līdz pašam vakaram.</quote>
          <bibl>ME pap I, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpļāpāties:1" sortKey="aizpļāpāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpļāpāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpļāpāties:1/1" n="1">
        <def>Pļāpājot aizrauties, aizmirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpļāpāties un nokavēt vilcienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs aizpļāpājamies, runājam sīki un pamatīgi par savām gaitām..</quote>
          <bibl>Preilis 1, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs ar viņu aizpļāpājamies un neatnācām laikā uz sēdi.</quote>
          <bibl>ME pap I, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpļaut:1" sortKey="aizpļaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpļaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pļauju, -pļauj, -pļauj, pag. -pļāvu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpļaut:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt pļaut. Daļēji nopļaut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpļauts rudzu lauks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Laima, ar aizpļauto baru [rudzu laukā] tuvodamās vīram, atspiedās uz grābeklīša..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpļaut:1/1/1" n="1">
          <def>Pļaujot skart (ar izkapti, sirpi), ievainot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizpļaut zieda kātu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpļaut:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pļaujot nokļūt (līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpļaut līdz grāvim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet nekas! kamēr velns domā dienas vidu gulēt,.. [pretinieks] paķer viņa izkapti un aizpļauj šim garām.</quote>
          <bibl>LTTP V, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpogāt:1" sortKey="aizpogāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpogāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpogāt:1/1" n="1">
        <def>Pogājot aiztaisīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Pogāt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpogāt mēteli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpogāt kabatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Osis paraudzīja, vai kaklam apkakle labi aizpogāta.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nosēdāmies atkal [ratos] uz saviem lakatiem pakaļējā sēdeklī, atritinājām segu, aizpogājām to pienācīgi..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 205.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpogāt:1/1/1" n="1">
          <def>Iedabūt, ievērt pogcaurumā (pogu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jānītis svinīgi saņem biļeti un noglabā to svārciņu kabatā. Pat podziņu aizpogā,.. lai biļete neizkristu.</quote>
            <bibl>Rinkule 1, 64.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpogāties:1" sortKey="aizpogāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpogāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpogāties:1/1" n="1">
        <def>Aizpogāt sev (apģērbu, pogas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri aizpogāties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprasīt:1" sortKey="aizprasīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprasīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprasīt:1/1" n="1">
        <def>Aizrunāt (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad kāds prasa, ko jau kāds cits izprasījis, tad atbild: tas jau aizprasīts.</quote>
          <bibl>ME I, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprasīties:1" sortKey="aizprasīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprasīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprasīties:1/1" n="1">
        <def>Izprasīt atļauju doties (kurp).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizprasīties uz ciemiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizprasījusies uz kapsētu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprātot:1" sortKey="aizprātot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprātot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprātot:1/1" n="1">
        <def>Prātojot nonākt (līdz kādai domai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prātojot cilvēks var nezin kur aizprātot.</quote>
          <bibl>ME pap I, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprātoties:1" sortKey="aizprātoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprātoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprātoties:1/1" n="1">
        <def>Prātojot aizmirsties. Aizmaldīties domās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runātājs aizprātojās un pazaudēja runas pavedienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprāts:1" sortKey="aizprāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprāts:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas nav ar prātu aptverams, nav izprotams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stundām es raudzījos šai gleznā. Miers, aizprāta miers kā nebūtībā. Tiešām, vai tas dzīvam cilvēkam sasniedzams?</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iedomu [sievietei] pilna galva, vairāk par tādām aizprāta lietām vien runāja.</quote>
          <bibl>Vilks 3, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprecēt:1" sortKey="aizprecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-precu, -preci, -prec, pag. -precēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprecēt:1/1" n="1">
        <def>Apprecēt (sievu) un aizvest uz savu dzīves vietu (parasti tālumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viena meita bij, to aizprecēja šopavasar.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 320.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz vienai mātei aizprec meitu tālumā par saimnieci.</quote>
          <bibl>LTTP VI (1), 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ernu aizprecēja kāds paputējis armēņu baņķieris uz Krievzemi.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizprecēties:1" sortKey="aizprecēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizprecēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-precos, -precies, -precas, pag. -precējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizprecēties:1/1" n="1">
        <def>Apprecēties un mainīt dzīvesvietu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dēls aizprecējās uz laukiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut gan tikko sākti divdesmitie gadi, viņa jau paspējusi no Kuldīgas aizprecēties uz Ventspili..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 245, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpūdēt:1" sortKey="aizpūdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpūdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpūdēt:1/1" n="1">
        <def>Pieļaut, ka sāk pūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpūdēt sienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpūdēts medījums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpukstēties:1" sortKey="aizpukstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpukstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpukstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt pukstēt. Īsu brīdi pukstēt. Iesākt straujāk, spēcīgāk pukstēt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iepukstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa pievērtu acu spraudziņām viņa [māte] novēroja savas meitas, un tā pati samocītā sirds viņai aizpukstējās silti.</quote>
          <bibl>Upīts 9, 629.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpurināt:1" sortKey="aizpurināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpurināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpurināt:1/1" n="1">
        <def>Purinot aizbirdināt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpurināt kam sniegu aiz kakla.</quote>
          <bibl>ME pap I, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpurvietis:1" sortKey="aizpurvietis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpurvietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizpurviete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpurvietis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas dzīvo aiz purva.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aju, manu skaņu balsi, Par [pār] purviem aizskanēja! Vai tādēļ aizpurvieši Noņem manu vainadziņu?</quote>
          <bibl>LD 376.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpurvs:1" sortKey="aizpurvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpurvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpurvs:1/1" n="1">
        <def>Apvidus, vieta aiz purva.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpurva ļaudis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak tu manu skaņu balsi. Aizpurvā noskanēja..</quote>
          <bibl>ME I, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpūst:1" sortKey="aizpūst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpūst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pūšu, -pūt, -pūš, pag. -pūtu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpūst:1/1" n="1">
        <def>Pūšot attālināt, aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Pūst prom. Pūšot attālināt, aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizpūta putekļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš sirdīgi paskatījās pulkstenī un aizpūta no piedurknes pūciņu..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 480.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[štancētās] detaļas.. var aizpūst ar saspiesta gaisa strūklu..</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..siltā vēja salka.. aizpūta sniegu un slapjdraņķi.</quote>
          <bibl>Spāre 1, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visas dusmas pret viņu bij piepeši kā pūstin aizpūstas.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 325.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kāds vējš bija pārskrējis čiekurkalniešiem un aizpūtis visu draiskulību.</quote>
          <bibl>A Grigulis 8, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpūst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pūšot, putinot (piemēram, sniegu, smiltis), nolīdzināt, piepildīt (ceļa grambas, pēdas u. tml.). Aizputināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Takas aizpūstas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar Avotiņu ciematu bija vēl pēdas un iešana laba, bet, kad gājēji nogriezās šķērsām no Daugavas,.. pēdas nozuda gandrīz pavisam. Ceļš bija aizpūsts, sniegs - dziļš..</quote>
          <bibl>Valdis 1, 216.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logi aizsalusi un ar sniegu aizpūsti.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizpūst:1/2/1" n="1">
          <def>Nolīdzināt, piepildīt (ko) - par smiltīm, sniegu u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sniegs, nolīdzinādams tīrumus un grāvjus, nekavējoties aizpūta izbrauktās sliedes.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 99.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpušķot:1" sortKey="aizpušķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpušķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpušķot:1/1" n="1">
        <def>Pušķojot aizsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..istabas durvis aizpušķotas ar bērzu meijām.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpūt:1" sortKey="aizpūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pūst, pag. -puva; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpūt:1/1" n="1">
        <def>Pūstot mazliet sabojāties. <mentioned>biežāk</mentioned> Iepūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpuvis koks.</quote>
          <bibl>ME pap I, 44</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizputeņot:1" sortKey="aizputeņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizputeņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputeņot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Puteņojot aizklāt, aizsegt. Aizputināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegi puteņo un aizputeņo acis..</quote>
          <bibl>Brīdaka 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputeņot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Puteņojot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniega virpuļi aizputeņo pa lauku.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizputeņot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ar puteņiem paiet, aiziet (par laika posmiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atputeņo un aizputeņo ziema.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizputeņo februāris.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizputēt:1" sortKey="aizputēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizputēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -put, pag. -putēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar putekļiem. Apputēt, noputēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsainie logu stikli [vakarā] bija pārstājuši kvēlot, tie tagad izskatījās tumši un akli, it kā pelnu plēnēm aizputējuši.</quote>
          <bibl>Skujiņš 5, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gadiem ilgi vārdi „fabrika", „rūpnīca" saistījušies ar apkvēpušiem ķieģeļu korpusiem, aizputējušiem sīkrūšu logiem..</quote>
          <bibl>Māksla 64, 1, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizputēt:1/1/1" n="1">
          <def>Pieputēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizputējis caurums.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attālināties (par ko tādu, kas put).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pelavas aizput pa vējam.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizputēt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Attālināties, aizskriet (saceļot gaisā sniegu, putekļus u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tas aizputēja pa lielceļu projām.</quote>
            <bibl>ME 1, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizputinājums:1" sortKey="aizputinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizputinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizputināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļu aizsargāšanai no aizputinājumiem ierīko eglīšu un lapu koku dzīvžogus.</quote>
          <bibl>PL Skola 61, 11, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizputināt:1" sortKey="aizputināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizputināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ina, pag. -ināja.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Putinot pārklāt (ar sniegu, ar kupenām). Putinot (sniegu), padarīt (ceļu) nelietojamu vai grūti lietojamu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pilnīgi aizputināt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizputināts ceļš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavīdēja zems un izdrupis, vietu vietām aizputināts laukakmeņu žogs..</quote>
          <bibl>Grants 7, 296.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir taču ziedi, kas pat ziemu nevīst, Kad visus dārzus aizputina sniegs.</quote>
          <bibl>Kar 57, 7, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aizputinātajās [Norvēģijas] ielejās slēpes.. ir vienīgais praktiski lietojamais satiksmes līdzeklis.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 56, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik sniega kupenu izbrists ziemas dienās un naktīs pa nomaļajām ieliņām! Tas nereti ir aizputinātas tā, ka ar mašīnu neiebrauksi.</quote>
          <bibl>Zv 56, 6, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizputināt:1/1/1" n="1">
          <def>Putinot piepildīt (ar sniegu), nolīdzināt (piemēram, bedres, pēdas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pakalnam bija patīkami iet šai sniega virpulī, kur.. pēdas tūlīt aizputina, it kā neviens nekad te nebūtu gājis.</quote>
            <bibl>Kurcijs 3, 261.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Leja ar automātu rokās stāvēja postenī aizputinātajā ierakumā..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 2, 33.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Altaja stepēs jau sesto dienu plosās skarbais Sibīrijas putenis...Vējš aizputina akas, pienes sētas ar sniegu..</quote>
            <bibl>Grīva 6, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt, aizsegt, piepildīt (ar putekļiem, smiltīm, pelniem u. tml.) - parasti par vēju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizputināt sliedes ar smiltīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizputināt acis ar pelniem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jūras vējš krasta smiltīs pēdas izdzēš ātri, bet šīs te bija iemītas pārāk dziļi, lai tik īsā laika sprīdī varētu aizputināt...</quote>
          <bibl>Grīva 5, 174.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No Ventspils aizgāja Fabriciuss un citi, un gadu smilts nav aizputinājusi viņu piemiņu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputināt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizpūst (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tuvojas Jāņu diena...To jau tev pasacīs vējš, aizputinādams noziedējušu pieneņu pūkas.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizputināt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attālināties, aizskriet, saceļot gaisā sniegu, putekļus u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krančelis aizputināja pa sniegu kā kūlenis, ieskrēja mežā ar niknu riešanu..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 348.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizpūžņot:1" sortKey="aizpūžņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizpūžņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizpūžņot:1/1" n="1">
        <def>Pūžņojot tikt pārklātam, aizpildītam ar strutām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpūžņojušas acis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrādījums:1" sortKey="aizrādījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrādījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrādījums:1/1" n="1">
        <def>Kritiska piezīme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izteikt aizrādījumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pareizs aizrādījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Jūs varat rakstīt, un Jums jāraksta. Tikai tāpēc ir vērts aizrādīt uz kļūdām, jo tie, kas nevar rakstīt, aizrādījumus nesaprot.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 7, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemaz nav tik viegli saprast, ka aizrādījums nav tiešs personisks apvainojums..</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 139.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrādījums:1/1/1" n="1">
          <def>Soda veids.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Biedru tiesas var.. izteikt sabiedrisku brīdinājumu vai sabiedrisku aizrādījumu, sabiedrisku rājienu..</quote>
            <bibl>PL Kom 60, 3, 49.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrādījums:1/1/2" n="2">
          <def>Norādījums, padoms.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Treneres.. aizrādījumus jaunā sportiste cenšas ne tikai mehāniski izpildīt, bet arī loģiski izprast to būtību.</quote>
            <bibl>Zv 59, 1, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrādījums:1/2" n="2">
        <def>Īss paziņojums ar sludinājuma raksturu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievietot laikrakstā aizrādījumu par rītdienas sporta sacīkstēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs [fabrikas strādnieki].. „Dienas Lapā" ievietojām aizrādījumu: „Biedri galdnieki! Šulca mēbeļu fabrikas galdnieki streiko. Lūdzam streiku nelauzt!"</quote>
          <bibl>Sēlis 4a, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrādīt:1" sortKey="aizrādīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrādīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrādīt:1/1" n="1">
        <def>Pievēršot kāda uzmanību, norādīt (uz kādu faktu, parasti trūkumiem, kļūdām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrādīt, ka ir kļūdījies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Duburs nekā neteica, tikai aizrādīja, ka esot nodomājis pirkt lielāku automobili.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vajag uzstāties sapulcēs, drosmīgi kritizēt trūkumus, nebaidoties arī priekšniekiem aizrādīt to, ko viņi dara nepareizi..</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..turot [hokeja] nūju cieši, kā tas iepriekš aizrādīts, pretiniekam.. daudz grūtāk atņemt ripu..</quote>
          <bibl>A Pētersons 1, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrādīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Aizrādīt uz kļūdām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..meitene saņem aiz rokas vienu otru palaidni, kas grēko pret bērnu nama kārtību, aizrāda uz notrūkušu pogu vai neaizsietu kurpi.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 105, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Grīns tomēr saprata, ka šī bija pirmā reize viņa mūžā, kad cilvēki par viņa raksturu un uzvešanos nezobojās, bet draudzīgi, bez personīga naida un aprēķina aizrādīja uz trūkumiem.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Laikam taču bija par maz Raitim [skolēnam] diendienā aizrādīt. Laikam vajadzēja kā citādi.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrādīt:1/2" n="2">
        <def>Pateikt, paziņot (parasti, cenšoties brīdināt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrādīt, ka tuvojas briesmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>„Taupiet, biedri, patronas!" ..Rieksts [komandieris] aizrādīja.</quote>
          <bibl>Grants 5, 216.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gribu tikai aizrādīt, ka vārds, kas pasē, nav mans īstais vārds.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 482.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>„Jums nokrita aploksne," aizrādīja vārtu sargs.</quote>
          <bibl>Birze 5, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizraidīt:1" sortKey="aizraidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizraidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraidīt:1/1" n="1">
        <def>Sūtot vai dzenot panākt, ka (kāds) aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Raidīt prom. Sūtot vai dzenot panākt, ka aiziet (kur, līdz kādai vietai u. tml.). Aizdzīt, aizsūtīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraidīt draugu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kāda vienaldzīga paziņas dēļ viņa bija aizdzinusi Valdi, neglīti aizraidījusi, ko viņš nekad nebūtu darījis.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 182.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paēdām vakariņas, mazākos bērnus aizraidīja gulēt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 291.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažas [skolnieces] aizraidītas uz māju pēc vecākiem..</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizraidīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Novērst, atvairīt (domas, šaubas, dusmas u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Ošu Andrs nopurināja galvu un aizraidīja domu [par zābaku pirkšanu], kura tagad nāca nelaikā un nevietā.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 183.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrakstīt:1" sortKey="aizrakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrakstīt:1/1" n="1">
        <def>Uzrakstīt un nosūtīt (vēstuli, paziņojumu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es aizrakstīju vēstuli, lai.. pieņem mani darbā.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrakstīja [meitene] tik kvēlu ilgu, neapdzisušas mīlas un pusizteiktu cerību pilnu vēstuli, ka likās, Oļģerts nevarētu neatbildēt..</quote>
          <bibl>Sakse 6, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrakstīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Jā, viņa tiešām nebija aizrakstījusi Imantam! Viņa nebija to aizmirsusi, nē, bet vienkārši atlikusi rakstīšanu no dienas dienā..</quote>
            <bibl>Meldere 1, 32.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>„Varbūt vajadzēja tomēr aizrakstīt," Harijs pārmeta sev.</quote>
            <bibl>Talcis 7, 212.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrakstīt:1/2" n="2">
        <def>Uzrakstīt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrakstīt tekstu līdz lapas malai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrakt:1" sortKey="aizrakt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrakt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-roku, -roc, -rok, pag. -raku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrakt:1/1" n="1">
        <def>Izrakt (līdz kādai vietai, kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrakt grāvi līdz mežmalai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrakt grāvi ceļam priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Raudupes novadgrāvis bija aizrakts līdz Čūsku purva krastam pie pašām Sūrumu mājām..</quote>
          <bibl>Lācis IX, 583.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrakt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Rokot nokļūt (līdz kādai vietai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizrakuši jau līdz naudas šķirstam - te sākuši nākt visvisādi ķēmi, zvēri..</quote>
            <bibl>LTTP VII, 1060.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrakt:1/2" n="2">
        <def>Rokot aizpildīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Rakt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrakt bedri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādnieki aizraka grāvi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrakties:1" sortKey="aizrakties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrakties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rokos, -rocies, -rokas, pag. -rakos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrakties:1/1" n="1">
        <def>Rokoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Rakties prom. Rokoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kurmis aizrokas dziļumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āpsis aizracies līdz uzkalna vidum.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrakties:1/2" n="2">
        <def>Aizrakt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drenas liekot, aizrakties līdz novadgrāvim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa lāpsta bij iebrukuši [āpša] alas sānos...Rubenis ar Skudriņu sāks atkal rakt, bet tikai ap to vietu, kur bij iegrimusi zeme, lai aizraktos alai priekšā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 313.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrāpot:1" sortKey="aizrāpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrāpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrāpot:1/1" n="1">
        <def>Rāpojot attālināties. Rāpot prom. Rāpojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēzis aizrāpo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirneklis aizrāpo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stāv Dainīte gultiņā un droši vien prāto, kā tikt uz grīdas un aizrāpot līdz skapja spogulim.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 76, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrāpties:1" sortKey="aizrāpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrāpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rāpjos, -rāpies, -rāpjas, pag. -rāpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrāpties:1/1" n="1">
        <def>Rāpus, arī rāpjoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Rāpties prom. Rāpus, arī rāpjoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrāpties pa sniegu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievainotais aizrāpās līdz ierakumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrāpos līdz pat sienai, kur, stūrī iespiedušies, sēdēja visi četri kaķēni..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 54.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrāpties:1/1/1" n="1">
          <def>Aizrāpot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vēzis grib aizrāpties, bet brālis saka tā: „Vēzīti,.. nerāpies vis projām..!"</quote>
            <bibl>LTP 188.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrasot:1" sortKey="aizrasot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrasot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrasot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties ar rasu, ūdens lāsēm. Aizsvīst, norasot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs aizraso.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrasojis stikls.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrasot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt ar rasu, ūdens lāsēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ieklausījos vējā, kas šņāca aiz mājas sienām un drebināja lietus lāsēm aizrasotos logus.</quote>
          <bibl>Kurcijs 1, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizraudāties:1" sortKey="aizraudāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizraudāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raudos, -raudies, -raudas, pag. -raudājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraudāties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt raudāt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieraudāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kad bērns aizraudājās šūpulī.., sievai bija jāceļas, jāņem tas uz rokām..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizraujošs:1" sortKey="aizraujošs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizraujošs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizraujoši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraujošs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas sajūsmina, valdzina. Aizrautīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraujošs stāsts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraujoša deja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bez liela mērķa saredzēs nevar izveidot arī lielus suģestējošus un aizraujošus mākslas darbus.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 80.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas bija aizraujošs skats. Gribot negribot vajadzēja aurot un svilpt, kad gaisu drebināja dobjie sprādzienu dārdi [spridzinot upē ledu].</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laima ir ļoti laba skolotāja - viņa tik aizraujoši prot stāstīt un izskaidrot!</quote>
          <bibl>Brodele 7, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizraust:1" sortKey="aizraust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizraust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raušu, -raus, -rauš, pag. -rausu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraust:1/1" n="1">
        <def>Raušot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Raust prom. Raušot aizgādāt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraust gružus no durvju priekšas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraust salmus līdz kaudzei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraust sarkanas ogles no krāsns.</quote>
          <bibl>ME I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraust:1/2" n="2">
        <def>Raušot (ko) virsū, priekšā, aizpildīt (vagu, nelielu bedri u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Raust ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [ūdens pie stāda] jālej grāvītī, pēc tam ar sausu augsni jāaizrauš ciet.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizraust:1/2/1" n="1">
          <def>Raušot (ko) priekšā, aizsprostot. Raušot novietot (kam priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad trušu māte rītausmā atstāj alu, viņa tās caurumu aizraus ar smiltīm, lai bērnus neatrastu plēsoņi.</quote>
            <bibl>A Kalniņš 1, 80.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrausties:1" sortKey="aizrausties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrausties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raušos, -rausies, -raušas, pag. -rausos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrausties:1/1" n="1">
        <def>Raušoties attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Rausties prom. Lēnām, raušoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aizraušas pie sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aizraušas līdz gultai.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko bija beidzies [kino] seanss, Haris veicīgi vien aizraušas pie sienas, laizdams sev garām skatītāju drūzmu..</quote>
          <bibl>Vilks 3, 206.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai tad viņš [sliņķis] nav vis vēl aizrausies uz tīrumu?</quote>
          <bibl>ME pap I, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizraušanās:1" sortKey="aizraušanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizraušanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, dsk. -ās, ģen. -os, akuz. -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraušanās:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Process → aizrauties (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sākas aizraušanās ar reaktīvajām lidmašīnām. Tikai par tām vien dzirdamas sarunas, tikai par tām vien sapņo, tām veltīti dzejoļi, zīmējumi, modeļi.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 12, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stāsta, ka skolas gados ikviens jaunietis uzrakstot pa dzejolītim. Tā esot tāda jūsmīga aizraušanās..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šī vienīgā mūzika, ko man bija izdevība klausīties, turēja mani pilnīgi savā varā. Tā nebija pārejoša aizraušanās. Gadi nāca un gāja, bet alkas pēc mūzikas palika.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 11.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizraušanās:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>arī dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tas, ar ko aizraujas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Valijai ir vēl viena aizraušanās - tautas dejas.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 103, I.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraušanās:1/2" n="2">
        <def>Process → aizrauties (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tāpat Elmārs neticēja, ka Indra mīl Arkādiju. Tā ir tikai sajūsma, aizraušanās, līdzīga citām Indras vājībām.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 290.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaļknābji puikas... - tiem piederas aizraušanās.., vienalga kādam skuķēnam acīs ieskatoties.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraušanās:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Process → aizrauts (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss aizraušanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elpas aizraušanās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizraut:1" sortKey="aizraut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizraut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rauju, -rauj, -rauj, pag. -rāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraut:1/1" n="1">
        <def>Raujot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Raut prom. Raujot nogādāt, novietot (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.). Strauji, ar rāvienu aizvilkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraut ragaviņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraut bērnu no akas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kāpu ratos, ko tramīgs bēris aizrāva projām pa samirkušo meža ceļu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 3, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizraut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri aizvest (ar transportlīdzekli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>„Tev, Jāni, vajadzēs iemetināt saini ratos, aizraut to iesala maišeli tepat uz Rīteriem, lai samaļ."</quote>
            <bibl>Upīts 4, 214.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Desmit tonnas [baļķu] no meža uz staciju šoferis aizrauj svilpodams un dziesmiņas dziedādams.</quote>
            <bibl>Vilks 3, 147.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizraut:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pēkšņi, negaidīti aizvest līdzi (pierunājot, piespiežot).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lūk, klusē Baldinu māte, kurai vācietis aizrāva abus dēlus..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 81.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizraut:1/2" n="2">
        <def>Strauji pārvietot (par straumi, vēju u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Raut prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lavīna aizrauj visu, kas gadās ceļā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..akmens [no kalna] drāžas uz leju, aizraujot līdzi vaļējas klinšu nobiras.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..straume tik stipra, ka tā spēja aizraut sev līdzi septiņdesmit piecus gadus augušu priedi..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 10, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizraut:1/2/1" n="1">
          <def>Par cilvēku drūzmu, kustību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pūlis, brāzdamies uz laipām, aizrauj līdzi arī Mārtiņu..</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrautība:1" sortKey="aizrautība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrautība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrautība:1/1" n="1">
        <def>Rakstura īpašība, cilvēka izturēšanās un rīcības veids → aizrautīgs (1). Dedzība, sajūsma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnišķīga aizrautība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauneklīga aizrautība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt ar aizrautību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet aizrautība, apgarojums, sajūsma, pārdrosme.. ietilpst varonības jēdzienā..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 274.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar tādu pašu aizrautību un nemieru, ar tādām pašām slepena prieka gaidām kā pirms gada Annele jau no paša rīta šūpojas šās [Jurģu] dienas gaitā kā ūdens zāle steidzīgā straumē.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieredze rāda, ka skolēni tādus mācību un praktiskos uzdevumus, kur nepieciešama patstāvība, parasti veic ar lielu aizrautību.</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 5, 16.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrautība:1/1/1" n="1">
          <def>Dedzīgums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dusmu aizrautībā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar naida aizrautību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa mīlēja ar jaunības mīlestības aizrautību.</quote>
            <bibl>Jauno a 54, 92.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kas gan spēj aizmirst jaunības aizrautībā sprēgājošās Mirdzas Ozolas tēlu romānā „Pret kalnu"..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 11, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrauties:1" sortKey="aizrauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raujos, -raujies, -raujas, pag. -rāvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/1" n="1">
        <def>Raujoties, ar spēju kustību virzoties, attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Rauties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [šoferis] piedeva motoram gāzi...Un mašīna strauji aizrāvās uz priekšu.</quote>
          <bibl>Purs 2, 77.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/1/1" n="1">
          <def>Strauji aizslēpties (aiz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs [zēni] piegrūdām Atim pie sāniem un.. visi trīs aizrāvāmies aiz bērziņiem.</quote>
            <bibl>Rihters 1, 26.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vectēvs [slēpdamies] aizraujas aiz gultas gala, bet Skaidrīte jau zina, ka vainīgais ir vectēvs..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 306.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizraut (5).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pēkšņi abiem puisēniem tieši acīs - vesels mutulis sīvu dūmu! Tik sīvi, ka pat elpa aizraujas un asaras saskrien acīs.</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš skrēja pa šoseju, kamēr kājas sāka sāpēt un kaklā aizrāvās elpa. Tad viņš apstājās..</quote>
          <bibl>Grīva 1, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizraujas balss, un var manīt, ka grūti Pičum ir teikumu sacīt līdz galam.</quote>
          <bibl>Brička, Saulītis 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/2/1" n="1">
          <def>Zaudēt uz brīdi elpu, palikt bez elpas, bez balss.</def>
          <cit type="example">
            <quote>„Mārtiņ!" viņa iesaucas vēl skaļāk, aizraujas un sāk klepot.</quote>
            <bibl>Upīts II, 317.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nu tēvs un māte vairs nevar novaldīties. Tie sāk smiet aizraudamies.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 62.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..biezajos alkšņos aizraudamies sāka riet suns, dzīdams pēdas iedomātam zaķim.</quote>
            <bibl>Brodele 14, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/3" n="3">
        <def>Dedzīgi, jūsmīgi nodoties (kam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrauties ar sportu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrauties ar fotografēšanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrauties darbā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrauties strīdā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jaunekļi] visi aizrāvās ar tehniku un nedalīti atdevās mašīnām, rasējumiem un skaitļiem.</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vecais priekšsēdētājs.. aizrāvies ar dārzkopību..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 360.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaidrīte iegrima lasīšanā. Jau ar pirmajām lappusēm viņa aizrāvās un lasīja, nepaceldama acis no grāmatas.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anna [braucot] dažbrīd tā aizraujas dabas vērošanā, ka aizmirst, kurp viņa brauc..</quote>
          <bibl>Fimbers 2, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/4" n="4">
        <def>Pārdzīvot spēcīgas, bet parasti nenoturīgas jūtas (pret pretējā dzimuma cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Elmārs bija aizrāvies ar Vilmu, savaldzināts.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz pavasara pusi viņš aizrāvās ar citu meiteni. Taču no vecās mīlestības nevarēja tik viegli atkratīties: Litai bija raksturs un neatlaidība..</quote>
          <bibl>Eglons 1, 163.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizraut (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skabarga aizrāvusies aiz naga.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrauties:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizraut (4). Aizcirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pagalmā stāvēja rindā sievas un bērni un vēroja, kas notiek Avotos. No tā beidzot aizrāvās visas niknās mutes, un kari bij izbeigti.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 126.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrautīgs:1" sortKey="aizrautīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrautīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizrautīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrautīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nododas kam, rīkojas dedzīgi, jūsmīgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrautīgs sportists.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bāka, kas paceļas vienā no augstākajām kāpām, liekas kā māte, kas brīdina nerātnos zēnus, brīdina aizrautīgos dēlus nepiebraukt par tuvu krastam.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrautīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas sajūsma, dedzība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmklasnieks, aizrautīgām acīm vērodams varenā portālceltņa jaunā mašīnista darbu, kļūst mazliet skaudīgs un ir nemierā ar gadu lēno gaitu.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 7, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizrautīgā uzmanībā māte vēro dekorāciju ainavas un visu to, kas uz skatuves redzams un dzirdams.</quote>
            <bibl>Sēlis 5, 169.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pedagoģiskā institūta koris dzied aizrautīgi, jauneklīgi modri, no visas sirds.</quote>
            <bibl>Lit M 58, 17, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrautīgs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas sajūsmina, valdzina. Aizraujošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrautīgs priekšlasījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrautīgs brīdis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrautīga deja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrautīga nodarbība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atklājās aizrautīgs skats. Ziemeļu pusē augstie sniega kalni un plašie zāļu klajumi,.. dienvidos viss vēl grima pelēkā miglā kā bezgalīgā jūrā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 306.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No milzīgajām sudraba apsēm.. līdz bāli rožainajiem tītenīšiem ceļmalas putekļainajā zālē - viss te [Latgalē] staro aizrautīga daiļumā.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 6, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa plašuma garam visgrūtāk ietilpt mazajās istabiņās, kur pat lāgā atvēzēties nevar, kaut ko aizrautīgu stāstot.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 242.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrautīgums:1" sortKey="aizrautīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrautīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrautīgums:1/1" n="1">
        <def>Aizrautība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jauneklīgs aizrautīgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar savu idejisko stingrību un dedzību, rakstnieka meistarību un aizrautīgumu.. cīņā pret karu Nikolajs Tihonovs godam pelnījis Ļeņina miera prēmiju.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 2, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrepēt:1" sortKey="aizrepēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrepēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrepēt:1/1" n="1">
        <def>Sadzīt tā, ka paliek grubuļaina, aprepējusi rēta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Divdesmit gados kokiem aizrepē rētas..</quote>
          <bibl>Lit M 67, 2, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrestot:1" sortKey="aizrestot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrestot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; parasti divd. formā: aizrestots</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrestot:1/1" n="1">
        <def>Aizlikt (kam) restes priekšā. Ar restēm aizšķērsot, aizkrustot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrestot noliktavas durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visvairāk viņu [apcietināto] interesēja radžu mūrī izlauzto aizrestoto lodziņu rinda pāris metru augsti virs pagalma bruģa. Tās laikam bij cietuma kameras.</quote>
          <bibl>Upīts III, 458.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvīm tieši pretī aizrestots [cietuma] logs..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 286.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrībēt:1" sortKey="aizrībēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrībēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rīb, pag. -rībēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrībēt:1/1" n="1">
        <def>Rībot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa sliedēm, pa Rīgas-Jelgavas dzelzceļa līniju aizrīb preču vilciens..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šķiet, ka dzirdi pa lielceļu aizdunam zirgu pakavus un aizrībam ratus..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 10, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrībēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt rībēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cits pēc cita [klubā] ierodas basi, tenori, solisti, dejotāji.. Sāk spēlēt akordeons, un tūlīt arī ieskanas dziesma vai aizrīb dejas soļi.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 222, l.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrībēties:1" sortKey="aizrībēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrībēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrībēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt rībēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ierībēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No šāviena aizrībējās logu stikli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāpnēs aizrībējās soļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrībināt:1" sortKey="aizrībināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrībināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrībināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rībinot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizrībina mums garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ielas bruģi aizrībināja kādi rati.</quote>
          <bibl>Birze 2, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tukšajām kannām grabot, Vilks [piena vedējs] aizrībināja projām.</quote>
          <bibl>Brodele 16, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaimiņš aizrībināja ar jauno bēri.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrībināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt rībināt. Īsu brīdi rībināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrībināt bungas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrīdināt:1" sortKey="aizrīdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrīdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrīdināt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt rīdot suni, aizdzīt (kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gani aizrīdina vilku..</quote>
          <bibl>LTTP VII, 1128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrīdīt:1" sortKey="aizrīdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrīdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrīdīt:1/1" n="1">
        <def>Rīdot suni, aizdzīt (kādu). <mentioned>imperf.</mentioned> Rīdīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrīdīt vilku mežā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Licis ar suņiem to aizrīdīt no savas mājas durvīm.</quote>
          <bibl>ME I, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizriebt:1" sortKey="aizriebt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizriebt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-riebju, -rieb, -riebj, pag. -riebu; parasti saliktajos laikos; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriebt:1/1" n="1">
        <def>Ar savu rīcību, izturēšanos radīt kādā nepatiku, dusmas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..esmu gandrīz visiem aizriebis, nemeklēdams.. draudzības, bet sacīdams allaž un ikkatram, ko domāju..</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paņemti [aizturēti] Jansons, Roziņš, Pelude un vesela virkne mazāk pazīstamu progresīvu cilvēku, arī tādi, kas tikai stiprāk aizriebuši Māmuļai [Rīgas latviešu biedrībai] un māmuļniekiem.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1024.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizriebties:1" sortKey="aizriebties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizriebties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-riebjos, -riebies, -riebjas; pag. -riebos; parasti saliktajos laikos; refl.; sar.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriebties:1/1" n="1">
        <def>Apriebties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lieta viņam aizriebusies.</quote>
          <bibl>ME I, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizriest:1" sortKey="aizriest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizriest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ries, pag. -rieta, arī -riesa</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriest:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sākt dzīt (jaunus asnus, pumpurus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kvieši jau aizrietuši [asnus]..</quote>
          <bibl>ME I, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ražošanas kulminācijas periodā augļu koki aizrieš un izveido ļoti daudz ziedkopas rezerves pumpuru.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 347.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriest:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizmesties un sākt piebriest (par pumpuriem, ogām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogas jau aizrietušas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizriesties:1" sortKey="aizriesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizriesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -riešas, pag. -riesās, arī -rietās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriesties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizriest (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rudzu asni aizriešas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriesties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizriest (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augļi aizrietušies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārpas aizrietušās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saulgozī jau [pavasarī] virmo kukaiņi, un dažos bērzos jau zeltītas bārkstis, citos tikai aizriesušies pumpuri.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizriet:1" sortKey="aizriet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizriet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rej, pag. -rēja; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizriet:1/1" n="1">
        <def>Rejot aizbaidīt, aizdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizrēja zagli.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrietēt:1" sortKey="aizrietēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrietēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -riet, pag. -rietēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrietēt:1/1" n="1">
        <def>Sākt samazināt piena daudzumu, slaukšanas vai zīdīšanas periodam beidzoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Govs aizriet.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrieties:1" sortKey="aizrieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rejas, pag. -rējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrieties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt riet un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ierieties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uz lauka.. strādādama, viņa allaž kā iztraucēta pagrieza galvu, ja krūmos kaut kas iečabējās vai ganu suns aizrējās.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 214.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārā aizrējās suns.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 727.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrietināt:1" sortKey="aizrietināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrietināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrietināt:1/1" n="1">
        <def>Aizlaist (9).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitas govi aizrietinājušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrietināta govs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrīkles:1" sortKey="aizrīkles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrīkles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrīkles:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas aiz rīkles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrīkles limfmezgli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrīkot:1" sortKey="aizrīkot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrīkot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrīkot:1/1" n="1">
        <def>Norīkot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Steidzami aizrīkot visus uz kulšanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrīkot gulēt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ej tu, meit, apskaties cūciņas un tad uzraugi katlu," viņa aizrīkoja Maružu..</quote>
          <bibl>Pērsietis 1, 320.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pusdienas viņš aizrīkoja puišus pie darba, uz pļavu.</quote>
          <bibl>ME I, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrikšot:1" sortKey="aizrikšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrikšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrikšot:1/1" n="1">
        <def>Rikšojot, rikšiem attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Rikšot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs aizrikšo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jātnieks] iesit zirgam sānos plikos papēžus un aizrikšo pa olnīcu.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 286.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karabīnēm plecos un zobeniem pie sāniem sirmos zirgos aizrikšo jātnieku eskadrons.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aizrikšoja ormaņa divjūgs..</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrikšot:1/1/1" n="1">
          <def>Rikšojot, rikšiem nokļūt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zirgs aizrikšoja līdz pļavai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns zirgā aizrikšo uz ganībām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gar skolu aizrikšo jātnieki.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrikšot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri aizskriet (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Puika aizrikšoja, ka mati vien noplīvoja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..abas māsas aizrikšoja uz klēti, ka zeme vien nodimdēja..</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 284.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tiklīdz vilciens apstājās, Jānis ar [ūdens] trauciņu aizrikšoja uz staciju.</quote>
            <bibl>Sakse 9, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizripināt:1" sortKey="aizripināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizripināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizripināt:1/1" n="1">
        <def>Ripinot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Ripināt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizripināt bumbu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizripināt:1/1/1" n="1">
          <def>Ripinot aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[vējš] satver zilu, no papīra salocītu "virpulīti" un aizripina pa sniega virsu - lejā no skolas kalna, pāri plašai pieezera pļavai, pāri linu mārka akmeņiem..</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 244.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizripināt:1/1/2" n="2">
          <def>Stumjot, bīdot pārvietot (ratus, vagonus u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>No sastāva atkabina divus preču vagoniņus, aizripina uz rezerves sliedēm.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 184.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizripot:1" sortKey="aizripot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizripot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizripot:1/1" n="1">
        <def>Ripojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Ripot prom. Ripojot aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai, kam pāri u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzijas kamols aizripo līdz krāsnij.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cepure aizripojusi pāri ielai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa galdu aizripo zīmulis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens aizripo lejup pa nogāzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitenes pirksti ilgi un drudžaini meklēja maciņā sīknaudu. Dažas monētas izkrita un aizripoja pa ietvi.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds mandarīns, ovāls, spīdīgs, izvēlās un aizripoja pa grīdu.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pats.. turēja maisa malas, lai kāds [kartupelis] neaizripotu sāņus..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 2, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizripot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizbraukt (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pa ceļu aizripo automašīnas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rati sakustējās un aizripoja pār tiltiņu.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 321.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lokomotīve iesvilpās.. Cits aiz cita klaudzēdami aizripoja vagoni un nozuda pustumsā.</quote>
            <bibl>Ezera 4, 80.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Motocikls strauji uzņem gaitu un viegli aizripo.</quote>
            <bibl>Vanags 8, 204.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizripot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizbraukt (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dažreiz aizripoja garām kāds pretimbraucējs, un zirgu galvu melnie silueti atgādināja šaha figūras.</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 107.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..puikas, metāla grābekļos sasēduši, aizripoja pāri pļavai [sienu novācot].</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 81.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrisināt:1" sortKey="aizrisināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrisināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrisināt:1/1" n="1">
        <def>Risinot (sarunu, domu u.tml.), nonākt līdz kādam posmam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrisināt domu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrisināt atmiņas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrisināties:1" sortKey="aizrisināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrisināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrisināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizrisināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..runas aizrisinājās un izzarojās tāli un plaši, aizklīda uz.. laukiem un atkal atpakaļ Rīgā.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 871.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Domu pavediens aizrisinājās līdz viņas pašas bērnībai.</quote>
          <bibl>ME I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrīt:1" sortKey="aizrīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-riju, -rij, -rij, pag. -riju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrīt:1/1" n="1">
        <def>Ēdot (kāri, negausīgi), strauji norīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogas uz mēles vai izkusa: tikko uzlikta odziņa uz mēles, vairs nav, jau aizrīta.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītls II, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plīts pilnu muti rija un tikko jaudāja aizrit augošo liesmu un dūmu guldzienu.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizritēt:1" sortKey="aizritēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizritēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rit, pag. -ritēja (retāk -rita, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizritēt:1/1" n="1">
        <def>Ritot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Ritēt prom. Ritot nokļūt (kur, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bumba aizrit.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni.. steigsies palīdzēt māmiņai visos sīkumos: atvērs durvis, centīsies pasniegt krēslu, aizritējušu dzijas kamoliņu.</quote>
          <bibl>Mājtur 57.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizritēt:1/1/1" n="1">
          <def>Par šķidruma pilieniem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Liecot zaru, auksti rasas pilieni aizritēja aiz apkakles.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizritēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizbraukt (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rati viegli aizrit pa gludo ceļu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizritēt:1/2" n="2">
        <def>Paiet (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks aizrit.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienas aizrit darbā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stundas aizrit.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Minūtes aizrit.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnība viņai aizritēja tāda pati sūra kā visiem kalpu bērniem: priekšlaicīgs grūts darbs, četri skolas gadi...</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māris skatījās tālumā un turpināja šķirstīt aizritējušās dzīves atmiņu lappuses...</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 59.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizritēt:1/2/1" n="1">
          <def>Par dažādām norisēm, notikumiem, domām u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dzidra, saulaina prieka pilnas aizritēja Padomju Latvijas desmitās gadadienas svinības.</quote>
            <bibl>Zv 50, 2, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš saņem kopā visus gribas spēkus, grib apturēt domu nemitīgo gājienu, bet tās aizrit..</quote>
            <bibl>Upīts 6, 111.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrīties:1" sortKey="aizrīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rijos, -rijies, -rijas, pag. -rijos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrīties:1/1" n="1">
        <def>Zaudēt iespēju normāli elpot, kad kas iestrēdz rīklē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizrijies ar kaulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ledus gabals.. atlūza, un Roberts atkal pazuda dzelmē. Mutē ieskrēja vēsais ūdens, un viņš aizrijās.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 426.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mincīte iekampa pilnu muti, aizrijās, rāva elpu, nevarēja ieraut.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 243.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[viņš] gribēja ko teikt, bet kā aizrijies pieķēra tikai roku pie kakla.</quote>
          <bibl>Upīts II, 185.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrīties:1/1/1" n="1">
          <def>Zaudēt iespēju normāli elpot, kad elpvadā pārāk strauji ieplūst gaiss.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet par atbildi [zēns] dabūja mutē skarbu vēja grūdienu un aizrijās.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Daži [vīri] pat aizrijās no smiešanās, un citi viņiem tikmēr sita pa muguru, kamēr viņi atdabūja elpu.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 30.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrīties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>divd.: aizrīdamies</gram>
          </gramGrp>
          <def>Strauji, steidzīgi (ēst, runāt u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kliegt aizrīdamies.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Kas te ir par tirgu!" viņš bļāva, dusmās aizrīdamies.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 908.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..bļaustīšanās sacēla kājās visu ostu. Aizrīdamies rēja ostas sarga suns..</quote>
            <bibl>Grants 7, 72.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrīties:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pēkšņi pārtraukt darboties (par mašīnām, ierīcēm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[vētrā] aizrijies [laivas] motors tik sprauslo un elš - No ligzdām lec airi, un neklausa stūre..</quote>
            <bibl>Kar 58, 8, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Kūla [sapulces vadītājs] iebrēcās pārskaities un sazvanīja tik aukaini, ka zvaniņš aizrijās..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 338.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ložmetējs sēja lodes trakā steigā, brīžiem it kā aizrijās, apklusa, bet tad atsāka atkal.</quote>
            <bibl>Lēmanis 13, 217.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizritināt:1" sortKey="aizritināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizritināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizritināt:1/1" n="1">
        <def>Ritinot aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Ritināt prom. Ritinot aizvirzīt (līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.). Aizripināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizritināt riteni no durvju priekšas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizritināt:1/2" n="2">
        <def>Ritinot aiztīt, satīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Ritināt ciet. Ritinot aizklāt (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizritināts tapešu rullis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizritināt aizkarus logam priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizritināties:1" sortKey="aizritināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizritināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizritināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizritināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bumba aizritinās pa laukuma vidu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamols aizritinājies aiz skapja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizritināties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizritināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizritinājusies papīra loksne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakars...Slēģi klaudz. Gaišajiem logiem augšā aizritinās biezi aizkari.</quote>
          <bibl>Upīts 10, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrobežu:1" sortKey="aizrobežu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrobežu</orth>
        <gramGrp>
          <gram>dsk. ģen.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizrobežas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen.; nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrobežu:1/1" n="1">
        <def>Aiz kādas zemes vai valsts robežām, kādā citā zemē vai valstī pastāvošs, esošs. Ārzemju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrobežu literatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maskavā allaž sastopami daudzu un dažādu aizrobežu tautu un valstu pārstāvji, arī ārzemju rakstnieki tur ierodas bieži.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 2, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iestudētas gan padomju, gan krievu klasiķu un aizrobežas dramaturgu lugas..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 59, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne vien Padomju Savienībā, bet arī daudzās aizrobežas valstīs skan radioaparāti ar trīs burtiem RRR rotāto plāksnīti, nesdami pasaulei Rīgas radiobūvētāju krietno slavu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrosīties:1" sortKey="aizrosīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrosīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrosīties:1/1" n="1">
        <def>Sagatavoties aiziešanai un doties prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Rosīties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrosīties uz darbu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nevar vien aizrosīties.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrotīt:1" sortKey="aizrotīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrotīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rotu, -roti, -rota, arī -rotīju, -roti, -rotī, pag. -rotīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrotīt:1/1" n="1">
        <def>Rotot aizdarīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrotīt maisa galu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrubināties:1" sortKey="aizrubināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrubināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrubināties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt rubināt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ierubināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teteris aizrubinājās un apklusa.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrūcināt:1" sortKey="aizrūcināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrūcināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrūcināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rūcinot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizrūcināja garām.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrūcināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izraisīt rūkšanu (iedarbinot motoru vai citu ierīci).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrūcināt motoru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrukšķēties:1" sortKey="aizrukšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrukšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rukšķas, pag. -rukšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizrukšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>retāk; parasti 3. pers., -rukšas, pag. -rukšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrukšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt rukšķēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ierukšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vepris aizrukšķējās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrūkt:1" sortKey="aizrūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rūc, pag. -rūca; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrūkt:1/1" n="1">
        <def>Rūcot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons aizrūc garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Traktors aizrūca pa lielceļu. Pār galvu kā ugunīgas lāpas aizrūca.. [lielgabalu] šāviņi..</quote>
          <bibl>Zv 53, 18, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Garām aizrūca kravas mašīna.</quote>
          <bibl>Kar 57, 7, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrūkties:1" sortKey="aizrūkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrūkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rūcos, -rūcies, -rūcas, pag. -rūcos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrūkties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt rūkt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ierūkties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lācis nikni aizrūcās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siliņa otrā malā aizrūcās balodis.</quote>
          <bibl>ME I, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pērkons tikai vienu reizi aizrūcies un vairāk nebijis dzirdams..</quote>
          <bibl>LTTP VII, 475.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrūkties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Īgni, nelaipni ierunāties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad viņš [vecais saimnieks] no sava kambara izbāza galvu pa durvīm saimes istabā un kaut ko aizrūcās, tad tūliņ noklusa visas valodas; pat visnebēdīgākie puiši itin kā pie malas rāvās...</quote>
            <bibl>Saulietis VII, 191.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizruna:1" sortKey="aizruna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizruna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizruna:1/1" n="1">
        <def>Aizbildinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Man tavas aizrunas nevajag.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizruna:1/2" n="2">
        <def>Aizbildināšanās. Atrunāšanās. Arī iegansts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..māmiņa bija aizgājusi.., kamēr es biju skolā. Uz kurieni? Tūlīt man likās, ka Leņingradas brauciens ir tikai aizrunā kaut kam citam.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kur mums tāda laime [naudas dāvana] uzsmaida, tur tu sāc celt visādas aizrunās, diezin vai tu vēl negribēsi, lai to naudu sūta atpakaļ?"</quote>
          <bibl>Aspazija II, 433.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrunāt:1" sortKey="aizrunāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrunāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāt:1/1" n="1">
        <def>Pārspēt runāšanā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Starp ceļa vīriem gadījās tādi mutaiņi, ka viņus pats velns nespēja aizrunāt..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 253.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusaudžu puika, bet, klau, kāda mute! Aizrunās ciemā gandrīz katru sievu..</quote>
          <bibl>Brička, Saulītis 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dārznieces mēle varēja viegli aizrunāt divus trīs spara vīrus.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 276.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divatā vai zvejnieku pulkā Lērumam mēle bija par desmitiem, neaizrunājama, bet sanāksmēs viņš sēdēja kā ūdeni mutē ieņēmis.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 18, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāt:1/2" n="2">
        <def>Runāt, teikt, bilst (ko) kāda labā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie Dundagas mācītāja.. aizgājis kāds rentnieks un lūdzis.. aizrunāt pie barona kādu labu vārdu, lai tas pagaidītu renti..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 10, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrunājiet jūs, Liepiņ, kādu vārdu. Viņam [Meijeram] mājās slima sieva un meita.</quote>
          <bibl>Upīts V, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāt:1/3" n="3">
        <def>Iepriekš norunāt, lai atstāj, uzglabā, rezervē (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrunāt sēklai kartupeļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja rīt gribēsiet piena, tad vēl šovakar.. jāaizrunā kaimiņam, citādi visu aiznesīs uz pilsētu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 227.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kucēnus viņš jau laikus aizrunā, lai tos neslīcina, un iznēsā pa tām mājām, kur vajag jaunu suņu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puķu veikalā viņš jau laikus [svētkiem] aizrunāja septiņas rozes.</quote>
          <bibl>Birze 4, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāt:1/4" n="4">
        <def>Runā nonākt, izstāstīt (līdz kādai vietai). Izstāstīt vairāk, nekā būtu vēlams vai drīkstētu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš saprata, ka ir par tālu aizrunājis, tādēļ aprāvās un mēģināja visu izteikto pārvērst vieglā jokā.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrunātājs:1" sortKey="aizrunātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrunātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizrunātāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunātājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aizrunā (par kādu). Aizstāvis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nabags: Dodiet jau nu ar' puikam [svārkus], lai paskatās un pamēģina arī sacensties. Lipsts: Vai tu redz, kāds aizrunātājs atradies!</quote>
          <bibl>Rainis VII, 411.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrunāties:1" sortKey="aizrunāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrunāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt runāt un tūlīt pārtraukt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ierunāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Otrā istabā kas aizrunājās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Bet kāpēc tu, dēliņ, man aiz muguras vien līdi?" aizrunājās večuks, aiz kura pirmīt bija slēpies Dāvis.</quote>
          <bibl>Sakse I, 208.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāties:1/2" n="2">
        <def>Runāt pārāk ilgi. Aizrauties runājot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ciemā tā aizrunājos, ka netiku laikā mājās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bij aizrunājies par ilgu, steigā paķēra savas ziemas drēbes un aizgāja.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 963.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leja [skolotājs] pietrūkās kājās. "Esam aizrunājušies. Jau zvana [uz stundu]."</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulksteņa rādītāji par divām iedaļām jau iesteigušies jaunā dienā. Esam aizrunājušies.</quote>
          <bibl>Zv 64, 22, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāties:1/3" n="3">
        <def>Runājot aizrauties tā, ka zūd mēra (arī pieklājības) sajūta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Tīrais sprāgoņa [zirgs]!" - "Nu tu gan aizrunājies, māt."</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 358.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bumbieris, toreiz viens no visvarenākajiem gruntniekiem un zirgu īpašniekiem, parasti lielījās ar saviem zirgiem...Reiz viņš aizrunājās tik tālu, ka paziņoja: "Mani zirgi skrien ātrāk nekā vilciens."</quote>
          <bibl>Zv 57, 10, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrunāties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrunāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolēns aizrunājās ar to, ka bijis slims.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [puisis] piedāvājās Trīni aiz rokas pārvest pār upi.. Trīne gan aizrunājās, ka, pie koka turēdamās, šī it labi viena pati varēšot pāriet..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nokodis kādus kumosus, gribēja dot otru [degvīna] mēru arī Vaskim, bet šis aizrunājās, ka esot diezgan ar to pašu vienu.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 3, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrūsēt:1" sortKey="aizrūsēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrūsēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rūsē, arī -rūs, pag. -rūsēja (retāk -rūsa, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrūsēt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt rūsēt. Mazliet aprūsēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrūsējis katls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrūsējis zobens.</quote>
          <bibl>ME I, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrūsēt:1/2" n="2">
        <def>Sarūsēt (tā, ka grūti atvērt, iedarbināt u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrūsējusi durvju slēdzene.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aizrūsušas durvis čīkstot veras!</quote>
          <bibl>Aspazija III, 382.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz pirmā varde pacēla gurdu, it kā aizrūsējušu balsi. Iekurkstējās un apklusa.</quote>
          <bibl>Kalndruva 3, 254.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pārāk aizrūsējusi plaisa viņu mīlestībā, lai varētu saliedēties kopā.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 22.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizrūsēt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārvelkoties ar netīrumu kārtu, kļūt neskaidram, nespodram.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizrūsējis lodziņš.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizrušināt:1" sortKey="aizrušināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizrušināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrušināt:1/1" n="1">
        <def>Rušinot (ko) virsū, iekšā, aizpildīt, nolīdzināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Rušināt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrušināt vagu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrušināta bedre.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizrušināt:1/2" n="2">
        <def>Rušinot (ko), aizstumt, aizbīdīt (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrušināt aizkura skaliem ogles priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsācējs:1" sortKey="aizsācējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsācējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizsācēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsācējs:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas iesāk (ko darīt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jauno autoru seminārs.. bija plašā skaitā pulcējis literāro gaitu aizsācējus no visām Padomju Latvijas malām..</quote>
          <bibl>Lit M 55, 11, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ātra kā uguns, viņa vienmēr ir pirmā ķildas aizsācēja, kuru tad viņas vīrs noved galā.</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 336.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsācējs:1/2" n="2">
        <def>Tas, kas ievieš ko jaunu, liek pamatus kam (mākslā, zinātnē, tehnikā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brīvās dzejas aizsācējs ir beļģu dzejnieks E. Verharns..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 253.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu republikas jaunatne ne reizi vien bijusi lielisku ierosmju aizsācēja.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 93, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur jau ir šīs kustības spēks, ka rodas arvien jauni cilvēki, jauni kolektīvi, kas nes tālāk aizsācēju pacelto karogu.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 202, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsainis:1" sortKey="aizsainis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsainis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsainis:1/1" n="1">
        <def>Drānā iesaiņots priekšmets (vai priekšmeti).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iesiet visu nesamo aizsainī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte izņēma no viena vezuma aizsaini. Tur bij puskukulis maizes vidū izgrieztu robu.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrīna.. izraisīja no aizsaiņa vecos brunčus un vilka tos mugurā.</quote>
          <bibl>Upīts II, 170.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es apmaucu kājā tupeles un eju, aizsaini uz rokas uzmaucis. Kūlā es savu nesamo nolieku zemē un stāvu. Pēters vaicā: "Kas tev tur tai lakatā?" - "Tur? - Šis un tas."</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš II, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsaiņot:1" sortKey="aizsaiņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsaiņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaiņot:1/1" n="1">
        <def>Nostiprināt (saini) ar ko sienamu. <mentioned>imperf.</mentioned> Saiņot ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsaiņot pasta sūtījumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kārtīgi aizsaiņot.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsaitēt:1" sortKey="aizsaitēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsaitēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaitēt:1/1" n="1">
        <def>Saitējot aizsiet. Saitējot sastiprināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsaitēt kurpes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsaitēt zābakiem saites.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsākt:1" sortKey="aizsākt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsākt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sāku, -sāc, -sāk, pag. -sāku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākt rotaļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākt ķildu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākt jaunu vālu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs ar dēlu aizsākuši garāku sarunu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākt darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa izdziedāja dziesmiņu vienreiz un aizsāka atkal no gala.</quote>
          <bibl>Kar 54, 8, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[stāsts] ir labi aizsākts, bet palicis bez nobeiguma.</quote>
          <bibl>Kar 56, 9, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no rītiem agri lampu gaismā aizsākām mācības un vakaros pie lampas beidzām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 255.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zigis nebija daudz skolojies, viņš nebija pat aizsācis vidusskolu..</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau aizsākti priekšdarbi.. ceha būvei.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 2, 156.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākt:1/2" n="2">
        <def>Ieviest (ko jaunu), likt pamatus (kam - literatūrā, mākslā, zinātnē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu dzejā trioletu aizsācis J. Alunāns..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 287.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Pēteris Sarķis] latviešu literatūrā aizsāk agrīno kritizētāju reālismu..</quote>
          <bibl>Kar 55, 7, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēdējos gados.. [rakstnieks] aizsāk latviešu daiļliteratūrā jaunu tēmu par pilsētas speciālistu ieplūšanu laukos..</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākt:1/3" n="3">
        <def>Iesākt (ko) lietot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākām jaunu ievārījuma burku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atstājuši pilnos traukus tik tikko aizsāktus, visi jau steidzās celties [dejai].</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsākties:1" sortKey="aizsākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sākas, pag. -sākās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt norisēt, izpausties, parādīties. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesākties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasaris vēl tikko aizsācies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pati no sevis aizsākās saruna, ko laiku pa laikam pārtrauca mājasmātes paskubinājumi neaizmirst ēdienu.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 208.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no jauna bija aizsākušās kalnos partizānu cīņas [pilsoņu karā]..</quote>
          <bibl>Jokums 1, 145.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Doku Ata literārā darbība aizsākusies astoņdesmitajos gados, kad sarakstīti viņa pirmie dzejoļi un stāsti.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 13, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsākts:1" sortKey="aizsākts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsākts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → aizsākt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas ir iesākts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākta jaunceltne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsākts kursa darbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gribēju šodien.. paadīt uz priekšu tētim aizsākto cimdu.</quote>
          <bibl>Sakša 7, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsāktais domu pavediens pēkšņi aprāvās.</quote>
          <bibl>Kar 56, 3, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākts:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: aizsāktais, -ā, v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tas, kas ir iesākts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jāpabeidz aizsāktais.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..raksturs viņam tāds, ka neparko neatkāpsies no aizsāktā.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsākums:1" sortKey="aizsākums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsākums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsākums:1/1" n="1">
        <def>Pats sākums. Iesākums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu literatūras aizsākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lugā ļoti veiksmīgs aizsākums, konfliktu un problēmu izvirzījums.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu grafikas aizsākumi meklējami apmēram pirms simt gadiem..</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsaldēt:1" sortKey="aizsaldēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsaldēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaldēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt vai pieļaut, ka aizsalst. <mentioned>imperf.</mentioned> Saldēt ciet. Būt par iemeslu aizsalšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsaldēt āliņģi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsaldēt traktora radiatoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uznāca sals, aizsaldēja ziemeļu ostas,.. aizsala arī Rīgas jūras līcis.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Tolaik, kad jūras māte visas citas ostas aizsaldēja, tad ziemu pie mums [Ventspils ostā] arī tāda [kuģu] biezuma nebija," tēvs atceras.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Luda dzīvais skatiens it kā aizsaldēja viņas balsi.</quote>
          <bibl>ME 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsalkt:1" sortKey="aizsalkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsalkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-salkstu, -salksti, -salkst, pag. -salku; parasti saliktajos laikos; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsalkt:1/1" n="1">
        <def>Izsalkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš visu dienu nebija ēdis un tā aizsalcis, ka ēstgriba gandrīz zudusi.</quote>
          <bibl>ME 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsalt:1" sortKey="aizsalt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsalt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -salst, pag. -sala; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsalt:1/1" n="1">
        <def>Salā pārklāties ar ledus kārtu (par ūdeni). <mentioned>imperf.</mentioned> Salt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dīķis aizsala vienā naktī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsalis ezera līcis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neaizsalstoša osta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Janvārī uznāca stiprs sals. Upes un ezeri aizsala, tikai jūra vēl negribēja padoties ledus važām.</quote>
          <bibl>Lācis 4, 323.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upe bija tikko aizsalusi, mēs gājām pa dzidro, gludo ledu,.. slidinājāmies, caurspīdīgajam vākam stinkšot.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz aizsalušās jūras dzisa violets riets..</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsalt:1/1/1" n="1">
          <def>Par logu rūtīm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Stikla balkons vienās ledus puķēs. Arī veikala logi aizsaluši.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 290.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aukstās dienās nevarēja pat pa logu paskatīties pagalmā, jo stikli bija pārklāti ar biezu ledus kārtu. Juris gan pūta siltu elpu virsū un atkausēja apaļu laukumiņu, bet drīz tas aizsala atkal.</quote>
            <bibl>Lēmanis 2, 66.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsalt:1/1/2" n="2">
          <def>Salā piepildīties, aizsprostoties ar ledu (piemēram, par caurulēm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ūdensvads aizsalis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsanēt:1" sortKey="aizsanēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsanēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -san, pag. -sanēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsanēt:1/1" n="1">
        <def>Sanot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri galvām aizsanēja bites un metās uz sarkanā āboliņa ceriem..</quote>
          <bibl>Kar 55, 9, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsanēties:1" sortKey="aizsanēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsanēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sanas, pag. -sanējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsanēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt sanēt. Īsu brīdi sanēt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesanēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisā kaut kas aizsanējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stiprāk sāka šņākot lokomotīve, augstāk cēlās dzirkstis, savādi aizsanējās sliedes.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsāpēt:1" sortKey="aizsāpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsāpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sāp, pag. -sāpēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsāpēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsāpēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Pieminot kritušos Pēterpils biedrus, Naidā strādniekiem krūtis aizsāp.</quote>
          <bibl>Krūklis 2, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsāpēt:1/2" n="2">
        <def>Pakāpeniski mazināties, aprimt, izgaist (par sāpēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kas sāpēs kliedz, tam dzēlums vieglāk aizsāp, un miers jau kaut kur dziedinoši dīgst.</quote>
          <bibl>Brutāne 5, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsāpēties:1" sortKey="aizsāpēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsāpēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sāpas, pag. -sāpējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsāpēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt sāpēt. Īsu brīdi sāpēt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesāpēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Man aizsāpējās zobs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[akmens] trāpījis pašam sviedējam pa roku; - roka dikti [stipri] aizsāpējusies.</quote>
          <bibl>LTTP VII, 983.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spilvens lieca kaklu kāsī...kakla dzīslas aizsāpējās kā grieztas.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pa debesu augstumiem aizšāvās vanags bultas ātrumā. Klāvs noskatījās putna lidojumā, un viņa sirds aizsāpējās skaudrā, dedzinošā.. sajūtā.</quote>
          <bibl>Zv 59, 13, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsāpis:1" sortKey="aizsāpis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsāpis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsāpis:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas sācis sāpēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsāpis zobs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsāpusi vāts.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsapņot:1" sortKey="aizsapņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsapņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsapņot:1/1" n="1">
        <def>Sapņos, fantāzijā nonākt (līdz kādam laika posmam, notikumam u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsapņot līdz bērnības dienām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsapņoties:1" sortKey="aizsapņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsapņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsapņoties:1/1" n="1">
        <def>Nogrimt sapņos, fantāzijā. Fantazējot aizmirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..makšķerējot Bērziņš reizēm tā aizsapņojās, ka dažkārt nejuta pludiņu sakustamies.</quote>
          <bibl>Kroma 3, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pie galda.. sēž tumšmataina jauniete. Brīžiem viņa domās nogrimusi un par kaut ko aizsapņojusies.</quote>
          <bibl>Zv 56, 1, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilga aizsapņojusies veras laukā, lelle aizmirsta klēpī.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..klusa, mierīga pilsēta, bez steigas un trauksmes, it kā aizsapņojusies skaistās atmiņās.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 40, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsapņoties:1/1/1" n="1">
          <def>Fantazējot nonākt (līdz kādam laika posmam, notikumam u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..no agrīniem tomātiem dārznieks aizsapņojās līdz vīnogām un trijos gados panāca savu.</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsardzība:1" sortKey="aizsardzība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsardzība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsardzība:1/1" n="1">
        <def>Rīcība, ar kuru pasargā (kādu), aizstāv (kādu pret ko). Arī šāda nostāja.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ģirts [saimnieks]: Es tevi aizsargāšu ar savu dzīvību. - Ugāls [revolucionārs]: Es negribu tavas aizsardzības..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 366.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz šā kuģa klāja atradās Džefriss - lielais, stiprais vīrs, no kā bijās visi matroži.. Šis drūmais jūras vilks kopš pirmās dienas ņēma Ako savā aizsardzībā.</quote>
          <bibl>Lācis 10, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsardzība:1/2" n="2">
        <def>Ar likumu noteikts nodrošinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Senatnes pieminekļu aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rezervātu aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvnieku un augu aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meža aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īpašuma aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mantošanas tiesību aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mātes un bērna aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Starptautiskā bērnu aizsardzības diena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju valdība Ziemas pili ņēmusi savā aizsardzībā un modri seko, lai tā saglabātos savā sākotnējā skaistumā.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 237, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pieminekļu valdes aizsardzībā.. [pārņemts] Mūra tilts pāri gravai, kas šķir [Kazdangas] pili no saimniecības ēkām.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabas aizsardzība ir daudzpusīga aktīvas darbības sistēma, kuras mērķis ir saglabāt, atjaunot un papildināt dabas resursus.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnu veselības aizsardzība ir viens no svarīgākajiem padomju veselības aizsardzības sistēmas uzdevumiem.</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauksaimniecība jāapbruņo ar visiem augu aizsardzības un ražības celšanas līdzekļiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 153, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsardzība:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kara darbības veids, kuras mērķis ir atsist pretinieka uzbrukumus, noturēt ieņemtās pozīcijas un sagatavoties uzbrukumam. Kara un kaujas darbības nodrošinājums pret pretinieka zemes un gaisa uzbrukumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pretkājnieku aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prettanku aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretķīmiskā aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretgaisa aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretlidmašīnu aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretraķešu aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretkosmosa aizsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsardzības apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsardzības spējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs zinām un ticam, ka mūsu valsts aizsardzības spēki ir pietiekami spēcīgi, lai nosargātu dzimto zemi un visu sociālisma nometni pret jebkuru agresoru.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bija pienācis laiks padomāt par tiltu aizsardzību. Rīdzinieki sāka gatavot aizsprostus, krāt tiltu galā smilšu maisus barikādēm, izraudzīties pozīcijas varbūtējām kaujām.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 678.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsardzība:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>fizk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Futbola, hokeja, basketbola u. tml. spēlēs - viena no komandas dalībnieku funkcijām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīdzinieces [basketbolistes] sāk [spēli] ar elastīgi veidotu zonas aizsardzību.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 100, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šis slidošanas veids [slidošana atmuguriski] hokejā ir ļoti svarīgs, īpaši aizsardzībā, sagaidot pretinieka uzbrukumu.</quote>
          <bibl>A Petersons 1, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visskaļāk, protams, gāja pie volejbola laukuma. Spēcīgas serves, precīzas gremdes un varonīga cīņa aizsardzībā izraisīja dzīvu atsaucību līdzjutējos..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9,33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsardzība:1/4/1" n="1">
          <def>Komandas daļa, kas veic šādu funkciju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Komandas aizsardzībā ir vairāki labi sportisti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..četri [futbolisti] aizsardzībā, trīs gatavi kuru katru bridi tiem palīdzēt, un tikai trīs turas priekšējās pozīcijās.</quote>
            <bibl>Pad J 64, 120, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsardzība:1/4/2" n="2">
          <def>Pozīcijas aizsargāšanas veids, paņēmieni, arī attiecīgais figūru novietojums (šahā, dambretē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīvā aizsardzība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pasīvā aizsardzība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izmantot nepietiekamu centra aizsardzību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[šahists] ilgi apdomāja radušos pozīciju un, pārliecinājies, ka pietiekamu aizsardzību atrast nav iespējams, apsveica savu pretinieku ar uzvaru.</quote>
            <bibl>Cīņa 60,100, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargacenes:1" sortKey="aizsargacenes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargacenes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargacenes:1/1" n="1">
        <def>Aizsargbrilles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šahtinieku aizsargacenes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar ierastu kustību es [elektrometinātājs] uzlieku aizsargacenes un uzvelku cimdus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 62, 301, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vīļu ķīmiskā atjaunošana izdarāma speciāli šim nolūkam iekārtotā telpā ar labu ventilāciju. Strādnieki jāapgādā ar ūdensnecaurlaidīgiem gumijas zābakiem, cimdiem, priekšautiem un aizsargacenēm.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargapmetnis:1" sortKey="aizsargapmetnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargapmetnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargapmetnis:1/1" n="1">
        <def>Apmetnis, kas aizsargā no radioaktīvajiem putekļiem, indīgām kaujas vielām, bakterioloģiskajiem līdzekļiem.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargāt:1" sortKey="aizsargāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sargāju, -sargā, -sargā, arī -sargu, -sargi, -sarga, pag. -sargāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/1" n="1">
        <def>Rīkoties tā, lai novērstu (ko nevēlamu, ļaunu). Paglābt, pasargāt (no kā, pret ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt pret briesmām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēl mani palīgā sauc skaļi tu, Kad palaidnīgie puikas uzbrūk sētā. Ne vienmēr tevi [dēlu] aizsargāt es varēšu..</quote>
          <bibl>Dinere 7, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizliekot (kam ko) priekšā, apsedzot (ko), pasargāt (no kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Acis ar roku pret saules stariem aizsargādama, tā ilgi lūkojās strādniekos.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Jēpis aizsargāja seju abām rokām un neļāva iesist.</quote>
            <bibl>Lēmanis 8, 63.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[Zaļga] izstiepa rokas uz abām pusēm, it kā tas vezumu gribētu aizsargāt.</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Arī lietus laikā pa dienām vecie stārki [stārķi] steidzās mājās un aizsargāja saviem spārniem mazos no slapjuma.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 439.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/1/2" n="2">
          <def>Ar dažādiem pasākumiem nodrošināt (pret nevēlamu vai kaitīgu iedarbību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lauksaimniecības kultūras var aizsargāt no saslimšanas, apstrādājot sēklas pirms sēšanas ar mikrobiem - antagonistiem..</quote>
            <bibl>Zv 53, 24, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai aizsargātu ceļu no sniega lavīnām, bīstamākās vietās te uzceltas akmens galerijas.</quote>
            <bibl>Zv 51, 17, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/2" n="2">
        <def>Atrodoties (kam) priekšā vai virsū, pasargāt (no kā nevēlama, kaitīga).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Matus pret kvēlajiem saules stariem aizsargā liela salmu cepure vai krāsains lakatiņš, bet no sāļā ūdens - gumijas peldcepurīte.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īpaši konusveidīgi vairogi aizsargāja ZMP [Zemes mākslīgo pavadoni].. un neļāva tam pārāk sakarst.</quote>
          <bibl>Zv 58, II, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laukumiņam [ar visagrīnākajiem kartupeļiem] jābūt piesaulē un aizsargātam ar ēkām vai žogu no ziemeļu vējiem.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 3, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dot, garantēt tiesisku nodrošinājumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar likumu aizsargāt autora tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt pilsoņu mantošanas tiesības.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rīkoties tā, lai nosargātu (pret pretinieka uzbrukumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt valsts robežas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt dzimteni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt cietoksni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargāt:1/5" n="5">
        <def>Nosargāt (laukuma daļu) pret pretinieka uzbrukumiem - sporta spēlēs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt centru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāt vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsdienu futbolā aizsargs uzskatāms ne tikai par aizsargājošo spēlētāju.., bet arī par organizējošo un uzbrūkošo futbolistu.</quote>
          <bibl>Sports 66, 131, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargāties:1" sortKey="aizsargāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sargājos, -sargājies, -sargājas, arī -sargos, -sargies, -sargās, pag. -sargājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargāties:1/1" n="1">
        <def>Ar īpašiem līdzekļiem, paņēmieniem nodrošināties (pret ko nevēlamu, kaitīgu, ļaunu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāties pret slimībām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāties pret uzbrucējiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāties pret apvainojumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāties no negaisa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargāties no agresijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sitiens trāpīja ausi. Andris sagrīļojās un, instinktīvi aizsargājoties, pacēla labo roku.</quote>
          <bibl>Bērce 4, 282.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai aizsargātos no smilšu vētras, nolēmām sasliet sev "alu" no kastēm, muciņām un teltenes.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 12, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Es jau nezināju, kur tu esi aizgājusi un kad pārnāksi," Ceplis gribēja teikt mierīgi, bet iznāca vēl asāk. "Gluži tāpat kā es nekad nezinu, kurp tu aizej un kad pārnāksi," Berta aizsargājās.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargāties:1/1/1" n="1">
          <def>Par dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ezis apstājas un pagriež snuķīti uz soļu pusi. Aizbēgt vairs nevar, jāaizsargās tāpat. Un viņš pieplok pie zemes..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 71.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[abinieku] indes dziedzeru sekrētiem ir liela nozīme, aizsargājoties no citu dzīvnieku uzbrukuma.</quote>
            <bibl>Sloka 1, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargbrilles:1" sortKey="aizsargbrilles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargbrilles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļļu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargbrilles:1/1" n="1">
        <def>Speciālas brilles, kas aizsargā acis (no kā kaitīga, piemēram, no spilgtas gaismas, svešķermeņiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iesākās [strīds] ar metinātāja aizsargbrillēm...Viņš pieprasīja tumšākus [stiklus].</quote>
          <bibl>Eglons 2, 340.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..druknais vīrs.. raušas no [motocikla] sēdekļa un noņem platās aizsargbrilles.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..miglojot [augļu kokus] jālieto darba tērps, gumijas zābaki, aizsargbrilles..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 159, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargbūve:1" sortKey="aizsargbūve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargbūve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargbūve:1/1" n="1">
        <def>Būve (kā) aizsargāšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ienaidnieka aizmugurē viņa ieguva vērtīgas ziņas par karaspēka štābu, aizsargbūvju un noliktavu atrašanās vietu..</quote>
          <bibl>Pad J 69, 92, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargcimdi:1" sortKey="aizsargcimdi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargcimdi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aizsargcimds, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargcimdi:1/1" n="1">
        <def>Speciāli cimdi roku aizsargāšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai tas ir pareizi, ka.. mēnešiem ilgi gandrīz ar kailām rokām būs jāmīcās pa sāli bez garajiem aizsargcimdiem?</quote>
          <bibl>Grīva 5, 130.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargdambis:1" sortKey="aizsargdambis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargdambis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bja, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargdambis:1/1" n="1">
        <def>Dambis, kas aizsargā pret postošu ūdens iedarbību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piejūras zemieņu apgūšanai, kuru zemes virsas līmenis zemāks par jūras augstāko un vidējo ūdens līmeni, ceļ aizsargdambjus (lai pasargātu platības no applūšanas)..</quote>
          <bibl>Zin T 64, 9, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..laivas pabrauc garām Jaunjelgavai, kur aizsargdambja lejasgalā vēl redzamas pavasara plūdos izskalotās bedres.</quote>
          <bibl>Vanags 3, 149.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargierīce:1" sortKey="aizsargierīce" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargierīce</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; tehn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargierīce:1/1" n="1">
        <def>Speciāla ierīce, kas aizsargā (no kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai nepieļautu grauzēju nokļūšanu no kuģiem krastā, nevienam kuģim neļauj pietauvoties, kamēr nav uzliktas īpašas aizsargierīces.</quote>
          <bibl>Ves 62, 3, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargjosla:1" sortKey="aizsargjosla" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargjosla</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargjosla:1/1" n="1">
        <def>Koku vai krūmu josla, kas aizsargā (piemēram, meža audzes, sējumus) no postošas vēja iedarbības. Zemes josla, kas aizkavē, (piemēram, uguns izplatīšanos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargjosla visgarām dzelzceļa stigai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai dārzus pasargātu no aukstajiem vējiem, ziemeļu pusē stāda koku vai krūmu aizsargjoslu.</quote>
          <bibl>Svinka 1, 215.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslīgi izveidotās mežu aizsargjoslas uzlabo klimatiskos un hidroloģiskos apstākļus Padomju Savienības sausajos apvidos, pazemina sauso vēju kaitīgumu, palīdz celt lauksaimniecisko kultūru ražu, pazemina augsnes eroziju.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbilstoši transporta kustības raksturam gar ielu braucamām daļām ir apzaļumotas aizsargjoslas.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 127, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargjosla:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsardzībai iekārtota josla.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[ienaidnieka] propagandisti savos laikrakstos vēl solījās atvairīt visus triecienus, stāstīja par vaļņiem un aizsargjoslām, kas viņiem palīdzēs..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargkrāsa:1" sortKey="aizsargkrāsa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargkrāsa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargkrāsa:1/1" n="1">
        <def>Dzīvnieku apmatojuma, apspalvojuma, ādas, arī olu krāsa, kas pielāgota apkārtnes dominējošai krāsai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzu dzīvnieku pielāgotība izpaužas arī tā saucamajā aizsargkrāsa, tādēļ tie var palikt ienaidniekam nepamanāmi. Zaļo sniedzi, piemēram, grūti atrast starp pļavas augiem; baltais zaķis, ziemai tuvojoties, apmaina iesarkani pelēko vilnu pret baltu.</quote>
          <bibl>Darvinisma pam 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šī mazā putniņa [upes tārtiņa] ligzda ir vienkārša bedrīte starp akmeņiem, un aizsargkrāsas olas tajā grūti ieraugāmas.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargkrāsa:1/2" n="2">
        <def>Maskēšanās krāsa (piemēram, zaļganpelēka, balta).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargkrāsas apmetnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mugurā [ģenerālim] aizsargkrāsas blūze, sajozta ar jaunu, dzeltenu siksnu.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mednieka] apģērbs nedrīkst izdalīties no apkārtnes fona. Apģērbam kā vasarā, tā rudenī jābūt pelēkā, brūnā vai aizsargkrāsa, bet ziemā piesnigušā mežā medniekam virs apģērba jāvalkā balts apmetnis.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 338.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsarglīdzeklis:1" sortKey="aizsarglīdzeklis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsarglīdzeklis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsarglīdzeklis:1/1" n="1">
        <def>Līdzeklis, kas aizsargā (pret ko kaitīgu, nevēlamu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsarglīdzeklis pret gripu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsarglīdzeklis pret saindētu gaisu, ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu organismā ir daudz aizsarglīdzekļu, kas aizkavē slimību attīstīšanos. Tā, piemēram, daudzus mikrobus, kad tie nonāk kuņģī, iznīcina sālsskābe..</quote>
          <bibl>Anat 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..medicīnai visu laiku nebija droša aizsarglīdzekļa pret masalām.. Tagad radīta ļoti iedarbīga dzīva vakcīna.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 18, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargmaska:1" sortKey="aizsargmaska" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargmaska</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargmaska:1/1" n="1">
        <def>Speciāla maska, kas aizsargā seju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzlikt aizsargmasku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Metinātāju aizsargmaska.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paukotāju aizsargmaska.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ripa [hokeja spēlē] spēcīgi trāpīja pa mūsu vārtsarga.. aizsargmasku..</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 285, 5.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargmaska:1/1/1" n="1">
          <def>Gāzmaska.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsargmaska pret radiācijas indīgajām vielām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ieelpojamā gaisa attīrīšanai un indīgo vielu aizturēšanai izmanto aizsargmaskas.. vai arī vates un marles maskas - apsējus.</quote>
            <bibl>Ves 62, 4, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargmežs:1" sortKey="aizsargmežs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargmežs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargmežs:1/1" n="1">
        <def>Meža vai krūmāju josla, kas aiztur plūstošās smiltis, kā arī aizsargā krastus un nogāzes pret izskalošanu un nobrukumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stādīt aizsargmežus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargmuita:1" sortKey="aizsargmuita" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargmuita</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargmuita:1/1" n="1">
        <def>Muita, ko uzliek importprecēm (kapitālisma apstākļos), lai veicinātu ražošanas attīstību iekšzemē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzlikt aizsargmuitu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augsta aizsargmuita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargmuitu sistēma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargorgāns:1" sortKey="aizsargorgāns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargorgāns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargorgāns:1/1" n="1">
        <def>Orgāns, kas veic aizsargāšanas funkcijas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gliemežnīca ir gliemenes mīkstā ķermeņa aizsargorgāns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēklām, kas ieslēgtas augļa čaulā un kam.. aizsargorgāna vietu izpilda augļa čaula,.. sēklapvalks ir vāji attīstīts..</quote>
          <bibl>Augļkop 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargpote:1" sortKey="aizsargpote" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargpote</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargpote:1/1" n="1">
        <def>Pote, kas padara organismu neuzņēmīgu pret kādu (parasti lipīgu) slimību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu dienās potē aizsargpotes pret daudzām slimībām.. Visos šajos gadījumos cilvēka organismā ievada vai nu novājinātus, vai nedzīvus mikrobus.</quote>
          <bibl>Anat 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liela nozīme cīņā pret lipīgajām slimībām ir aizsargpotēm. Ar aizsargpotēm organismā jau iepriekš ievada vielas, kas pasargā no saslimšanas.</quote>
          <bibl>Švinka 1, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmo aizsargpoti zīdainis saņem jau dzemdību namā.</quote>
          <bibl>Ves 66, 7, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargpotēšana:1" sortKey="aizsargpotēšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargpotēšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargpotēšana:1/1" n="1">
        <def>Potēšana, ko izdara, lai pasargātu no saslimšanas ar kādu (parasti lipīgu) slimību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargpotēšana pret tīfu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi liela nozīme cīņā pret difteriju ir pareizai aizsargpotēšanai. To izdara, ievadot organismā nekaitīgu, novājinātu difterijas indi..</quote>
          <bibl>Ves 62, 10, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargreakcija:1" sortKey="aizsargreakcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargreakcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargreakcija:1/1" n="1">
        <def>Process, tas noris organismā, lai to pasargātu no kā nevēlama (piemēram, no inficēšanās, saslimšanas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nogurums, saguruma sajūta ir dabiska organisma aizsargreakcija, kas pasargā no pārmērīgas.. nervu šūnu sasprindzināšanas.</quote>
          <bibl>Ves 62, II, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vitamīniem] ļoti liela loma organisma aizsargreakciju izraisīšanā [cīņā ar infekciju]..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargs:1" sortKey="aizsargs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargs:1/1" n="1">
        <def>Priekšmets, ierīce, iekārtojums, kas aizsargā (pret ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Reklāmai un lasītāja piesaistīšanai labi kalpo [grāmatas] apvāki, tie noder arī kā grāmatas vāka aizsargs..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 8, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažiem cirvjiem.. zem kāta cauruma izveidots īpašs kāta aizsargs.., kas pasargā kātu no ātras nolietošanās.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sirds, kas vārgam līdzi jūt, Zobens, kas spēj aizsargs būt - Kurā pusē tāda sirds? Kurā pusē zobens mirdz?</quote>
          <bibl>Rainis I, 399.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>tehn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ierīce (mašīnu, iekārtu u. tml.) aizsargāšanai, nodrošināšanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Automobiļa dubļu aizsargs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Elektriskās strāvas aizsargs.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargs:1/1/2" n="2">
          <def>Ierīce (šaujamierocī) patvaļīga šāviena novēršanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Elksnītis paņem ieroci un parāda, kā rīkoties. "Kad jāšauj, tad, lūk, tā: jānoņem aizsargs, jānotēmē un jānospiež gailis."</quote>
            <bibl>Grīva 6, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargs:2" sortKey="aizsargs" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizsardze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -džu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargs:2/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fizk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sporta spēles komandas dalībnieks, kas veic aizsardzības funkciju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargu uzdevums [hokejā] nav tikai aizsargāt savus vārtus, bet viņiem arī jāprot attiecīgā momentā ievadīt pretuzbrukumu.</quote>
          <bibl>A Pētersons 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>.."Daugavas" centra uzbrucējs.. veikli atbrīvojas no pretinieka aizsarga un ar spēcīgu sitienu gūst pirmos vārtus.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 100, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargs:2/2" n="2">
        <def>Buržuāziskās Latvijas militāri fašistiskas organizācijas biedrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsardžu nodaļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsargu organizācija uzsūca sevī reakcijas aktīvāko daļu..</quote>
          <bibl>Lācis 12, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sūrumu viņš pazina agrāk kā godīgu zemnieku, kas Ulmaņa laikos necentās sēdēt pie viena galda ar zemes varenajiem - aizsargiem un zemsaviešiem [Zemnieku savienības partijas vīriem].</quote>
          <bibl>Sakse 7, 436.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Frickalns [lielsaimnieks] jau bija apvilcis garos zābakus un aizsarga formu..</quote>
          <bibl>Birze 3, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargstabiņi:1" sortKey="aizsargstabiņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargstabiņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aizsargstabiņš, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargstabiņi:1/1" n="1">
        <def>Stabiņi (ceļa malās), kuri brīdina par kraujām vietām, kā arī aizkave krišanu, slīdēšanu no kraujas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu redzami baltie aizsargstabiņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudens mēnešos [ceļu meistars] Ojārs gribēja distances bīstamākajās vietās uzstādīt jaunus ceļu aizsargstabiņus un atjaunot vecos.</quote>
          <bibl>Zv 55, 3, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nerunāsim par Gruzijas kara ceļu, šo lielisko maģistrāli, kas gandrīz visā.. garumā asfaltēta, kam gar malām rindojas aizsargstabiņi..</quote>
          <bibl>Zv 57, 22, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargstikls:1" sortKey="aizsargstikls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargstikls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargstikls:1/1" n="1">
        <def>Stikls (arī cits caurspīdīgs materiāls), ko izmanto, lai aizsargātu, piemēram, acis, seju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšs aizsargstikls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz autoostas pusi lēni nogriežas.. autobusi. Aiz aizsargstikla [redzams] steigā saplūkts lauku ziedu pušķis..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bija sniegputenis un vējš. Tas apbēra starmetēju ar pārslām.. Drīz vien uz aizsargstikla bija izveidojusies bieza, balta kārta..</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargvalnis:1" sortKey="aizsargvalnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargvalnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargvalnis:1/1" n="1">
        <def>Valnis, kas veidots aizsardzībai (pret ko) vai pasargāšanai (no kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cietokšņa aizsargvalnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lai pasargātu kuģošanas kanālu no smilts uznesumiem, gar abām pusēm uzcelts kas līdzīgs aizsargvalnim - mākslīgas salas un zemes dambji..</quote>
          <bibl>Zv 56, 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mandeles ir.. svarīgs aizsargvalnis [pret] daudzām slimībām.</quote>
          <bibl>Ves 62, 2, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsargviela:1" sortKey="aizsargviela" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsargviela</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsargviela:1/1" n="1">
        <def>Viela, kas aizsargā (no kā kaitīga).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsa ir laba aizsargviela oksidēšanos.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsargviela:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti dsk.; med.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Viela, kas pasargā (no kā organismam kaitīga).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mazs bērniņš vēl nespēj veidot pats aizsargvielas pret infekcijas slimībām un saņem tās ar mātes pienu.</quote>
            <bibl>Skulme 3, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsarkt:1" sortKey="aizsarkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsarkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sarkstu, -sarksti, -sarkst, pag. -sarku; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsarkt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt sārtoties, kļūt sārtam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīta pusē jau visa debess aizsarkusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viegla migliņa sāka kūpēt no jumtiem. Saule aizsarka kā metāla ripa, kad tai palēnām pūš dvašu virsū.</quote>
          <bibl>Upīts III, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pati [meitene] nomazgājusies dzestrajos burbuļos, un nu viņas vaigi atgādināja aizsarkušas, valganas brūklenes.</quote>
          <bibl>Salenieks 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsarmot:1" sortKey="aizsarmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsarmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsarmot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar sarmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs aizsarmojis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kam nebija ne pagales malkas mājās, ne karstas viras ar tauku plēvi, tas raudzījās izmisis aizsarmojušās rūtīs..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 512.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziema.. pieputināja visas malas ar sniegu. Cilvēkiem aizsarmoja uzacis un skropstas, dažam zirgam pie siltā purna karājās lāstekas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 511.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsārtis:1" sortKey="aizsārtis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsārtis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsārtis:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas kļuvis mazliet sārts, sācis sārtot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsārtis rožu pumpurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsārtušas ogas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vaigi tam aizsārtuši.</quote>
          <bibl>ME I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsaukt:1" sortKey="aizsaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-saucu, -sauc, -sauc, pag. -saucu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaukt:1/1" n="1">
        <def>Ar saucienu aicināt (prom). <mentioned>imperf.</mentioned> Saukt prom. Aicināt (kur, pie kā, kam līdzi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsaukt zēnu no sporta laukuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brigadieris aizsaucis traktoristu sev līdzi uz lauku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pat ziņkāros puikas mātes aizsaukušas prom, labi saredzēdamas, ka ne jau parastais pārkravāšanās skats šodien novērojams.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 54.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsaukt:1/1/1" n="1">
          <def>Par dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Paēdušas, pīles aizpeld ezera vidū, mātītes pēkstēdamas aizsauc arī pīlēnus līdzi..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 97.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsaukt:1/1/2" n="2">
          <def>Aicināt, likt ierasties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..lielskungs aizsaucis vienu mednieku uz muižu..</quote>
            <bibl>LTTP VI, 1, 162.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsaukties:1" sortKey="aizsaukties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsaukties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-saucos, -saucies, -saucas, pag. -saucos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaukties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt saukt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesaukties. Iekliegties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns pa miegam aizsaucās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzirdējis dzērves aizsaucamies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsaule:1" sortKey="aizsaule" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsaule</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaule:1/1" n="1">
        <def>Mītiskos priekšstatos - veļu valsts, viņpasaule.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lībji ticējuši uz jaunu dzīvi aizsaulē.</quote>
          <bibl>ME I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsaule:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ēnas puse.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balti slimnieki [slimnīcas] aizsaules pusē gubām saguluši plaši atvērtos logos.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsēdēties:1" sortKey="aizsēdēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsēdēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sēžos, -sēdies, -sēžas, pag. -sēdējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsēdēties:1/1" n="1">
        <def>Pārāk ilgi (kur) nosēdēt, pārāk ilgi (kur) uzturēties, aizkavēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsēdēties ciemos līdz vēlai naktij.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis [priekšsēdētājs], kā parasts, aizsēdējās par ilgu pagasta izpildkomitejā.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 296.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tālāko sarunu pārtrauca sirēna, kas aicināja atgriezties pie darba. Pusdienas laiks bija beidzies. "Aizsēdējāmies!" sekretārs paskatījās pulkstenī un aizgāja uz konstruktoru biroju.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsēdināt:1" sortKey="aizsēdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsēdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsēdināt:1/1" n="1">
        <def>Aicināt (kādu), pavēlēt vai palīdzēt (kam) nosēsties (kur, aiz kā, kam priekšā u. tml.). Nosēdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsēdināt skolēnu pēdējā solā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsēdināt bērnus tālāk no uguns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aizsēdināti pieaugušajiem priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aizsēdināja jauno pāri galda galā.</quote>
          <bibl>ME I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsegs:1" sortKey="aizsegs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsegs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsegs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>lok.: aizsegā</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tas, kas, atrodoties kam priekšā, aizklāj, aizsedz, paslēpj.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšs loga aizsegs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šaut no aizsega.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..labākā paslēptuve ir krūmi, aiz kuriem mednieks stāv vai sēž, novērojot apkārtni. Ja krūmu nav, tad savij kādu piemērotu aizsegu no koku zariem vai kociņiem..</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 316.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melns [mākoņu] aizsegs bez apmalas un robežām noklājies gar visu [debesu] malu..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..necaurredzams palmu aizsegs paslēpj.. visu jūras līci.</quote>
          <bibl>Zv 53, 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pacelt pagātnes gadsimtu aizsegu mums palīdz.. tautas ticējumi un dziesmas, kuras tauta iznesusi cauri daudzām paaudzēm.</quote>
          <bibl>Zv 58, 22, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsegs:1/1/1" n="1">
          <def>Tas, tos, aizsedzot (ko), pasargā (no kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Slēpdama muti no negaisa brāzieniem, Aina atkal un atkal ceļ tai priekšā plakano rokassomu. Nekāds drošais aizsegs tā nav.</quote>
            <bibl>Niedre 10, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Motociklam ļoti vēlams piestiprināt kāju aizsegus. Tie sargā ne tikai no vēja, bet arī no lietus un dubļiem.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 46, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gliemežiem ir arī ārējais aizsegs - spirāliski savītas čaulas veidā.</quote>
            <bibl>Zv 55, 9, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsegs:1/1/2" n="2">
          <def>Tādos apstākļos (atrasties vai darboties), kur kaut kas aizsargā (no kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vareno priežu aizsegā ieslēpies ciems.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vīri [mednieki] stāv nekustīgi kāda stumbra vai krūmāja aizsegā, bises šaušanas gatavībā turēdami.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Miglas aizsegā slēpdamies, eskadrons iedrāzās pilsētā.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 74, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vācu kreiseris.. nakts aizsegā pazudis no savas bāzes Ziemeļnorvēģijā.</quote>
            <bibl>Cīrulis 1, 178.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsegt:1" sortKey="aizsegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sedzu, -sedz, -sedz, pag. -sedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsegt:1/1" n="1">
        <def>Sedzot, aizliekot (ko) priekšā, panākt, ka nav redzams vai ir mazāk redzams. Sedzot (ko) priekšā, pasargāt, apslēpt u. tml. Aizklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsegt plauktu ar aizkaru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsegt ar plaukstām acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Istabas logi, kas izgāja uz ielas, bija aizsegti viegliem mežģīņu aizkariem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 52, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa atkrita dīvānā un, seju plaukstām aizsegusi, sāka raudāt..</quote>
          <bibl>Grants 7, 161.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti noderīgi ir slimnieka tuvumā aizsegt elpošanas ceļus - degunu un muti - ar marles masku.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 248, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsegt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizklāt (ko kam priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsegt logam priekšā segu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsegt:1/2" n="2">
        <def>Atrodoties vai aizvirzoties kam priekšā, neļaut (ko) saskatīt. Aizklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jūru aizsedz kāpu priedes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matu sprogas aizsegušas meitenes pieri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..biezas portjeras aizsedza durvis..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 478.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lielais skapis, pagriezts, lai tēvam no durvīm nevelk, aizsedza gultu.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 5, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ienācēja seju sākumā neredzēja, jo to aizsedza zaļgana, pagalam noļukuši.. platmale.</quote>
          <bibl>Birze 4, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļauns darbs nav aizsedzams pat kapa smiltīm.</quote>
          <bibl>LSP (N) 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tukšumu ar vārdiem neaizsegt...</quote>
          <bibl>Brīdaka 1, 63.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsegt:1/2/1" n="1">
          <def>Par mākoņiem, miglu, dūmiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mākoņi aizsedza zvaigznes, un istaba iegrima tumsā.</quote>
            <bibl>Kar 51, 4, 313.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No purviem un pļavām ceļas migla un aizsedz apkārtni, neļaujot neko saredzēt.</quote>
            <bibl>Fimbers 2, 24.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule, ugunsgrēku dūmu aizsegta, izskatījās sarkana..</quote>
            <bibl>Grants 5, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsegt:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izvirzoties pirmajā vietā, apgrūtināt vai mazināt iespēju saskatīt būtisko.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Raiņa literārās darbības aplūkojumos gan parasti pasacīts, ka tas ["Ilja Muromietis"] ir pēdējais izcilākais Raiņa dramaturģiskais darbs, bet šīs lugas analīzi tā arī aizsedz lielā dzejnieka agrākie dramatiskie darbi.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 285.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[jaunajam rakstniekam] detaļa, atsevišķi sadzīves fakti dažkārt aizsedz būtisko, galveno.</quote>
            <bibl>Kar 54, 5, 98.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsegties:1" sortKey="aizsegties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsegties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sedzos, -sedzies, -sedzas, pag. -sedzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsegties:1/1" n="1">
        <def>Uzklājot, pārklājot sev (ko) pāri, aizklājot (ko) priekšā, panākt, ka tiek aizsargāts, nav redzams vai ir grūtāk saskatāms. Aizklāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsegties ar plīvuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsedzoties no saules ar banānu lapām, bērni [Indonēzijā] ziņkārīgi aplūko mūs [tūristus] un mūsu mašīnu.</quote>
          <bibl>Zv 53, 11, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[viņš] sēdēja, ar platu avīzi aizsedzies, kādā lasītavā Somijā.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 345.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsegties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par sauli, debesīm, tāli u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Debesis aizsegušās tumšiem mākoņiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule aizbrida atkal aiz mākoņiem, aizsegdamās tumši, cieši, it kā līdz pašam vakaram negribētu vairs rādīties.</quote>
            <bibl>Apsīšu J 3, 49.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sāk pamazām snigt.. Tālums aizsedzas ar pārslu šķidrautu.</quote>
            <bibl>Austriņš 2, 179.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsērējums:1" sortKey="aizsērējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsērējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsērējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizsērēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Upes grīvas aizsērējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsērējums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → aizsērēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdensvada caurules aizsērējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakar uz beigām gan [traktors] sāka drusku klepot, es jau nobijos... domāju, ka nav kas nopietnāks. Bet, kad drusku parakņājos motorā, izrādījās, ka tikai mazs aizsērējums.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 316.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..caurulē aizsērējumu radījis drenu tīklā iekļuvis.. kurmis vai varde.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsērēt:1" sortKey="aizsērēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsērēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sērē, pag. -sērēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsērēt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt seklam (no smilts, dūņu, dubļu u. tml. sanesumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vecdaugavas lejas loks.. ar katru gadu vairāk aizsērē..</quote>
          <bibl>Bērn 49, 3, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lūk, [ļaudis] attīra aizsērējušo grāvi vai upīti.</quote>
          <bibl>Zv 58, 22, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kanāls jau sen aizsērējis un aizaudzis ar zāli.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 154, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsērēt:1/2" n="2">
        <def>Aizsprostoties, aizķept (ar netīrumiem, gružiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdensvada caurules aizsērējušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tralera motorsūknis drīz vien sabojājas: aizsērē cilindri.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 113.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klausies,.. sējmašīnai renītes aizsērējušas.</quote>
          <bibl>PL Siev 64, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki, kuri smēķē pīpes vai lieto cigarešu iemutes, zina, ka iemute aizsērē, tas ir, ka uz tās sieniņām nosēžas sveķaina viela.</quote>
          <bibl>Ves 59, 2, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai meklē?" Kangizera balss pavisam aizsērējusi..</quote>
          <bibl>Bels 1, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsērt:1" sortKey="aizsērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-seru, -ser, -ser, pag. -sēru; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsērt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt sērt (riju), bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsērta rija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsērt:2" sortKey="aizsērt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-seru, -ser, -ser, pag. -sēru; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsērt:2/1" n="1">
        <def>Daļēji piepildot (ar smiltīm, akmeņiem u. tml.), padarīt seklu (upi, ezeru u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsērt zivju dīķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Velns vienreiz apņēmies Daugavu aizsērt vairāk vietās. Zināms, tur nu vajadzējis pulku akmeņu...Citā reizē velns.. aizsēris Ķegumu.</quote>
          <bibl>LTTP V, 383.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsēst:1" sortKey="aizsēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sēstu, -sēsti, -sēst, pag. -sēdu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsēst:1/1" n="1">
        <def>Aizsēsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsēst tālu prom no citiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Es aizsēdu aiz galdiņa Ar vītola vainadziņu.</quote>
          <bibl>LD 3557.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsēsties:1" sortKey="aizsēsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsēsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sēžos, -sēdies, -sēžas, arī -sēstos, -sēsties, -sēstas, pag. -sēdos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsēsties:1/1" n="1">
        <def>Nosēsties (kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aizsēdušies pieaugušajiem priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs aizsēdies gaismai priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsēsties tālu no skolotāja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais Piķis aizsēdas aiz galda, iesmēķēja savu garo pīpi..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 294.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artūrs aizsēdas Ģirta vietā, bet tēvocis novietojās blakus.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsiet:1" sortKey="aizsiet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsiet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sienu, -sien, -sien, pag. -sēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsiet:1/1" n="1">
        <def>Sienot aizdarīt ciet (galu, malas u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Siet ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsiet miltu maisu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsieta mugursoma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liene piegāja pie mazā skapīša, atslēdza to un izņēma no tā rūpīgi aizsietu mazu paciņu.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 122.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aizsēja kulēm galus ciet,.. lai neviens no cietumniekiem [vēžiem] neizspruktu..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 189.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsiet:1/1/1" n="1">
          <def>Sasiet, sastiprināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsiet mezglu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsiet šķūnīša durvis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tikai tos vārtus neslēdz, kas ar lūku aizsieti..</quote>
            <bibl>LTP 312.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš paprasīja Edai aizsienamās auklas. Nosēja [maisus] pamatīgi, lai neviens grauds neizsprauktos.</quote>
            <bibl>Jansons 2, 122.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsiet:1/1/2" n="2">
          <def>Sienot (kam ko priekšā), aizklāt ciet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Antīkā pasaulē taisnības un likumības dievieti Temīdu mēdza attēlot ar aizsietām acīm.</quote>
            <bibl>Cīņa 64, 142, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsiet:1/1/3" n="3">
          <def>Sienot (kam ko priekšā), aizsegt, apsegt. Sienot piestiprināt (kam priekšā), apsiet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsiet plīvuru sejai priekšā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..lielu ādas priekšautu aizsējis pār krūtīm, viņš [kalējs] kala..</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 221.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mazā Dace, aizsietu priekšautiņu, baltu lakatiņu galvā, dziedādama uzkopj istabu.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 24.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saposies, par spīti neciešamajam karstumam aizsējis jaunu kaklasaiti, viņš soļoja pa N. ielu..</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 92.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsieties:1" sortKey="aizsieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sienos, -sienies, -sienas, pag. -sējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsieties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsiet sev (ko) priekšā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laura sēdēja.., mazu, apmargotu priekšautiņu aizsējusies.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eglīte viņu [biedreni] sagaida viegli pietvīkusi un mājīga, ģērbusies gaišā, nātnā blūzē ar atrotītām piedurknēm un priekšautu izsējusies.</quote>
          <bibl>Brutāne 4, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā no tām [istabām] kāda pajauna, spilgti krāsainu priekšautu aizsējusies sieviete darbojās ar putekļu sūcēju...</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 488.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsieties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt aizsietam, it kā bez darītāja gribas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaklauts aizsējies pārāk cieši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mezgls man aizsējies tā, ka nevar atraisīt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsijāt:1" sortKey="aizsijāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsijāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsijāt:1/1" n="1">
        <def>Sijājot aizbirdināt (aiz kā, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsijāt miltus bļodai garām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsiksnot:1" sortKey="aizsiksnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsiksnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsiksnot:1/1" n="1">
        <def>Apņemt, nostiprināt (ar siksnām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un kādu dienu stāvēja pagalmā aizjūgts zirgs, un meita nesa Driķīša kastes un somas, siksnām aizsiksnotas un spožām pogām apsistas.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsīkt:1" sortKey="aizsīkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsīkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sīc, pag. -sīca; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsīkt:1/1" n="1">
        <def>Sīcot attālināties (parasti par kukaiņiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsīca odu bariņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetušas loku, tās [ienaidnieka lidmašīnas] aizsīc projām kā saniknotas lapsenes, un viss atkal top kluss.</quote>
          <bibl>Kar. 60, 5, 49.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsīkt:1/1/1" n="1">
          <def>Par lodēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[zēns] dzirdēja lodi aizsīcam sev pār galvu.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 315.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsīkties:1" sortKey="aizsīkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsīkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sīcas, pag. -sīcās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsīkties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt sīkt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesīkties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie loga rūts aizsīcās ods.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsist:1" sortKey="aizsist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-situ, -sit, -sit, pag. -situ; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/1" n="1">
        <def>Sitot aizdarīt (ar naglām, tapām u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Sist ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsist kasti ar naglām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[puika] pavasarī te [bērzam] sulas tecināja, lāsteku izrāvis, bet caurumu aizmirsis aizsist, koks par velti lai noasiņo.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 84.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/1/1" n="1">
          <def>Aizdarīt, piesitot, piestiprinot (ko priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ēkas logi nebija iestikloti, bet aizsisti ar dažādiem dēļu galiem.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 238.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..labu laiku mājiņa stāvēja tukša, ar dēļiem un finieru gabaliem aizsistām logu acīm.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/2" n="2">
        <def>Ar spēku grūžot, strauji aizvērt (logu, durvis, vārtus u. tml.). Aizcirst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizsit atvērto logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sparīgi viņš atver durvis un aizsit, ka visa māja nolīgojas.</quote>
          <bibl>Upīts 6, 132.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kristīne Dziesma iešauj krāsnī priekšpēdējo baltmaizes cepienu. Viņa aizsit cepeškrāsns durtiņas un atliec muguru.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar troksni aizsilis "Pobedas" durvis, uz mājas pusi nāca Arkādijs.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 219.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/2/1" n="1">
          <def>Strauji, ar troksni aizvērt (sīkus priekšmetus, ierīces u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizkūpinājis, [večuks] ar skaņu klakšķi aizsita pīpes vāciņu..</quote>
            <bibl>Vanags 8, 140.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[kareivis] sadudzis ar sparu aizsita šautenes aizslēgu.</quote>
            <bibl>Grants 5, 94.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kabinetā viņš [direktors] parasti nevarēja mierīgi nosēdēt: aizsita dokumentu mapi, nometa sāņus, piecēlās un aizgāja.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[meitene] aizsit biezo dienasgrāmatu..</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 219.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tikko muti atkal pavērusi, Osiene to aizsita ciet: Tāle [negaidīta] iznāca no istabas apsveicināties.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 714.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/2/2" n="2">
          <def>Pēkšņi pārtraukt (elpu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laukā vēja pūtiens, ap mājas stūri brāzdamies, aizsita elpu.</quote>
            <bibl>Grants 4, 88.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nejaukais vējš, virpulī sagriezdamies, aizsita elpu..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 1053.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/3" n="3">
        <def>Ar sitienu vai grūdienu aizvirzīt (kam garām, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsist bumbu līdz vārtiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsist bumbu mērķim garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad tēvocis ar knipi aizsita cigaretes galu un ātriem soļiem piegāja pie mašīnas.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsist:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar strauju kustību aizlikt (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..saimnieks ar Osi paskatījās tik stingri, ka viņi [abi Andri] aizsita plaukstu mutēm priekšā un apvaldījās.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsisties:1" sortKey="aizsisties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsisties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sitos, -sities, -sitas, pag. -sitos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsisties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar troksni strauji aizvērties. Izcirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klaudzēdamas aizsitas ārdurvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..spēcīgas atsperes rautās durvis ar blākšķi bij aizsitušās ciet.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smagi tie [cietuma vārti] veras, ielaiž mūs, aizsitas ciet.</quote>
          <bibl>Brodele 18, 464.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāja klabēt rakstāmmašīna. Aizsitās grāmatu vāki, pa galdiem aizripoja zīmuļi.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsisties:1/1/1" n="1">
          <def>Spēji slīdot, aizdarīties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nebūtu atskanējis šis īsais, švīkstošais troksnis, ar kādu aizsitās nelielā [durvju] bulta, Ilze varbūt mierīgi turpinātu mazgāt plīti.</quote>
            <bibl>Brodele 14, 211.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsisties:1/1/2" n="2">
          <def>Tikt pēkšņi pārtrauktam (par elpu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Spējā skrējienā aizsitās elpa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jau pēc dažiem simts metriem iebraucām biezā vižņu masā. Motoram aizsitās elpa. Kad atkal to iedarbināja, laiva lēnām virzījās uz priekšu.</quote>
            <bibl>Kar 51, 3, 236.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsisties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>refl.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti strauji aizvirzīties (aiz ka), parasti slēpjoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsisties aiz mājas stūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsisties aiz priedes.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskaitīt:1" sortKey="aizskaitīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskaitīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskaitīt:1/1" n="1">
        <def>Skaitot nonākt (līdz noteiktam skaitlim).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nolēma vēlreiz aizskaitīt līdz simtam. Aizskaitīja.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskaitīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Skaitot (ko) no galvas, nonākt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskaitījis dzejoli līdz pusei, zēns apstājās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskalot:1" sortKey="aizskalot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskalot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskalot:1/1" n="1">
        <def>Skalojot, ar ūdens strūklu, plūsmu, aizvirzīt, aiznest. <mentioned>imperf.</mentioned> Skalot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kanāla laipas ir aizskalotas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Palu laikā upīte stipri pārplūda un aizskaloja cielaviņas perēklīti.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jūlijā lietus gāž no melniem padebešiem un upes aizskalo sējumus un sienu.</quote>
          <bibl>Vanags 11, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar ielas malām plūda duļķainas straumes, aizskalodamas gružus un netīrumus.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vai es neteicu, ka vajag dziedāt.. Paši redzat, ka nogurums kā ar vēsu ūdeni aizskalots.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..siltās, saulainās dienas palika un aizskaloja ziemu trauksmainām palu straumēm.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 143.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskalot:1/1/1" n="1">
          <def>Skalojot, ar ūdens strūklu, plūsmu, aizvirzīt, (kur, līdz kādai vietai, cik tālu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Palu ūdeņi aizskalojuši baļķus līdz tiltam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viļņi lielāko daļu [kuģa] kravas bija aizskalojuši jūrā..</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 97, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns cīnās ar kādu saltu vilni, kas draud viņu aizskalot vēl tālāk un tālāk..</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 277.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskaloties:1" sortKey="aizskaloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskaloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskaloties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizskalot. Tikt aizskalotam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cietās daļiņas no augsnes aizskalojas pavasarī ar sniega ūdeņiem un vasarā ar spēcīgu lietus gāžu ūdeņiem.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaļķis zūd no augsnes.. Tas izskalojas un aizskalojas ar drenu [ūdeņiem] un citiem ūdeņiem.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskandināt:1" sortKey="aizskandināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskandināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskandināt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt skandināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spēlētāja aizskandināja kokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolēns aizskandināja zvaniņu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskandināt:1/1/1" n="1">
          <def>Iesākt dziedāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Osiene aizskandināja [tautas dziesmas] Kulies pati, kungu rija, un pēc tam. Ai vācieti, velna bērns..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 258.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskandināt:1/2" n="2">
        <def>Panākt, ka aizskan.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskandināt dziesmas pār novadu novadiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskandināt dziesmas līdz kaimiņu robežām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašaizliedzīgs darbs izslavinājis un tālu aizskandinājis daudzu [mūsu republikas] lopkopju vārdus..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 268, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskanēt:1" sortKey="aizskanēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskanēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -skan, pag. -skanēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskanēt:1/1" n="1">
        <def>Skanot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu baltās sniega segas klātajās nogāzēs aizskan jauno slēpotāju.. balsis.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 6, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iedimdas soļi, aizskan.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts klusumā dīvaini aizskanēja viņa soļu troksnis - aizvien tālāk un tālāk -, kamēr beidzot izgaisa pavisam.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvani vien aizskanēja, kāziniekiem aizbraucot.</quote>
          <bibl>ME pap I, 48.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskanēt:1/1/1" n="1">
          <def>Skanot aizplūst (kam garām, kam pāri, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tālu, tālu pāri klusajam ezera līmenim aizskanēja dziesma.</quote>
            <bibl>Kar 59, 7, 73.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pneimatisko āmuru ašā dārdoņa aizskanēja tālu pāri ūdeņiem un lielajai rūpnīcai..</quote>
            <bibl>Zv 52, 8, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kliedzieni aizskanēja līdz pat kaimiņiem.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 260.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vasara aizskanēja kā dziesma pār mežu galiem. Pienāca rudens..</quote>
            <bibl>Vanags 10, 36.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskanēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt plaši pazīstamam, zināmam. Izplatīties (par ziņām, slavu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..ziņa par latvjiem [sarkanajiem strēlniekiem] dzimtenē aizskan, Kā zīle no ciema uz ciemu tā skrien.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 74.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ar pēckara epopejām latviešu padomju literatūras vārds aizskanēja tālu Padomju zemē.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 172.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tālu aizskanējusi arī Rīgas parku un tiltu slava.</quote>
            <bibl>Rīgas B 60, 50, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskanēties:1" sortKey="aizskanēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskanēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -skanas, pag. -skanējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskanēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt skanēt. Iesākt skanēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieskanēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur aizskanējās zvārgulītis.. Aizskanējās vienreiz, otrreiz un noklusa.. Pēc brīža aizskanējās atkal..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Netālu aizskanējās dziesma. Svešiem vārdiem, vientulīgu un skumju motīvu.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskanējās Bēthovena simfonijas akordi. Skaņas cēlās svinīgi un grima, brīžiem piešalkdamas visu telpu, brīžiem noplakdamas zāles krēslainajos stūros.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 11, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskape:1" sortKey="aizskape" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskape</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -pju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskape:1/1" n="1">
        <def>Vieta, telpa aiz skapja.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skaļi smiedams, puika izlien no aizskapes un izskrien pa durvīm..</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 468.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskart:1" sortKey="aizskart" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskart</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skaru, -skar, -skar, pag. -skāru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskart:1/1" n="1">
        <def>Pieskarties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja neuzmanības dēļ strādnieks paceļ vāku vai aizskar kaut kādu detaļu, [ķīmiskās tīrīšanas] mašīna.. apstājas.</quote>
          <bibl>Zv 51, 12, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceptās gaļas šķēles Uģis nemaz neuzdrošinājās aizskart, jo tās bija ēdamas ar nazi un dakšiņu. Bet tie bija tādi rīki, ar kuriem viņš vēl neprata pienācīgi veikli rīkoties.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamanu ilksis aizskar egles zarus..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elzai patīk agrie gājieni pa klusajām ielām.. Spirgta rīta vēsma nāk pretim un aizskar pieri.</quote>
          <bibl>Brutāne 4, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pazīstama balss pēkšņi aizskāra manu dzirdi kā patīkams glāsts.</quote>
          <bibl>Zv 50, 4, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskart:1/2" n="2">
        <def>Aizvainot, arī pazemot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskaroša piezīme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Justies aizskartam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdējā frāze [pilsētas] mēru stipri aizskāra, kaut gan Bimlejs nemaz nedomāja ironizēt un viņu aizskart..</quote>
          <bibl>Berģis 1, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es redzu, ka [tēvoča] jautājums viņu aizskar, un izjūtu dziļu sašutumu par tēvoča netaktiskumu.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 53.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskart:1/2/1" n="1">
          <def>Aizvainot (pašlepnuma, patmīlības u. tml. jūtas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizskart goda jūtas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[leitnants] noprata, ka pulkveža aizrādījums aizskāris bataljona komandiera patmīlību.</quote>
            <bibl>Grants 5, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [saimnieka] vārdos skanēja tā pati zobgalība un nicināšana, kas.. aizskāra Lienes uztrauktās jūtas.</quote>
            <bibl>Blaumanis 2, 78.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jānis lēnām atgriezās no loga. Viņa sejā bij redzams apvainojums un aizskarts lepnums.</quote>
            <bibl>Upīts II, 53.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskart:1/3" n="3">
        <def>Apdraudēt, ierobežot (tiesības, intereses u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskart valsts intereses.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>1777. gada pavasarī Vidzemē iesākās nesaudzīga izrēķināšanās ar zemniekiem, kuru vienīgais noziegums bija sūdzību iesniegšana, kurās bija aizskarta dzimtbūšanas iekārta.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ciema meitas dancināja zaldāti, tiem katram sava izredzētā, viens otra tiesības te neaizskāra, tāds te nerakstīts, bet tāpēc jo stingrāk ievērojams likums.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 553.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskart:1/4" n="4">
        <def>Neilgi pakavēties (pie kāda jautājuma vai temata, runājot vai rakstot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Referents aizskāra arī dažas mazāk izpētītas problēmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gribētos, lai šajās žurnālista piezīmēs aizskartais jautājums rastu atsaucību.. un - pats galvenais - praktisku atrisinājumu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 13, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskārums:1" sortKey="aizskārums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskārums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskārums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizskart (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Goda aizskārums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patmīlības aizskārums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Marta nosēdās pie draudzenes gultas. Dusmu viņai vairs nebij, viņa bij Zelmai piedevusi pirmītējo aizskārumu.</quote>
          <bibl>Upīts II, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar cietu gribu viņš aizskāruma mazisko smeldzi nokratīja kā pelavas no svārkiem..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1011.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskārums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → aizksart (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesību aizskārums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īpašnieks var prasīt novērst ikkatru viņa tiesību aizskārumu, kaut arī šie aizskārumi nebūtu saistīti ar valdījuma atņemšanu.</quote>
          <bibl>AT Biļ 60, 3, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskrabināties:1" sortKey="aizskrabināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskrabināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskrabināties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt skrabināties un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieskrabināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz lādes aizskrabinājās pele.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskraidīt:1" sortKey="aizskraidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskraidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskraidīt:1/1" n="1">
        <def>Skraidot attālināties, aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aizskraidījuši līdz mežam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskrambāt:1" sortKey="aizskrambāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskrambāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskrambāt:1/1" n="1">
        <def>Ievilkt nedziļu skrambu. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieskrambāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskrambāta seja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskrambāt vietu kokam, kur jāzāģē.</quote>
          <bibl>ME pap I, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskriet:1" sortKey="aizskriet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskriet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skrienu, -skrien, -skrien, arī -skrēju, -skrej, -skrej, pag. -skrēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1" n="1">
        <def>Skrienot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Skriet prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene aizskrien neatskatīdamās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skriešus aizksriet.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūta.. aizskrēja tā, ka pēdas vien nozibēja.</quote>
          <bibl>Vanags 8, 147.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zem grīdas, sīki grabinādama, aizskrien pele.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aizskrēja kā viesulis un karstumā nemaz neapskatījās, vai ezis arī skrien vai ne.</quote>
          <bibl>LPT 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1/1" n="1">
          <def>Skrienot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, kam garām, kam priekšā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizskriet uz mežu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizskriet līdz mājām un atpakaļ.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..citi zēni līksmi aizskrēja uz pļavu ezeru peldēt..</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 225.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tik pie robežceļa [meitene] aizskrēja [aitām] priekšā.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 331.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Plostnieks aizskrej gar krastu, palīgu saukdams.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 387.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..visi trīs Kadiķa zirgi vieglos rikšos aizskrējusi gar.. pagalma stūri.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 294, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizskrēja pār sētsvidu aitu pulciņš ar baltiem, trīcošiem jēriņiem..</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizlidot (par putniem, kukaiņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[meitene] stāstīja par siltām zemēm, kurp rudenī aizskrienot gāju putni..</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 60.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tērcē nošķīst ūdens, iešvīkstas asi spārnu cirtieni un krēslā tikko jaušami aizskrien divi putni.</quote>
            <bibl>Dripe 1. 72.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri aizbraukt (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vilciens aizskrien garām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsteidzas, tikai dažas kolhozu automašīnas. Tās jau aizskrējušas, bet vēl ilgi pāri ceļam kā migla karājas putekļu plīvurs.</quote>
            <bibl>Zv 57, 22, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pa dambi mašīnas un elektriskais vilciens aizskrien uz salu dažās minūtēs.</quote>
            <bibl>Zv 60, 3, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ļoti strauji aiztecēt (par ūdeņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizskrējusi trauksmainie palu ūdeņi, upes atkal sakāpušas savās gultnēs, nodunējuši pirmie pavasara pērkoni..</quote>
            <bibl>Liesma 59, 6, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>sar.; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Savienojumā ar "priekšā": aizsteigties kam priekšā (darbos, pasākumos u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Nepilna pusotra gada, saproti, viņš [jaunais strādnieks] pie mums [fabrikā], un paskaties, ko jau izgudrojis. Vai tas nav ko vērts? Aizskrēja priekšā man, vecam meistaram, kas savu darbu zina kā piecus pirkstus.."</quote>
            <bibl>Niedre 6, 254.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/1/6" n="6">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ļoti straujā gaitā aiziet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc trīs gadiem satieku viņu [paziņu]. Grib man aizskriet garām, pazīst, sveicina un apstājas.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 297.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa sāka domāt, vai neaizskriet tepat pāri upei pie Preimanietes..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 225.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskriet:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri paiet, aizritēt (par laiku, laika posmu). Aizsteigties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks aizskrējis. Dzīve bij strauji aizskrējusi tālāk, cilvēki kļuvuši citādi, vecie vērtējumi vairs nederēja..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 643.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trīs gadalaiki aizskrēja nemanot [darbos] dārzā..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 279.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienā steigā aizskrien dienas..</quote>
          <bibl>Pad J 60, 24, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bija aizritējis gads, bija aizskrējis kā teiksmains putns..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskrubināt:1" sortKey="aizskrubināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskrubināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskrubināt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt skrubināt, bet nepabeigt. Ieskrubināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns aizskrubinājis kaulu un pametis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskrubināt maizes donu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskrūvēt:1" sortKey="aizskrūvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskrūvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskrūvēt:1/1" n="1">
        <def>Aizgriezt līdz galam (skrūvi vai citu vītņotu detaļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskrūvēt uzgriezni.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizskrūvēt:1/1/1" n="1">
          <def>Skrūvējot aiztaisīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Skrūvēt ciet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizskrūvēt kastes vāku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Slikti aizskrūvētās [tintes] pudelītes sagādā daudz nepatikšanu kā pārdevējiem, tā pircējiem, jo tinte no tām izlīst, aplaista drēbes, somas un grāmatas.</quote>
            <bibl>Pad J 62, 253, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai gan iluminatori bija aizskrūvēti un visas spraugas gar durvju stenderēm aizklātas ar drēbi, putekļi iespiedās arī [kuģa] kajītēs.</quote>
            <bibl>Lācis 10, 147.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskubināt:1" sortKey="aizskubināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskubināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskubināt:1/1" n="1">
        <def>Skubinot, mudinot panākt, lai kāds steidzīgāk aiziet vai nonāk (kur).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskubināt dēlu tēvam palīgā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskubināt puiku uz ganiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizskūt:1" sortKey="aizskūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizskūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skuju, -skuj, -skuj, pag. -skuvu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizskūt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt skūt, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš iznāca ar aizskūtu bārdu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslacināt:1" sortKey="aizslacināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslacināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslacināt:1/1" n="1">
        <def>Aizslacīt.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslacīt:1" sortKey="aizslacīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslacīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slaku, -slaki, -slaka, pag. -slacīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslacīt:1/1" n="1">
        <def>Aizsviest, aizšķiest (šķidruma lāses, šļakatas). Aizšļakstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslacīt ūdeni līdz skapim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draiskuļojot aizslacīt ūdeni aiz apkakles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslacīties:1" sortKey="aizslacīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslacīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -slakās, pag. -slacījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslacīties:1/1" n="1">
        <def>Neviļus tikt aizslacītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mazgājot istabu, ūdens aizslacījās līdz palodzei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens aizslacījies aiz apkakles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslaistīties:1" sortKey="aizslaistīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslaistīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslaistīties:1/1" n="1">
        <def>Dīkdienīgi aiziet, aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Diezin kur nu puika aizslaistījies!</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslampāt:1" sortKey="aizslampāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslampāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslampāt:1/1" n="1">
        <def>Nevīžīgi, kājas velkot, šļūcot aiziet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslampāt pa olnīcu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslampāt garām linu mārkam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslamstīties:1" sortKey="aizslamstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslamstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslamstīties:1/1" n="1">
        <def>Slamstoties aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sliņķis aizslamstās gar laukmalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslamstīties līdz kaimiņiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslānīt:1" sortKey="aizslānīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslānīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslānīt:1/1" n="1">
        <def>Blīvi kraujot, novietot (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslānīt [rijas] durvis ar seru.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslapēt:1" sortKey="aizslapēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslapēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslapēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet saslapēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus aizslapējis sienu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslapstīties:1" sortKey="aizslapstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslapstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslapstīties:1/1" n="1">
        <def>Slapstoties aiziet. Slapstoties nokļūt, nonākt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puika aizslapstās gar stūri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslapstīties līdz meža malai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Osiene manīgi izlīda no pūļa un aizslapstījās uz ratiem..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 238.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svītrains kaķis.. saslien kūkumu un aizslapstās pāri ceļam.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 433.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es aizslapstījos dārzam pašā galā.</quote>
          <bibl>ME 1. 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmi necēlās stāvus gaisā, bet aizslapstījās un izšķīda turpat virs skursteņu galiem..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 392.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslāpt:1" sortKey="aizslāpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslāpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slāpstu, -slāpsti, -slāpst, pag. -slāpu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslāpt:1/1" n="1">
        <def>Sajust stipras slāpes (parasti ilgāku laiku). Izslāpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[ievainotie] nemitīgi prasīja dzert.. "Tā aizslāpuši!" Oļa [sanitāre] brīnījās..</quote>
          <bibl>Zv 53, 16, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ceļu garām vēl arvien pa retam brauc [bēgļi]...Lopiņi velkas lēnām, nokusuši, aizslāpuši, smagi nokārtām galvām.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [mežcirtējs] saujās smēla dzestro, tīro ūdeni un kā aizslāpis kari to dzēra.</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad lietus gāž un kokus per, Kā aizslāpusi zeme dzer..</quote>
          <bibl>Rainis I, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslāpt:1/2" n="2">
        <def>Elpojot sajust gaisa trūkumu. Apgrūtināti elpot, arī runāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Man tik briesmīgi gribas sacīt instruktoram "nē", ka taisni krūtīs aizslāpst elpa.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 219.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pfeifers gandrīz aizslāpa no smiekliem.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 244.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vikas balsī, kas reizēm aizslāpa elsās, skanēja aizvainojums, rūgtums, neizpratne.</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 237, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš sāka grūti vilkt gaisu krūtīs, itin kā aizslāpis.</quote>
          <bibl>ME. 1, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un viņu [apspiesto ļaužu] dzīves šaustītās, sarepējušās sirdis pēkšņi iepukstējās skaļāk un trauksmaināk. Aizslāpis nemiers kratīs pacēla galvu.</quote>
          <bibl>Liesma 64, 1, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslāt:1" sortKey="aizslāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slāju, -slāj, -slāj, pag. -slāju; intrans.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslāt:1/1" n="1">
        <def>Lempīgi, kājas velkot, attālināties, aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Slāt prom. Lempīgi, kājas velkot, aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vīkuļu saimnieks Leja aizslāja pa savu.. kļavām apstādīto olnīcu.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri pagalmam aizslāj mūrnieks Labāns un uzkāpj, balkonā, kur dzīvo Arājs.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 141.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš, garais, aizslās mājās, sēdīsies pie galda un notiesās treknas gaļas šķēli..</quote>
          <bibl>Pad J 63, 204, I.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslaucīt:1" sortKey="aizslaucīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslaucīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slauku, -slauki, -slauka, pag. -slaucīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslaucīt:1/1" n="1">
        <def>Slaukot aizvākt. <mentioned>imperf.</mentioned> Slaucīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslaucīt gružus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns kopā ar skaidām aizslaucījis nazi.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslaucīt:1/1/1" n="1">
          <def>Slaukot aizvākt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizslaucīt salmus aiz rijas stūra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizslaucīt sabirušās lapas līdz kūtij.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslaucīt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iznīcināt, likvidēt (parādības sabiedrībā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Cukurniedru plantācijās uzliesmojusī revolūcija aptver visu zemi un aizslauka tirānu dinastiju.</quote>
            <bibl>Kar 58, 8, 156.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tautas dusmas aizslaucīja seno.. bruņinieku ordeņa pēctečus pa visiem pasaules vējiem.</quote>
            <bibl>Saulītis 6a, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslaucīt:1/2" n="2">
        <def>Slaukot nolīdzināt, izdzēst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vēl rūpīgi ar krietnu skuju aizslaucīju savas pēdas, lai zaķi nepamanītu neko aizdomīgu un lai kāds ziņkārs cilvēks nesāktu pa tām sekot.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 2, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vāverēnam] no dobuma celmā izlaupīti visi rieksti...[vāvere] aizveda vāverēnu pie sava krājuma pamieloties un teica, ka vajadzējis ar asti aizslaucīt pēdas, kad gājis projām no celma.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslaukt:1" sortKey="aizslaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slaucu, -slauc, -slauc, pag. -slaucu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslaukt:1/1" n="1">
        <def>Slaucot aiztecināt (pienu aiz kā, kam garām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslaukt pienu garām slaucenei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslaukt (pienu) aiz piedurknes.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslaukt:1/2" n="2">
        <def>Iesākt slaukt, bet nepabeigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslaukta govs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslavēt:1" sortKey="aizslavēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslavēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslavēt:1/1" n="1">
        <def>Izslavēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu aizslavēts meistars.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslavējusi savu meitu līdz debesīm.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēgs:1" sortKey="aizslēgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēgs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce (šaujamierocī) šāviņa (patronas) iebīdīšanai patrontelpā, stobra kanāla hermetizēšanai, šāviena izdarīšanai, čaulas izvilkšanai no patrontelpas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielgabala aizslēgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ložmetēja aizslēgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Hermētiski noslēdzams aizslēgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Degļa aizslēgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rata aizslēgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Šauj!" Raits pavēlēja, un nožvadzēja šautenes aizslēgs.</quote>
          <bibl>Kadiķis-Groznijs 1, 292.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārbaudu šauteni, vai sniegs un smiltis nav sagājuši aizslēgā.</quote>
          <bibl>Bērce 5, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēgt:1" sortKey="aizslēgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slēdzu, -slēdz, -slēdz, pag. -slēdzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēgt:1/1" n="1">
        <def>Slēdzot aizdarīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Slēgt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēgt galda atvilktni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēgt skapi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārti jau aizslēgti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni atvadās un aiziet, Ilga novada viņus pa kāpnēm, atslēdz un aizslēdz ārdurvis.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz viņš jau no rīta puses aizslēdza smēdi un aizgāja.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man zirgi jau pabaroti un stallis aizslēgts.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagasta vecis aizlika durvīm priekšā smagu dzelzs stieni un aizslēdza ar lielu piekaramo atslēgu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 61, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Soma bija aizslēgta. Leinasars to atlauza ar nazi.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 338.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārliecība ir burvju spēks, brīnumvārdi, kas ver aizslēgtas dzelzs durvis un parāda ceļu caur melnu šaubu mežu..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 216.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēgt:1/2" n="2">
        <def>Cieši aizvērt, aizdarīt (piemēram, acis, lūpas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tās ziedu lūpas! Tik cieti aizslēgtas, - kā atdarīt?</quote>
          <bibl>Rainis VIII, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dīvains un neparasts klusums, kurš.. neļauj aizmigt cilvēkam, kas dienas un naktis dzirdējis traktora dziesmu, kas dzird to pat tad, kad acis aizslēdzis miegs un smadzenes atpūšas.</quote>
          <bibl>Vilks 6, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēgties:1" sortKey="aizslēgties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēgties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -slēdzas, pag. -slēdzās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēgties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizslēgt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis aizslēgušās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēgties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizslēgt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lūpas aizslēdzas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurbads: Šīs biklās sirdis cieši aizslēdzas Kā gliemezis..</quote>
          <bibl>Rainis VIII, 557.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēģot:1" sortKey="aizslēģot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēģot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēģot:1/1" n="1">
        <def>Aizverot, aizliekot logam priekšā slēģus, aizdarīt (logu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas parādes durvis aizslēdz, pirmajos stāvos arī dienu aizslēģo logus.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darbnīcas logi bija aizslēģoti, lai neviena ziņkāra acs nevarētu noraudzīties "svinībās".</quote>
          <bibl>Eglons 2, 277.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdzās verandai daži logi bija aizslēģoti. Saimnieces guļamistaba atradās mājas vidū ar logu pret dārzu - arī tam bija aizvērti slēģi.</quote>
          <bibl>Lācis III, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēpot:1" sortKey="aizslēpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēpot:1/1" n="1">
        <def>Slēpojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Slēpot prom. Slēpojot aizvirzīties (kur, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēpot pa ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēpot līdz meža malai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paulis aizslēpo tālu gar sliežu malu..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 556.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēpt:1" sortKey="aizslēpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slēpju, -slēp, -slēpj, pag. -slēpu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēpt:1/1" n="1">
        <def>Neļaut saskatīt (ko), atrodoties vai aizvirzoties (arī aizvirzot ko) priekšā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Platmale aizslēpj acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Agnesi viņš [students] neredzēja, jo viņu aizslēpa Roguļa slaikais stāvs.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 204.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ieva apstājās pie augsta žoga, aiz kura auga biezi, piesniguši krūmi, aizslēpdami dārzu un māju garāmgājēju skatieniem.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 149.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[muižkunga meita] pa reizei skaļi iesmejas un ikreiz liek roku mutei priekšā, lai aizslēptu neglītos, retos zobus.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 744.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslēpt:1/1/1" n="1">
          <def>Noslēpt (aiz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizslēpt slotu aiz skapja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pie sestā dzīvokļa durvīm, aizslēpusi saini aiz muguras, [meitene] sastinga zēniski nebēdnīgā pozā.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 176.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēpties:1" sortKey="aizslēpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slēpjos, -slēpies, -slēpjas, pag. -slēpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēpties:1/1" n="1">
        <def>Aizvirzīties (aiz kā), lai nebūtu redzams vai lai gūtu patvērumu. Paslēpties (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēpties aiz stūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns kaunīgi aizslēpjas mātei aiz muguras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reizēm es.. metu makšķeri lejup, aizslēpies aiz kārkliem.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pirmie [partizāni] ceļas kājās un metas pretim ienaidniekam, kas aizslēpies aiz bieziem krūmiem.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 170.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mare aizslēpās aiz stūra,.. [lodes] sitās pretējā akmens sienā un džinkstēdamas drāzās atpakaļ.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 172.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslēpties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nebūt redzamam, nebūt vairs saskatāmam, kam citam atrodoties vai aizvirzoties priekšā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No dzīvojamās ēkas puses, kas bija aizslēpusies egļu zaļumā, atskanēja [meiteņu] ūvināšana..</quote>
            <bibl>Purs 2, 77.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule aizslēpās aiz kalnu galotnēm...Daba iegrima kā miegā.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 75.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mēness aizslēpās aiz kāda mākoņa un kļuva par apaļu, blāvu plankumu.</quote>
            <bibl>Kar 58, 2, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslēptuve:1" sortKey="aizslēptuve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslēptuve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslēptuve:1/1" n="1">
        <def>Vieta, kur aizslēpties, arī vieta, kas aizslēpj. Paslēptuve.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iznākt no aizslēptuves.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Studentu rota ieloko kreiso spārnu, izkaisīdama savus vadus un atsevišķus posmus daudzu sīku uzkalniņu aizslēptuves.</quote>
          <bibl>Kadiķis-Groznijs, 1, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1" sortKey="aizslīdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslīdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slīdu, -slīdi, -slīd, pag. -slīdēju, -slīdēji, -slīdēja (retāk -slīda, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Slīdot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Slīdēt prom. Slīdot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kamaniņas aizslīdēja līdz žogam un apstājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [ragaviņas] viegli aizslīd aiz tuvākās kāpas - ne redzēt vairs neredz.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/1/1" n="1">
          <def>Par laivām, kuģiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laiva lēni aizslīd pa straumi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Upe ir pavisam mierīga. Pa zilo virsmu aizslīd jahta.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 5, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izpūzdams vieglas dūmu grīstes, pār Baltezeru aizslīd tvaikonis..</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 156, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ostas pusē laiku pa laikam molam garām aizslīdēja zvejas traļi..</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 2, 125.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par ripojošiem transportlīdzekļiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Autobusi aizslīd pa asfaltu, un pazib taksometri.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 8, 28.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Garām.., viegli sīcot, aizslīdēja trolejbusi.</quote>
            <bibl>Kar 54, 11, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[vilciens] aizslīdēja garām Matīsa kapiem un pazuda tumsā..</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 47, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pie.. lidostas ēkas.. gausi pieripo un aizslīd gaisa kuģi..</quote>
            <bibl>Lielais 1, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/1/3" n="3">
          <def>Par viegli slīdošiem priekšmetiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lakatiņš pamazām aizslīd uz pakausi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Grāmata aizslīd.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nauda aizslīdējusi aiz oderes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..durvju apaļajam caurumiņam patlaban aizšaujamais aizslīda priekšā.</quote>
            <bibl>Upīts III, 473.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Juris jūdz zirgu pie meiju resgaļiem un apmet gabanai grožu [grožus]...Un ved gabanu uz šķūni. Aizslīd kā uz sliecēm!</quote>
            <bibl>Vanags 9, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/1/4" n="4">
          <def>Par mākoņiem, gaismas stariem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mākoņi aizslīd Uz rīta pusi.</quote>
            <bibl>Kar 59, 7, 106.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Žilbinoša kabatas spuldzes gaisma iesitās sejā.. Bālganais stars aizslīdēja tālāk, uz lielgabalu, uz cilvēkiem pie tā un nodzisa.</quote>
            <bibl>Bērce 1, 125.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..gar zemo logu aizslīd Andreja platā ēna..</quote>
            <bibl>Līvs 2, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/2" n="2">
        <def>Vieglā, slīdošā gaitā pārvietoties (par cilvēkiem, dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds stāvs aizslīd gar logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mums garām aizslīd viens dejotāju pāris pēc otra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Operācijas zāle...Viņš [operējamais] guļ dziļā miegā. Klusi pa grīdu aizslīd māsas.</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bija jau vēlu, un ielas gluži klusas. Tikai reti kur kāds gājējs aizslīdēja pa nakts krēslību kā ēna un pazuda...</quote>
          <bibl>Saulietis VII, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieraudzījis kādu tuvojamies, zēns.. nedzirdami aizslīd projām.</quote>
          <bibl>Ezera 4, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zāle salīgojās - gar akmeni aizslīdēja pelēka ķirzaka.</quote>
          <bibl>Kar 55, 8, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [ūdrs] aizslīd pa pašu upes vidu lejup.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/2/1" n="1">
          <def>Par braucējiem viegli slīdošos vai ritošos transportlīdzekļos.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saskaņoti cilādami airus, garām veikli aizslīdēja smaiļotāji.</quote>
            <bibl>Kar 56, 6, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..riteņbraucēji nesteigdamies aizslīd pa asfaltu.</quote>
            <bibl>Zv 53, 22, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par acīm, skatienu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa [tēva] drusku nespodrās, apsarkušās un uzpampušās acis aizslīdēja uz viņa dēlu Jāni.</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 23.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[zēna] skatiens bieži vien aizslīdēja no atšķirtās grāmatas lappuses pa logu ārā.</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 71.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šķietamā kustībā aizvirzīties (aiz kā, kam garām) un vairs nebūt redzamam (par debess spīdekļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saule aizslīd aiz apvāršņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness aizslīdējis aiz koku galotnēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule jau bija aizslīdējusi aiz.. namiņu jumtiem, aizgrimusi kaut kur aiz lielajiem kokiem..</quote>
          <bibl>Bērn 56, 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/3/1" n="1">
          <def>Par priekšmetiem, kam braucot virzās garām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..laiva aiziet Vecdaugavas ūdeņos...Ātri garām aizslīd krasti un Zvejniekciems ar pelēko ēku puduriem.</quote>
            <bibl>Bērn 49, 3, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gar autobusa logiem melni pelēkos tīrumos aizslīd ābeļu birzis.</quote>
            <bibl>Zv 52, 13, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pie stūres.. sēdēja šoferis...Garām aizslīdēja, tās pašas pļavas, lauki, dārzi, mājas un priedes..</quote>
            <bibl>Grīva 4, 52.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Parādīties apziņā (par domu, priekšstatu virkni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Domas aizslīd pāri gadiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lazdāna atmiņā aizslīdēja cīņas, nāca prātā cilvēki..</quote>
          <bibl>Grants 6, 255.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar viņa acīm kā kinofilmā cita pēc citas garām aizslīdēja.. notikumu ainas...</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 85, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ozolam gar acīm aizslīdēja ainas no kalpu dzīves traģēdijas..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 382.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti savienojumā ar "garām"</gram>
          </gramGrp>
          <def>Palikt neievērotam, neuztvertam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Erna bija nogrimusi pārdomās, un draudzenes jautājums kaut kā aizslīdēja viņas apziņai garām nedzirdēts un palika neatbildēts..</quote>
            <bibl>Sakse 6, 139.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viss tas [mātes teiktais] kaut kā aizslīd garām [zēna] apziņai.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 42.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Paija: Es dzirdēju katru vārdu jūsu strīdā ar Dzeni, bet, cik dīvaini, vārdu jēga man aizslīdēja garām. Klausījos tikai jūsu balsī...</quote>
            <bibl>Priede 2, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdēt:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paiet, aizritēt (par laiku, laika posmiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dienas aizslīdēja viena pakaļ otrai, rudenīgi pelēkas un skumjas..</quote>
          <bibl>Kar 45, 3/4, 267.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..laiks nemanot bija aizslīdējis un pagājuši gadi.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 858.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslidināt:1" sortKey="aizslidināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslidināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslidināt:1/1" n="1">
        <def>Slidinot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Slidināt prom. Slidinot aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidināt ripu līdz vārtiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidināt kamaniņas pa ledu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslidināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Slidojot kopā, aizvadīt (līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidināt draudzeni līdz slidotavas galam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidināt zēnu garām citiem slidotājiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslīdināt:1" sortKey="aizslīdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslīdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka aizslīd (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslīdināt baļķus līdz aizsprostam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..konveijers izpūstās elektrospuldžu kolbas aizslīdina pie pārbaudītājiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 298, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslīdināt laivu pa kokiem līdz ūdenim.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīdināt:1/2" n="2">
        <def>Aizslidināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslīdināt kamanas uz šķūni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslidināties:1" sortKey="aizslidināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslidināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslidināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizslidināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidināties pa ledu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidināties līdz pretējam krastam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mikiņš katru dienu dūšīgi slidoja. Drīz viņš jau mācēja ar vienu atspērienu aizslidināties no niedru cera līdz kārklu krūmam..</quote>
          <bibl>Vanags 9, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslidot:1" sortKey="aizslidot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslidot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslidot:1/1" n="1">
        <def>Slidojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Slidot prom. Slidojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri aizslidot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidot tālu prom.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidot līdz pārceltuvei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslidot garām lāsmenim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad esat jau iemācījušies slidot.., varat sākt sacensības: kurš aizslidos tālāk.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 1, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsliekties:1" sortKey="aizsliekties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsliekties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sliecos, -sliecies, -sliecas, pag. -sliecos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsliekties:1/1" n="1">
        <def>Aizliekties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saulespuķes aizsliekušās uz rīta pusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liepu lapotni [lapotnes].. aizsliecās līdz vīnstīgu mūrim.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsliet:1" sortKey="aizsliet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsliet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slienu, -slien, -slien, arī -sleju, -slej, -slej, pag. -sleju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsliet:1/1" n="1">
        <def>Piesliet (ko kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilnis vēl iznāca laukā aizsliet durvis vaļējam caurumam priekšā.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 589.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Jancis] aizslēja radzi atkal [klints] caurumam priekšā un gāja uz ūdens malu.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 85.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ģimene vakarā aizslien durvīm priekšā slotu, lai nācējs zina, ka saimnieku nav mājās, un paši aiziet uz ciemata centru.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 233.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..noņēmu logam aizslienamos aizvirtņus.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 147.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsliet:1/2" n="2">
        <def>Piesliet (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsliet kāpnes aiz šķūņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslieties:1" sortKey="aizslieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slienos, -slienies, -slienas, arī -slejos, -slejies, -slejas, pag. -slējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslieties:1/1" n="1">
        <def>Paceļoties, izstiepjoties aizvirzīties (aiz kā, kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aizslājies māsai priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslieties aiz skapja.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslietnis:1" sortKey="aizslietnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslietnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslietnis:1/1" n="1">
        <def>Pārvietojama siena telpas daļas (parasti guļamvietas) vai kādu priekšmetu aizklāšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..stūrī Ģertrūdes gulta un vecais, brūnais skapis, bet priekšā dzeltena atlasa aizslietnis mezglainiem niedru balstiem.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 343.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Žuburam ienākot, [gleznotāja] modelis paslēpās aiz aizslietņa.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 347.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizslīgt:1" sortKey="aizslīgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizslīgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slīgstu, -slīgsti, -slīgst, pag. -slīgu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizslīgt:1/1" n="1">
        <def>Slīgstot, slīdot uz leju, nokļūt (aiz kā, līdz kādai vietai u. tml.). Noslīgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zars aizslīdzis līdz zemei.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Snaudējam galva aizslīga aiz lampas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmakt:1" sortKey="aizsmakt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmakt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-smoku, -smoc, -smok, pag. -smaku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmakt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji vai pilnīgi zaudēt skanīgumu, dzidrumu (par balsi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No smēķēšanas aizsmakusi balss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Balss galīgi aizsmaka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kliedzienā oratora balss aizsmaka..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ja labi noskūsiet, šovakar izmaksāšu kino," Leons sacīja un dzirdēja, ka balss viņam it kā aizsmok.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Oliņš aizsmakušā dzērāja balsī dziedāja..</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..balss [sunim] pilnīgi aizsmakusi.. Tādēļ pariet Bosis nemaz vairs nevarēja..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 34.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsmakt:1/1/1" n="1">
          <def>Iekaist tā, ka balss zūd pilnīgi vai daļēji (par kaklu, rīkli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsmacis kakls.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kliedz, kamēr rīkle aizsmok.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsmakt:1/1/2" n="2">
          <def>Daļēji vai pilnīgi zaudēt balss skanīgumu (par cilvēku, arī dzīvniekiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsmacis cilvēks.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saaukstēties un aizsmakt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krists dabūja angīnu un aizsmaka.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 126.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Man nav sausa ne vīlīte," Lērums aizsmacis iesēcās..</quote>
            <bibl>Grants 7, 76.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gailis brēca aizsmacis, viņam laiks vest savu saimi ganībās.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 103.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmakt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: aizsmacis</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kam nav skanīguma. Tāds, kam nav toņa tīrības (par skaņām, skaņu avotiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsmacis lokomotīves svilpiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kapsētā aizsmacis zvans izsita savu monotono takti.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4,52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšistabā smagi, aizsmacis sāk sist sienas pulkstenis.</quote>
          <bibl>Upīts 6, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmakums:1" sortKey="aizsmakums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmakums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmakums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizsmakt (1). Balss saišu pietūkums, elastības zudums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēt kakla aizsmakumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsmakums nepāriet.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No runāšanas ar bērniem Gundegai bija pastiprinājies aizsmakums. Viņa elpoja smagi.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais Belka līksmi kūla asti, pazīdams saimnieku un gribēdams to apsveikt ar priecīgu riešanu, bet aizsmakuma dēļ nekas liels neiznāca.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmaržot:1" sortKey="aizsmaržot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmaržot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmaržot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Beigt ziedēt un smaržot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsmaržoja baltās ievas, Aizsmaržoja sārtās rozes, Aizkūpēja, aizgaroja..</quote>
          <bibl>K Skalbe 2, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdaines upes malā jau sen bija noziedējušas lazdas, aizsmaržoja baltās ievu kupenas..</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atkal aizšalkusi, aizsmaržojusi viena vasara. Šķiet, tā aizskrējusi ar vēja spārniem..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 207, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gājumā lepnā un straujā Aizsmaržos dzīve kā zieds.</quote>
          <bibl>Čaks 2, 141.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmaržot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsmaržoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atskanēja pirmais zvans [koncertzālē]. Tai brīdī kaut kas viegli pieskārās pie Volda pleca. Gaiss viņa tuvumā aizsmaržoja pēc vītušām puķēm.</quote>
          <bibl>Lācis I, 605.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmaržoties:1" sortKey="aizsmaržoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmaržoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmaržoties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt smaržot. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesmaržoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisā kaut kas aizsmaržojās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rozes aizsmaržojas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmēķēt:1" sortKey="aizsmēķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmēķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmēķēt:1/1" n="1">
        <def>Aizdedzināt, aizkvēlināt (papirosu, cigareti u. tml.) smēķēšanai. Iesākt smēķēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsmēķēt cigareti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsmēķēt pīpi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sargs aizsmēķēja papirosu. Uzliesmoja maza uguntiņa.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 178.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nošķēlis tievam cigāram pusi, [vīrietis] aizsmēķēja to..</quote>
          <bibl>Niedre 6, 196.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsmēķēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Nogūlies pie alas ieejas, viņš [karavīrs] gribēja aizsmēķēt, rāva sērkociņu, bet liesma neradās.</quote>
            <bibl>A Grigulis 4, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Piemirsu, tu taču nepīpo," viņš teica, aizsmēķēdams pats.</quote>
            <bibl>Kar 59, 1, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsmēķēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizkvēlināt papirosu vai cigareti ar citu degošu papirosu, cigareti. Piesmēķēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atļaujiet aizsmēķēt!</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dot aizsmēķēt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lūgt aizsmēķēt.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmelgt:1" sortKey="aizsmelgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmelgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -smeldz, pag. -smeldza; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmelgt:1/1" n="1">
        <def>Aizsmelgties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ne viena vien dziedātāja [strēlnieka] sirdī aizsmeldza sāpīga nožēla.., noraugoties uz pelēkajiem krustiem..</quote>
          <bibl>Jokums 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmelgties:1" sortKey="aizsmelgties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmelgties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -smeldzas, pag. -smeldzās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmelgties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt smelgt. Īsu brīdi smelgt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesmelgties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirds aizsmeldzās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mans zobs aizsmeldzās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsmērēt:1" sortKey="aizsmērēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsmērēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsmērēt:1/1" n="1">
        <def>Aizziest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsmērēt spraugas ar māliem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsnaust:1" sortKey="aizsnaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsnaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-snaužu, -snaud, -snauž, pag. -snaudu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsnaust:1/1" n="1">
        <def>Aizsnausties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs sākām griezt paegļu zarus un kraut virsū [pieguļnieku ugunskuram]. Ak, kas tā bija par sprakstēšanu! ..Lielie puiši, kuri jau būdā bija aizsnauduši, pacēla galvas un ierūcās.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 194.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsnausties:1" sortKey="aizsnausties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsnausties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-snaužos, -snaudies, -snaužas, pag. -snaudos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsnausties:1/1" n="1">
        <def>Ieslīgt snaudā. Iesnausties</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsnausties uz brīdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsnausties braucot autobusā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz rīta pusi, atspiedusi galvu pret Roberta plecu, Rita aizsnaudās. Viņa sāka elpot arvien dziļāk un mierīgāk, un Roberts baidījās pakustēties, lai to neuzmodinātu.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Tu atkal esi gulējis." [Saka zēns draugam.] Andrs neko daudz neliedzās. Acīm redzot, lāgā nezināja pats, nomodā bijis vai aizsnaudies.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas stāvēja klusas - kā aizsnaudušās. Iemītās pēdas vedināja tālāk.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 156.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tik mierīga ir nakts; visi vēji šķiet aizsnaudušies lielajā bumbierē, kuras ziedu tērpu neuzdrīkstēsies purināt pat ziemelis.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsniegt:1" sortKey="aizsniegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsniegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sniedzu, -sniedz, -sniedz, pag. -sniedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/1" n="1">
        <def>Sniedzoties aizskart (ar roku vai kādu priekšmetu). Sasniegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsniegt augšējo plauktu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Griesti nebija augsti, viņš piecēlās un bez grūtībām tos ar roku aizsniedza.</quote>
          <bibl>Kar 52, 2, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..te sēklis. Ar airi pamēģinot, patiešām viegli varēja aizsniegt dūņaino dibenu.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 153.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/1/1" n="1">
          <def>Izplešoties, izplatoties, izstiepjoties skart, sasniegt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Koku ēna aizsniedza tīruma malu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dūmi.. kāpj stāvus gaisā, aizsniedzot mākoņu zeltītās malas..</quote>
            <bibl>Lēmanis 8, 182.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lagūnā palēcās kāda zivs, atstādama rāmajā ūdens līmenī sīku vilnīšu lokus, kas pamazām izdzisa, neaizsniegusi krastu.</quote>
            <bibl>Lācis 10, 238.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kafija ir gadsimtiem vecs kultūraugs, kas no savas dienvidu dzimtenes Brazīlijas izplatījies pa visu pasauli un aizsniedzis pat polāro loku.</quote>
            <bibl>Zv 58, 2, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/1/2" n="2">
          <def>Izplatoties sasniegt (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Latgale, Latgale - sētas tavas Aizsniedz radio.. balss..</quote>
            <bibl>Vējāns 1, 47.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [dzejniece] runā no sirds, un viņas sacītais parasti arī aizsniedz sirdi..</quote>
            <bibl>Kar 59, 12, 136.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/2" n="2">
        <def>Ejot, braucot sasniegt (kādu vietu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsniegt pilsētu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsniegt kalna virsotni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ieva dažos straujos soļos aizsniedz pļavas stūri.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 250.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kraupēnu ciemu braucēji aizsniedza tikai pret vakaru.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/2/1" n="1">
          <def>Saskatīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skatiens nevar aizsniegt ezera viņu krastu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/2/2" n="2">
          <def>Sasniegt (ko agrāk iecerētu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsniegt mērķi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūs visvairāk sauc tas, kas ir neaizsniegts vēl: Tālās zvaigznes visteiksmaināk kvēl.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/2/3" n="3">
          <def>Sasniegt (piemēram, apjomu, svaru).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..tuvojoties mūris ceļas arvienu augstāk, līdz kamēr aizsniedz divu cilvēku augumu.</quote>
            <bibl>Upīts III, 457.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Biedru skaits [tūristu klubā] aizsniedzis divus simtus.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 50, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/2/4" n="4">
          <def>Sasniegt (kādu kvalitātes pakāpi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[poēmā] dzejnieks spējis aizsniegt jau atzīstamu gatavību. Koncentrētais, ļoti skopais izteiksmes veids bez tukšas liekvārdības panāk visai spēcīgu iespaidu..</quote>
            <bibl>Kar 58, 8, 132.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..periodikā parādījušies vairāki stāsti, kas gan neaizsniedz meistarības ziņā Spānijas noveles, bet imponē ar bagātu fantāziju..</quote>
            <bibl>Kar 58, 9, 94.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[sportists] pirmo reizi piedalījās Baltijas republiku daudzdienu velobraucienā, gandrīz aizsniedzot PSRS sporta meistara normu.</quote>
            <bibl>Sports 66, 91, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsniegt:1/2/5" n="5">
          <def>Piedzīvot (zināmu vecumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsniegt sirmu vecumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Mārtiņ, man septītais desmits ir tuvu, Zini, es aizsniegt vēl gribētu simtu.</quote>
            <bibl>Brička, Saulītis 1, 56.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu republika aizsniegusi savu deviņpadsmito gadadienu. Tas ir pats jaunības plaukums, tas ir tikai mūža sākums.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 7, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsniegties:1" sortKey="aizsniegties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsniegties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sniedzos, -sniedzies, -sniedzas, pag. -sniedzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsniegties:1/1" n="1">
        <def>Sniedzoties pieskarties (ar roku vai kādu priekšmetu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsniegties pāri galdam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saimniece bez kavēšanās ezera dibenu līcī rūpīgi sāka pārmeklēt tik tālu, cik tā ar atnesto kārti varēja aizsniegties.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 329.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsniegties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izplešoties, aizņemot telpu, platību, sniegties (līdz kurienei).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labu puspūravietu lielais zālainais klajums ar retām priedēm aizsniedzas gandrīz līdz dzelzceļam.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 523.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsnigt:1" sortKey="aizsnigt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsnigt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -snieg, pag. -sniga; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsnigt:1/1" n="1">
        <def>Tikt pārklātam ar sniegu. Pārklājoties ar sniegu, kļūt grūti pieejamam. Piesnigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsnidzis mežs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielām, mīkstām pūkām mežā krīt sniegs. Visi ceļi, visas takas ir aizsnigušas, un lielās egles izskatās kā milzīgas kupenas..</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 85.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsnieg ceļi, upes ašās, Jūras krasti sniegos stieg..</quote>
          <bibl>Zv 56, 4, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saltums līda pie kauliem, un es kūleņoju atpakaļ pa aizsnigušo olnīcu uz māju.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzīvokļa] saimniece savā istabiņā lasa veco dziesmu grāmatu, un viņas balss tagad liek domāt par klusu vakaru kaut kur aizsnigušās lauku mājās.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 261.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsnigt:1/1/1" n="1">
          <def>Sniegot aizsprostot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mājas durvis aizsnigušas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vientuļā laterna.. apgaismo tikai aizsnigušus stadiona vārtus un ganību eglītes.</quote>
            <bibl>Zv 60, 1, II.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsnigt:1/2" n="2">
        <def>Sniegot nokļūt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegs aizsniga aiz apkakles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsoļot:1" sortKey="aizsoļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsoļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsoļot:1/1" n="1">
        <def>Soļojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Soļot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsoļo demonstranti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daugulis apstājās...dziedādama aizsoļoja kolonna arodskolnieku.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sarmota aizsoļo nakts.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsoļot:1/1/1" n="1">
          <def>Soļojot nokļūt (līdz kādai vietai, kam garām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsoļot līdz mežam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Katru rītu.. krustmāte Iza aizsoļoja pa celiņu, vakaros - pusstundu pēc fabrikas svilpes - pārradās.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 117.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Paņēmusi balto seģeni, basām kājām viņa aizsoļo gar olnīcas bērziem, kuros jau iegulies sarkans riets.</quote>
            <bibl>Ezeriņš 1, 110.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspārdīt:1" sortKey="aizspārdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspārdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspārdīt:1/1" n="1">
        <def>Spārdot aizdabūt prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Spārdīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspārdīt oļus no kājceliņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kāju aizspārdīt skaidas kaktā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspert:1" sortKey="aizspert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-speru, -sper, -sper, pag. -spēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspert:1/1" n="1">
        <def>Ar spērienu attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Spert prom. Ar spērienu aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspert akmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspert bumbu līdz pretinieka vārtiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Andris ar zābaka purngalu aizsper no ceļa šķautnainu malkas klucīti.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet īstā meita aizspērusi čūsku ar kāju projām un gājusi tālāk.</quote>
          <bibl>LTP 351.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspert:1/2" n="2">
        <def>Ar spērienu aizdarīt, aizgrūst. <mentioned>imperf.</mentioned> Spert ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspert durvis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspert:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sperot soli, aizlikt (kāju kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspert kāju durvīm priekšā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspēt:1" sortKey="aizspēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spēju, -spēj, -spēj, pag. -spēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspēt:1/1" n="1">
        <def>Steigā pagūt (ko izdarīt). Steigā nokļūt (kur). Paspēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš vaļīgi iet pa trotuāru, rokas mēteļa kabatās sabāzis, cepuri steigā šķībi uzlicis...Tikko, tikko aizspēj pēdējo kuģīti.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 493.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Ilga] steigšus aizspēj trīs nokavētos soļus.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspīdēt:1" sortKey="aizspīdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspīdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -spīd, pag. -spīdēja (retāk -spīda, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspīdēt:1/1" n="1">
        <def>Būt saskatāmam, aizsniegties (par gaismu, mirdzumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēl būs ne mazums pūļu jāpieliek, lai.. darbu mirdzums.. uzaustu pilnā košumā un lai tas aizspīdētu pāri republikas robežām..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 11, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspiest:1" sortKey="aizspiest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspiest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spiežu, -spied, -spiež, pag. -spiedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspiest:1/1" n="1">
        <def>Spiežot aizdarīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Spiest ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspiest ausis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspiest ar plaukstu muti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspiest mirušajam acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Džonsons.., izņēmis kabatas lakatiņu, aizspiež degunu.</quote>
          <bibl>Fimbers 2, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acis Ievai ciet, plaksti stingri aizspiesti..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 224.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaimiņš.. tās [durvis] aizspieda ar.. mietu..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 44.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspiest:1/1/1" n="1">
          <def>Aizžņaugt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bernhards sagrīļojās un gribēja kliegt, bet Ezeriņa pirksti cieši aizspieda kaklu.</quote>
            <bibl>Grīva 4a, 476.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspiest:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izraisīt spiedošu sajūtu (kaklā) - par elsām, sāpēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Un par Robertu Cauni?" Rita piesarkusi jautāja, un meitenei kaklu gandrīz aizspieda asaras.</quote>
            <bibl>Kar 52, 10, 1080.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Andris neizturēja. Raudas aizspieda kaklu, un viņš nevarēja parunāt.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rūgtas sāpes aizspiež kaklu.</quote>
            <bibl>Upīts V, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspiesties:1" sortKey="aizspiesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspiesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spiežos, -spiedies, -spiežas, pag. -spiedos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspiesties:1/1" n="1">
        <def>Spraucoties (kam cauri, garām), aizkļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.). Aizspraukties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspiesties drūzmā līdz izejai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspiesties kādam aiz muguras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspiesties visiem priekšā.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspiesties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Piespiesties, piekļauties (aiz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..veckungs.. jau nāca pa vārtiem iekšā. Man bij neveikli tāļāk [tālāk] iet, es aizspiedos aiz durvju stenderes un no šejienes lūkojos ārā.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 146.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspiesties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizspriesties (1).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Maizes gabals aizspiedies kaklā, nevar norīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš.. paņēma skumbriju un ēda, bet kumoss aizspiedās kaklā..</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 151.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspiesties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Spēji tikt pārtrauktam (parasti par elpu, balsi). Aizspriesties (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Es precēšos..." [Saka Marta.] Zelmai.. uz acumirkli elpa aizspiedās kaklā. Tad viņa iekāsējās vai iesmējās - nevarēja saprast, ko.</quote>
          <bibl>Upīts II, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāpat kā daudziem cilvēkiem, arī man dzīvē gadījās nepatikšanas...Dažs teica, lai.. ejot caur dzīvi dziedādama. Bet tas, kas mani nomāca, bija pārāk liels,.. un dziesmas man aizspiedās kaklā un nosmaka.</quote>
          <bibl>Kar 58, 9, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspindzēt:1" sortKey="aizspindzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspindzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -spindz, pag. -spindzēja (retāk -spindza, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspindzēt:1/1" n="1">
        <def>Spindzot attālināties, aizlidot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pat te iekšā varēja dzirdēt, kā, pa zariem lodādamas, dūc bites un šad tad nikni aizspindz lapsenes.</quote>
          <bibl>Kar 60, 5, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nosprakstēja trīs četri šāvieni, lodes aizspindza kaut kur pa gaisu.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 363.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspļaut:1" sortKey="aizspļaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspļaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spļauju, -spļauj, -spļauj, pag. -spļāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspļaut:1/1" n="1">
        <def>Ar spļāvienu aizvirzīt, attālināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspļaut ķiršu kauliņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nokoda cigāram galu, to tālu aizspļaudams.</quote>
          <bibl>ME I, 51.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspļaut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizspļaut garām spļaujamtraukam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš slaidi aizspļāva pāri ugunskuram.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 182.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprādzēt:1" sortKey="aizsprādzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprādzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprādzēt:1/1" n="1">
        <def>Sastiprināt, aizdarīt (ko) ar sprādzi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsprādzēt mēteļa jostu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsprādzēt kurpes.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsprādzēt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizdarīt (sprādzi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsprādzēt sprādzes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprāgt:1" sortKey="aizsprāgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprāgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sprāgst, pag. -sprāga; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprāgt:1/1" n="1">
        <def>Sprāgstot, plīstot (kam), strauji aizlidot, izkliedēties (par šķembām, lauskām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Granātas šķembas aizsprāgst uz visām pusēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsprāga saplēstās pudeles stikli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kalniņš sirdīgi zvēla āmuru pret cirtni, un čuguna skambas [šķembas] sprankšķēdamas aizsprāga telpā.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 255.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsprāgt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ļoti strauji aizlēkt, aizvirzīties (kur, aiz kā, kam priekšā u. tml.) - par cilvēkiem vai dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Puika aizsprāga aizdurvē.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprakstēt:1" sortKey="aizsprakstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprakstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sprakst, pag. -sprakstēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprakstēt:1/1" n="1">
        <def>Sprakstot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No ugunskura aizsprakst gaisā dzirkstis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprakšķēt:1" sortKey="aizsprakšķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprakšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sprakšķ, pag. -sprakšķēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizsprakšēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sprakš, pag. -sprakšēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprakšķēt:1/1" n="1">
        <def>Sprakšķot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu uz visām pusēm aizsprakšķ ugunskura dzirkstis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspraudīt:1" sortKey="aizspraudīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspraudīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspraudīt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt vai vairākās vietās spraužot, aizbāzt, aizdabūt (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspraudīt zarus aiz sijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspraudīt:1/2" n="2">
        <def>Vairākkārt vai vairākās vietās saspraužot, aizdarīt (parasti nevērīgi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saplēstos svārkus aizspraudīt ar adatām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un vecā izbālējusī, aprūsējusī rūts pašā vidū starp saķitētām, skalganiem [skangaliem] aizspraudītām un lupatām aizbakstītām rūtīm katru vakaru.. sēri nolūkojas pakaļ aiz kapu vaļņa nogrimstošai saulei.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspraukties:1" sortKey="aizspraukties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspraukties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spraucos, -spraucies, -spraucas, pag. -spraucos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspraukties:1/1" n="1">
        <def>Spraucoties (kam cauri, garām), attālināties. Spraucoties (kam cauri, garām), aizkļūt (kur, līdz kādai vietai, kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[sapulces telpā] ienāca grāmatvede un, aizspraukusies līdz priekšējai rindai, pieskārās galvenajam inženierim pie pleca.</quote>
          <bibl>Niedre 5, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No bēriniekiem pašiem tikai tie dūšīgākie zārkam līdzi aizspraucās tieši pie kapa..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 236.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rita aizspraucās garām dežurantam un.. nokļuva uz perona.</quote>
          <bibl>Grīva 4a, 541.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprauslot:1" sortKey="aizsprauslot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprauslot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizsprauslāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ā, pag. -āja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprauslot:1/1" n="1">
        <def>Sprauslājot aizvirzīt, attālināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lācis domājis no deguna bites aizsprauslāt.</quote>
          <bibl>ME 1,52.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspraust:1" sortKey="aizspraust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspraust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spraužu, -spraud, -sprauž, pag. -spraudu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspraust:1/1" n="1">
        <def>Spraužot novietot (aiz kā, kam priekšā u. tml.). Aizbāzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pakausī atstumtu žokejcepuri, aiz auss aizspraustu papirosu, viņš [strādnieks] mierīgs.. rosās ap savu darba galdu.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 7, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[istabas] griesti zemi - kad saimnieks grib aizspraust aiz sijas kāsīšus vai.. egļu skujas, viņš tikai pastiepjas uz pirkstgaliem..</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 305.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie galda trīs bērni aizspraustām servjetēm, rokas rātni salikuši, katram alumīnija karote un gabaliņš pelēkas maizes priekšā.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 483.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspraust:1/2" n="2">
        <def>Spraužot aizdarīt. Spraužot savienot (parasti drēbes malas). <mentioned>imperf.</mentioned> Spraust ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspraust blūzi ar adatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspraust jaku ar saktām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprausties:1" sortKey="aizsprausties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprausties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spraužos, -spraudies, -spraužas, pag. -spraudos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprausties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Spraužot tikt aizdarītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Blūze aizspraudās greizi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprausties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Piespraust sev (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspraudos ievas zaru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprausties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizspraukties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [vīrs] iešņācās un ar spēku centās aizsprausties garām Annas draudošajam stāvam.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspriedumains:1" sortKey="aizspriedumains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspriedumains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizspriedumaini</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspriedumains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kura uzskatus un rīcību ietekmē aizspriedumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspriedumains cilvēks.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspriedumains:1/1/1" n="1">
          <def>Uz aizsprieduma (aizspriedumiem) dibināts. Tāds, kurā izpaužas aizspriedumi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizspriedumaini apgalvojumi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizspriedumaina attieksme.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspriedums:1" sortKey="aizspriedums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspriedums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspriedums:1/1" n="1">
        <def>Uzskats (maldīgs, bieži vien novecojis), kas kļuvis par šķērsli saprātīgam, pareizam spriedumam, saprātīgai, pareizai rīcībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mietpilsoniski aizspriedumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cīnīties ar veciem aizspriedumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārvarēt aizspriedumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ignorēt aizspriedumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties aizspriedumu varā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viens otrs rakstnieks un kritiķis uzskata, ka īsajā stāstā nevar ietvert lielas sabiedriskas problēmas un jāaprobežojas ar sadzīves tematiku. Tas ir aizspriedums, kas jāsagrauj.</quote>
          <bibl>Lit M 57, 12, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Indijā] vēl arvien nav pārvarēts aizspriedums, ka pērtiķis ir svēts dzīvnieks.</quote>
          <bibl>Zv 60, 3, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizspriedums:1/1/1" n="1">
          <def>Iepriekš pieņemts (bieži aplams) negatīvs spriedums, vērtējums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizspriedumi pret spilgtām krāsām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizspriedumi pret jaunām metodēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizspriedumi pret mākslinieku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspriesties:1" sortKey="aizspriesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspriesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spriežos, -spriedies, -spriežas, pag. -spriedos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspriesties:1/1" n="1">
        <def>Iestrēgt (iekļūstot šaurā vietā). Iespriesties (parasti rīklē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Annai laikam mazliet aizspriedās kaklā. Viņa drusku paklepoja, bet klepus bij tik sīvs, ka divas lielas asaras nobira klēpī.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 323.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspriesties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Spēji tikt pārtrauktam (par elpu, balsi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vārdi aizspriedās kaklā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet reižu reizēm viņai elpa aizspriežas krūtīs, apziņa galīgi zūd..</quote>
          <bibl>Upīts II, 219.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēnam] prātā iešaujas dziesmiņa par velēniņu, zem kuras guļ baltā māmuliņa. Gribētos kādreiz dziedāt, cik jau palicis atmiņā, tik dziesmiņa aizspriežas rīklē un ārā nenāk ne skaņas..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 262.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprostojums:1" sortKey="aizsprostojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprostojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprostojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizsprostot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Upes aizsprostojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprostojums:1/2" n="2">
        <def>Aizsprosts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzeloņdrāšu aizsprostojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsprostojums upē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagāzušies koki veido uz ceļa aizsprostojumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprostot:1" sortKey="aizsprostot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprostot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprostot:1/1" n="1">
        <def>Radīt šķērsli, lai kavētu, arī pārtrauktu (kustību, plūsmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas bija lielais Ķeguma ezers, ko bija izveidojuši cilvēki, aizsprostojot Daugavu, lai pie aizsprosta uzceltu Ķeguma elektrisko spēkstaciju.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemnieki sadalījās divos bariņos un sāka celt barikādes. Viņi novēla no ratiem vīna mucas un ar tām aizsprostoja ieejas stacijā.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 63.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsprostot:1/1/1" n="1">
          <def>Būt par šķērsli, kavēt, arī pārtraukt (kustību, plūsmu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dzelzsbetona dambis aizsprostoja upes straumi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ielas šaurā spraugā lopi sajūk un aizsprosto vezumiem ceļu. Dzinēji kliegdami brīdina braucējus..</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Daugava lauzusies uz jūru vēl vairākas reizes, kad pie Doles salas tai aizsprostojuši ceļu ledus sastrēgumi.</quote>
            <bibl>Vanags 8, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļu aizsprostoja daži stāvi.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 112.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprostoties:1" sortKey="aizsprostoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprostoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pes., -ojas, pag. -ojās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprostoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizsprostot. Tikt aizsprostotam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izlietne aizsprostojusies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zāles jālaiž [kuļmašīnas] trumulī pamazām un ar tādu aprēķinu, lai elevators paspētu sēklas aiznest un tas neaizsprostotos.</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 385.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprosts:1" sortKey="aizsprosts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprosts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprosts:1/1" n="1">
        <def>Mākslīgs vai dabisks šķērslis, kas aiztur (kādu kustību vai plūsmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prettanku aizsprosts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mīnu aizsprosti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsprosta grāvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izjaukt aizsprostu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nocietinājumu sistēmu sedza dažādu mīnu lauki, dzeloņstiepļu žogi, koku sagāzumi un citi mākslīgi radīti aizsprosti.</quote>
          <bibl>Zv 56, 4, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Straume sastrēgumu nebija izkustinājusi, bet, pludinādama arvien jaunus kokus klāt, uzcēlusi īstu aizsprostu, daži baļķi jau uzbīdīti cits citam šķērsus..</quote>
          <bibl>Birze 4, 98.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smiltsērkšķis noderīgs arī dzīvžogiem, jo veido biezu, necaurejamu aizsprostu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 14, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš iekarsis turpina runāt, un viņa valoda jau plūst plaši kā straume, ko neierobežo nekādi aizsprosti.</quote>
          <bibl>Kar 59, 8, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krasts tinās kaujas dūmos, augšā brāzmoja ugunis. Varēja dzirdēt, kā gaudo šķembas. Vilks [pilots] gribēja laisties lejā, bet arī tur atdūrās pret uguns aizsprostu.</quote>
          <bibl>Imermanis 2, 106.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsprosts:1/1/1" n="1">
          <def>Hidrotehniska būve tekoša ūdens aizturēšanai un tā līmeņa celšanai. Dambis.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ierīkot upē aizsprostu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Celt aizsprostu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsprosta aizvari.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[hidroelektrostacijas] aizsprosts spēs izturēt 160000 tonnu lielas ūdens masas spiedienu.</quote>
            <bibl>Rīgas B 64, 2, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kinožurnālos rādīja hidroelektrostacijas, augstus betona aizsprostus un lielus ūdenskritumus..</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 32.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cilvēka spēka un gudrības veidotais aizsprosts nostājies Āfrikas mūžsenās upes ceļā.</quote>
            <bibl>Zv 64, 13, 20.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprukt:1" sortKey="aizsprukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spruku, -sprūc, -sprūk, pag. -spruku; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprukt:1/1" n="1">
        <def>Ātri aizbēgt. Ātri aizslēpties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sivēns aizsprucis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pele aizspruka aiz kastes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgi gan nesēdēšu, ka neaizsprūk zirgs, lāgā nepiesēju, tāds tramīgs.</quote>
          <bibl>Kar 54, 9, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, kad viņa būs sieva, tad tik klāšu visu laukā, lai domā, ko grib. Man maza bēda, nekur vairs neaizspruks. [Domā līgavainis.]</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsprūst:1" sortKey="aizsprūst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsprūst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sprūst, pag. -sprūda; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsprūst:1/1" n="1">
        <def>Aizspriesties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kumoss aizsprūda rīklē.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspundēt:1" sortKey="aizspundēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspundēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspundēt:1/1" n="1">
        <def>Aizbāzt (mucu) ar spundi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspundēt alus mucu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizspurgt:1" sortKey="aizspurgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizspurgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spurdzu, -spurdz, -spurdz, arī -spurgst, pag. -spurdzu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspurgt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Spurdzot attālināties. Spurdzot nokļūt (kur, aiz kā, uz kurieni u. tml.) - par putniem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspurdz zvirbuļu bars.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..reižu reizēm iesmējos tā, ka putni aizspurdza tālāk no takas.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 600.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas priekšā ābeļu zaros sačivinājās melncepurainu zīlīšu bars, bet, Rijkuru Ati pamanījušas, tās aizspurdza uz mežu..</quote>
          <bibl>Birze 1, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizspurgt:1/2" n="2">
        <def>Strauji, pēkšņi (parasti vieglā gaitā) attālināties (par cilvēkiem, dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pa kupejas eju trokšņaini aizspurdza.. meitenes..</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko pie pārbrauktuves [riteņbraucēju] grupa bija labi iekustējusies, vētraini no tās aizspurdza Polijas jaunatnes izlases dalībnieks..</quote>
          <bibl>Sports 66, 93, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizspurdz četras vāveres Tā, ka koks sāk trīcēt.</quote>
          <bibl>Saulītis 7, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tur [pa Parīzes ielām] aizspurdz raibi zvanveida svārciņi, klaudz meiteņu papēdīši mazā pirkstiņa resnumā..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstādīt:1" sortKey="aizstādīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstādīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstādīt:1/1" n="1">
        <def>Iestādīt (aiz kā, kam priekšā, līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstādīt puķes aiz mājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad žogs vietām sabrucis.., un kāds izgruvumiem aizstādījis priekšā zaļas eglītes.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstaigāt:1" sortKey="aizstaigāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstaigāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstaigāt:1/1" n="1">
        <def>Aiziet (parasti lēnām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un.. jūs kopā aizstaigājāt uz kino?</quote>
          <bibl>Vilks 5, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie brokastgalda Jorens ieminas, ka derētu aizstaigāt līdz Slīterei paskatīties Zilos kalnus..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 244.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik labi, ka tik tuvu pie viņu mājām skola! Ziemā ik vakaru turp varēs aizstaigāt.</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akots domās aizstaigāja pie visiem kaimiņu strādniekiem. Visi tie bija klusi un nomākti..</quote>
          <bibl>Lēmanis 14, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstājējs:1" sortKey="aizstājējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstājējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizstājēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstājējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aizstāj kādu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Direktora aizstājējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..meitenes māte, kas kopa kolhoza jaunlopus, saslima. Priekšsēdētājs nevarēja tik viegli atrast aizstājēju, bet Skaidrīte nevienam.. prātā neienāca..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 109, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstājējs:1/2" n="2">
        <def>Tas (priekšmets, viela), ar ko aizstāj.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Metāla aizstājējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augsnes aizstājējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..prakse pierādījusi, ka labākais un vērtīgākais čuguna aizstājējs, izgatavojot nelielas detaļas, ir plastmasa..</quote>
          <bibl>Kar 58, 8, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāstīt:1" sortKey="aizstāstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāstīt:1/1" n="1">
        <def>Izstāstīt (līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr viņš nodevies pārdomām, Salenieks jau aizstāstījis labu gabalu uz priekšu.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 266.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāstīt pasaku līdz pusei.</quote>
          <bibl>ME pap I, 52.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāt:1" sortKey="aizstāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stāju, -stāj, -stāj, pag. -stāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāt:1/1" n="1">
        <def>Būt, stāties kā vietā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dēls aizstāj tēvu darbā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī pirmajā [mākslas skolas kursā].. Cēberu [skolotāju] bija aizstājusi glezniecības tehnoloģijas pasniedzēja Ziemele.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 40.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāt:1/1/1" n="1">
          <def>Par iestādēm, organizācijām u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Komunistiskās partijas organizācijas vada padomju darbību, bet neaizstāj tās saimnieciskās un kulturāli politiskās celtniecības vadīšanā.</quote>
            <bibl>Birziņa 1, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāt:1/1/2" n="2">
          <def>Norīkot kā vietā, darbā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Virpotājs, kas še strādājis, bija saslimis. Vajadzēja aizstāt to ar vienu no jaunajiem.</quote>
            <bibl>Bērce 2, 36.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāt:1/2" n="2">
        <def>Tikt izlietotam kā vietā (par kvalitatīvākām mašīnām, piemērotākām vielām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Agregāts izrādījās ļoti vajadzīgs: kūdras, grants un mēslojuma iekraušanā tas aizstāj līdz trīsdesmit cilvēku.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 1, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādreizējās dārgās [makšķeru] zīda auklas tagad, pat ar lielu pārākumu, aizstāj lētais kaprons un perlons.</quote>
          <bibl>Rūsiņš 1, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmo reizi medicīnas vēsturē ūdeņraža atomkodoli aizstājuši ķirurga nazi un iznīcinājuši.. audzēju, kas apdraudēja slimnieka smadzenes.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iedegums uz [jaunietes] slaidajiem stilbiem vēl tagad, septembra vidū, aizstāja zeķes.</quote>
          <bibl>Birze 4, 171.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāt:1/2/1" n="1">
          <def>Likt kā vietā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..ražošanā aizvien vairāk izmanto plastmasu. Ar to aizstāj dārgos metālus, izgatavojot dažādus izstrādājumus.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 117, l.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..rūpnīca.. apguva maiņstrāvas (127 voltu) elektrodzinēju ražošanu, aizstājot ar tiem 110 voltu dzinējus.</quote>
            <bibl>Zin T 64, 9, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Draugs, necenties sirdi no krūtīm dzīt Un jūru aizstāt ar peļķi..</quote>
            <bibl>Liesma 58, 1, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāties:1" sortKey="aizstāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stājos, -stājies, -stājas, pag. -stājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāties:1/1" n="1">
        <def>Nostāties (aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāties aiz galda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāties kādam aiz muguras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstājamies aiz priedes, lai putns mūs neredz, un novērojam viņu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 2, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Nora izbijusies pietrūkās kājās un aizstājās Arnim ceļā.</quote>
          <bibl>Līvs 1, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kur jūs?" sargs aizstājās priekšā spēcīgam puisim.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 56, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Annelei nu vajadzētu skumt, ka viņu neņēma līdzi, bet raiba virkne tēlu aizstājas skumjām priekšā.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāvamais:1" sortKey="aizstāvamais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāvamais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizstāvamā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ās, s.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvamais:1/1" n="1">
        <def>Apsūdzētais, ko tiesā aizstāv advokāts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mīkstināt aizstāvamā vainu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1" sortKey="aizstāvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stāvu, -stāvi, -stāv, pag. -stāvēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/1" n="1">
        <def>Cīnoties, aktīvi rīkojoties, aizsargāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt dzimteni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anita runā par miljoniem un atkal miljoniem darbaļaužu visā pasaulē, kuri stāv kā dzelzs siena un gatavi ar savām dzīvībām aizstāvēt sociālisma zemi..</quote>
          <bibl>Brodele 13, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pienāca štāba pavēle: Sala jāaizstāv līdz pēdējam vīram.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēk ar šauteni! ..Nebaidies briesmu un nicini nāvi, Aizstāvot padomju varu.</quote>
          <bibl>Brička 1, 20.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizsargāt (kādu) pret fiziskiem pārdarījumiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Indriķi, pielūko puiku, lai neiet palaidnībās, un aizstāvi, ja citi viņam dara pāri. [Saka zēna māte.]</quote>
            <bibl>Sēlis 1, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/1/2" n="2">
          <def>Ar savu rīcību, darbību saglabāt un vairot (godu, slavu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstāvēt savas dzimtenes sporta slavu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstāvēt konkursā skolas godu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc neilga laika koptreniņus uzsāks PSRS izlases komandas, kurām jāaizstāv savi pasaules čempionu tituli.</quote>
            <bibl>Sports 62, 64, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņiem [hokejistiem] ir priekšroka un visgarākais treniņu laiks, jo šie vīri aizstāvēs republikas godu Vissavienības meistarsacīkstēs.</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 106.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..zibsnīdams brūnajām acīm, arī Ojārs metās man palīgā aizstāvēt mūsu klases godu.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/2" n="2">
        <def>Vēršoties pret izteiktajiem apvainojumiem, pārmetumiem u. tml., citu priekšā atzīt (kādu) par nepatiesi apvainotu. Aizsargāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt meiteni pret apmelojumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kristīne atkal bija vienīgā, kura tām [tenkām] neticēja, un, kad vairs nedrīkstēja neticēt, paklīdušo puisi mēģināja aizstāvēt.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 198.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī Dūmiņiete sūdzēties neies, jo labi zina, ka neviens viņu neaizstāvēs.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vanagam daudz draugu un piekritēju, tie aizstāvēja, cik spēdami..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 293.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/3" n="3">
        <def>Pamatot, pierādīt (uzskatu, tiesību, rīcības u. tml. pareizumu, patiesumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt savu izteikto domu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt progresīvus centienus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt darbaļaužu intereses.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt mieru visā pasaulē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt taisnību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi.. strīdējās, aizstāvēdami katrs savus ieskatus un plānus..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] ar visu savu talantu aizstāv franču strādnieku tiesības..</quote>
          <bibl>Zv 53, 13, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Bet es esmu pilnīgi pārliecināts, ka aizstāvu taisnu lietu, un tādēļ no neviena nebīstos un no neviena neslēpjos."</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nav nekad bijis paaudzes, kura nebūtu sapņojusi. Mūsu paaudze atšķiras ar to, ka prot aizstāvēt savus sapņus, aizstāvēt un cīnīties par tiem...</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rakstniekam jātiesā negatīvais sava laika dzīvē un tikpat dedzīgi jāaizstāv viss pozitīvais.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 47, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/3/1" n="1">
          <def>Pamatot, pierādīt īpašā apspriedē (disertācijas, projekta u. tml. pamattēzes, galvenos principus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstāvēt doktora disertāciju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Students aizstāv kursa darbu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sofija Ivanovna sekmīgi aizstāvēja disertāciju, un viņai tika piešķirts medicīnas zinātņu kandidāta grāds.</quote>
            <bibl>Zv 54, 5, 21.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ikviens absolvents aizstāv diplomdarbu par konkrētu tēmu...</quote>
            <bibl>Zv 52, 1, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nebija viegli, piemēram, izstrādāt un aizstāvēt fantastisku projektu, kā izkausēt Antarktīdas ledu.</quote>
            <bibl>Cīņa 63, 118, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēt:1/4" n="4">
        <def>Tiesas procesā oficiāli atspēkot apsūdzību vai mīkstināt apsūdzētā vainu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Advokāts aizstāv apsūdzēto.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs: Mātei un man piektdien jātiek pie tiesas ar... ar jauno Indrānu. Es laikam nevarēšu. Tad jau nu tu manā vietā māti aizstāvēsi.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 403.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāvēties:1" sortKey="aizstāvēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāvēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -as, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēties:1/1" n="1">
        <def>Pretoties uzbrukumam. Aizsargāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ne vienreiz vien zemnieks.. bija spiests.. pārkait izkapti un dakšas par kara ieroci, lai aizstāvētos pret laupītāju bandām..</quote>
          <bibl>Samsons 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..strēlnieki, izrindojušies ķēdē, uzbruka [ienaidnieka] štābam. Ienaidnieks.. izmisīgi aizstāvējās.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēties:1/1/1" n="1">
          <def>Aizsargāties pret fiziskiem pārdarījumiem. Enerģiski pretoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pašam prast aizstāvēties, lūk, ko vajadzēja...Ja dūre vēl par vieglu, - ar zobiem, ar lokanību, izmaņu un viltību.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 590.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēties:1/2" n="2">
        <def>Atspēkot pret sevi vērstos apvainojumus, pārmetumus. Attaisnoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>.."tu esot bijis rupjš pret mācītāju." - "Nemaz ne," aizstāvas zēns. "Es tikai viņam teicu, ka viņš vai nu maldās, jeb [vai] melo."</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 383.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāvēties:1/2/1" n="1">
          <def>Tiesas procesā atspēkot pret sevi vērstos apvainojumus vai mīkstināt savu vainu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsūdzētais aizstāvējās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tiesai, prokuroram, izmeklētājam un izziņas izdarītājam jānodrošina apsūdzētajam iespēja aizstāvēties pret celto apsūdzību..</quote>
            <bibl>Krim pr 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāvība:1" sortKey="aizstāvība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāvība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsūdzības atspēkošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvības runa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvim jāizlieto visi likumā norādītie aizstāvības līdzekļi un paņēmieni..</quote>
          <bibl>Krim pr 49.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstāvība:1/1/1" n="1">
          <def>Aizstāvis vai aizstāvji (tiesas procesā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstāvības liecinieki.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstāvības puse.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstāvība kalpo sabiedrības interesēm. Advokāts.. nedrīkst palīdzēt viņam [klientam] izvairīties no pelnīta soda.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 6, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvība:1/2" n="2">
        <def>Aizstāvēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kūla apzinājās arī kā pilnvarnieks ģimenes kopīgā goda aizstāvībā un apsardzē.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 770.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvība:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsardzība (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No Rīgas pa šoseju uz jaunām aizstāvības līnijām brauca tanki un smagās mašīnas ar lielgabaliem un sarkanarmiešiem.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 108.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz skatuves atainojās notikumi, kuri risinājās Liepājā un tās pievārtē pirms ceturtdaļgadsimta - aizstāvības cīņu dienās.</quote>
          <bibl>Lit M 66, 26, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāvis:1" sortKey="aizstāvis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāvis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vja, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizstāve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju; s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aizstāv (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzimtenes aizstāvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drošsirdīgie Ļeņingradas aizstāvji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnrača zēns Maksiļo.. kļūst par apzinīgu republikas aizstāvi. Viņš atklāj Pedro bandas organizēto sazvērestību pret republikāņiem un iznīcina šo nelieti ar visiem viņa piekritējiem.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 10, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vierpe ir cīnītājs, viens no Liepājas aizstāvjiem..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 263, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvis:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas aizstāv (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viktorija: ..Tu esi bārene, tev pašai par sevi jāgādā, tev nav neviena aizstāvja..</quote>
          <bibl>Upīts XIII, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvis:1/3" n="3">
        <def>Cilvēks, kas aizstāv (3). Aktīvs piekritējs, atbalstītājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Padomes rāda piemēru, cērt ceļu, pulcina kopā miera aizstāvjus, jaunās pasaules cēlājus.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvis:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Amatpersona, kas tiesas procesā oficiāli aizstāv apsūdzētā intereses.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Būt par aizstāvi tiesā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvja tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādi tad ir aizstāvja uzdevumi un loma? Palīdzēt tiesai vispusīgi iedziļināties lietā,.. parādīt cēloņus, dzinuļus un apstākļus, kas dažkārt noveduši pie nozieguma..</quote>
          <bibl>Zv 57, 6, II.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par aizstāvjiem [tiesā] var būt advokāti, kā arī arodorganizāciju un citu sabiedrisko organizāciju pārstāvji.</quote>
          <bibl>Krim pr 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstāvniecība:1" sortKey="aizstāvniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstāvniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstāvniecība:1/1" n="1">
        <def>Aizstāvība (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķietami uzbrukumi un aizstāvniecība stāsta fabulas savērpumā ir tikai izrisinājums no paša personīgā vai skolotāja palīga apkārtnē novērotā un izbaudītā..</quote>
          <bibl>Lit M 61, 3, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsteberēt:1" sortKey="aizsteberēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsteberēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsteberēt:1/1" n="1">
        <def>Steberējot, neveiklā gaitā ejot, attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Steberēt prom. Steberējot, neveiklā gaitā ejot, nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arī mamma atskatījās vēl atpakaļ.. un aizsteberēja, uz resnajām kājām gāzelēdamās, vīram pakaļ.</quote>
          <bibl>Štrāls 1, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsteigt:1" sortKey="aizsteigt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsteigt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-steidzu, -steidz, -steidz, pag. -steidzu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsteigt:1/1" n="1">
        <def>Aizsteigties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Man bērnus tīk ar acīm pavadīt, Kad, jautri tērzējot, uz skolu aizsteidz viņi.</quote>
          <bibl>Kar 55, 9, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsteigt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizsteigties (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs dienas, kurās nākotni jūt dzimstam, Prot straujas aizsteigt garām gadu simtam.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 171, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paiet dienas un mēneši. Aizsteidz pavasaris.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsteigties:1" sortKey="aizsteigties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsteigties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-steidzos, -steidzies, -steidzas, pag. -steidzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/1" n="1">
        <def>Steidzīgi, ātri aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Steigties prom. Steidzīgi, ātri aiziet, doties (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsteigties garām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsteigties tālāk.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsteigties uz darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsteidzas katrs uz savu pusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elmārs sakārtoja grāmatas un aizsteidzās. Tad gāja projām arī tēvs.</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa aizsteidzās gandrīz teciņiem..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 218.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Leikartu Lība paēda ātri un aizsteidzās uz klēti izvēdināt savas drēbes.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudzu lauks nokustēja. Karlīne aizsteidzās..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 63.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri aizbraukt (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vilciens aizsteidzas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pa gludo asfaltu.. naski aizsteidzas gaišzils motorollers.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 95, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri paiet, aizritēt (par laiku, laika posmu). Aizskriet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri bija aizsteigusies dzīve, bērnus viņa bija izaudzinājusi un nu jau auklēja mazbērnu..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 188.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa ir māksliniece, kuras radītos tēlus neaizmirst. Gadiem aizsteidzoties, mēs jo vairāk atskārstam, cik lielu ieguldījumu Anna Priede devusi latviešu baleta mākslai.</quote>
          <bibl>Zv 58, 5, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/3" n="3">
        <def>Savienojumā ar "priekšā": steidzīgi, ātri aizvirzīties (kam) priekšā. Nonākt, nokļūt (kur) ātrāk par citiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie logiem sēdošie pasažieri ātri, aizsteigdamies cits citam priekšā, traucās uzcelties un iestāties atvērtajos logos.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar sēņošanu gāja drusciņ grūtāk, jo vajadzēja piecelties agrāk no rīta, citādi citi sēņotāji aizsteidzās priekšā..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa aši turpināja [savu runu], it kā gribēdama aizsteigties priekšā varbūtējam iebildumam.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 1, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/3/1" n="1">
          <def>Veikt ko ātrāk par citiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saivas zvejnieku sievu rokās zibēja [tīklu lāpīšanas sacensībās]. Tur bija arī Lērumiene.. Pēdējā brīdī viņai tomēr kaut kas samisējās, tā sāka nervozēt un nokavējās. Citas aizsteidzās priekšā, un Lērumiene zaudēja.</quote>
            <bibl>Grants 7, 121.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/3/2" n="2">
          <def>Izvirzīties priekšgalā. Pārspēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Prakse aizsteidzas teorijai priekšā.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 71, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iespējams, ka nākotnes lidojumos Putnu Ceļa telpā cilvēks sastaps gan tādas planētas, kuru iedzīvotāji tālu aizsteigušies savā attīstībā mums priekšā, gan tādas, kuru iedzīvotājiem tikko sākas akmens laikmets.</quote>
            <bibl>Ikaunieks 1, 67.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsteigties:1/3/3" n="3">
          <def>Būt izcilākam (salīdzinot ar citiem attiecīgajā laikā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dzīvot komunistiski, vai tas nav aizsteigties laikam priekšā, dzīvot jau šodien nākotnē?</quote>
            <bibl>Liesma 59, 7, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš [zinātnieks] pārstāv sava laikmeta progresīvākos uzskatus, bet daudzās nozarēs aizsteidzas zinātniskajai domai priekšā par veseliem gadsimtiem.</quote>
            <bibl>Zv 52, 8, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstīdzēt:1" sortKey="aizstīdzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstīdzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -stīdz, pag. -stīdzēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstīdzēt:1/1" n="1">
        <def>Stīdzot aizstiepties (līdz kādai vietai, kādā virzienā) - par augiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puķe ēnainā istabā aizstīdzējusi līdz loga augšai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smaržīgi dūmi vaļīgos gredzenos lēni vijās augšup un aizstīdzēja uz visām pusēm.</quote>
          <bibl>Rozītis III, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cauri kinostudijas korpusiem aizstīdz garš un plats gaitenis.</quote>
          <bibl>Māksla 60, 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstiept:1" sortKey="aizstiept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstiept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stiepju, -stiep, -stiepj, pag. -stiepu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstiept:1/1" n="1">
        <def>Ar pūlēm nesot, aizdabūt prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Stiept prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ziemā vilki daudziem bija aplasījuši suņus, dažam aizstiepuši arī pa jēram no sakritušākas kūtiņas..</quote>
          <bibl>Vanags 10, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstiept:1/1/1" n="1">
          <def>Ar pūlēm nesot, aizdabūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Marks.. ķērās pie iebraucēju ceļasomām, lai tās aizstieptu līdz viesnīcai.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 137.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz šim uz klāja mētājās vairāki pīti krēsli. Tagad tie visi pazuduši. Zēni tos aizstiepuši aizvēja stūros un sauļojas.</quote>
            <bibl>Grīva 8, 137.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad vectēvs ievēra adatā diegu un kamolu nolika uz palodzes, vārnulēns to tūdaļ satvēra knābī, aizstiepa uz klēts jumtu un iebāza salmos.</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 48.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstiept:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizvest, nogādāt (parasti, pārvarot pretestību, pierunājot u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstiept draugu uz viesībām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstiept:1/2" n="2">
        <def>Izstiepjot, izplešot aizvilkt (līdz kādai vietai, uz kurieni, kam priekšā u. tml.) - auklu, drēbi u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstiept veļas auklu līdz spārei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstiept drēbi logam priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstiept drēbi logam priekšā.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 369.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstiepties:1" sortKey="aizstiepties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstiepties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stiepjos, -stiepies, -stiepjas, pag. -stiepos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstiepties:1/1" n="1">
        <def>Stiepjoties aizsniegties (līdz kādai vietai, arī tālu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstiepties līdz augšējam plauktam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstiepties pāri galdam pēc maizes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ēnas izlien no gravām un aizstiepjas pa balto [sniega] klajumu, garākas, arvien garākas..</quote>
          <bibl>Kurcijs 1, 92.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstiepties:1/1/1" n="1">
          <def>Stiepjoties, plešoties aizsniegties (kam priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Logam priekšā aizstiepies zirnekļa tīkls, tu Zaļš tītenītis ceļā aizstiepies..</quote>
            <bibl>Aspazija V, 59.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Reizēm ceļam priekšā aizstiepās plaši mākoņu blāķi, bet vecās bezdelīgas bez vismazākam šaubām devās mākoņos iekšā.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 49.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstiepties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizņemot kādu platību, sniegties (tālu). Aizņemot kādu platību, sniegties, stiepties (kur, līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gar pļavu aizstiepās sils..</quote>
          <bibl>Poruks 3, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viļņoja rudzu tīrums, kam nemaz nevarēja saredzēt malas, jo tas aizstiepās līdz kalna galam..</quote>
          <bibl>Blaumanis la, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz pašai debesu zilgmei.. aizstiepās milzīgs ūdens klajums.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 347.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstiepties:1/2/1" n="1">
          <def>Būt izstieptam, novietotam, atrasties kādā virzienā (par vadiem, sliedēm, ceļiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uz visām pusēm aizstiepjas elektriskie vadi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz vienu pusi un uz otru aizstiepās ceļi kā atrisinātas lentes..</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 326.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš virzīja skatienu pa sliedēm, kas taisnā līnijā aizstiepās tālumā, bet uz tām nebija neviena vagona.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 392.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..papriekš ar lāpstu atrok sānu saknes, kuras aizstiepjas tālu uz visām četrām pusēm.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 44.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstraume:1" sortKey="aizstraume" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstraume</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstraume:1/1" n="1">
        <def>Vieta aiz kāda šķēršļa tekošā ūdenī (upē, jūrā), kur nav jūtams vai ir maz jūtams straumes tecējums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[ledus] zveļas pāri akmeņiem un peld pa aizstraumi.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 18, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Oskars pērn bija zvejojis pašā ziemeļu malā, vistālāk prom no ciema, bet tur bija tāda kā aizstraume un lašu ķērās vismazāk.</quote>
          <bibl>Lācis 4, 272.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstreipuļot:1" sortKey="aizstreipuļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstreipuļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstreipuļot:1/1" n="1">
        <def>Streipuļojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Streipuļot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar mokām aizstreipuļot dažus soļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karsta naida vilnis viņu apdedzināja, Greta samanīja savās rokās tādu spēku, ka pietika tikai tās pakustināt, lai Krēmers aizstreipuļotu pāri kabinetam un atkristu dīvānā.</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 20.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstreipuļot:1/1/1" n="1">
          <def>Streipuļojot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstreipuļot pie koka.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saķēru galvu un aizstreipuļoju līdz gultai atpakaļ. Uznāca atkal drudzis.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 53.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstrinkšķēties:1" sortKey="aizstrinkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstrinkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -strinkšķas, pag. -strinkšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizstrinkšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -strinkšas, pag. -strinkšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstrinkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt strinkšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iestrinkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstrinkšķas kokle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mandolīnas stīgas aizstrinkšķas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izkapts aizstrinkšķējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstrinkšķināt:1" sortKey="aizstrinkšķināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstrinkšķināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizstrinkšināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstrinkšķināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka sāk strinkšķēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstrinkšķināt ģitāru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstrinkšķināties:1" sortKey="aizstrinkšķināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstrinkšķināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizstrinkšināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstrinkšķināties:1/1" n="1">
        <def>Aizstrinkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stīgas aizstrinkšķinās un apklust.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstumt:1" sortKey="aizstumt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstumt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stumju, -stum, -stumj, pag. -stūmu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstumt:1/1" n="1">
        <def>Stumjot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Stumt prom. Aizbīdīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstumt ratiņus.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizstumt:1/1/1" n="1">
          <def>Stumjot aizdabūt (līdz kādai vietai, aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstumt krēslu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstumt galdu durvīm priekšā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizstumt zēnu pie malas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Drūzma aizstūma cilvēku līdz izejai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Rīt tu mani [invalīdu] atkal aizstumsi līdz tiltam?" dzirdu Oskara balsi.</quote>
            <bibl>Preilis 1, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstumt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizgrūst (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstumt rakstāmgalda atvilktni ciet.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstumties:1" sortKey="aizstumties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstumties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stumjos, -stumies, -stumjas, pag. -stūmos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstumties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizstumt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstumties laivā līdz otram krastam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laivinieki aizstūmās mājas galā. Pāris soļu tālāk tur sākās sausums.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 175.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstumties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → aizstumt (2), tikt aizstumtam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atvilktne nejauši aizstūmās ciet.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstūrēt:1" sortKey="aizstūrēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstūrēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstūrēt:1/1" n="1">
        <def>Stūrējot aizvadīt, aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Stūrēt prom. Stūrējot aizvadīt, aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstūrēt laivu uz krastu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstūrēt plostu bākai garām.</quote>
          <bibl>ME pap I, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizstūris:1" sortKey="aizstūris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizstūris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizstūris:1/1" n="1">
        <def>Vieta aiz stūra.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liesi, smilšaini tīrumiņi meža aizstūrī pie purva - tāda kādreiz bija.. jaunsaimniecība.</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 7, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [bezdarbnieks] pat satrūkās pats no šā sviediena un, apskatījies, vai tikai karaliskais karabinieris no kāda aizstūra nav noglūnējis, sajuta, ka sāk pats sacelties pret likteni..</quote>
          <bibl>Laicens 2, 235.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsūbēt:1" sortKey="aizsūbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsūbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sūb, arī -sūbē, pag. -sūbēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsūbēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar oksīda, arī netīrumu kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Caurule aizsūb.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iegravējums aizsūbējis, grūti izlasāms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa aizrestoto, aizsūbējušo lodziņu pelēka krēsla kā pelni bira.. pagrabā.</quote>
          <bibl>Upīts III, 482.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsūtīt:1" sortKey="aizsūtīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsūtīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsūtīt:1/1" n="1">
        <def>Likt (kurp) doties (parasti ar kādu uzdevumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt pēc ārsta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt meiteni uz veikalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt pēc piena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rečs aizsūtīja savus pļāvējus uz Murukakta pļavu.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jānītim šorīt nemaz nenāk miegs. Vakar māmiņa agri aizsūtīja gulēt..</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš gan būs dusmīgs, ka es bez atļaujas braucu, bet atpakaļ taču mani nevar aizsūtīt.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 365.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs: Ja tevi saimniece sūta [pie manis], tad labāk nenāc. Guste: Tā mani sūtīs! Pasaulē tā mani varbūt aizsūtīs kā dažu labu!</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 419.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsūtīt:1/2" n="2">
        <def>Nogādāt (ar sakaru iestāžu vai kādu personu starpniecību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt paciņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt vēstuli pa pastu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt naudu pa telegrāfu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt bagāžu ar vilcienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtīt zīmīti sapulces vadītājam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunajā gadā viņš nolēma aizsūtīt apsveikuma telegrammu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsūtu draugam ābeles ziedu. Ziemeļos tālos, kur virpuļo sniegs, Istabā ienāks ar vēstuli prieks.</quote>
          <bibl>Stulpāns 1, 53.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsūtīt:1/2/1" n="1">
          <def>Paziņot, nodot (sveicienus, ziņu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsūtīt sveicienu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsūtīt ziņu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Vai tu varbūt aizsūtīsi ardievas saviem piederīgiem? Es to varu izdarīt..."</quote>
            <bibl>Upīts 18, 316.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvelpt:1" sortKey="aizsvelpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvelpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -svelpj, pag. -svelpa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvelpt:1/1" n="1">
        <def>Aizsvilpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raķete aizsvelpj cilvēka prātam grūti aptveramos tālumos..</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvelpties:1" sortKey="aizsvelpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvelpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-svelpjos, -svelpies, -svelpjas, pag. -svelpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvelpties:1/1" n="1">
        <def>Aizsvilpties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Putns aizsvelpjas un apklust.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsviest:1" sortKey="aizsviest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsviest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sviežu, -svied, -sviež, pag. -sviedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsviest:1/1" n="1">
        <def>Ar sviedienu attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Sviest prom. Aizmest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsviest sprunguli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsviest akmeni pāri upei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēģinājāmies platajā upes gultnē gludo akmeņu sviešanā. Vislielākos oļus un vistālāk aizsviest varēja Džamaledīns, tad Ragimhans.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 230.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsviest:1/1/1" n="1">
          <def>Ar sviedienu aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā, kam priekšā u. tml.). Aizmest.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsviest bumbu līdz vārtiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saliecies viņš veikli met lāpstu pēc lāpstas.. Lai smagos antracīta gabalus aizsviestu līdz kurtuves galam, vajadzīgs daudz spēka.</quote>
            <bibl>Preilis 1, 84.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš ik skaņu alkatīgi norauj no jaunā puiša lūpām un aizsviež sāņus.</quote>
            <bibl>Ezera 4, 208.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizsviest:1/1/2" n="2">
          <def>Aizmest, nosviest (kā nederīgu). Vairs nelietot, neizmantot (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizsviest papirosa galu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bramanis pienesa pātagu.. Mārtiņš paņēma gan, bet tikai tādēļ, lai aizsviestu pa roku galam.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 261.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dzintra saburza ziedu un aizsviež.</quote>
            <bibl>Zv 58, 10, 21.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nav tik vienkārši aizsviest vecu apģērbu. Tā vietā ir jāuzvelk jauns..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 2, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsviest:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji, ar sparu aizvērt (durvis, logu u. tml.). Aizcirst, aizsist.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vējš aizsvieda ciet pirmiņ [pirmīt] vaļā pamestās durvis.</quote>
          <bibl>Upīts III, 608.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsviest:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdarīt, aizziest, apmetot (ar kādu pašķidru masu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sienu šķirbas [mājiņai] bija ar māliem aizsviestas un palodās sabakstītas pakulām..</quote>
          <bibl>Laicens I, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsviesties:1" sortKey="aizsviesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsviesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sviežos, -sviedies, -sviežas, pag. -sviedos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsviesties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt neviļus, negribēti aizsviestam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bumba man aizsviedās pāri sētai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsviesties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti strauji (arī pēkšņi) aizsteigties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš beidzot vēsi palocījās pret Olufejeva kundzi, grieza viņai muguru un kā vējš aizsviedās projām.</quote>
          <bibl>A Deglavs I, 775.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvilināt:1" sortKey="aizsvilināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvilināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilināt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt svilināt. Aizdedzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsvilināt pērnējo kūlu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsvilināsim viņus [muižniekus], un tie degdami un kaukdami skries prom uz savu vilku zemi.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvilpot:1" sortKey="aizsvilpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvilpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilpot:1/1" n="1">
        <def>Aizsvilpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lodes aizsvilpo gar ausīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es saraujos maza maziņa, savelku rokas kažoka garajās piedurknēs un ieklausos, kā man [braucot ar zirgu] garām aizsvilpo vējš.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvilpt:1" sortKey="aizsvilpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvilpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -svilpj, pag. -svilpa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilpt:1/1" n="1">
        <def>Strauji, ar svilpienu aizlidot, aiztraukties garām, attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gar ausīm aizsvilpa lode.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvilpties:1" sortKey="aizsvilpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvilpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-svilpjos, -svilpies, -svilpjas, pag. -svilpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilpties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt svilpt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iesvilpties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālumā aizsvilpās lokomotīve.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvilt:1" sortKey="aizsvilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-svilstu, -svilsti, -svilst, pag. -svilu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilt:1/1" n="1">
        <def>Aizsvilties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lokoties ap ugunskuru, aizsvila mati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lēni, nemitīgi gruzdošs īgnums kā aizsvilusi kūdra, kā sīvi kūpošs prauls - nodzist nespēja, bet iedegties ar īstu liesmu pietrūka jaudas.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 413.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilt:1/2" n="2">
        <def>Aizsvilties (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsvilt dusmās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājumu vakaros par saimnieku divdomīgajiem un viltīgajiem jautājumiem viņš [vecs strēlnieks] vienmēr skaišas. Iesāk lēni un apdomīgi, tad aizsvilst.</quote>
          <bibl>Jokums I, 396.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvilties:1" sortKey="aizsvilties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvilties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-svilstos, -svilsties, -svilstas, pag. -svilos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt svilt. Pēkšņi aizdegties (par viegli degošiem priekšmetiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drēbes aizsvilās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sāka sprakšķēt uguns, kaut kas aizsvilās, un degunā iesitās nejauka degošas vilnas smaka.</quote>
          <bibl>Bērn 56, 8. 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viens vārds no vienas puses, divi no otras, un jau starp cilvēkiem švirkst naids kā aizsvilies kadiķa zars.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 178.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilties:1/2" n="2">
        <def>Pēkšņi un strauji iekaist (dusmās, naidā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Tu, tu negantniek, ko te trin savu mēli!" viņa [saimniece] aizsvilās.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andreja māte aizsvilās kā uguns pakulās. Tagad viņa vairs nevarēja klusēt, bet kliedza pilnā balsī..</quote>
          <bibl>Jansons 2, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Dumpis varēja vienā mirklī iekarst un, aizsvilies dusmās, vārdus skaldot, uzsākt strīdu..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 195.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvilties:1/3" n="3">
        <def>Pēkšņi notvīkt, nosarkt (par vaigiem, ausīm, seju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ancis to [sievieti] pamana, bet viņa izskats nepārgrozās, tikai ausis tā kā aizsvilstas.</quote>
          <bibl>Upīts II, 238.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar jokiem un āzēšanos vecajai Katrīnai lai nemēģina, viņa varēja atcirst tādu, ka pašam tam lielākajam bramanim ausis aizsvilsies.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 528.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kas novāks zarus, sūnas, ogulājus? Kas?" Arī man aizsvilstas vaigi. Pareizi, kā gan tādu midzeni var atstāt!</quote>
          <bibl>Rihters 1, 416.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizsvīst:1" sortKey="aizsvīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizsvīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -svīst, pag. -svīda; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizsvīst:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar sīkiem ūdens pilieniem (par stiklu). Norasot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizsvīdušas brilles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzpūšot dvašu, spogulis aizsvīst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logi pa laikam aizsvīduši. Palodzes mitras, it kā māja būtu avoksnējā vietā celta.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 161.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leinasars piegāja pie loga un mēģināja ieskatīties [istabā]. Rūts aizsvīduši, bet tik daudz var saredzēt - Bullis sēž viens..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 598.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Sūna, nenoņēmis brilles, noslaucīja mazliet aizsvīdušos stiklus un tad paraudzījās uz tāfeli.</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšalkot:1" sortKey="aizšalkot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšalkot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšalkot:1/1" n="1">
        <def>Aizšalkt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pār kalniem aizšalkoja vējš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Negaisi aizšalko strauji, Auglības putekļiem kūpot.</quote>
          <bibl>Ķempe 2, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšalkot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizšalkt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Paiet dienas un mēneši...Ar lapkriti aizšalko rudens.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšalkt:1" sortKey="aizšalkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšalkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šalc, pag. -šalca; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšalkt:1/1" n="1">
        <def>Šalcot attālināties, aiztraukties (par veļu, negaisu, ūdeņiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pār laukiem aizšalca vējš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumši putodami, aizšalca lauku strautos izgājušās [pagājušās] ziemas sniega ūdeņi.</quote>
          <bibl>Niedre 3, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārā tikko aizsalcis īss pavasara lietus, un saule atkal pieplūdinājusi stūra istabu ar karstu, gandrīz nežēlīgu gaismu.</quote>
          <bibl>Kar 56, 4, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kara vētras aizšalkušas.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 411.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizšalkt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizplūst, izplatīties (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tālu aizšalc spara pilna dziesma..</quote>
            <bibl>Sirmbārdis 1, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mātes vārdi aizšalca man gar ausīm kā vējš un drīz vien aizmirsās.</quote>
            <bibl>Skujiņš 3, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atskan taures pūtiens. Skaņas līksmi aizšalc parkā un tālu atbalsojas lazdām pieaugušajās pakalnēs.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 8, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gar kanāla krastiem aizšalca skanīgs "Urā!".</quote>
            <bibl>Grīva 8, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšalkt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paiet (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piecdesmit gadi ir aizšalkuši kopš tām [revolūcijas] dienām. Kritušo varoņu asinis kvēl mūsu karogos un mūsu sirdīs.</quote>
          <bibl>Pad J 55, 18, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gada vissarkanākais mēnesis atplandīja ar svētku karogiem un aizšalca, notraukdams beidzamās pīlādžogas un ozolu brūnganās lapas..</quote>
          <bibl>Brīdaka 2, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšalkties:1" sortKey="aizšalkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšalkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šalcas, pag. -šalcās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšalkties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt šalkt. Iesākt šalkt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iešalkties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No vēja brāzmas aizšalcās mežs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Aizšalcās buras zvaigznāju jomā..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 14, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšaujamais:1" sortKey="aizšaujamais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšaujamais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaujamais:1/1" n="1">
        <def>Ierīce, ar ko nostiprina ko aizvērtu (durvis, vārtus, vāku u. tml.). Aizbīdnis (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vārtu aizšaujamais.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbīdīt aizšaujamo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atstāt aizšaujamo vaļā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagrūstīju tos [vārtiņus] - ciet. Sāku taustīties, aizšaujamo meklēdama.</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rogainē gandrīz visiem [pie durvīm] bija aizšaujamie. Tikai daži ierīkojuši biezas dzelzs bultas, lai nāk kādi laupītāji nākdami, - durvis varēja sadrupt, bet bultas izturēs.</quote>
          <bibl>Salenieks 3, 139.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [apcietinātais] pagrieza galvu un pameta uz durvju pusi. Tur apaļajam caurumiņam patlaban aizšaujamais aizslīda priekšā.</quote>
          <bibl>Upīts III, 473.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaujamais:1/2" n="2">
        <def>Aizbīdnis (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsns aizšaujamais.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšaut:1" sortKey="aizšaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šauju, -šauj, -šauj, pag. -šāvu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar šāvienu aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, kam garām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšaut bultu līdz kokam.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Aizšaut mērķim garām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai varēsi līdz mežam aizšaut?</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šīsdienas sapulcē spriedelēt pietiks, Nav jau mums jāsteidzas gluži kā karā. Mājās mēs pārdomāt varēsim cieti. Straujumā bieži vien aizšaut var garām.</quote>
            <bibl>Brička, Saulītis 1, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar šāviņu ievainot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšauts zvērs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšauts spārns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņi [aļņi] ļoti ātri izskrien cauri mednieku līnijai, viņus paspēj tikai aizšaut, un tie aizbēg ievainoti.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 287.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pamanīja Līzi, kas kā aizšauts suns gar klēts stūri ievilkās pagalmā.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs raustās aizšauts...</quote>
          <bibl>Medenis 2, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieva: Un tas puika? Vai viņš ko nošāvis, ko aizšāvis?</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 375.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji aizbīdīt (aizbīdni, bultu u. tml.), lai ko aizdarītu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tēvs atnāca ar lielu stibu, bet Jūle iespruka kūtī un aizšāva koku priekšā.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 131.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūtiņām kļuva vēsi, viņš iegāja istabā. Aizšāva durvīm bultu, cenzdamies netrokšņot..</quote>
          <bibl>Brodele 14, 50.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/3/1" n="1">
          <def>Strauji aizbultēt (piemēram, durvis, vārtus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizšaut ārdurvis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rijas durvis bija no iekšpuses aizšautas, kad pienācām..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis II, 186.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji aizvirzīt (aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšaut roku aiz priekšauta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ej nu,.. vai tad tu viņu nepazīsti?" meitene aizšauj plaukstu mutei priekšā.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 253.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšaut:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti ātri, strauji (kur) aiziet, aizbraukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšaut uz tirgu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa aizšāva ar ogām uz Rīgu.</quote>
          <bibl>ME I, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kas aizšaus uz bodi [veikalu] pakaļ [alum]?"</quote>
          <bibl>Dripe 2, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšauties:1" sortKey="aizšauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šaujos, -šaujies, -šaujas, pag. -šāvos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšauties:1/1" n="1">
        <def>Ļoti ātri attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Šauties prom. Ļoti ātri aizvirzīties (kur, kam priekšā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšaujas kuteris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšauties priekšā otram pajūgam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšaujas kā lode.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pajūgs aizšāvās kā no labi stiegrota loka izšauta bulta; novirpuļoja sniegs..</quote>
          <bibl>Purs 2, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tie vēži, kas palika saulē, acumirklī sacirta ļipas un aizšāvās dziļumā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 164.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā vēja nestas, kamanas aizšāvās garām, bet Marta tomēr skaidri redzēja Zelmu..</quote>
          <bibl>Upīts II, 152.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizšauties:1/1/1" n="1">
          <def>Strauji paslīdēt, pazibēt (par priekšmetu šķietamu kustību, braucot tiem garām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..garām aizšāvās Slokas zivju apstrādāšanas fabrikas jaunie korpusi, tad [automobiļa] starmetēju kūļos pa kreisi pazibēja Talsu ceļa līkums..</quote>
            <bibl>Kar 59, 6, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķelt:1" sortKey="aizšķelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķeļu, -šķel, -šķeļ, pag. -šķēlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķelt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt šķelt, bet nepāršķelt. Iešķelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķelt koku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķelt malkas pagali.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķelties:1" sortKey="aizšķelties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķelties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šķeļas, pag. -šķēlās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķelties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizšķelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koka zars aizšķēlies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķērsot:1" sortKey="aizšķērsot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķērsot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķērsot:1/1" n="1">
        <def>Izveidot šķērsli (kā kustībai). Būt par šķērsli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kuģim ceļu aizšķērso ledus gabali.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vīrs ar portfeli jau manījās uz durvīm, bet sieviete aizšķērsoja tam ceļu.</quote>
          <bibl>Kar 57, 9, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] pārkāpj pār Ulda izstiepto kāju, kas aizšķērso durvis.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 8, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs [padomju tauta] kopā ar visām mieru mīlošajām tautām darīsim visu, lai aizšķērsotu ceļu karam.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 184, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķēršļot:1" sortKey="aizšķēršļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķēršļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķēršļot:1/1" n="1">
        <def>Aizšķērsot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Ako katrreiz zināja, ka jāsaliecas, kad viņa ceļu aizšķēršļoja kāds zemāks zars.</quote>
          <bibl>Lācis 10, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Padomju Savienībā] nevienam īstam talantam, ja vien tam nepietrūkst īstas darba gribas, ceļš uz māksliniecisko pilnību vairs nav aizšķēršļots.</quote>
          <bibl>Pad J 55, 45. 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir jau daudz laba [mūsu dzīvē], un vairāk tieši šī labā, skaistā, cildenā, bet, lūk, gadās pa apglumējušai siekstai, kas pa laikam aizšķēršļo ceļu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 59, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķiest:1" sortKey="aizšķiest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķiest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķiežu, -šķied, -šķiež, pag. -šķiedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķiest:1/1" n="1">
        <def>Šķiežot aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķiest ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Automašīna aizšķieda dubļus līdz grāvim.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķiest:1/2" n="2">
        <def>Šķiežot, sviežot (pašķidru masu), aiztriept, aizziest (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķiest kam acis ar dubļiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķilt:1" sortKey="aizšķilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķiļu, -šķil, -šķiļ, pag. -šķīlu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķilt:1/1" n="1">
        <def>Uzšķilt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķilt uguni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pīpmanis ar aizšķilto posu pīpi aizdedzina.</quote>
          <bibl>ME I, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķilties:1" sortKey="aizšķilties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķilties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šķiļas, pag. -šķīlās; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķilties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizšķilt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķiltavās aizšķīlās uguns.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķindēt:1" sortKey="aizšķindēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķindēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šķind, pag. -šķindēja (retāk -šķinda, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķindēt:1/1" n="1">
        <def>Šķindot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kāju paspertais.. [skārda] gabals aizšķindēja pa bruģi brojām.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķindēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt šķindēt. Iešķindēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par laimi, uz galda aizšķinda telefons. No drukātavas prasīja vakar sāktā referāta beigas vietējai nodaļai.</quote>
          <bibl>Upīts II, 832.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķindēties:1" sortKey="aizšķindēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķindēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šķindas, pag. -šķindējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķindēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt šķindēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iešķindēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Virtuvē aizšķindējās trauki.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķirt:1" sortKey="aizšķirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķiru, -šķir, -šķir, pag. -šķīru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķirt:1/1" n="1">
        <def>Šķirot aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķirt grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķirt kladi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet pēc tam, kad nakts jau satumst melna, Lapa pēdējā kad aizšķirta jau ciet, Maza grāmatiņa liegi kļaujas delnā..</quote>
          <bibl>Kar 52, 3, 195.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizšķirt:1/1/1" n="1">
          <def>Šķirt (grāmatu līdz kādai lappusei).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizšķirt grāmatu līdz piektajai lappusei.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķirties:1" sortKey="aizšķirties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķirties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šķiras, pag. -šķīrās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķirties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizšķirt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmata nejauši aizšķīrās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elmārs ļāva kladei aizšķirties un steigšus iebīdīja to atpakaļ zem grāmatām.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 96.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēdējā lappuse aizšķīrusies..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 142.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķīst:1" sortKey="aizšķīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šķīst, pag. -šķīda; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķīst:1/1" n="1">
        <def>Šķīstot, šķiežoties attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dubļi aizšķīst uz visām pusēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melns zemes un dūmu jūklis aizšķīda pāri.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 2, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķīst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt notrieptam (ar ko šķidru, pašķidru).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Man acis aizšķīda ar dubļiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķūrēt:1" sortKey="aizšķūrēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķūrēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķūrēt:1/1" n="1">
        <def>Šķūrējot aizvākt. Aizstumt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķūrēt sniegu no ietves.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parasti cenšas ātrāk teritoriju noplanēt un visu, kas palicis pāri, nolīdzināt līdz ar zemi vai aizšķūrēt atkritumu izgāztuvē.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 278, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšķūtēt:1" sortKey="aizšķūtēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšķūtēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšķūtēt:1/1" n="1">
        <def>Aizgādāt (klaušu kārtā ar pajūgiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšķūtēt jaunkareivjus uz pilsētu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņus [streikojošos strādniekus] arestēšot un kā dumpiniekus aizšķūtēšot uz Bengori [cietumu].</quote>
          <bibl>Berģis 1, 57.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizšķūtēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizgādāt. Nogādāt (kur).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Katrīne: Gaidu, kamēr ceļa nolīdzinās. Tad mani aizšķūtēšot [uz ciemata centru] ar visu māju. Kā vecos laikos lielmāti karietē.</quote>
            <bibl>Zālīte 3, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšļakstēt:1" sortKey="aizšļakstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšļakstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šļakst, pag. -šļakstēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļakstēt:1/1" n="1">
        <def>Šļakstot, šļakatu veidā attālināties. Šļakstot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens aizšļakst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dubļi aizšļakstēja līdz ietves vidum.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā zēns sita ar rīksti, tā ūdens tālu aizšļakstēja.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšļakstīt:1" sortKey="aizšļakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšļakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļakstīt:1/1" n="1">
        <def>Šļakstot, šļakstinot novadīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšļakstīt ūdeni līdz sienai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļakstīt:1/2" n="2">
        <def>Šļakstot (ko) virsū, piešķiest, aiztriept.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšļakstīt kam acis ar dubļiem.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšļākt:1" sortKey="aizšļākt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšļākt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šļācu, -šļāc, -šļāc, pag. -šļācu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļākt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šļācot, ar šalti aizliet, aizvirzīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Šļākt prom. Šļācot, ar šalti aizliet, aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..skorpioni nekož, bet dzeļ ar.. dzeloni, no kura indi var aizšļākt pat 70 cm tālu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 11, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļākt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šļācoties aizplūst. Šļācoties aizplūst (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viļņi aizšļāca līdz piekrastes akmeņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[viļņi] skrēja kuģim pretim,.. pāršķeldamies divās daļās, aizšļāca gar abiem sāniem..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 527.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšļākties:1" sortKey="aizšļākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšļākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šļācas, pag. -šļācās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļākties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizšļākt (1). Tikt aizšļāktam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens strūkla aizšļācās līdz mājai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļākties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → aizšļākt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viļņi aizšļācās aiz dambja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšļukt:1" sortKey="aizšļukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšļukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šļūku, -šļūc, -šļūk, pag. -šļuku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļukt:1/1" n="1">
        <def>Šļūkot, slīdot aizkļūt (kur, aiz kā, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maks aizšļucis aiz oderes.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmata aizšļuka aiz kumodes.</quote>
          <bibl>ME pap I, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšļūkt:1" sortKey="aizšļūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšļūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šļūcu, -šļūc, -šļūc, pag. -šļūcu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšļūkt:1/1" n="1">
        <def>Šļūcot, šļūcošā gaitā attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Šļūkt prom. Šļūcot, šļūcošā gaitā nokļūt (kur, līdz kādai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kamanas aizšļūc.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšļūkt smagiem soļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mikiņš piesprādzēja slidu pie kreisās kājas zābaka,.. atspērās ar labo un - žviukš! - nolikās gar zemi, krietnu gabalu aizšļūkdams pa glumo gāli tāpat uz muguras.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leksis gausi aizšļūc uz garāžas pusi, kur viņam ir maza istabiņa..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 323.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pašaujas ārā mazs, melns purniņš, sānos parādās mazas kājiņas, un ezis pa grīdu aizšļūc uz kaktu..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšmaukt:1" sortKey="aizšmaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšmaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šmaucu, -šmauc, -šmauc, pag. -šmaucu; intrans.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšmaukt:1/1" n="1">
        <def>Paslepus aiziet, aizbēgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es gan jau skaidri zināju, kas man jādara. Tikai gaidīju brīdi, lai varētu nepamanīts aizšmaukt.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 3, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Dāvis iekritis kā akā. Būs vēl uz dārzu aizšmaucis!</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uzslavu pārsteigti, neizlutinātie vīri [zvejnieki pēc uzvaras airēšanā] tikai krekstēja un svīda, manījās aizšmaukt no raibā pūļa, kas viņus stumdīja un grūstīja.</quote>
          <bibl>Grants 7, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšņākt:1" sortKey="aizšņākt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšņākt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šņāc, pag. -šņāca; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšņākt:1/1" n="1">
        <def>Ar šņākoņu aizvirzīties, attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..partizāni, kas bija nogulušies zemē, kamēr granātu skambas [šķembas] aizšņāca pāri galvām, uzlēca kājās un metās uzbrukumā.</quote>
          <bibl>Lācis III, 558.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri aizšņāca vairākas mīnas, kas sprāga gravā, uztriecot virs koku galiem dubļu stabus.</quote>
          <bibl>Kar 45, 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[futbolists] lika bumbai aizšņākt gar vārtu stabu..</quote>
          <bibl>Sports 66, 119, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšņākties:1" sortKey="aizšņākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšņākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šņācos, -šņācies, -šņācas, pag. -šņācos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšņākties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt šņākt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iešņākties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..alejas koku gali aizšņācās kā jūra..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 8, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšņorēt:1" sortKey="aizšņorēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšņorēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšņorēt:1/1" n="1">
        <def>Aizsaitēt (apavus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smurģis izcelts tieši no gultas, pat zābakus nebij paspējis lāgā aizšņorēt.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 555.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšūpot:1" sortKey="aizšūpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšūpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšūpot:1/1" n="1">
        <def>Šūpojot attālināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stundām ilgi tur sēdēju.. un skaudīgām acīm pavadīju katru autobusu, kas dūkdams aizripoja pa gludo asfaltu, savos mīkstajos sēdekļos aizšūpojot ļaudis pretim vilinošām tālēm un vasaras krāšņumam.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 8, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arī Ilga beidzot aizmigusi.., un miega laiva to aizšūpojusi pāri visiem bīstamajiem atvariem.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 80.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšūt:1" sortKey="aizšūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šuju, -šuj, -šuj, pag. -šuvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšūt:1/1" n="1">
        <def>Šujot savienot (kā malas). <mentioned>imperf.</mentioned> Šūt ciet. Šujot aizdarīt (caurumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšūt maisam galu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visiem čubu maisiem kājgalī atstāja malā neaizšūtu vīli, ka var roku iebāzt maisiņu uzčubināt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kolhoznieki cilāja un purināja maisus; ja atrada caurumus, tos nekavējoties aizšuva.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz operācijas galda.. viņai mugurpusē atvēra krūšu kurvi, izņēma sastrutojušo plaušu, aizšuva brūci.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, I, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšvīkstēt:1" sortKey="aizšvīkstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšvīkstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -švīkst, pag. -švīkstēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšvīkstēt:1/1" n="1">
        <def>Ar švīkstoņu, švīkstot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri galvai aizšvīkstēja draudzīgs pīļu bariņš..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 5, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažreiz aiz zemā loga skaidri jaušami soļi: uz brīdi piestāj, sastomās, tad aizšvīkst tālāk.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšvirkstēt:1" sortKey="aizšvirkstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšvirkstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -švirkst, pag. -švirkstēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšvirkstēt:1/1" n="1">
        <def>Ar švirkstoņu, švirkstot attālināties (parasti par uguni, dzirkstelēm u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Žilbinoši baltās raķetes aizšvirkstēja pāri mastiem..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 39, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mierinādami šalc koki, burbuļo avoti, aizšvirkst gaisā putnu spārni.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 11, 490.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizšvirkstēties:1" sortKey="aizšvirkstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizšvirkstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -švirkstas, pag. -švirkstējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizšvirkstēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt švirkstēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iešvirkstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizšvirkstējās degošie priežu zari.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaisīt:1" sortKey="aiztaisīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaisīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaisīt:1/1" n="1">
        <def>Verot aizdarīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Taisīt ciet. Aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaisīt vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaisīt logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstaisīt acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaisīt muti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaisīt grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ješka aiztaisīja durvis ciet..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 653.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš aiztaisīja savu nazi, paņēma cepuri un izgāja ārā.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēna pieceļas, ar apsvilušu urķi izbaksta ogles, aiztaisa dūmvadu..</quote>
          <bibl>Grīva II, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [dzirnavnieks] aiztaisīja aizvarus, un.. dzirnavas apstājās.</quote>
          <bibl>Zv 52, 14, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztaisīt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizdarīt (trauku, piemēram, ar vāku, aizbāžņi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiztaisīt pudeli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiztaisīt burku.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztaisīt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pildot, bāžot (ko iekšā, priekšā), aizdarīt (spraugas, caurumus u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiztaisīt sienā caurumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet kad nāca vasara un ābelēs sāka parādīties mazi, zaļi ābolīši, dārza sētā tika aiztaisītas visas spraugas..</quote>
            <bibl>Bērn 48, 5, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaisīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdarīt, sastiprināt kopā pogājot, sprādzējot u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaisīt mēteli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaisīt pulksteņa siksniņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaisīties:1" sortKey="aiztaisīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaisīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaisīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aiztaisītt (1). Aizvērties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs aiztaisījies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Brīviņš pabāza galvu un pasauca Upīšu Mārtiņu, durvis atkal aiztaisījās ciet.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 285.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztapināt:1" sortKey="aiztapināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztapināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztapināt:1/1" n="1">
        <def>Aizņemties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztapināt no drauga naudu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai iet arī jūras dibenā no Vasjas aiztapinātais trīskapeiku gabals, vai man žēl!</quote>
          <bibl>Talcis 7, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[profesors] meklē,.. no kurienes šī tauta vai šis rakstnieks aizguvis un aiztapinājis savu sižetu..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš it kā aiztapināja mieru no sava drošsirdīgā biedra.</quote>
          <bibl>Zv 64, 19, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztapināt:1/2" n="2">
        <def>Aizdot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztapināju draugam naudu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nu to [mēteli] man [ģimnāzistam] aiztapināja pats Kuprītis [inspektors], lai glābtu skolas godu, jo manējais bija jau pārāk uzjautrinošs.."</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 297.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztarkšķēt:1" sortKey="aiztarkšķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztarkšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tarkšķ, pag. -tarkšķēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztarkšēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>retāk; parasti 3. pers., -tarkš, pag. -tarkšēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztarkšķēt:1/1" n="1">
        <def>Tarkšķot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri tiltam aiztarkšķēja motocikls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ore aiztarkšēja garām Mieža bodei [veikalam]..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 239.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztarkšķēties:1" sortKey="aiztarkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztarkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tarkšķas, pag. -tarkšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztarkšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>retāk; parasti 3. pers., -tarkšas, pag. -tarkšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztarkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt tarkšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ietarkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālumā aiztarkšķējās ložmetējs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaupījums:1" sortKey="aiztaupījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaupījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaupījums:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas aiztaupīts. Ietaupījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Neliels aiztaupījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izlietot visu aiztaupījumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaupīt:1" sortKey="aiztaupīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaupīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaupīt:1/1" n="1">
        <def>Atstāt neizlietotu, pataupīt, saglabāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaupīt naudu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaupīt priekšdienām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi viņi [ozoli] jau sen būtu sadedzināti malkā,.. ja mans tēvs tos nebūtu aiztaupījis.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 312.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iznīcinot kaitīgos kukaiņus, grauzējus un nezāļu sēklas, putni aiztaupa valstij tūkstošiem tonnu graudu, sakņaugu, augļu, koksnes un dažādu citu produktu.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No trīsdesmit latiem, ko meitene bija tam iedevusi, viņš dažus bija aiztaupījis un nopircis mazu dāvanu.</quote>
          <bibl>Imermanis 2, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaupīt:1/2" n="2">
        <def>Novērst, neizraisīt (parasti ko nevēlamu, nepatīkamu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tēvs bērniem gribēja aiztaupīt kalpisko goda došanu kungam.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 314.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaupīties:1" sortKey="aiztaupīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaupīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaupīties:1/1" n="1">
        <def>Palikt neizlietotam, tikt pataupītam, saglabātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nauda aiztaupās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siltā ziemā malka aiztaupās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logu tepes ražošanā augu eļļas tagad aizstāj ar polidiēna un valzivju tauku maisījumu. Tādējādi pārtikai aiztaupās daudz eļļas.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 63, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šīs automašīnas [pašizkrāvējus] var apkalpot šoferis viens pats, tādējādi aiztaupīsies darba rokas.</quote>
          <bibl>Cīņa 67,157, l.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaupīties:1/2" n="2">
        <def>Tikt novērstam, netikt izraisītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaupās nepatikšanas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izmantojot gadījuma mašīnas, tamlīdzīgas nogurdinošas izpriecas [kā braukšana pārpildītā autobusā] aiztaupās.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaurēt:1" sortKey="aiztaurēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaurēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaurēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Taurējot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noskaidrojās, ka garāmgājēji, dūmus ieraudzīdami, ugunsdzēsējus izsaukuši nevietā. Sarkanās mašīnas aiztaurēja atpakaļ.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 282, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaurēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ilgi, apnicīgi taurējot, padarīt (uz laiku) nedzirdīgas (ausis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztaurēt ausis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaurēties:1" sortKey="aiztaurēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaurēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaurēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt taurēt un tūlīt pārtraukt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ietaurēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mednieks aiztaurējās.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztaustīties:1" sortKey="aiztaustīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztaustīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztaustīties:1/1" n="1">
        <def>Taustoties aizvirzīties. <mentioned>imperf.</mentioned> Taustīties prom. Taustoties nokļūt (kur, līdz kādai vielai, aiz kā, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Edgars.. lēni aiztaustījās līdz nakts spuldzei.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieceļos, aiztaustos līdz galdam un iededzu gaismu.</quote>
          <bibl>Brodele 13, II.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš pa tumsu manīgi aiztaustījās Līvai garām.</quote>
          <bibl>Jauno v 61, 316.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztecēt:2" sortKey="aiztecēt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-teku, -teci, -tek, pag. -tecēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztecēt:2/1" n="1">
        <def>Teciņus attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Tecēt prom. Teciņus nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztecēt uz aku pēc ūdens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vīrs aiztecēja pa celiņu.. kā jauneklis.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 256.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad jau bijām sataisījušies uz mājā braukšanu,.. [vecāmāte] vēl aiztecēja uz klētiņu..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 261.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šunelis drusku pārēja, tad aiztecēja mums pa priekšu atpakaļ uz mājām..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 204.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pa mežu] visādi līkumodams, aiztecēja sermuliņš..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 145.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztecēt:1" sortKey="aiztecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tek, pag. -tecēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztecēt:1/1" n="1">
        <def>Tekot, plūstot attālināties (piemēram, par šķidrumu, straumi). <mentioned>imperf.</mentioned> Tecēt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztek palu ūdeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nafta aiztek pa vadu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strauts aiztek burbuļodams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ūdens plūst cauru dienu - pilienu pa pilienam, lāsīti pa lāsītei, līdz aiztek simtiem litru!..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 296, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Tumšās dzīslas tev [purvam] pārcirtīsim mēs [racēji], Rāva dūņaina murdot aiztecēs.</quote>
          <bibl>Ķempe 4, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzimtas sakari trūkst kā pakulu pavedieni. Viss dzīves saturs un nozīme aiztek kā ūdens caur pirkstu starpām..</quote>
          <bibl>Upīts 6, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztecēt:1/2" n="2">
        <def>Paiet, aizritēt (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gausi vilkās laiks. Likās, vajadzētu būt aiztecējušai veselai stundai.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemanot aiztecēja laiks. Tikai saule pakāpās, drusku augstāk, ziņkārīgi noraugoties, kas notiek zemes virsū. Kārlis soļoja no vienas lauka malas līdz otrai, dzīdams vagu pēc vagas.</quote>
          <bibl>Bērce 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gads pēc gada aiztecēja, Spijēniem nekādu ievērojamu pārgrozījumu neatnesdams..</quote>
          <bibl>Blaumanis IIa, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztenterēt:1" sortKey="aiztenterēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztenterēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztenterēt:1/1" n="1">
        <def>Tenterējot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Tenterēt prom. Tenterējot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slimais kaut kā aiztenterēja līdz durvīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztenterēt no kroga uz māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No kādām pagraba durvīm.. izmeimuro vīrs un līganiem soļiem aiziet līdz ielas vidum. Brīdi it kā padomājis.., viņš aiztenterē tālāk.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 4, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekunkstēdamās viņa saķēra ar abām rokām galvu, aiztenterēja līdz dīvānam..</quote>
          <bibl>Kar 58, 2, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kāds ar visu spēku nosviež somu uz sola, cits iesper ar kāju ķeblītim, tas aiztenterē pa grīdu..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztepēt:1" sortKey="aiztepēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztepēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztepēt:1/1" n="1">
        <def>Aiztaisīt ar tepi (spraugas, caurumus). <mentioned>imperf.</mentioned> Tepēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztepēt loga rūti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztepēt plaisas grīdā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztikšķēt:1" sortKey="aiztikšķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztikšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tikšķ, pag. -tikšķēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztikšēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tikš, pag. -tikšēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztikšķēt:1/1" n="1">
        <def>Paiet, aizritēt, tikšķot pulkstenim (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viens, divi, trīs... mūžībā aiztikšķēja sekundes..</quote>
          <bibl>Lācis 8, 430.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es pulksteni sadzirdu tikšķam: Aiztikšķ viņā man rīts..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 12, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztikt:2" sortKey="aiztikt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tieku, -tiec, -tiek, pag. -tiku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztikt:2/1" n="1">
        <def>Pieskarties, piedurties (parasti ar rokām). Aizskart.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Late patlaban grūda no kūtsvirsus [kūtsaugšas] salmus pakaisām [pakaišiem], kad puisis aiztika viņas plecus. Meita stipri satrūkās.</quote>
          <bibl>Purapuķe 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns nolaidās uz elkoņiem, iežogoja [circeņu] cīņas laukumu abām rokām un brīžiem noliecās tik zemu, ka kukaiņi spārniem aiztika viņa degunu.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 181.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztikt:2/1/1" n="1">
          <def>Paņemt (ko), ķerties (pie kā), lai izlietotu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nauda nebija aiztikta.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zem ābelēm, tārpu saēsti, priekšlaicīgi zemē nobiruši, gulēja āboli.. Tikai tos arī drīkstēja ēst. Aiztikt augļus no koka bija stingri aizliegts.</quote>
            <bibl>Zv 57, II, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Piena bļodiņa izlakta sausa, bet vilinoši mīkstais apses zars nemaz nebija aiztikts.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztikt:2/2" n="2">
        <def>Nodarīt pāri (fiziski), nodarīt ļaunu. Aizskart.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns zēnu neaiztika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tie divi sargi pie durvīm bij lieki, gluži vienu pašu viņu [mācītāju] kamerā neviens nebūtu aizticis.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 297.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Guntis, garām ejot, aiztika Irēnu, sīku, melnmatainu meitēnu,.. grasīdamies arī viņu nogrūst no laipām.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 82.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztikt:2/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ar runu, valodu nedot mieru, arī apvainot. Aizskart.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..jauna, melna čigāniete ripināja rokās sietiņu ar grabuļiem, ne mazāko vērību nepiegriezdama pašpuikām, kas neķītrām mēlēm to visādi aiztika.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 499.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztikt:1" sortKey="aiztikt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tieku, -tiec, -tiek, pag. -tiku; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztikt:1/1" n="1">
        <def>Aizkļūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztikt līdz upei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztikt uz savām mājām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztikt garām citiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Jābrauc ir... Tā jau nu būs pēdējā reize. Kad vairs mūžā es turp [uz Lietuvu] aiztikšu!"</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 624.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zostēviņš] izpleš spārnus un skrej ātrāk nekā es. Kad kādreiz aiztieku viņam priekšā un nostājos ceļā dzīt atpakaļ, viņš.. tomēr pārtiek uz laidaru.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pēteris istabas brīvajā laukumiņā nostājās uz rokām un mēģināja aiztikt līdz logam.</quote>
          <bibl>Jauno v, 59, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztinkšķēt:1" sortKey="aiztinkšķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztinkšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tinkšķ, pag. -tinkšķēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztinkšķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tinkš, pag. -tinkšēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztinkšķēt:1/1" n="1">
        <def>Tinkšķot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztinkšķ tramvaji.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 4, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pieši aiztinkšēja garām..</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 526.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztinkšķēties:1" sortKey="aiztinkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztinkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tinkšķas, pag. -tinkšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztinkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tinkšas, pag. -tinkšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztinkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt tinkšķēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ietinkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztinkšķējās zvans.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztipināt:1" sortKey="aiztipināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztipināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztipināt:1/1" n="1">
        <def>Tipinot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Tipināt prom. Tipinot nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztipināt aiz mājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa uzcēla smagos spaiņus uz pleca un aizlipināja sīkiem, steidzīgiem soļiem.</quote>
          <bibl>Brodele 2, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izdzēš [meitene] uguni, tumsā aizlipina līdz gultai.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kaimiņu vecāmāte ar Miku naski aizlipināja uz kūti.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztīstīt:1" sortKey="aiztīstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztīstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztīstīt:1/1" n="1">
        <def>Tīstot aizsegt, aizklāt (no visām pusēm). <mentioned>imperf.</mentioned> Tīstīt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztīstīt galvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstītīt seju pret auksto vēju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztīstīties:1" sortKey="aiztīstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztīstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztīstīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aiztīstīt. Aiztuntuļoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztīstīties līdz acīm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztīt:1" sortKey="aiztīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tinu, -tin, -tin, pag. -tinu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztīt:1/1" n="1">
        <def>Tinot aizklāt, aizsegt (no visām pusēm). <mentioned>imperf.</mentioned> Tīt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztīt visu galvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztīt seju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Osiene staigāja, ar lakatu acis aiztinusi..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 318.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizsegt, aizklāt (ko), padarot nesaskatāmu (parasti par miglu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rīts... Kur gan rīti ņem tādu biezu miglu? Tā aiztinusi debesis, varbūt citādi redzētu izdziestam zvaigznes.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 256.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pārāk nikni saule šīs dienas svelmējusi savus ienīstos ūdeņus, tie nu aiztina viņu pašas iztvaikotiem garaiņu paliem.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 147.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztīties:1" sortKey="aiztīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tinos, -tinies, -tinas, pag. -tinos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aiztī</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitas] tā aiztinušās pret pavasara sauli, ka tikai deguns un acis vien redzamas.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pali [māte] bieži vien staigāja, aiztinusies ar vilnas lakatu, it kā cīnīdamās ar zobu sāpēm..</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztramdīt:1" sortKey="aiztramdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztramdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztramdīt:1/1" n="1">
        <def>Tramdot panākt, ka attālinās, aizbēg. Aizbiedēt, aizbaidīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztramdīt putnus</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztramdīt aitas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kam manas kaziņas aiztramdīji.</quote>
          <bibl>ME I, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztransportēt:1" sortKey="aiztransportēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztransportēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztransportēt:1/1" n="1">
        <def>Transportējot aizgādāt. <mentioned>imperf.</mentioned> Transportēt prom. Transportējot aizgādāt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krava aiztransportēta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztransportēt graudus ar vilcienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztransportēt kokmateriālus uz pilsētu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc divām dienām bataljonu kuterī aiztransportēja uz Kronštati.</quote>
          <bibl>Kar 52, 12, 1373.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztransportēt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizvest (ko) - par transportlīdzekli.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..garš preču vilciens aiztransportē mašīnas..</quote>
            <bibl>Cīrulis 1,9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..automašīnu rinda aiztransportēs uz būvvietām jau gatavu akmens smalksni.</quote>
            <bibl>Ziedonis 1, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztraucēt:1" sortKey="aiztraucēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztraucēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztraucēt:1/1" n="1">
        <def>Iztraucējot aizbaidīt, aizdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztraucēt zagļus.</quote>
          <bibl>ME pap I, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laikam ar visu lielo nogurumu Ilgai miegs nav bijis nekāds cietais. Viņa pamoslas, nezina, cik ilgi gulējusi.. Ilga brīdi guļ un pūlas izdomai, kas viņai tik pamatīgi aiztraucējis miegu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 183.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztraucēt:1/2" n="2">
        <def>Iztraucēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nāvi nedrīkstēja aizbiedēt.. tāds aiztraucēts mirējs lād dažkārt varēja mocīties nedēļām ilgi.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 216.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztraukt:1" sortKey="aiztraukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztraukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-traucu, -trauc, -trauc, pag. -traucu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri attālināties. Aizjoņot, aizdrāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jātnieki aiztrauc.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrauc vilciens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir interesanti redzēt, kā drošu roku vadītā sacīkšu mašīna milzīgā ātrumā aiztrauc pa gludo asfalta ceļu.</quote>
          <bibl>Zv 53, 24, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pa galveno ielu, sniegu šķiezdams, aiztrauca divjūgs..</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 71.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/1/1" n="1">
          <def>Ātri attālinoties, nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Autobuss aiztrauc uz pilsētu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Raķete aiztrauc kosmosā.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri paiet, aizritēt (par laiku, laika posmu). Aizsteigties. Aizskriet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Diena aizlido pēc dienas kā putni - nemaz nejūti, ka aiztraukusi nedēļa, mēnesis, gads...</quote>
            <bibl>Kar 54, 10, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cita pēc citas kā ar vēja spārniem aiztrauc dienas..</quote>
            <bibl>Pion 57, 14, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Strauji izzust, arī nomainīties (par domām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tūkstoš domu pacēlās Maijas smadzenēs kā bites spietam, bet tās aiztrauca, un palika tikai viena; Ligita nolemta mokām un nāvei.</quote>
            <bibl>Sakse 4, 122.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar strauju kustību dabūt nost, arī noraust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..paslējās kāda nikna roka aiztraukt uzbāzīgo mūdzi [mušu] no pieres vai deguna.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pār vaigiem norit asara, taču nikna rokas kustība to aiztrauc.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 222, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/2/1" n="1">
          <def>Strauji aizvirzīt, aizraut prom (parasti par vēju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš aiztrauca lapas.</quote>
            <bibl>ME pap I, 58.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dažu ziedu aiztrauca vējš, citu skāra salna,.. bet vislielākā daļa izauga, nobrieda..</quote>
            <bibl>Lit M 61, 5, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukt:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atvairīt (domas, jūtas), atbrīvoties (no tām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņas galvā atkal atgriezās aiztrauktas domas par vakara skolu, sāka rosīties plāni, kā pēc iespējas vairāk jauniešu iekveldināt mācībām.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 418.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztraukties:1" sortKey="aiztraukties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztraukties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-traucos, -traucies, -traucas, pag. -traucos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztraukties:1/1" n="1">
        <def>Aiztraukt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Deviņdesmit trešais numurs [motocikls] aiztraucās garām, izsvieda melnu dūmu kūli, iejuka ūdens šaltī un.. noslāpa.</quote>
          <bibl>A Grigulis 8, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sanitārā] mašīna, spalgam signālam skanot, ar apmēram 80 kilometru lielu ātrumu stundā aiztraucās uz tuvāko slimnīcu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 211, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tas bija padomju kuģis, kas aizšāvās kosmosa izplatījumos, tā bija Padomju zeme, no kuras raķete aiztraucās, tas bija padomju cilvēks, kas pirmais tūkstošgadu vēsturē devās tādā ceļojumā..</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 88, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par laiku, laika posmu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atkal bija pagājis gads, aiztraucies kā putns..</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 5, 23.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplūkojot mākslinieces veikumu un sarunājoties, ātri aiztraucās laiks.</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 3, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztraukties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par domām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Domas aiztraucās nākotnē.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrenkt:1" sortKey="aiztrenkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrenkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-trencu, -trenc, -trenc, pag. -trencu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrenkt:1/1" n="1">
        <def>Trencot panākt, ka (dzīvnieks) atstāj kādu vietu, attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Trenkt prom. Trencot piespiest aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.). Aiztriekt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrenkt aitas no labības lauka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap nobeigušos vardi, kura guļ uz smiltīm, plēšas nelieli vēzīši...Te, kur bijis, kur ne, atčāpo vecāks vēzis un ar pāris spēcīgiem spīļu sitieniem aiztrenc mazos..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lācis [suns] noskurināja ausis, it kā viņam jāaiztrenc mušas..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 143.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztrenkt:1/1/1" n="1">
          <def>Nelaipni, rupji likt aiziet (prom, uz kurieni). Arī padzīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[policisti] Rozi grūstīdami aiztrenca uz pagasta namu..</quote>
            <bibl>Niedre 6, 279.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..es viņu [Lūciju] toreiz tanī nelaimīgā brīdī no sevis aiztrencu.</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 832.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[lielsaimnieki] aiztrenca savus uzstājīgākos laukstrādniekus, salīgdami viņu vietā.. citus..</quote>
            <bibl>Niedre 6. 280.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztrenkt:1/1/2" n="2">
          <def>Padzīt (pretinieku), piespiest atkāpties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lielā pilsēta atgādināja milzīgu kaujas nometni, kas tikko devusi ienaidniekam nāvīgu triecienu un sapulcē jaunas rezerves, lai aiztrenktu to vēl tālāk.</quote>
            <bibl>Grīva 4, 431.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztrenkt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizpūst (ko) - par stipru vēju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš bija aiztrencis mākoņus, un no melnajām rudens debesīm skatījās spodru zvaigžņu tūkstoši.</quote>
            <bibl>Kalndruva 2, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztrenkt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atvairīt (domas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..neviens tā kā viņa nemācēja aiztrenkt katru [cita cilvēka] slepenu domu vai atbaidīt saldu jūtu.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 310.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrīcēt:1" sortKey="aiztrīcēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrīcēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trīc, pag. -trīcēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrīcēt:1/1" n="1">
        <def>Aiztrīcēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stīga aiztrīc.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrīcēties:1" sortKey="aiztrīcēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrīcēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrīcēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt trīcēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ietrīcēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss aiztrīcējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā noķerta zivtiņa aiztrīcējās.. sirds.</quote>
          <bibl>ME I, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztriekt:1" sortKey="aiztriekt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztriekt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-triecu, -triec, -triec, pag. -triecu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/1" n="1">
        <def>Triecot panākt, ka (dzīvnieks) atstāj kādu vietu, attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Triekt prom. Triecot piespiest aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.). Aizdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztriekt aitas uz aploku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztriekt cūkas uz kūti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds knislītis, sīki sīkdams, nometas man uz sejas, es to aiztriecu prom.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 40.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/1/1" n="1">
          <def>Nelaipni likt, pavēlēt aiziet (uz kurieni, parasti noteiktā uzdevumā), aizsūtīt (pēc kā). Arī padzīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..saimnieks aiztrieca Tāli [meiteni] uz salu pēc tēva..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 258.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mamma elso bez vārdiem, galvu dīvāna spilvenos ieslēpusi.. Ilga aiztriekta uz aptieku pēc jaunas nomierinošu zāļu devas.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 284.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/1/2" n="2">
          <def>Padzīt (pretinieku), piespiest atkāpties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiztriekt iebrucējus.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atvairīt (domas, jūtas), atbrīvoties (no tām). Aizdzīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aiztriekt drūmās domas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz mirkli pārņēma gurdums, un viņš pievēra acis. Tas, protams, no šis nolādētās atmosfēras... janvāris, bet gaiss mitrs kā pirtī! Ar asu kustību viņš saslējās un ātri aiztrieca šo noskaņu.</quote>
            <bibl>Brodele 16. 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizpūst, aizdzīt (ko) - par stipru vēju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gaismai austot, sacēlās vējš - saraustīja pelēkos mākoņus, aiztrieca pāri Lielajam mežam..</quote>
            <bibl>Brodele 14, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/2" n="2">
        <def>Ar triecienu attālināt. Ar triecienu aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztriekt bumbu ar spēcīgu sitienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dūres sitiens aiztriec viņu [vīru] sānis.</quote>
          <bibl>Kar 54. 7, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztriekt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti spēcīgi grūžot, aizvērt. Aizcirst, aizsist.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztriekt kastes vāku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš izskrien un aiztriec durvis, tā ka visi logi notarkš.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 660.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztriept:1" sortKey="aiztriept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztriept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-triepju, -triep, -triepj, pag. -triepu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztriept:1/1" n="1">
        <def>Triepjot (ko iekšā, priekšā), aizdarīt, aiztaisīt (parasti spraugu, caurumu u. tml.). <mentioned>imperf.</mentioned> Triept ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztriept krāsns spraugu ar māliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztriept caurumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrinkšķēties:1" sortKey="aiztrinkšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrinkšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trinkšķas, pag. -trinkšķējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztrinkšēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trinkšas, pag. -trinkšējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrinkšķēties:1/1" n="1">
        <def>Aizstrinkšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrinkšķējās stīga.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrinkšķināt:1" sortKey="aiztrinkšķināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrinkšķināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztrinkšināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrinkšķināt:1/1" n="1">
        <def>Aizstrinkšķināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrinšķināt mandolīnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrinkšķināties:1" sortKey="aiztrinkšķināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrinkšķināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aiztrinkšināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrinkšķināties:1/1" n="1">
        <def>Aizstrinkšķināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kaut kur arī balalaika aiztrinkšinājās.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 440.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrīsēt:1" sortKey="aiztrīsēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrīsēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trīs, pag. -trīsēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrīsēt:1/1" n="1">
        <def>Aiztrīsēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss aiztrīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauma nekā nesacīja. Tikai krūtīs kaut kas viegli, viegli aiztrīsēja, bet viņa saņēma visus spēkus un apklusināja pēkšņo jūtu smeldzi.</quote>
          <bibl>Lācis I, 551.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrīsēties:1" sortKey="aiztrīsēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrīsēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trīsas, pag. -trīsējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrīsēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt trīsēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ietrīsēties. Aiztrīcēties, ietrīcēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss pat aiztrīsējās dusmās.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrīsināt:1" sortKey="aiztrīsināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrīsināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrīsināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka sāk trīsēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas svelošais naids arī Neļķēm aiztrīsināja radniecīgu stīgu. Pamirusī cīņas doma sāka atkal atmosties.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 493.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrūkt:1" sortKey="aiztrūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trūkst, pag. -trūka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrūkt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji pārtrūkt, notrūkt (par diegiem, šķiedrām, arī par ko piešūtu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrūkusi virve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrūkusi poga.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztrūkt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aprauties, kļūt neskanīgai (par balsi). Aizlūzt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Tēvocis... kas viņam?" man pēkšņi aiztrūkst balss.</quote>
            <bibl>Brodele 17, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Māt, kā tu tā..." Rutai aiztrūka balss.</quote>
            <bibl>Kar 60, 3, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Balss aiztrūkst, saucot visus tūkstošus..</quote>
            <bibl>Rainis II, 451.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrūkt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārstāt dot pienu (par slaucamiem lopiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Piena maz: otrā govs atkal aiztrūkusi."</quote>
          <bibl>Upīts IV, 351.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Skaties nu, cik maz piena dabūju no mūsu Raibaļas! Nesen atnesās un sāk jau aiztrūkt."</quote>
          <bibl>Kar 50, 4, 331.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrunēt:1" sortKey="aiztrunēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrunēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trun, pag. -trunēja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrunēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet satrunēt. Ietrunēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrunējis koks.</quote>
          <bibl>ME pap I, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Biju aizmirsusi, man te [dobē] vēl sakritušas krešu sēklas," viņa skaidro Ilgai.. "Ka tikai nav aiztrunējušas, tad vairs nederēs."</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 202.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šī posta dzīve viņus lauzīja kā gausi, rāvaini plūdi aiztrunējušus stiebrus upes dibenā.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 596.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztrupēt:1" sortKey="aiztrupēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztrupēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trup, pag. -trupēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztrupēt:1/1" n="1">
        <def>Aiztrunēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztrupējis celms.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztūkt:1" sortKey="aiztūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tūkst, pag. -tūka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztūkt:1/1" n="1">
        <def>Tūkstot sašaurināties (par acīm). <mentioned>imperf.</mentioned> Tūkt ciet. Aizpampt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa redzēja, ka Rūdis tikai nupat cēlies no miega - acis vēl viegli aiztūkušas..</quote>
          <bibl>Brodele 14, 176.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šķita, ka vaigi visiem kā ziemu, tā vasaru ir bišu sakosti, tāpēc mazliet aiztūkušas acis.</quote>
          <bibl>Birze 4, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar aiztūkušo aci viņš [skolnieks] reizēm pašķielēja uz audzinātājas pusi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 2, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztūkums:1" sortKey="aiztūkums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztūkums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztūkums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aiztūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acs aiztūkums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztumšojums:1" sortKey="aiztumšojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztumšojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztumšojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aiztumšot.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztumšot:1" sortKey="aiztumšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztumšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztumšot:1/1" n="1">
        <def>Aizklāt, aizsegt (gaismas avotu). Aizklāt (ko) tā, ka (tas) nelaiž vai mazāk laiž cauri gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztumšot logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Edgars ienāk istabā, lēni aiztaustās līdz nakts spuldzei un aizdedz to, iepriekš aiztumšodams ar savu lielo plaukstu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[bērni] ienāk pa aiztumšotajām stikla durvīm [kara laikā]..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 81.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztumšot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nomākt (ar savu pārākumu), samazināt (kā) ietekmi. Aptumšot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Ārija, tikai šo vienu gadu te nomācījusies, bet jau paspējusi aiztumšot pat Ritinās prāta slavu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 253.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztuntuļot:1" sortKey="aiztuntuļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztuntuļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztuntuļot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Satinot (ar vairākiem apģērba gabaliem), aizsegt, aizklāt. Aiztīstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztuntuļot seju ar lakatiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztuntuļot bērnu līdz acīm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztuntuļot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neveikli, lēni, arī smagi, ar grūtībām aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Tuntuļot prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garām aiztuntuļoja veca māmiņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairas radiniekiem ir mazs puišelis.. Citreiz viņš aiztuntuļo uz kaimiņu mājām un Vairai jādodas meklēt.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 242.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztuntuļoties:1" sortKey="aiztuntuļoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztuntuļoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos, refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztuntuļoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aiztuntuļot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cieši aiztuntuļoties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztuntuļoties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aiztuntuļot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..žagaru lasītāja aiztuntuļojās un pazuda aiz otra paugura.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 197.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztupt:1" sortKey="aiztupt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztupt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tupstu, -tupsti, -tupst, pag. -tupu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztupt:1/1" n="1">
        <def>Aiztupties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Pat mazie, sīkie krūmi nāves baidās. Un slēpjas [rudenī], cits aiz cita aiztupuši..</quote>
          <bibl>Aspazija III, 346.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztupties:1" sortKey="aiztupties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztupties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tupstos, -tupsties, -tupstas, pag. -tupos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztupties:1/1" n="1">
        <def>Notupties (aiz kā, kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aiztupies aiz krūma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizture:1" sortKey="aizture" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizture</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizture:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fiziol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kairekļa iedarbības mazināšana organisma audos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iekšējā aizture.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējā aizture.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ierosas un aiztures procesi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizture:1/2" n="2">
        <def>Darbība, process → aizturēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cukura aizture organismā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens aizture augsnē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens daudzums [uzturā] nav jāierobežo, ja nav ūdens aiztures organismā, tas ir, tūskas.</quote>
          <bibl>Ves 58, 3, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizture:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>arī dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizkavējums, pārtraukums (kādā procesā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni, kam dzirdes un artikulācijas orgānos nav nekādu defektu, tomēr var smagi šļupstēt tādēļ, ka viņu psihiskajā attīstībā ir aiztures.</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizturēt:1" sortKey="aizturēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizturēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-turu, -turi, -tur, pag. -turēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka paliek uz vietas (kādu laiku), apstādināt un neļaut turpināt iesākto kustību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt gājēju uz brīdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt lektoru ar jautājumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt ienaidnieka pulkus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt kuģi ostā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa žigli sniedza Jānim roku un gāja. Māte gribēja viešņu aizturēt. Ieva vārot jau pusdienu. Paēdīšot un tad aizbraukšot.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 214.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais Gavars.. spraucās uz izeju. Viņu mēģināja aizturēt, taču viņš spītīgi lauzās laukā.</quote>
          <bibl>Kar 58, 4, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nelielās robežsargu nodaļas.. aizturēja pretinieka pulkus, neļāva pāriet robežu..</quote>
          <bibl>Samsons 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/1/1" n="1">
          <def>Liekot, veidojot šķēršļus, noturēt uz vietas (piemēram, sniegu), aizkavēt virzīšanos.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļojoša smilts vispirms nostiprināma.. Vējiem vairāk padevīgu smilti aiztur, novietojot uz tās.. žagarus ar resgaļiem pret valdošo vēju.</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sniegu laukā aiztur dažādi: sēj ziemājus vadziņās, kuras uztver vismazākos sniega daudzumus..</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 389.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/1/2" n="2">
          <def>Saglabāt, paturēt (kādā vietā). Sekmēt (kā) saglabāšanos (kur).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..tauki aiztur audos ūdeni, sargājot ūdens rezerves organismā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mežs aiztur sniegu, tā ka tas sakrājas vienmērīgā kārtā un kūstot vienmērīgi mitrina augsni.</quote>
            <bibl>Sudrabs 1, 142.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..trūdu bagātai augsnei ir ārkārtīgi augsta mitruma uzsākšanas spēja, tā lielus ūdens daudzumus aiztur un nelaiž dziļumā..</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 386.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt par cēloni tam, ka nenotiek (kāda darbība), aizkavēt, traucēt veikt (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņu [zēnu] pārmāca bailes, gribējās kliegt un modināt augšā tos pārējos divus. Tomēr iedoma parādīties gļēvam aizturēja viņu.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 136.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cik reizes jau viņa nebija domājusi, sataisījusies [braukt pie bērniem], un katru reizi kaut kāds negadījums viņu aizturēja vai aizrāva garām pa citiem ceļiem.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 268.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nelaist cauri (piemēram, siltumu, vēju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brezents aizturēja lietu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eglīšu dzīvžogs aiztur vēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Platie mežģīņu aizkari.. un biezās mūra sienas aizturēja dedzinošo jūlija sauli..</quote>
          <bibl>Jauno v 55, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nutrija var augu dienu dzīvot ūdenī, taču ūdens pie ādas nepiekļūst - to aiztur smalkā un biezā spalva.</quote>
          <bibl>Zv 53, 24, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stikla plastolītu māja būs ļoti higiēniska, jo tie laiž cauri ultravioletos starus, kas sterilizē gaisu, un aiztur infrasarkanos starus.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 2, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/3" n="3">
        <def>Neļaut izpausties. Savaldīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar pūlēm aizturēt sāpju kliedzienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt asaras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt smieklus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt žāvas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt nopūtu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Perjē kungs neturēja par vajadzīgu atbildēt. Pat vaidu aizturēja un sakoda zobus.</quote>
          <bibl>Upīts III, 507.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pat elpu aizturējis, jo tā ir karsta un ātra kā pēc ilga skrējiena.</quote>
          <bibl>Preilis 1, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur, galvu sniegā paslēpis, kāds [kareivis] apspiesti klepoja, pūlēdamies aizturēt kāsu.</quote>
          <bibl>Grants 3, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neizdot (pienu) - par slaucamiem lopiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kad [govs] saskaitusies, aiztur pienu, lāsi nevar izslaukt.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 177.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/5" n="5">
        <def>Neizsniegt vai neizmaksāt noteiktā termiņā, atliekot izsniegšanu, izmaksu uz kādu laiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt dokumentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saimniece nu nosolījusies algas vairs [ganam] neaizturēt..</quote>
          <bibl>LTT VI, 293.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/5/1" n="1">
          <def>Neizmaksāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ieturēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizturēt no algas 30 rubļus parāda dzēšanai.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/6" n="6">
        <def>Atņemt brīvību uz neilgu laiku (aizdomās turētai personai) līdz apcietināšanas sankcijai vai atbrīvošanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt zagli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt huligānu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt valsts robežas pārkāpēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšzīmīgi darbojas.. sabiedriskās kārtības sargi, viņi aizturēja četrus noziedzniekus, kas bija izdarījuši vairākas zādzības.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 153, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēt:1/7" n="7">
        <def>Saturot (ko), neļaut (to) atvērt, (tam) atvērties. <mentioned>imperf.</mentioned> Turēt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēt durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš ilgi klepoja, ar sauju aizturēdams muti, lai kāds viņu neizdzird..</quote>
          <bibl>Grīva 6, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizturētājs:1" sortKey="aizturētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizturētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizturētāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturētājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aiztur (kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noziedznieka aizturētājs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturētājs:1/2" n="2">
        <def>Ierīce, priekšmets, viela u. tml., kas aiztur (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brezents ir labs vēja aizturētājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja vien slīpuma siltumnīca piebūvēta pie ēkas sāniem, tad virs jumta slīpēs.. izbūvē sniega aizturētāju.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 315.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizturēts:1" sortKey="aizturēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizturēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizturēti (2)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → aizturēt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kam neļauj pilnībā izpausties, ko nomāc uz laiku. Apslāpēts. Apvaldīts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēta nopūta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizturēti šņuksti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Bet man pēc divpadsmit gadiem var pasacīt to pašu: izej [no mājām]!" - Mārtiņa balsī skan aizturēts niknums. «Kad še būs notīrīts, celmi izlauzti, kungs piedalīs visu Dzeguzes pusmuižai ...»"</quote>
          <bibl>Upīts II, 323.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viss aizkustinājums un ar varu aizturētais šķiršanās žēlums izlauzās nevaldāmos asaru plūdos.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni slāpa vai nost no aizturētiem smiekliem.</quote>
          <bibl>Branks 1, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tikko snauda man aizspiež acis, man liekas, ka pie vadža kāds aizturēti ieklepojas.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 176.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturēts:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: aizturētais, -ā, v.; aizturētā, -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Persona, kam uz neilgu laiku ir atņemta brīvība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noskaidrot aizturētā personību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot aizturēto.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pilsoņi aizturēja noziedznieku, kas trolejbusā nozaga sievietei maciņu ar naudu. Kad aizturēto aizveda uz milicijas nodaļu, noskaidrojās, ka viņš ir zaglis recidīvists..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 153, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizturis:1" sortKey="aizturis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizturis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.; tehn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizturis:1/1" n="1">
        <def>Detaļa vai ierīce, kas ierobežo (kādas ierīces) kustību.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aiztvert:1" sortKey="aiztvert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aiztvert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tveru, -tver, -tver, pag. -tvēru; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aiztvert:1/1" n="1">
        <def>Aizsniegt un satvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs [cietuma kamerā] bij tik zemu un tik plānā mūrī, ka palecoties varbūt rokām restes varētu aiztvert.</quote>
          <bibl>Upīts III, 476.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nabags aiztvēra kungu aiz svārku stūra.</quote>
          <bibl>ME I, 57.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aiztvert:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizskart (piemēram, kādu jautājumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[jaunās un vecās strāvas] strīds vērsās arvien tālāk, pamazām aiztverdams visus nopietnākos sociālās dzīves.. jautājumus.</quote>
            <bibl>Upīts 13, 150.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizupe:1" sortKey="aizupe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizupe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizupe:1/1" n="1">
        <def>Apvidus, vieta aiz upes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvot aizupē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizupes pļavas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizupes ganības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arvien neatlaidīgāk [vējš] trieca lietuvas [lietavas] zilgano miglāju pāri kārkliem un melnalkšņu smalksnim aizupes silā pret rietumiem..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 122.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizupietis:1" sortKey="aizupietis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizupietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizupiete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizupietis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas dzīvo aiz upes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizupiešu pļavas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizurbt:1" sortKey="aizurbt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizurbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-urbju, -urb, -urbj, pag. -urbu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizurbt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt urbt, bet nepabeigt. Ieurbt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizurbts bērzs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizurbt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paveikt urbšanu (līdz noteiktai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizurbt līdz naftai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizurbt kokam līdz serdei.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizurbties:1" sortKey="aizurbties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizurbties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-urbjos, -urbies, -urbjas, pag. -urbos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizurbties:1/1" n="1">
        <def>Aizurbt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tā [gāze] piepilda porainu iežu tukšumus un izveido lielus pazemes baseinus - atradnes. Ja līdz šādam rezervuāram aizurbjas, tad gāzi no zemes dzīlēm augšup.. dzen pašas spiediens.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 4, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizurdzēt:1" sortKey="aizurdzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizurdzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -urdz, pag. -urdzēja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizurdzēt:1/1" n="1">
        <def>Aizurgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gar atmatu vienu pusi aizurdzēja Līčupīte.</quote>
          <bibl>Purs 1, 171.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizurgt:1" sortKey="aizurgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizurgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -urdz, pag. -urdza; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizurgt:1/1" n="1">
        <def>Urdzot aiztecēt, aizplūst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sairst sniegi atmatās, aizurdz strauti žigli - Rītu pļavu lāmas klās pavasara miglas.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 278.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvadāt:1" sortKey="aizvadāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvadāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadāt:1/1" n="1">
        <def>Vairākos paņēmienos vedot, aizgādāt (kur, uz kurieni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadāt mantas uz jauno dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadāt malku uz staciju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvadāties:1" sortKey="aizvadāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvadāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadāties:1/1" n="1">
        <def>Pārcelties uz citu dzīves vietu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadāties uz jaunu dzīves vietu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa aizvadājās uz jūrmalu..</quote>
          <bibl>A Deglavs 3, 547.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvadīt:1" sortKey="aizvadīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvadīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/1" n="1">
        <def>Sagatavojot, sapošot ceļam, arī izvadot, aizlaist (uz kurieni), pašam nedoties līdzi. <mentioned>imperf.</mentioned> Vadīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt viesus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt vīru darbā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt bērnus uz skolu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt meitu tālā ceļā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa bija aizvadījusi uz fronti viru un divus dēlus.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 305.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc saraksta vilcienam Jersikā jāpienāk ap divpadsmitiem. To aizvadījis, dežurants parasti uzgaidāmās telpas aizslēdza līdz rītam..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 171.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Likt atstāt kādu vietu, - aizraidīt, aizdzīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvadīt nelūgto viesi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/2" n="2">
        <def>Dodoties līdzi, rādot ceļu, aizvest (kur, līdz kādai vietai, uz kurieni u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt viesus līdz stacijai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt ogotājus uz izcirtumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs gandrīz vienaldzīgi šķīrāmies. Tik Spodri biju aizvadījusi līdz meža malai.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Toms aizvadīja Ievu uz autoostu.. Un tad bija brīdis, kad viņam gribējās.. braukt tūdaļ līdzi.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 108.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlāk viņas [saimnieces] aizvadīja viešņu pie pusdienas galda.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..romāns aizvada mūs pie 20. gadu notikumiem un ļaudīm..</quote>
          <bibl>Kar 58, 9, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs [tautu draudzības] idejas dzejnieku aizvadījušas tālu pasaulē, viņš saticies ar daudzām tautām..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 2, l.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/2/1" n="1">
          <def>Izvadīt, pavadīt (mirušo uz kapsētu). Apbedīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zārkam atņēma vāku vaļā. Un nu es pēdējo reizi skatījos Andra tēva sejā...Un mute - man šķiet, ka tā gribēja.. teikt: "..paskat, kādas man pašam bēres izvīkšuši [sarīkojuši]! ...Ai, radi man labi! ...Vai neteicu, ka radi mani aizvadīs?!..."</quote>
            <bibl>Apsīšu J 3, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..maz [zēnam] ir ģimenes siltuma. Maz tā jau tanī laikā, kamēr dzīvi bija abi vecāki, vēl mazāk pamatskolas pēdējos gados, kad māte jau aizvadīta Barenbužu kapsētā.</quote>
            <bibl>Bērn 59. 5. 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/3" n="3">
        <def>Mācot, audzinot sagatavot (līdz zināmai pakāpei).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt audzēkņus līdz pēdējam eksāmenam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārzinis šodien [izlaiduma dienā] staigā smaidīgs.. un izskatās patiesi tā, it kā tikai viņam, citam nevienam, vajadzētu pateikties par to, ka bērni.. tomēr aizvadīti līdz pēdējai klasei..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 264.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/3/1" n="1">
          <def>Palīdzēt nokļūt (līdz noteiktai domai, atzinumam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Autors [dramatiskā darbā] savu domu izsaka un aizvada skatītāju pie noteikta secinājuma, atziņas, risinot konfliktu.</quote>
            <bibl>Lit M 60, 51, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/3/2" n="2">
          <def>Padarīt saprotamu (domu, ideju u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[luga] visai klaji pausto filozofiju itin viegli aizvada līdz skatītājiem tieši ar to, ka šeit ir pietiekami daudz īsti dzirkstoša skatuviskuma..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 52, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kora iespējās nākotnē ir.. aizvadīt tautā daudzas jaunas padomju komponistu dziesmas..</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 10, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/4" n="4">
        <def>Novadīt, aizplūdināt (šķidrumus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt ūdeni no lauka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa grāvjiem to [naftu] aizvadīja uz tvertnēm.</quote>
          <bibl>Zv 60,3, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/4/1" n="1">
          <def>Novadīt (ar šķidruma, gāzu plūsmu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ūdens [uzdevums ir].. izšķīdināt un aizvadīt organiskās vielas, kas rodas pašā augā..</quote>
            <bibl>Sudrabs 1, 96.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/4/2" n="2">
          <def>Novadīt (piemēram, skaņu, strāvu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvadīt skaņu signālus līdz uztvērējam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvadīt elektrisko strāvu līdz patērētājam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..cilvēka organisms lieko siltuma daudzumu spēj aizvadīt, izdalot to sviedru veidā.</quote>
            <bibl>Gaudiņš 1, 63.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[šofera] kustības ar sarežģītā stūres mehānisma starpniecību tika precīzi aizvadītas līdz riteņiem..</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 3,126.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/4/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizvirzīt (piemēram, priekšmetu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvadīt bumbu pāri tīklam.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvadīt:1/5" n="5">
        <def>Pavadīt (laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt satraukumā stundu pēc stundas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt bezmiega nakti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt brīvdienas laukos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadītā nedēļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sekmīgi aizvadīta eksāmenu sesija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadīt vecumdienas pārticībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darbā aizvadīts mūžs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai tā ir laime, ka tu esi mierīgi aizvadījis vienu dienu bez rūpēm, bez cīņas un darba?</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[laukkopis] jau aizvadījis 60 mūža ziemas un vasaras. Taču viņš nepagurst būt darba vīru pulkā.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 143, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvadītas vasaras sporta sezonas sacensības, klāt dzestrais rudens..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 249, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rūpju ievilktas rievas.. cilvēka sejā atstāj grūti aizvadīta dzīve.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvaidēties:1" sortKey="aizvaidēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvaidēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvaidēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt vaidēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ievaidēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slimnieks aizvaidējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aij, ai, ai! sasistais aizvaidējās.</quote>
          <bibl>ME I, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvainojums:1" sortKey="aizvainojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvainojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvainojums:1/1" n="1">
        <def>Pārdzīvojums, kas rodas, kad (kāds) aizvaino. Rīcība, izturēšanās, runa u. tml., kas aizvaino.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņs aizvainojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziļš aizvainojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izjust aizvainojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad cilvēks iedegas dusmās vai aizvainojuma spītā, viņš nedzird, ko otrs saka..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Mans strādnieka gods un apziņa nav pērkama prece!" ..Goba dreb no uzbudinājuma, aizvainojuma un naida.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 320.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa bija viegli aizkaitināma un aizvainojumus tik drīz nepiemirsa.</quote>
          <bibl>Grants 7, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvainot:1" sortKey="aizvainot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvainot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvainot:1/1" n="1">
        <def>Sāpināt, sarūgtināt (parasti ar nesmalkjūtīgu rīcību vai vārdiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvainot biedru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvainot līdz sirds dziļumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Justies aizvainotam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš ir viegli aizvainojams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvainojoša izturēšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvainojoši vārdi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izteikt aizvainojošu piezīmi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kāpēc tēvs domāja, ka viņš, Roberts, spētu darīt kaunu, varētu izmantot viņa [tēva] stāvokli savā labā! Šie vārdi Robertu dziļi aizvainoja, tie griezās sirdī kā naža asmens.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 160.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievu kaitināja tonis, kādā viņš runāja. Tas bija nenopietns, rotaļīgs, zobgalīgs...Ievu tas aizvainoja.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā notika, ka abi nakts gājēji tālāko ceļa posmu veica katrs par sevi: viņa apvainota [par ceļabiedra izturēšanos], viņš aizvainots.</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 216.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvainot:1/1/1" n="1">
          <def>Noniecināt, nonievāt (kāda goda, lepnuma u. tml. jūtas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvainot estētiskās jūtas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvainot patmīlību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņai [sievai] vienalga, ko Edgars dara un kas ar viņu notiek, un, ja arī viņa paceļ balsi, tad tikai aizvainota lepnuma pēc.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 158.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[kapteinis] sevī apvieno stingra komandiera un prasmīga, rūpīga saimnieka īpašības. Visniecīgākā nekārtība, netīrība, izlaidība aizvaino viņa profesionālo lepnumu, rada viņā sašutumu.</quote>
            <bibl>Zv 50, 5, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvainot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>divd. formā: aizvainots</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kurā izpaužas aizvainojums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Runāt aizvainotā balsī.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vecā skolotāja vai nu smaidīja skaidri un atklāti,.. vai arī lūkojās ar vēsu, aizvainotu skatienu.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 30.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvainotība:1" sortKey="aizvainotība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvainotība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvainotība:1/1" n="1">
        <def>Aizvainota cilvēka izjūta kopums. Apziņa, ka ir aizvainots. Aizvainojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai esmu jūs saniknojusi?" [Jautā meitene.] Neteikt neko, atrunāties? Tas izskatīsies pēc vāji slēptas aizvainotības.. [Domā jauneklis.]</quote>
          <bibl>Klīvers 1, 165.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..un tomēr viņa nevar tikt pāri personīgajai aizvainotībai.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es atkal sadzirdu jaunieša balsī aizvainotību..</quote>
          <bibl>Kroma 3, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvainoties:1" sortKey="aizvainoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvainoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvainoties:1/1" n="1">
        <def>Justies aizvainotam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš mēdz ātri aizvainoties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvainoties par niekiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [pamācības] katram par labu nāk, tā ka nav ko aizvainoties.</quote>
          <bibl>Bērce 5, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvairīt:1" sortKey="aizvairīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvairīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvairīt:1/1" n="1">
        <def>Novērst (domas). Samazināt (piemēram, domu, apkārtnes) ietekmi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvairīt domas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Māris [zēns] bridi samiedz plakstus, lai aizvairītu visu apkārtni, un sāk [deklamēt]..</quote>
          <bibl>Indrāne I, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvakar:1" sortKey="aizvakar" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvakar</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvakar:1/1" n="1">
        <def>Dienu pirms vakardienas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaujmalas mežā, pa kuru viņi ar Helēnu gāja pirms vienas diennakts, uz ceļa smiltis vēl bija sausas, lietus laikam te nebija lijis. Tai pļavā, tāpat kā aizvakar, dīķī kāds krupītis gari stiepa savu vienmuļo kurcienu.</quote>
          <bibl>Birze 3, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..paskatos bļodā. Kā tad, tas pats, kas bij vakar, aizvakar, pagājušo nedēļu, pērn, aizpērn, - putra.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..it kā viss būtu noticis vakar, aizvakar, Indriķis atcerējās tālo dienu notikumus.</quote>
          <bibl>Spāre 1, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvakardien:1" sortKey="aizvakardien" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvakardien</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvakardien:1/1" n="1">
        <def>Aizvakar.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvakardien pirmo reizi visā Dziesmu svētku vēsturē varējām klausīties atsevišķu sieviešu un vīru koru koncertu.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 176, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvakardiena:1" sortKey="aizvakardiena" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvakardiena</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvakardiena:1/1" n="1">
        <def>Diena pirms vakardienas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaidīt vēstuli kopš aizvakardienas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvakarējs:1" sortKey="aizvakarējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvakarējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvakarējs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz aizvakardienu, kas ir no aizvakardienas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvakarējais pasts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvakarējais piens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Liena] nesaskatīja arī kļavu Mežavilku gatvē, kas pēc aizvakarējās salnas sāka mesties rūsgana..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 319.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvakarnakt:1" sortKey="aizvakarnakt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvakarnakt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvakarnakt:1/1" n="1">
        <def>Nakti pirms pagājušās nakts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adrianam bij kauns par to lielo plīsumu zilajā katūna kreklā. Tas tur ieradās aizvakarnakt, kad žandarmi viņu gūstīja ostmalā.</quote>
          <bibl>Upīts III, 460.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvakarrīt:1" sortKey="aizvakarrīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvakarrīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvakarrīt:1/1" n="1">
        <def>Aizvakardienas rītā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas notika aizvakarrīt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvākojums:1" sortKey="aizvākojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvākojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvākojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aizvākot (1). Tas, ar ko aizvāko.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noņemt aizvākojumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvākojums:1/2" n="2">
        <def>Vaska segums bišu šūnām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nogatavinātā medus aizvākošanai bites ņem vasku no kanniņu sienām, kādēļ jaunu kāru aizvākojumi ir gaiši, bet vecu - tumši.</quote>
          <bibl>Zv 63, 10, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvākot:1" sortKey="aizvākot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvākot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvākot:1/1" n="1">
        <def>Aizdarīt ar vāku vai vākam līdzīgu veidojumu. <mentioned>imperf.</mentioned> Vākot ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākot kasti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākot mucu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākot burkas ar plastmasas vai skārda vāciņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulveris jātur cieši aizvākotās stikla vai metāla kārbās.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 355.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [sainī] bij puskukulis maizes vidū izgrieztu robu. Robs piepildīts jaunkultu sviestu un aizvākots ar garozu.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bezspēcīgas dusmas un bezmēra ienaids brieda šajā cietuma korpusā kā tvaiks aizvākotā katlā.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 539.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvākot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizdarīt (bišu šūnas) ar necaurlaidīgu vaska kārtiņu (nosedzot gatavo medu vai perus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākot medus šūnas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākot kāres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākoti peri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākotais medus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visas šūnas rāmja vidū lielā aplī, kā ar tumši brūniem vāciņiem. "Šīs brūnās ir aizvākotās šūniņas, no kurām drīz izlīdīs jaunās bites.."</quote>
          <bibl>Bērn 48, 8, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvākt:1" sortKey="aizvākt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvākt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vācu, -vāc, -vāc, pag. -vācu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvākt:1/1" n="1">
        <def>Novākt. <mentioned>imperf.</mentioned> Vākt prom. Aizgādāt, pārvietot (uz kurieni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākt gružus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākt drupas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākt traukus no galda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cita [laiva] aizvākta patālāk no krasta un novietota kādā šķūnī vai nojumē, cita nav nodarvota un aizdrīvēta..</quote>
          <bibl>Ezera 4, 206.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvākt:1/1/1" n="1">
          <def>Novākt, aizgādāt (prom) (ko nederīgu, nevajadzīgu, arī tādu, pret ko izturas ar nevērību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvākt liekās mantas no istabas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvācami [no vecainēm] krūmi, izcērtot tos ar visām lielākām saknēm.</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 310.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ēriks gribēja [sasisto] spoguli aizvākt, bet māte neļāva: tas bija divkārša piemiņa - no Jānīša un Almiņas.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 62.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvākt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizdabūt projām (piemēram, pierunājot).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvākt bērnus uz mājām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kazaciene savu vīru paklusām aizvākusi un novietojusi uz pagrabiņa, lai [dzērāji] nevar atrast.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 298.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvākties:1" sortKey="aizvākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vācos, -vācies, -vācas, pag. -vācos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvākties:1/1" n="1">
        <def>Doties prom, aiziet (no kādas vietas ar visām mantām). <mentioned>imperf.</mentioned> Vākties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvākties uz citu dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..druknais, smagnējais puisis.. bez jebkādām pūlēm pacēla muskuļotajās rokās prāvo aizsaini un aizvācās ar savām mantām pie [vagona] durvīm.</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 93.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvākties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>niev.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aiziet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un tikko 1918. gada decembrī vācu okupanti aizvācas, Valkā atkal nodibinās padomju vara.</quote>
            <bibl>Zv 58, 1, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvankšķēties:1" sortKey="aizvankšķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvankšķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvankšķēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt vankšķēt un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ievankšķēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc kāda laika, pasaules sāpes izstenēdams, aizvankšķējās ārā izdzītais Vinterapfelbauma mopsis.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 940.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvars:1" sortKey="aizvars" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvars</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvars:1/1" n="1">
        <def>Aizvēršanas ierīce, mehānisms (parasti slūžām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spēkstacijas būve tuvojās noslēgumam, un beidzot varēja aiztaisīt aizsprosta aizvarus.</quote>
          <bibl>Zv 52, 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Roberts ar saviem zēniem tanī brīdī atradās uz ezera aizdambējuma un gaidīja tilta uzspridzināšanu, lai tūlīt pēc tam atrautu vaļā slūžu aizvaru.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 174.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmais kausētājs Kupšis ik brīdi gāja te pie viena, te otra krāsns aizvara..</quote>
          <bibl>Kar 52, 2, 126.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvārstījums:1" sortKey="aizvārstījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvārstījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvārstījums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizvārstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Roberts Neļķe paslepšus.. paskatījās uz biksēm...saredzams paša lāpījums. Zilgana diega aizvārstījums melnajā iznēsātajā vadmalas audumā.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 349.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvārstīt:1" sortKey="aizvārstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvārstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvārstīt:1/1" n="1">
        <def>Nevīžīgi, pavirši aizšūt, aizlāpīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvārstīt zeķē caurumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lieliem dūrieniem aizvārstīt saplīsušo piedurkni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ķiguliene rūpējās par Mārčeli: katru sestdienu viņa pārskatīja zēna veļā visas pogas, aizvārstīja visus caurumus..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I 306.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvārte:1" sortKey="aizvārte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvārte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti lok.: aizvārtē</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvārte:1/1" n="1">
        <def>Vieta aiz vārtiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stāvēt aizvārtē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noslēpties krēslainā aizvārtē.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvaskojums:1" sortKey="aizvaskojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvaskojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvaskojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizvaskot.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvaskot:1" sortKey="aizvaskot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvaskot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvaskot:1/1" n="1">
        <def>Aizvākot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvaskotās medus šūniņas [bitēm ziemā] nācās.. taisīt vaļā citu pēc citas. Un, jo aukstāks bija ārā, jo vairāk gribējās ēst.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 479.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvazāt:1" sortKey="aizvazāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvazāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvazāt:1/1" n="1">
        <def>Nevīžīgi aiznest, aizvilkt. <mentioned>imperf.</mentioned> Vazāt prom. Nevīžīgi nogādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kur tu to grāmatu esi aizvazājis?</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Suns plosīdamies aizvazājis pastalu žogmalā.</quote>
          <bibl>ME I, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pazaudēto kabatas nazi esot aizvazājis palaidnīgais ganu suns..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 10, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvazāties:1" sortKey="aizvazāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvazāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvazāties:1/1" n="1">
        <def>Aizklaiņot, aizklīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kur tas puika aizvazājies?</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvāzt:1" sortKey="aizvāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vāžu, -vāz, -vāž, pag. -vāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvāzt:1/1" n="1">
        <def>Aiztaisīt (nazi), ielokot asmeni spalā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvāzt nazi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nopirkt aizvāžamu kabatas nazīti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvāzt:1/2" n="2">
        <def>Aiztaisīt, uzliekot vāku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakarā.. Aņus kurvis, kas stāvējis viņas gultā cieši aizvāzts, atver savu noslēpumu.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet Rubenis neapmierinājās un apsmērēja [apzieda] mums katram pa rikai ar medu, katru reizi rūpīgi aizvāzdams kārbiņu, sargādams medu no mušām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 364.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazais Andrieviņš.. kūpina savu aizvāžamo pīpi..</quote>
          <bibl>Vanags 3, 70.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvāzt:1/2/1" n="1">
          <def>Aizvērt (vāku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvāzt kārbas vāku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvedināt:1" sortKey="aizvedināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvedināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvedināt:1/1" n="1">
        <def>Vedinot panākt, ka attālinās. <mentioned>imperf.</mentioned> Vedināt prom. Vedinot aizdabūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Sūna jau pie laika bija izraudzījis mierīgāku vietu laukuma visattālākajā stūrī, un, kad vēl izdevās turp aizvedināt arī Meirānu, prāts kļuva tā kā labāks.</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvēdināt:1" sortKey="aizvēdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvēdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvēdināt:1/1" n="1">
        <def>Vēdinot aizdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pārdevējs pagrābj no garām papīrstrēmelēm sasietu slotu un aizvedina mušas. Tad tās paceļas kā melns padebesis..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 468.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, kad esi aizvedinājis sapņus par pagātni, tad dzirdi pavisam citādas šalkas.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 45, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvēdīt:1" sortKey="aizvēdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvēdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ī, pag. -īja; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvēdīt:1/1" n="1">
        <def>Ar vieglu pūsmu aizvirzīt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Protams, laiks aizvēdījis no atmiņas daudz sīkumu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 85, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvējot:1" sortKey="aizvējot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvējot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvējot:1/1" n="1">
        <def>Ar gaisa plūsmu attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko bija aizvējojusi.. vasara.</quote>
          <bibl>Pad J 68, 179, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvējš:1" sortKey="aizvējš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvējš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvējš:1/1" n="1">
        <def>No vēja pūsmām aizsargāta vieta. Apstākļi, ko radījuši kādi vēja aizturētāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sēdēt aizvējā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iznākt no aizvēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai gan ieapaļajā līcī ir pilnīgs aizvējš un viļņu nemaz nav, mēs tomēr dzirdam, ka ar kuģa metāla sāniem sarunājas šalcošais ūdens.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 199.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ganos Gunārs centās stāvēt aizvējā; ..viņš allaž turējās pie vecās klēts ābeļdārza malā. Vējš tur nevilka tik asi kā klajā laukā.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kolhoza lauku klajākās vietās vēl pūta dzestrs ziemelis. Bet kuplu, nepārredzamu dzīvžogu un veco ābeļu aizvējā kolhoza bērniem bija silti un līksmi...</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr bērns dzīvo mātes aizvējā, tikmēr ir nevarīgs kā cālēns, bet, tiklīdz kļūst patstāvīgs, mācās pretim knābt.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvelt:1" sortKey="aizvelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veļu, -vel, -veļ, pag. -vēlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvelt:1/1" n="1">
        <def>Veļot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Velt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvelt akmeņus.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvelt:1/1/1" n="1">
          <def>Veļot aizgādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvelt bluķus aiz sētas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Baļļas un mucas jāaizveļ uz upi, būs jau izkaltušas..</quote>
            <bibl>Upīts XI, 201.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš.. aizveļ lielu akmeni mitekļa caurumam priekšā.</quote>
            <bibl>LTP 237.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvelties:1" sortKey="aizvelties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvelties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veļos, -velies, -veļas, pag. -vēlos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvelties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizvelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens aizvēlās alai priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš izrāva tabakas repi [maku] un.. pasvieda meistariski, tā ka tas aizvēlās buksēdams un atritinājās vaļā.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kājas uztausta cietu taku, čaukstēdams aizveļas sauss čiekurs.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 52.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvelties:1/2" n="2">
        <def>Attālināties ar kustību, kas atgādina velšanas (par parādībām dabā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viļņi aizveļas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Migla aizveļas uz apvāršņa malu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kopš tā laika daudz ūdeņu aizvēlušies uz jūru..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 10, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikpat pēkšņi kā sācies, negaiss atkal pierima. Melnie mākoņi aizvēlās pāri pļavai, un debesis pielija ar rāmu mirdzumu.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 81.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvelties:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izplatīties (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skaņa aizveļas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbalss viļņi, dažādi vīdamies un izlocīdamies, aizvēlās aizvien dziļāk un dziļāk gāršā, koku un krūmu tumšumā pavisam nogrimdami.</quote>
            <bibl>Apsīšu J 1, 48.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvelties:1/2/2" n="2">
          <def>Aizvirzīties ar kustību, kas atgādina velšanas (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ielās jau zvanīja pirmie tramvaji, mīksti garām pa bulvāri aizvēlās trolejbuss.</quote>
            <bibl>Kar 49, 6, 502.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zemi dimdinādams, aizveļas lielais.. kāpurķēžu traktors..</quote>
            <bibl>Zv 52, 9, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvelties:1/2/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par cilvēkiem vai dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viss [sievu] bars tumsā aizvēlās uz lauku.</quote>
            <bibl>Brodele 2, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvēnis:1" sortKey="aizvēnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvēnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvēnis:1/1" n="1">
        <def>No vēja pūsmām aizsargāta (parasti neliela) vieta. Apstākļi, ko radījuši kādi vēja aizturētāji. Aizvējš.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sēdēt aizvēnī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lejā bij aizvēnis un silts..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No koku aizvēņa ceļš ielocījās plašā meža izcirtumā..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr tēvs bija dzīvs, tikmēr bērniem bija aizvēnis.</quote>
          <bibl>ME I, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērpt:1" sortKey="aizvērpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vērpju, -vērp, -vērpj, pag. -vērpu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērpt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt vērpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērpt jaunu pavedienu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvērpt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iesākt (domu, sarunu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..ierunājās Rudmiesis - pilnīgi nevietā, kad ikviens te jau aizvērpis pavisam citu ideju pavedienu.</quote>
            <bibl>Upīts V, 359.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērpt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar virpuļveida kustībām (ko) pārklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērpa puteņi ceļus zilganām dzijām.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Putenis aiz loga šņāko nikni. Stiklu aizverpj sniega gristis baltas.</quote>
          <bibl>Kar 53, 1, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērpties:1" sortKey="aizvērpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -vērpjas, pag. -vērpās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērpties:1/1" n="1">
        <def>Iesākties (par domu, sarunu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte taču vienmēr traucēja viņu domāt to garo, neatšķetināmo domu pavedienu, kurš no pat pavasara bij aizvērpies.</quote>
          <bibl>Upīts II, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Domas pamazām kļuva gurdākas, kūtrākas. Aizvērpās vēl kāds pavediens, notrūka. Apziņas tēli sāka tīties miglā..</quote>
          <bibl>Kar 55, 8, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu saruna.. īsti neaizvērpās - kā jau svešiniekiem, kas viens otram neuzticas.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 7, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērst:1" sortKey="aizvērst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vēršu, -vērs, -vērš, pag. -vērsu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērst:1/1" n="1">
        <def>Novērst (parasti acis, skatienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tad Jorens paraugās Ievā, bet viņa ātri aizvērs acis.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 260.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērsties:1" sortKey="aizvērsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vēršos, -vērsies, -vēršas, pag. -vērsos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērsties:1/1" n="1">
        <def>Novērsties.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērt:1" sortKey="aizvērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veru, -ver, -ver, pag. -vēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērt:1/1" n="1">
        <def>Verot aizdarīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Vērt ciet. Aiztaisīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērt logu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērt vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērt vāku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērt grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērt priekškaru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cieši aizvērt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Duburs iegāja istabā un uzmanīgi aizvēra durvis.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[aktu] vākus nebija iespējams aizvērt tādēļ, ka tie bija pārblīvēti dokumentiem.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvērt:1/1/1" n="1">
          <def>Aiztaisīt, uzliekot vāku (parasti, virās iestiprinātu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvērt koferi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvērt kasti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nogurums pieveica arī viņu un, aizvēris klavieres, tas palika sēžot, uz vāka atspiedies.</quote>
            <bibl>Zv 57, 8, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvērt:1/1/2" n="2">
          <def>Aizdarīt (acis, plakstus, lūpas, muti).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvērt plakstus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvērt lūpas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tur lēni peldēja reti, apaļi mākonīši, bet saule mirdzināja tik neciešami, ka bija jāaizver acis.</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad ziedi aizvērs acis daudzkrāsainās Un saule negribēs vairs vērties ainās, Uz medus zelta dusēs bite mājā.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērties:1" sortKey="aizvērties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -veras, pag. -vērās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vārti aizveras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizveras priekškars.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmata aizveras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvērties bez trokšņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klusu aizvērties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaitenī, tikko aiz viņiem bija aizvērušās klases durvis, abi saskatījās..</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viktorijas zieds.. pirmajā dienā pēc atvēršanās zied baltā krāsā. Pa nakti tas aizveras, bet otrā dienā, kad atveras, ir sarkanā krāsā.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 221.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upīšu Mārtiņam pavērās mute pastāstīt par sauso vasaru, bet tāpat atkal aizvērās.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvērtņi:1" sortKey="aizvērtņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvērtņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņu, vsk. aizvērtnis, -ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvērtņi:1/1" n="1">
        <def>Aizvirtņi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kokgriezumiem [Norvēģijā] izdaiļoti arī ēku lieveņi, logu aizvērtņi, spāru gali un jumtu čukuri.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 55, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvest:1" sortKey="aizvest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vedu, -ved, -ved, pag. -vedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/1" n="1">
        <def>Vedot (ar transportlīdzekli), attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Vest prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvest automašīnās labību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis malku aizveduši, bet zariem pakaļ atbraukt nav iznācis.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pagalmā savesto un saspridzināto mašīnu vairs nav. Aizvestas.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/1/1" n="1">
          <def>Vedot (ar transportlīdzekli), nogādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvest preces ar automašīnu uz veikalu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvest cietušo uz slimnīcu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Dūmiņš aizgāja pēc zirga, aizveda maisus mājā un ieslēdza piedarbā.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 465.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..es piecērtu [mežā] bērzu zarus un atvases, lielas, kuplas meijas, un krauju vezumā...Aizvedu mājās, apgāžu pie rijas un braucu vēl.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 49.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/1/2" n="2">
          <def>Aizgādāt (transportlīdzekli), braucot ar to.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šoferis aizveda automašīnu uz garāžu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/1/3" n="3">
          <def>Aizgādāt (ko) - par transportlīdzekli.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Autobuss aizveda ekskursantus uz pilsētu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ako saprata, ka lielā laiva.. dodas prom no salas. Aizbrauc, aizved viņu no dzimtās pasaules tālu, tālu..</quote>
            <bibl>Lācis 10, 36.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Tur [mājās] mūs aizvedīs par spīti nastām Nenogurdināmas kājas.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 54.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/2" n="2">
        <def>Vedot (liekot iet sev līdzi) aizgādāt prom. <mentioned>imperf.</mentioned> Vest prom. Vedot (liekot iet sev līdzi) aizgādāt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvest zirgu uz aploku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..meitenīti māte ik rītus saposa un, pati iedama uz darbu, laikam aizveda uz bērnudārzu.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 195.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrs aizveda meitenes pa priekšu parādīt vāveres ligzdu..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 644.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks, klusais un varenais burvis, Ar neredzamu roku Ir aizvedis viņus [tuviniekus] projām.</quote>
          <bibl>Ķempe 6, 23.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/2/1" n="1">
          <def>Būt par cēloni tam, ka nokļūst kur (par cilvēka darbību, darbības uzdevumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Koncertdarbība aizved mākslinieku uz dažādām Eiropas valstīm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kādas rūpnīcas kluba sarīkojumā, kur viņu aizveda korespondenta pienākumi, viņš iepazinās ar.. Elzu.</quote>
            <bibl>Purs 1, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vadīt, virzīt (cilvēka domas, pārdzīvojumus u. tml.) - par psihiskām norisēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Fantāzija meiteni aizved nekad neredzētās zemēs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atmiņas aizved pagātnē.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvest:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizstiepties noteiktā virzienā (par ceļiem, ielām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kreisajā pusē parādās stiga, kas aizved tieši meža dziļumā.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvēsture:1" sortKey="aizvēsture" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvēsture</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvēsture:1/1" n="1">
        <def>Buržuāziskajā historiogrāfijā - senākais vēstures laikmets, par kuru nav rakstveida liecību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šeit [Ķīnā] atrasta sensena aizvēstures laiku cilvēku apmetne, kurā tie dzīvojuši pirms kādiem 4000-5000 gadiem.</quote>
          <bibl>Zv 57, 16, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvēsturisks:1" sortKey="aizvēsturisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvēsturisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizvēsturiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvēsturisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz aizvēsturi. Raksturīgs aizvēsturei. Arī ļoti sens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvēsturiski slāņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tilts tagad [pēc uzspridzināšanas] atgādināja milzīgu aizvēsturisku dzīvnieku..</quote>
          <bibl>Lācis VI, 719.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jā, mums, kas ceļojam pa Volgu ar moderniem.. kuģiem, strūdzinieku darbs liekas kā aizvēsturiska parādība.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 79.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvēsturisks:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; niev.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Savu laiku pārdzīvojis. Vecmodīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvēsturisks apģērbs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecais tikmēr bija sameklējis aizvēsturisku šauteni un pārbaudīja gaili.</quote>
            <bibl>Lācis III, 548.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvētīt:1" sortKey="aizvētīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvētīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vētīju, -vētī, -vētī, arī -vētu, -vēti, -vēta, pag. -vētīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvētīt:1/1" n="1">
        <def>Vētījot atdalīt, aizmest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvētīt nost sīkos, nederīgos graudus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Šis [karš] ir lielais atsijāšanas laiks, un man paliek gandarījums, ka neesmu aizvētīts pie pelavām."</quote>
          <bibl>Sakse 3, 82.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvien:1" sortKey="aizvien" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvien</orth>
        <pron>aizˈvien</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvien:1/1" n="1">
        <def>Arvien (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte aizvien kavējas atmiņās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vectēvs aizvien bija darbos iestidzis, pat svētdienās viņam nebij vaļas..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 276.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepalikt rūgtumā stāvot Un bijušā lieluma miņā: Dzīve rit tālāk aizvien. Nākotne uzvar aizvien.</quote>
          <bibl>Rainis I, 374.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brantiņiene runāja aizvien: ja tuvumā nebija klausītāja, viņa sarunājās pati ar sevi.</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 53.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvien:1/1/1" n="1">
          <def>Parasti savienojamā ar "vēl": joprojām. Visu laiku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tikai pēc laba brīža attapos, ka vēl aizvien stāvu uz celiņa.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 127.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Meža cirtēji aizvien vēl sēdēja pie ugunskura, kas bija sācis jau izdzist.</quote>
            <bibl>Kar 58, 3, 46.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kurbads: Mēs ejam, ejam, kalns aizvien stāv priekšā, Ar plato muguru sedz visu tāli.</quote>
            <bibl>Rainis VIII, 553.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvien:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti ar adj. vai apst. pārāko pakāpi</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arvien (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasara vakara zilās ēnas sabiezēja aizvien melnākas.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viļņi [jūrā] kļuva aizvien augstāki un augstāki, līdz parādījās baltās putu krēpes.</quote>
          <bibl>Purs 2, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts klusumā dīvaini aizskanēja viņa soļu troksnis - aizvien tālāk un tālāk, - kamēr beidzot izgaisa pavisam.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvietot:1" sortKey="aizvietot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvietot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvietot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizvirzīt, novietot attālākā vietā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvietot skapi pašā istabas stūrī.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvietot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizstāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Vidžiņ," reizēm saka bezdelīdzene [bezdelīgu tēvam], "nāc nu atkal mani aizvietot. Gribu ēst un palidot. Spārni notirpuši."</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Zigurdu [piena vedēju] aizsūtīja uz Rīgu šoferu kursos, un viņu aizvietoja vecais Pakalns.</quote>
          <bibl>Purs 2, 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvietotājs:1" sortKey="aizvietotājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvietotājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizvietotāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvietotājs:1/1" n="1">
        <def>Aizstājējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut arī tikko biju sākusi strādāt par brigadieri, mani bez liekām runām atlaida uz sesiju, sameklējot brigādē aizvietotāju.</quote>
          <bibl>Liesma 64, 2, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kolrābjus var lietot kā kāļu aizvietotājus un likt pie zupām.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 233, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvilināt:1" sortKey="aizvilināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvilināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilināt:1/1" n="1">
        <def>Vilinot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Vilināt prom. Vilinot aizdabūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvilināt bērnu no rotaļām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvilināt zēnu prom no citiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Juris tomēr negāja. Kaut dobumā būtu trīs vāveres un trīs caunas, arī tad viņš neietu... Gustam nav tādu lietu, ar ko viņš Juri aizvilinātu no kuļmašīnas.</quote>
          <bibl>Lēmanis 2, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvilkt:1" sortKey="aizvilkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvilkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-velku, -velc, -velk, pag. -vilku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/1" n="1">
        <def>Velkot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Vilkt prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis aizvelk diega kamolu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/1/1" n="1">
          <def>Velkot nogādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkt žagarus līdz mājai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Īstā meita paņēma vecīti aiz kājām un aizvilka to uz pirti.</quote>
            <bibl>LTP 355.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ciemu tiešām sāka celt, un dažs pat ar traktoru tur aizvilka mazās mājeles.</quote>
            <bibl>Kar 58, 1, 28.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/1/2" n="2">
          <def>Velkot (aiz rokas), aizvest, aizvadīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš Jāni aizvilka nost no citiem [zvejniekiem]..</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/1/3" n="3">
          <def>Velkot aizvest (par transportlīdzekli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..griezīgi tarkšķēdams, traktors aizvelk lielas ragavas..</quote>
            <bibl>Cīņa 54, 57, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/1/4" n="4">
          <def>Aizstiept (stiepli, virvi u. tml.). Novietot (cauruļvadu, žogu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkt virvi laukumam priekšā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kur neatmaksāsies aizvilkt gāzes vadu, tur pievedīs balonus ar šķidro gāzi.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 4, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet piepeši kājas [meitenei] palika kā pie priekšā aizvilkta žoga.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 306.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/2" n="2">
        <def>Velkot aizsegt, aizklāt (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvilkt aizkaru logam priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Laura aiziet uz puķu dārzu, mutei un degunam lakatu priekšā aizvilkusi..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 195.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varam istabā tā novietot grāmatu plauktu, skapi vai aizvelkamu priekškaru, lai tas atdalītu nelielu nišu gulēšanai.</quote>
          <bibl>Zv 58, 10, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/2/1" n="1">
          <def>Velkot aizsegt (ko). Aizklāt (ar ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkt logu ar aizkaru.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pretējās sienas pusē uz ātru roku izbūvēta skatuve, aizvilkta ar zaļu, lētu aizkaru..</quote>
            <bibl>Spāre 1, 157.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš ievēroja, ka sievas acis it kā ar plēvi aizvilktas, ka tās skatās vairāk uz iekšieni, bet pret apkārtni ir aklas.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/3" n="3">
        <def>Velkot (piemēram, auklu), aizdarīt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvilkt maisa galu ar auklu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/3/1" n="1">
          <def>Savilkt (piemēram, mezglu, rāvējslēdzēju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkt maisam mezglu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkt somai rāvējslēdzēju.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/3/2" n="2">
          <def>Pavirši aizšūt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zeķes cauras; Valdis aizvelk caurumus ar desmitā numura melnu diegu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 261.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt, piepildīt (ar sniegu, ledu u. tml.) - par vēju, puteni u. tml. <mentioned>imperf.</mentioned> Vilkt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Putenis aizvelk ceļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa nakti vējš aizvilcis pēdas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vējš un vējš, dzen to irdeno sniegu pāri visiem lauku laukiem, beidzamo sliedi aizvelk ciet un vēl kupenu pārstiepj pāri.</quote>
          <bibl>Upīts 9, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logs sniegputeņa un ledus aizvilkts un papīriem nolipināts, tikai neliels laukumiņš rūtī pavēra skatienu uz meža stūri.</quote>
          <bibl>Lēmanis 13, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielām, mīkstām pūkām mežā krīt sniegs. Visi ceļi, visas takas ir aizvilktas..</quote>
          <bibl>Kar 55, 3, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/4/1" n="1">
          <def>Aizsalt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Te [attekā] vižņu nebija, toties sēres mala jau aizvilkta ciet... "Pamatīgi piesalst. Rīt visi mierīgie līči būs jau ciet.."</quote>
            <bibl>Kar 51, 3, 234.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkt:1/4/2" n="2">
          <def>Piepildīt, aizklāt (parasti par gāzveida vielām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>No lielas smēķēšanas istaba dūmu aizvilkta.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..debesis no malas līdz malai aizvilktas ar vieglu, tikko samanāmu miglas šķidrautu..</quote>
            <bibl>Kar 56, 7, 44.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sprādzienu dūmu aizvilktajā gaisā vēl liesmo sarkana raķete - uzbrukuma signāls.</quote>
            <bibl>Kar 49, 4, 318.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvilkties:1" sortKey="aizvilkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvilkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-velkos, -velcies, -velkas, pag. -vilkos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lēnā gaitā attālināties, aiziet. <mentioned>imperf.</mentioned> Vilkties prom.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klibs suns aizvelkas pa ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jurka.. pastāvēja, pasmīnēja.. un neatsveicinājies aizvilkās savā ļodzīgajā gaitā.</quote>
          <bibl>Kar 51, 6, 525.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs,.. plūkdams ceļmalas zāli, ar visu arklu bija aizvilcies labu gabalu prom..</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 134.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/1/1" n="1">
          <def>Lēnā gaitā ejot, nokļūt (kur, līdz kādai vietai, aiz kā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkties no lauka uz māju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvilkties līdz tramvaja piestātnei.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ernests Migla dzird ratu rīboņu, smagi balstīdamies uz nūjas, salīcis, viņš aizvelkas līdz logam.</quote>
            <bibl>Kar 54, 10, 41.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Baltās pinkas kasīdams, Pičuks aizvilkās kāpostdārzā virzu plūkt.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 655.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zaļga pacēlās un aizvilkās lēnam aiz sava zirga.</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/1/2" n="2">
          <def>Lēni aizritēt (par laiku, laika posmu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viss pavakars aizvilkās, pārmeklējot vagara un pārvaldītāja istabas.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis VI, 447.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jau agri vakaroja, Jo lietus taisījās; Man vienam krēslas laiciņš Cik lēni aizvilkās.</quote>
            <bibl>Rainis II, 258.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Novietoties, aizklāties (kam priekšā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tādas tagad gandrīz visas dienas - paspīd saule, pasilda, un atkal tai aizvelkas priekšā lieli, kamolaini mākoņi.</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņai bija tāda sajūta, ka pasaulei aizvilcies priekšā pelēks, necaurredzams aizkars..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 8, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/2/1" n="1">
          <def>Tikt aizklājam, aizsegtam, pārklātam (ar ko). Pārklāties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [putns] veras ar pārsteigtu aci.. Tad acs aizvelkas ar plānu plaksta plēvi.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 141.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"..neko neredz," sūrojās Līcis. "Krasts aizvilcies kā ar zilu plēvi."</quote>
            <bibl>Grīva 4, 91.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sašaurināties, savilkties (piemēram, par cilpu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilpa aizvilkusies.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/3/1" n="1">
          <def>Aizvērties, arī aizpildīties (par dažādiem atvērumiem, tukšumiem, arī brūcēm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[Brīviņš] aizgāja palūkot,.. vai rudziem tukšie klani [laukumi] tomēr nav kaut cik aizvilkušies.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 63.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mīkla uzrūgusi, ja tajā iedurts caurums paliek redzams, neaizvelkas.</quote>
            <bibl>Mājtur 325.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Naža griezta rēta ar laiku aizdzīs, aizvilksies, kļūs mazāka..</quote>
            <bibl>Zv 57, 6, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties (ar sniegu, ledus kārtu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pievakarē vējš kauc vēl asāk un dzenā straujāk sniega grīstis. Aizvelkas ceļi..</quote>
          <bibl>Jokums 1, 304.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakti atkal bija salis. Stikls aizvilcies ar ledus puķēm</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 343.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilkties:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: aizvilkdamies</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizelsties (par kliedzošu, raudošu cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns kratīja dūres pret tiem logiem un kliedza aizvilkdamies.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1173.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Janīna.. piesteidzās pie mātes gultas un sāka raudāt, skaļi, aizvilkdamās, kā to dara bērni.</quote>
          <bibl>Spāre 1, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aiz sienas.. kāds aizvilkdamies kāsē.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 181.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvilnīt:1" sortKey="aizvilnīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvilnīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ī, pag. -īja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilnīt:1/1" n="1">
        <def>Attālināties ar viļņveida kustībām. Aizviļņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vasara tad gan aizvilnīja kā ziedošs rudzu lauks.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 362.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvilt:1" sortKey="aizvilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-viļu, -vil, -viļ, pag. -vīlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvilt:1/1" n="1">
        <def>Aizmānīt, aizvilināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[vecākiem] neienāca pat doma prātā, ka, lūk, ieradās šis svešais vīrietis [znots] un aizvīla viņu loloto meitu sev.</quote>
          <bibl>Purs 1, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviļņot:1" sortKey="aizviļņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviļņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviļņot:1/1" n="1">
        <def>Viļņojot aizplūst (par upi, straumi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[upe] sakuļās putās, sagriezās vērpetē un šalkdama.. aizviļņoja tālāk pa gadu simtos cietajā klintī iegrauzto ceļu.</quote>
          <bibl>Vilks 3, 132.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizviļņot:1/1/1" n="1">
          <def>Par skaņām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mūzikas skaņas aizviļņo pāri parādes laukumam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gribas.. klausīties, kā atbalsis aizviļņo pāri norām un birztalām..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 45, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aizviļņot:1/1/2" n="2">
          <def>Attālināties ar viļņveida kustībām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Cik skumja.. ir pasaule tam, kam aizgājusi Nezināmā. Viņš redz tikai viņas nodziestošo acu mirdzumu, viņas aizviļņojošo drēbju vīli..</quote>
            <bibl>Kurcijs 2, 183.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vasara aizviļņo - grūti un skaisti.</quote>
            <bibl>Kar 56, 9, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviļņoties:1" sortKey="aizviļņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviļņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviļņoties:1/1" n="1">
        <def>Aizviļņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri ezeram aizviļņojas dziesmu skaņas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviņdien:1" sortKey="aizviņdien" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviņdien</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviņdien:1/1" n="1">
        <def>Aizvakar.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizviņdien grieztās rozes vakar vēl bija ļoti krāšņas, bet šodien jau sāk vīst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kur gan māmuļa tam [zēnam], kur gan tētis? ..Māte kapos dus...Tēvu arestēja aizviņdien.</quote>
          <bibl>Sils 8, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviņgad:1" sortKey="aizviņgad" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviņgad</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviņgad:1/1" n="1">
        <def>Aizpērn.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizviņgad pirktasi mētelis sāk dilt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviņnakt:1" sortKey="aizviņnakt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviņnakt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviņnakt:1/1" n="1">
        <def>Aizpogājušo nakti.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviņnedēļ:1" sortKey="aizviņnedēļ" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviņnedēļ</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviņnedēļ:1/1" n="1">
        <def>Aizpogājušo nedēļu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizviņsvētdien:1" sortKey="aizviņsvētdien" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizviņsvētdien</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizviņsvētdien:1/1" n="1">
        <def>Aizpagājušo svētdien.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirmot:1" sortKey="aizvirmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirmot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Virmojot attālināties. Aizvirpuļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvirmo vēja nestas lapas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvirmo sniega pārslas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš.. nesteigdamies vilka no papirosa un izpūta pelēkus dūmus, kas aizvirmoja pa atvērto logu.</quote>
          <bibl>Grants 4, 98.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvīm atveroties, radās caurvējš un sadegušās vēstules pelni melnām pārslām aizvirmoja pa istabu.</quote>
          <bibl>Cīrulis, Imermanis 2, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirmot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; poēt.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizputināt, noklāt ar sniegu, ledu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Baltām pārslām aizvirmoto āri Aizsedz rūtīs plaucis ledus zieds.</quote>
          <bibl>Kar 52, 3, 195.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirpināt:1" sortKey="aizvirpināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirpināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirpināt:1/1" n="1">
        <def>Virpinot attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Virpināt prom. Virpinot aizvirzīt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemelis aizvirpina nodzeltējušās lapas tālu prom.</quote>
          <bibl>ME I, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirpot:1" sortKey="aizvirpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirpot:1/1" n="1">
        <def>Aizvirpuļot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liekas, arī vējam nav pa prātam šī pelnu čupa, un, sagriezdams gaisā mazu sniega vērpatu, viņš aizvirpo ar to pār laukiem.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 327.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirpuļot:1" sortKey="aizvirpuļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirpuļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirpuļot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Virpuļojot attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Virpuļot prom. Virpuļojot aizvirzīties (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniega pārslas aizvirpuļo pār klajumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā rudens viesuļos aizvirpuļo nodzeltējušās lapas, tā iznīkst savu laiku pārdzīvojušas idejas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur tālu, tālu bija radies vējš, tas skrēja pāri mežu galotnēm,.. iedrāzās apsē un aizvirpuļoja tālāk pāri laukiem.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 76.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvirpuļot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Straujām kustībām (griežoties, dejojot) attālināties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pāris pēc pāra aizvirpuļo pa gludo parketu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līksmā dejā aizvirpuļo skolas biedri..</quote>
            <bibl>Pad J 59, 81, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirpuļot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Virpuļojot attālināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aizvirpuļo kritušās lapas pa parka celiņu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvirpuļot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Straujām kustībām dejojot, attālināt (kādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jautri čalodami, jaunieši aizvirpuļo meiteni sev līdzi..</quote>
            <bibl>Kar 57, 1, 59.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirt:1" sortKey="aizvirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -verd, pag. -virda; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirt:1/1" n="1">
        <def>Burbuļojot aizplūst. Aizburbuļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa mežu aizverd strauts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizverd akas vēsais ūdens.</quote>
          <bibl>ME I, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirtņi:1" sortKey="aizvirtņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirtņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņu, vsk. aizvirtnis, -ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirtņi:1/1" n="1">
        <def>Loga sānu malās (parasti ēkas ārpusē) iestiprinātas virināmas (parasti koka) plāksnes logu aizsegšanai. Slēģi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Loga aizvirtņus vēji dauzīja slapjām plaukstām..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar vagona logu.. slīd Vitebskas priekšpilsētas mājiņas, gandrīz visas jaunas, krāsotiem logu aizvirtņiem..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 8, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirzīt:1" sortKey="aizvirzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirzīt:1/1" n="1">
        <def>Virzot (bīdot, velkot u. tml.) attālināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Virzīt prom. Virzot (bīdot, velkot u. tml.) nogādāt (kur, pie kā, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvirzīt vagonu pa sliedēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvirzīt galdu līdz logam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā viņi [zēni] brauca [miglā] uz labu laimi, nesteigdamies, lēnām cilādami airus, nebūdami droši, vai katrs vilciens tikai neaizvirza viņus tālāk prom no mērķa.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 164.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvirzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Vadot, norādot virzienu, likt doties šai virzienā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vadot, norādot virzienu, likt doties šai virzienā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aizvirzīt pasažierus uz vagona priekšgalu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mīlestība taču nedrīkstēja viņu aizvirzīt no uzsāktā ceļa..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirzīt:1/2" n="2">
        <def>Piešķirt (sarunai, domai) noteiktu virzību (bieži pretēju esošajai). Novirzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvirzīt sarunu uz citu pusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Zigurds iejautājās, kā gribēdams viņas domas aizvirzīt sāņus, ne tur, kur tās varēja aizkļūt, ja Inta ilgi tā sēdēs..</quote>
          <bibl>Zv 52, 6, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvirzīties:1" sortKey="aizvirzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvirzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirzīties:1/1" n="1">
        <def>Vienmērīgi attālināties (noteiktā virzienā). <mentioned>imperf.</mentioned> Virzīties prom. Virzoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Automašīnu kolonna aizvirzās pa šoseju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvirzīties aiz stūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strauji aizvirzīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš uzsēdās atmuguriski uz lažas gala un raudzīja atmuguriski aizvirzīties tālāk.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brigadieris uz pirkstgaliem gar sienu aizvirzījās līdz pēdējiem soliem un tur nosēdās..</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gara bēgļu rinda aizvirzījās [bēriniekiem] priekšā.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 572.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšie mākoņi aizvirzījās uz austrumiem. Parādījās saule.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas šāvieni kļuva spēcīgāki un pamazām aizvirzījās tālāk uz aizmuguri.</quote>
          <bibl>Grīva 4a, 207.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirzīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izplesties noteiktā virziena (par mežiem, kalnājiem, ūdeņiem, ceļiem u. tml.). Aizstiepties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš aizvirzās sānis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tieši gar paugura malu ved maza.. taciņa, šķērso stigu un aizvirzās starp biezos puduros saaugušām eglītēm.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no Skaistkalnes tās abas [upes] aizvirzās projām viena no otras. Mēmele te labu gabalu tek gandrīz uz dienvidiem, bet Iecava pagriežas ziemeļrietumu virzienā.</quote>
          <bibl>Vanags 8, 175.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvirzīties:1/3" n="3">
        <def>Pievērsties (kādam jautājumam, tematam u. tml.) - par domām, sarunām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet nāk arī acumirkļi, kad Reinis vienatnē pārdomā savu likteni, kad viņa domas aizvirzās atpakaļ uz pagātni.</quote>
          <bibl>Blaumanis Ia, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamazām sarunas aizvirzījās uz pagastu. Tēvs stāstīja svešajam, ko bija dzirdējis..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 223.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvīst:1" sortKey="aizvīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -vīst, pag. -vīta; intrans.; parasti divd. formā: aizvītis; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīst:1/1" n="1">
        <def>Iesākt vīst. Apvīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvītis zieds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakar lauztās meijas jau aizvītušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krupis gurdi sēca zem aizvītušas dadža lapas un pusapbirušiem suņuburkšķiem.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 519.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [veca vīra] galva pussnaudā līgojas uz vienu un otru pusi kā aizvītusi pogaļa.</quote>
          <bibl>Sēlis 1, 257.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā vairs nebij citreizējā Ošu Andreja.. seja. Garāka izstiepusies.., āda kā aizvītusi, veca un pelēka...</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1057.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvīt:1" sortKey="aizvīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-viju, -vij, -vij, pag. -viju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesākt vīt. Novīt (līdz zināmai vietai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pagalmā mētājās aizvīti, nepabeigti pinekļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīt:1/2" n="2">
        <def>Vijot nostiprināt tā, lai neraisās vajā. Vijot aizdarīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pātagas gals aizvīts ciet.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvīterot:1" sortKey="aizvīterot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvīterot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīterot:1/1" n="1">
        <def>Vīterojot attālināties (par putniem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri mežu galotnēm aizvīteroja putnu bars.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvīterot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par vīterošanai līdzīgām cilvēka balss skaņām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..atsaucās skanīga balss aiz loga, un gar pakšķi aizvīteroja nerātni smiekli.</quote>
            <bibl>Vanags 10, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvīteroties:1" sortKey="aizvīteroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvīteroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīteroties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt vīterot un tūlīt apklust. <mentioned>biežāk</mentioned> Ievīteroties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārzā aizvīterojās strazdi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvīties:1" sortKey="aizvīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -vijas, pag. -vijās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vijoties aizvirzīties. Vijoties nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa meža taku aizvijas zalktis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apiņi aizvijušies līdz kārts galam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvīties:1/2" n="2">
        <def>Būt novietotam līku loču (par līkumainiem ceļiem, upēm u. tml.). Aizlocīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš aizvijas kalnā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ragavu sliedes aizvijas līdz pat mežmalai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa vecam gar kolhoza pārvaldes namu aizvijas neliela upīte, bet tās krastu ainava kļuvusi pavisam cita.</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar ezera krastu ceļš aizvijas balts.</quote>
          <bibl>A Grigulis V, 278.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvizēt:1" sortKey="aizvizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -viz, pag. -vizēja (retāk -viza, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvizēt:1/1" n="1">
        <def>Vizot attālināties, izzust (par gaismu, par ko spožu, gaišu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri mežam aizviz vakara saule.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pār ezeru aizviz balta buru laiva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas salēca zirgiem mugurā un.. aizaulekšoja. Arī Alkas baltais krekls aizvizēja ceļa līkumā.</quote>
          <bibl>Sakse 9. 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Zildzidrē aizviz mākonis balts..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 9, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvizēties:1" sortKey="aizvizēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvizēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -as, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvizēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt vizēt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Ievizēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saulei uzspīdot, aizvizējās ezers.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvizināt:1" sortKey="aizvizināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvizināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvizināt:1/1" n="1">
        <def>Vedot (ar transportlīdzekli), attālināt. Vedot (ar transportlīdzekli), aizgādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas sakāpj laivā, un kapteinis aizvizina viņus gabaliņu augšup pa upi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Berta nesūtīja vis šoferi uz garāžu, bet lika sevi aizvizināt mājās.</quote>
          <bibl>Rozītis III, 118.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizvizināt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizvest, aiztransportēt (par transportlīdzekli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..mazais autobuss allaž atved cilvēkus un citus atkal aizvizina prom..</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 243.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Putnkopjus autobuss aizvizina uz Saules dārzu..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 12, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvizināties:1" sortKey="aizvizināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvizināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvizināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizvizināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kādu dienu viņi aizvizinās līdz Sarkandaugavas kanālam..</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 299.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizvizmot:1" sortKey="aizvizmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizvizmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizvizmot:1/1" n="1">
        <def>Vizmojot attālināties (parasti par gaismu). Aizvizēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No skarbās rūpju ikdienas bēg mīla. Tā tikai īsu mirkļu laimi sniedz Un aizvizmo kā saules spulgs pār dzīli...</quote>
          <bibl>Zv 58, 22, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzagties:1" sortKey="aizzagties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzagties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zogos, -zodzies, -zogas, pag. -zagos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzagties:1/1" n="1">
        <def>Zagšus attālināties. <mentioned>imperf.</mentioned> Zagties prom. Zagšus nokļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā, aiz kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzagties līdz upei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzagties aiz stūra un paslēpties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai tad mēs nevaram atiet un aizzagties pa blakus ielu? Lienam taisni ienaidniekam acīs.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es aizžogos no ļaudīm un eju gar dārzu, un domāju kaut ko par viņu [meiteni].</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilga kā pelīte aizzogas uz istabu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau pirmajā dienā dažas govis aizzagās uz rudzu lauku.</quote>
          <bibl>Paegle 3, 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzāģēt:1" sortKey="aizzāģēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzāģēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzāģēt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt zāģēt, bet nepabeigt. Iezāģēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visur redzamas nevajadzīga, neprātīga postījuma pēdas. Te aizcirsts, te aizzāģēts un pamests koks.</quote>
          <bibl>Upīts II, 720.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi aizzāģē sauso priedi, aizcērt un nogāž to gar zemi.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pusē aizzāģētais baļķis stāvēja uz steķiem..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 254.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzarot:1" sortKey="aizzarot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzarot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzarot:1/1" n="1">
        <def>Ar zariem aizsniegties (kur, līdz kādai vietai, kam priekšā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceriņkrūms aizzarojis logam priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liepa aizzarojusi līdz logam.</quote>
          <bibl>ME pap I, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzaroties:1" sortKey="aizzaroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzaroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzaroties:1/1" n="1">
        <def>Sazarojoties aizsniegties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitene] izteicās, ka viņa iedomājoties raktuves kā lielu, vertikālu alu, no kuras tad pazemē uz visām pusēm aizzarojas ejas.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 2, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzēģelēt:1" sortKey="aizzēģelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzēģelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzēģelēt:1/1" n="1">
        <def>Burājot attālināties. Burājot nokļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīšezera krastā viņi sēdās jahtā un, uzvilkusi balto vēj'autu [buru], aizzēģelēja selgā.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 220.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzelt:1" sortKey="aizzelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -zeļ, pag. -zēla; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzelt:1/1" n="1">
        <def>Iesākt zelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko aizzēlis tīrums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šad tad gar acīm aizlocījās vāji aizzēlušas rudzu druviņas.</quote>
          <bibl>ME 1, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzelt:1/2" n="2">
        <def>Aizaugt (piemēram, ar zāli). Pārklāties ar zelmeni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Taka aizzēlusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atkarībā no augšanas apstākļiem izcirtumi aizzeļ ar graudzālēm, grīšļiem,.. viršiem un citiem augiem..</quote>
          <bibl>Meža t 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzibēt:1" sortKey="aizzibēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzibēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -zib, pag. -zibēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzibēt:1/1" n="1">
        <def>Ļoti ātri attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņas [meitenes] plikās pēdas aizzibēja pa saules sakarsēto smilšu jomu.</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kristīne ragaiņus [aļņus] ir manījusi tikai pa lielu, lielu gabalu aizzibam garām.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 233.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepārvarami spēki rāva viņu uz priekšu, dienas aizzibēja kā asas klinšu radzes..</quote>
          <bibl>Eglons 2, 379.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzibināt:1" sortKey="aizzibināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzibināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzibināt:1/1" n="1">
        <def>Attālināties ar ļoti ātrām kustībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sivēni saskrējās kaktā kopā, veikli apgriežas, aizzibina savām asajām kājelēm pāri plānam..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 271.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzibināties:1" sortKey="aizzibināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzibināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzibināties:1/1" n="1">
        <def>Aizzibināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemu uz Tulijas pļavām slīdēja ragavas. Viegli čīkstēdamas, tās aizzibinājās pa gravām..</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzibsnīt:1" sortKey="aizzibsnīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzibsnīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ī, pag. -īja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzibsnīt:1/1" n="1">
        <def>Ļoti ātri attālināties (parasti par ko spožu, gaišu). Aizzibēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raudiņas aizzibsnīja [upes] zālājā.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] redzēja, kā garām aizzibsnīja motocikli un sportisti baltos kreklos.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 163.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzibsnīties:1" sortKey="aizzibsnīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzibsnīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzibsnīties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt zibsnīt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iezibsnīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pamalē aizzibsnījās tāli zibeņi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizziest:1" sortKey="aizziest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizziest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ziežu, -zied, -ziež, pag. -ziedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizziest:1/1" n="1">
        <def>Ziežot aizdarīt, piepildīt (ar ziedi, masu). <mentioned>imperf.</mentioned> Ziest ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizziest peļu alas ar māliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..patlaban viņš balsināja sienu, rūpīgi aizziezdams sūnu spraugas un baļķu šķirbas [plaisas]..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 332.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Retai Gaujmalas ciematiņa mājai bija aizziesti ložu caurumi.</quote>
          <bibl>Vācietis 1, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzilējis:1" sortKey="aizzilējis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzilējis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzilējis:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ieguvis blāvi zilganu nokrāsu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acis aizzilējušas, kā samiegojušās raugās uz priekšu.</quote>
          <bibl>ME I, 61.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizzilējis:1/1/1" n="1">
          <def>Apsūbējis, pārklājoties, piemēram, ar putekļiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gurdām acīm viņa raudzījās pa mazo, aizzilējušo lodziņu.</quote>
            <bibl>ME I, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzilgmējis:1" sortKey="aizzilgmējis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzilgmējis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzilgmējis:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ieguvis blāvi zilganu nokrāsu (debesu zilgmes iespaidā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs [kuģa ļaudis] attauvojamies no bāzes un gar Fareru salu aizzilgmējušām klinšu kraujām dodamies uz ziemeļiem..</quote>
          <bibl>Grīva 5, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzilināt:1" sortKey="aizzilināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzilināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzilināt:1/1" n="1">
        <def>Pieliet (putrai) tik maz piena, ka nekļūst balta, bet tikai zilgana.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzīmēšana:1" sortKey="aizzīmēšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzīmēšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzīmēšana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → aizzīmēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzīmēšanas plate.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādājamā koka aizzīmēšanai lieto koka vai metāla aizzīmēšanas instrumentus.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No plastmasām izgatavo.. aizzīmēšanas, montāžas un pārbaudes ierīces..</quote>
          <bibl>Zin T 64, 9, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzīmēt:1" sortKey="aizzīmēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzīmēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzīmēt:1/1" n="1">
        <def>Pārnest punktus un līnijas no rasējuma, piemēram, uz kāda materiāla, detaļas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādājot koku, tas jāmērī un jāaizzīmē, lai noteiktu apstrādāšanas robežas.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzīmētājs:1" sortKey="aizzīmētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzīmētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aizzīmētāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzīmētājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar aizzīmēšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt rūpnīcā par aizzīmētāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzīmogot:1" sortKey="aizzīmogot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzīmogot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzīmogot:1/1" n="1">
        <def>Zīmogojot nodrošināt, padarīt neaizskaramu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzīmogot noliktavas durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzīmogot vērtsvēstuli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietiskos pierādījumus, kurus nav iespējams glabāt pie krimināllietas, aizzīmogo, nofotografē un glabā uz vietas..</quote>
          <bibl>Krim pr 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izlūkiem [pionieriem] pasniedza aizzīmogotas aploksnes. Tajās atradās maršruta kartes un norādījumi, kas katrai grupai pārgājienā veicams.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizziņot:1" sortKey="aizziņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizziņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; sar.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizziņot:1/1" n="1">
        <def>Paziņot, ka jāaiziet, jāierodas (pie kā, kur).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēcpusdienā Jāni aizziņo pie mācītāja.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 662.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzust:1" sortKey="aizzust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zūdu, -zūdi, -zūd, pag. -zudu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzust:1/1" n="1">
        <def>Pazust (aiz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meža gabali stiepās, cits aiz cita aizzuzdami.</quote>
          <bibl>ME I, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzuzēt:1" sortKey="aizzuzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzuzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -zuz, pag. -zuzēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzuzēt:1/1" n="1">
        <def>Attālināties ar žūžošu skaņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzuz spāres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar ausīm klusi, kā snaudu dziesmiņa aizzuz, no upes nākdams, lēns vējiņš..</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 392.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es satveru auklu.., apgriežu dažas reizes sev ap galvu un metu. Velce aizzuz pa gaisu..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizzvanīties:1" sortKey="aizzvanīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizzvanīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizzvanīties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt zvanīt un tūlīt pārstāt. <mentioned>biežāk</mentioned> Iezvanīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Veidenbaums] pamāja ar galvu. Ošu Annai vaigi nosārtojās vēl ciešāk, sirds aizzvanojās spalgi: atcerējies!</quote>
          <bibl>Upīts XII, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžilbināt:1" sortKey="aizžilbināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžilbināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžilbināt:1/1" n="1">
        <def>Apžilbināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pagraba tumsas un tvaiku pieradušam, āra gaismā aizžilbina.. acis.</quote>
          <bibl>Upīts V, 184.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžmiegt:1" sortKey="aizžmiegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžmiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žmiedzu, -žmiedz, -žmiedz, pag. -žmiedzu; trans.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžmiegt:1/1" n="1">
        <def>Aizžņaugt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es viņai rīkli aizžmiegšu, lai aizrijas!</quote>
          <bibl>Sakse 7, 174.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžņaugt:1" sortKey="aizžņaugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžņaugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žņaudzu, -žņaudz, -žņaudz, pag. -žņaudzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžņaugt:1/1" n="1">
        <def>Žņaudzot aizspiest vai aizsprostot. <mentioned>imperf.</mentioned> Žņaugt ciet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilpa savelkoties aizžņaudz kaklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lāčplēsis: Man kumoss kaklu aizžņaudza, Viss apkārt man aptumsa - Dvaša aizrāvās..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 289.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Indriķis kā aizžņaugts elpoja strauji un sēcoši.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 12, 11.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizžņaugt:1/1/1" n="1">
          <def>Izraisīt žņaudzošu sajūtu (kaklā) - par fizioloģiskām vai psihiskām norisēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asaras aizžņaudz kaklu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Runāt sāpju aizžņaugtā balsī.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Celms skrēja, kamēr vien spēja, un skrēja arī, kad vairs nespēja. Elpas trūkumam aizžņaudzot rīkli, viņš streipuļoja, rīstījās un, ierāvis kādu malku spirgta gaisa, atkal metās skriet.</quote>
            <bibl>Kar 58, 8, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dusmas un žēlums aizžņaudza kaklu.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 95.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kaklu aizžņaudza spēja baiļu spazma, un acīs saskrēja asaras..</quote>
            <bibl>Meldere 1, 87.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžņaugties:1" sortKey="aizžņaugties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžņaugties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -žņaudzas, pag. -žņaudzās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžņaugties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aizžņaugt. Tikt aizžņaugtam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss asarās aizžņaudzas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es čukstu, jo rīkle man no uztraukuma aizžņaudzas.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kakla gals viņam it kā aizžņaudzās.</quote>
          <bibl>ME I, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžogojums:1" sortKey="aizžogojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžogojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžogojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aizžogot. Arī žogs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zems aizžogojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augsts aizžogojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzeloņstiepļu aizžogojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalniņu [revolucionāru] pārveda uz Centrālcietumu, un piederīgie reizumis varēja ar viņu sarunāties caur stiepļu aizžogojumiem.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 404.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Garais Pēteris mierīgi piegāja pie altāra aizžogojuma un nolika uz tumši sarkanā samta melnu revolvera stobru.</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžogot:1" sortKey="aizžogot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžogot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžogot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt nepieejamu, norobežojot ar žogu. Nožogot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[gājējiem] nācās nogriezties sānis, lai apietu aizžogoto ostas teritoriju, kur pa sētas spraugām varēja redzēt zilganu sardzes kuģu apveidus.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 118.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aizžogot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Norobežot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Katūna aizkariem Alma sev [istabas] dibenā aizžogojusi kaktiņu.</quote>
            <bibl>Upīts V, 294.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžogs:1" sortKey="aizžogs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžogs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžogs:1/1" n="1">
        <def>Žogs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augsts aizžogs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no ārpuses [nams] jau izskatās tikpat kā gluži pabeigts...nojaukti arī visi būves aizžogi un uzlieta asfalta ietve.</quote>
          <bibl>Kar 54, 5, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ziņkārīgs jērs, pamanījis gaismu, uztrūkās augšā un panācās līdz aizžoga malai..</quote>
          <bibl>Lācis III, 528</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžuburot:1" sortKey="aizžuburot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžuburot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžuburot:1/1" n="1">
        <def>Aizsniegties, aizstiepties (par kokiem, koku zariem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ozols aizžuburojis līdz mājas sienai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Torņakalns aizžuburo uz visām pusēm neskaitāmās ielās un ieliņās.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžuburoties:1" sortKey="aizžuburoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžuburoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžuburoties:1/1" n="1">
        <def>Aizžuburot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizžuburot uz visām pusēm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžvadzēt:1" sortKey="aizžvadzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžvadzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -žvadz, pag. -žvadzēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžvadzēt:1/1" n="1">
        <def>Žvadzot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pār viaduktu, skaudri ņerkstēdamas, aizžvadzēja kāpurķēdes. Pirmajam tankam sekoja otrs un trešais.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aizžvinkstēt:1" sortKey="aizžvinkstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aizžvinkstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -žvinkst, pag. -žvinkstēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aizžvinkstēt:1/1" n="1">
        <def>Žvinkstot attālināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kūleņus mezdama, prāva runga aizžvinkstēja pret tām [durvīm]..</quote>
          <bibl>Upīts 9, 754.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ak:2" sortKey="ak" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ak</orth>
        <gramGrp>
          <gram>part.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ak:2/1" n="1">
        <def>Lieto, lai izteikumam piešķirtu izsaukuma vai izbrīna nokrāsu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ak tu tas esi!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak paspēji gan!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak tad tā!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak tāds tu esi!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ak jūs tas biedrs Hibners, par kuru man Klāva telegrafēja! Prieks, liels prieks, ka atbraucāt." [Saka Klāvās tēvocis.]</quote>
          <bibl>Preilis 1, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ak tad tur tā vaina!" Ozols beidzot saprata.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 275.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, lūk, kur tu tēmē... Žuburs pasmīnēja pats par savām domām. Tev gribas zināt, kā viņu [meiteni] sauc.</quote>
          <bibl>Lācis 6, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaukēns: Ak jā, gandrīz būtu piemirsis: labasdienas, māt, no Līzes.</quote>
          <bibl>Blaumanis V, 141.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ak:1" sortKey="ak" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ak</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ak:1/1" n="1">
        <def>Lieto, lai paustu dažādas jūtas (prieku, sajūsmu, bailes, ciešanas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, cik lieliski!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, kāda laime!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, kas par prieku!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, briesmas!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, kā patīk!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, brīvība! tā ir vitamīns, Kas dzelzij un akmenim cauri ēdas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Beigti! Beigti!" viņa [māte] izsaucās. "Vai tu viņus atradi? Ak, mani bērni, mani bērniņi, mani bērniņi!"</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 328.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gulbja Māte [dēlam]: Kur varēsi tu glābties ūdenī, Kad Pūces vajās tev'? Vai uzbruks Ērglis? Ak, sirds jau dreb man, par to domājot!</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 85.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Matemātika," viņš [zēns] bubina un izņem grāmatu.. Ak vai, ak vai, un visi citi jau guļ!</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 243.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ak:1/2" n="2">
        <def>Lieto, lai izteiktu emocionāli intelektuālu attieksmi (piemēram, pārsteigumu, vilšanos, nosodījumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, ko es redzu!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, kas par godu!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, kā jāstrādā!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, kaut es dabūtu!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, tas tikai sīkums!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak, vasara, vasara, kā tu vari mulsināt jaunu meiču sirdis!</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 12, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kad Andrs viņu no jauna mīļi vaicāja, vai nākšot pie viņa, tad Liene klusām atbildēja: "Ak, ko nu tik daudz prasi, tu jau gan zini, ka pie cita neviena neiešu."</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 228.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>pret nedzīvu dokumentu..." sūrojās sekretārs..</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 275.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ak:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti savienojumā ar vietn. "tu"</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lieto kā pastiprinājumu izsaukuma teikumos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tu) kungs (arī dievs, tētīt, debestiņ)!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tu) velns (arī nelabais, nešķīsts)!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tu) ļaunā pasaule!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tu) neprāts!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tu) tavu skaļo balsi!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tu) mīļā stundiņ!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak tu palaidnis tāds!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak (tavas) šausmas!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ak jūs pagāni!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ak tu mūžs, kas te [mežā] to zvēru!" māte iesaucās [redzot pēdas sniegā].</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 145.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nē, nē, māt, pavasarī gan grūti mirt. Visas puķītes zied, putniņi dzied, ak tu jaukā pasaulīte!" [Saka Kalnariju tēvs.]</quote>
          <bibl>Sakse 2, 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ak tu negals, ak tu negals, nevaru vairs to zvēru [traktoru] vārēt."</quote>
          <bibl>A Grigulis 12, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aka:1" sortKey="aka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aka:1/1" n="1">
        <def>Līdz gruntsūdenim izrakta vai izurbta un nostiprināta bedre (tvertne) ūdens ieguvei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artēziskā aka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drenāžas aka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akas ūdens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akas vinda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akas grodi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rakt aku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iet uz aku pēc ūdens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Līču pagalmā ir.. dziļa un stipriem grodiem izbūvēta aka..</quote>
          <bibl>Saulietis XIV, 113.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..akā dzesējas nogremdētas piena kannas.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visapkārt bija augsti nami un vidū starp tiem pagalms kā tumša, dziļa aka.</quote>
          <bibl>Laicens 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Anneles mātei] pienākas ausīties un krāt prātu un saprašanu, kas vird no Aņus kā no gudrības akas.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 148.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akācija:1" sortKey="akācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akācija:1/1" n="1">
        <def>Tauriņziežu dzimtas krāšņuma koks vai krūms ar plūksnaini saliktām lapām, bieži ar dzeloņainiem zariem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Melnā akācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akāciju dzīvžogs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akāciju aleja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akācijas.. ir krāšņi, dekoratīvi augi: lapas graciozas, ziedi dažādas krāsas, visbiežāk dzelteni.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 170.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākas akāciju sugas Dienvideiropā audzē kā krāšņuma kokus, piemēram, sārmaino akāciju.. ar sīki divkārt plūksnainām lapām un sīkām, dzeltenām ziedu galviņām, kas apvienotas lielos ķekaros.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī gar šoseju [aug] koki: akācija, ozols, osis.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 46, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akacis:1" sortKey="akacis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akacis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ča, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akacis:1/1" n="1">
        <def>Daļēji pāraugusi vai vēl nepāraugusi vieta, dziļa ūdens bedre tādā purvā, kas radies no ezera.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iestigt akacī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar laiku varbūt aizaugs arī viss ezers un viņa vietā kūlos sūneklis, šur tur pavērdams pa kādam murdošam akacim.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 340.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Zenta] gāja uz priekšu, bet pazaudēja līdzsvaru un iekliedzās...Zem kājām bija pazudusi zeme, un tās vietā burbuļoja purva akacis.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 131.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..brūns un viltīgs gulēja Lielais purvs. Zem tā pievērtajiem sūnu plakstiem vienmēr zibēja ļaunas un rāvainas akaču acis, kas savos dziļumos labprāt ievilinātu vienu otru neuzmanīgu ogotāju vai sēņotāju.</quote>
          <bibl>Bērn 59. 9, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pāri dūksnājiem, nāves akačiem Neiet sējējiem, neiet pļāvējiem!</quote>
          <bibl>Ķempe 4. 117.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akacis:1/1/1" n="1">
          <def>Dziļa bedre upē vai ezerā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gauja te izskalojusi atvarus un akačus, lielākas un mazākas iedobes, kur dziļums no viena metra pavisam negaidot nokrīt līdz četriem un vairāk metriem..</quote>
            <bibl>Zv 56, 20, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akačains:1" sortKey="akačains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akačains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akačains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kur ir daudz akaču.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akačains purvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vieta akačaina, neuzmanīgam gājējam pat dienu nedroša.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 436.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauni, strauji vēji bija pāršalkuši pagastu. Ozols nešaubījās, ka tie.. izkliedēs miglu, kas gūlās pār pagastu no kādiem apslēptiem, akačainiem purviem.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 262.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akadēmija:1" sortKey="akadēmija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akadēmija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmija:1/1" n="1">
        <def>Augstākā valsts zinātniskās pētniecības iestāde.</def>
        <cit type="example">
          <quote>PSRS Zinātņu akadēmija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Latvijas PSR Zinātņu akadēmija.. ir komplicēta un kompleksa zinātniska iestāde.</quote>
          <bibl>Zv 64, 19, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmija:1/2" n="2">
        <def>Augstākā (piemēram, lauksaimniecības, mākslas, militārā) mācību iestāde.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lauksaimniecības akadēmija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērzkalns, kas bija apmeklējis kara akadēmiju, varēja pat runāt ar Loniju par teorētiskiem kara vedības jautājumiem..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 410.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslas akadēmija - tā ir mākslinieku jauno kadru kalve.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 15, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bombejā atklāta Drāmas akadēmija. Tā ir pirmā teātra mākslas skola Indijā, kas gatavo režisorus, aktierus.. un citus speciālistus.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 2, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akadēmiķis:1" sortKey="akadēmiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akadēmiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akadēmiķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmiķis:1/1" n="1">
        <def>Akadēmijas (1) īstenais loceklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..notika LPSR Zinātņu akadēmijas pilnsapulce, kurā ievēlēja jaunus akadēmikus un korespondētājlocekļus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 142, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laikrakstos izsludināta kandidātu izvirzīšana akadēmiku vēlēšanām.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 191.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akadēmisks:1" sortKey="akadēmisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akadēmisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akadēmiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz akadēmiju (1), tai raksturīgs. Zinātniski pārbaudīts, precīzs, pilnīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akadēmiskais tautas dziesmu izdevums.. būs monumentāls izdevums..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 44, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acu priekšā augstie grāmatplaukti Jasnajas Poļanas literatūras muzejā.. Bieži akadēmiski sējumi ar zinātnieku komentāriem un paskaidrojumiem..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 276, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmisks:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas attiecas uz augstākajām mācību iestādēm, tām raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akadēmiskā izglītība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēckara gados trīskāršojies akadēmiski izglītoto jauniešu skaits republikā..</quote>
          <bibl>Zv 64, 4, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmisks:1/3" n="3">
        <def>Mākslā - tāds, kas stingri ievēro tradīcijas, tāds, kas ir saistīts ar tām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tomēr ne visi tautas instrumenti ir iekļāvušies akadēmisko instrumentu saimē. Simfoniskais orķestris ir izlase, tas ir.. tautas instrumentu attīstības kalngals.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 3, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[oratoriju] atskaņoja Leņingradas akadēmiskā kora kapela..</quote>
          <bibl>Lit M 60, 16, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmisks:1/4" n="4">
        <def>Teorētisks, abstrakts. Arī atturīgs, vēss.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akadēmisks strīds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Referāts bija ļoti akadēmisks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt akadēmiskā stilā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kritika, kas aprobežojas tikai ar paša daiļdarba iekšējās struktūras analīzi, nevar būt citāda kā vienīgi sausa, akadēmiska, tā nevar interesēt plašas lasītāju masas..</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslinieciskās izteiksmes līdzekļi te [gleznā] atturīgi, skopi. Zīmējums akadēmiski stingrs..</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akadēmisms:1" sortKey="akadēmisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akadēmisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmisms:1/1" n="1">
        <def>Teorētiska nosliece (zinātnē, mācību darbā). Atrautība no prakses un sabiedriskās dzīves prasībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ieslīgt akadēmismā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akadēmisms:1/2" n="2">
        <def>Novirziens mākslā, kuram raksturīga pievēršanās sen radītiem tradicionāliem likumiem, klasiskiem paraugiem, atraušanās no dzīves.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[mākslinieka] gleznotie portreti.. radīja šajā disciplīnā jaunas, mākslinieciski augstvērtīgas kategorijas un atrāva to no konvencionālā akadēmismā.</quote>
          <bibl>Kar 58, 12, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[komponista] jaunradē jūtam zināmu akadēmismu un atturību melodikas veidošanā, tai dažos gadījumos trūkst sirsnības, siltuma.</quote>
          <bibl>Lit M 53, 6, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akants:1" sortKey="akants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akants:1/1" n="1">
        <def>Siltzemju lakstaugs (retāk krūms vai neliels koks) ar lielām, dzeloņainām, plūksnoti dalītām lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akanta lapa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākus akantu dzimtas augus audzē augu mājās..</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 363.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akants:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arhit.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šī auga lapas skulpturāls stilizējams (kolonnu, kapiteļu, karnīžu u. tml. rotājums).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcelerācija:1" sortKey="akcelerācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcelerācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcelerācija:1/1" n="1">
        <def>Paātrinājums (parasti kāda organisma attīstībā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pusaudžu nobrieduma akcelerācija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcelerators:1" sortKey="akcelerators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcelerators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcelerators:1/1" n="1">
        <def>Gāzes pedālis (parasti automobilī).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcentējums:1" sortKey="akcentējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcentējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcentējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → akcentēt (2). Uzsvērums. Uzsvars. Akcents (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galvenais akcentējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Idejisku akcentējumu rakstnieks panāk ar atjautīgu un komisku situāciju izkārtojumu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabas tēlojums [dzejolī] noder tikai kā kontrasta līdzeklis sociālo motīvu akcentējumam.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 161.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pats galvenais līdzeklis loģiskajam akcentējumam.. ir vārda melodija.</quote>
          <bibl>Ceplītis, Katlape 1, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcentēt:1" sortKey="akcentēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcentēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcentēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izrunāt (zilbi, vārdu) ar uzsvaru, akcentu (1). Uzsvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akcentēt vārda pirmo zilbi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Loģiski akcentēts vārds.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akcentēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>mūz.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uzsvērt (takts daļu vai atsevišķu muzikālu frāzi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dziedot no izelpas ilguma atkarīgs nepārtraukta dziedājuma ilgums,.. ar pēkšņiem elpas sitieniem izveidojas akcentēts dziedājums..</quote>
            <bibl>Gailis 1, 39.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akcentēt:1/2" n="2">
        <def>Izcelt, pasvītrot (domu, ideju, formas elementu - rakstā, runā, mākslas darbā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akcentēt savu domu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akcentēt mācību vielā svarīgāko.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asi akcentēts ritms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akcentēt gleznā kompozīcijas centru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsajos apskatos Beļinskis vispārējos vilcienos sniedz [literāra] darba raksturojumu, allaž akcentējot kādu vienu satura, formas vai pašas dzīves jautājumu, ko izvirza apskatāmā grāmata.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai mīlas uzvarai [lugā] piešķirtu jo spožu mirdzumu, akcentēta pretspēka - naida izpausme.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 4, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Partikulu kopas "nu gan" un "gan nu" akcentē gan atsevišķas teikuma daļas, gan arī visa teikuma saturu."</quote>
          <bibl>Gram I, 790.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcentoloģija:1" sortKey="akcentoloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcentoloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcentoloģija:1/1" n="1">
        <def>Valodniecības nozare, kas pētī akcentu (1).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcents:1" sortKey="akcents" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcents:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Zilbes izcēlums (izrunājot to augstāk vai spēcīgāk). Šī izcēluma grafiskais apzīmējums. Uzsvars.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu valodā vispārināts pirmās zilbes akcents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galvenais akcents un palīgakcents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu valodā kādreiz ir bijis brīvais uzsvars, bet valodas vēstures attīstības gaitā ir notikusi akcenta pārstatīšana un tā nostabilizēšanās vārda pirmajā zilbē.</quote>
          <bibl>Gram I, 70.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akcents:1/1/1" n="1">
          <def>Vārda izcēlums (vārdu grupā, teikumā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Loģiskais akcents.</quote>
            <bibl>Valeinis 1, 243.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/akcents:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>mūz.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Takts daļas vai atsevišķas muzikālas frāzes uzsvērums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sākuma akcents.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ritmiskais akcents.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Melodiskais akcents.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akcents:1/2" n="2">
        <def>Izcēlums, pasvītrojums (kādai domai, idejai, piemēram, runā, rakstā, literārā darbā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stāstam ir problēma, idejisks akcents.</quote>
          <bibl>Kar 56, 9, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Sūmaņa dziesmās veidojas īpatnēja plastiska, bet sīki detalizēta melodika, jo atspoguļo teksta akcentus un intonācijas.</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akcents:1/3" n="3">
        <def>Tas, ar ko izceļ (kādu kompozīciju, ansambli, māksliniecisku veidojumu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kinoteātros galvenais telpiskais akcents - zāles būvķermenis arhitektoniski dominē pār visu ēku.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarīkojumā pie skolas formas tērpa spraužama vienīgi neliela saktiņa kā tērpa akcents.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 4, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akcents:1/4" n="4">
        <def>Īpatnības skaņu izrunā (runājot svešvalodā). Izrunas nianse, pieskaņa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No.. sīkām atšķirībām starp divu valodu it kā līdzīgu skaņu izrunu veidojas nacionālais tipiskais akcents.</quote>
          <bibl>Loja 1, 226.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šoferim bija rāma, patīkama balss - vārdus viņš izrunāja drusku stiepti, ar ukrainisku akcentu.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"..uz kurieni ved šis ceļš?" svešais jautāja, izrunādams vārdus ar mazliet savādu akcentu, viegli piesizdams mēli.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 225.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcentuācija:1" sortKey="akcentuācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcentuācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcentuācija:1/1" n="1">
        <def>Valodas akcentu sistēma. Akcentēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akcentuācijas likumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akceptēt:1" sortKey="akceptēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akceptēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akceptēt:1/1" n="1">
        <def>Dot akceptu. Atzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akceptēt rēķinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akceptēt čeku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akceptēt līgumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akceptēt pasākumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akceptēt kāda tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baidiņš [inženierim]: Es akceptēšu jūsu plānu. Redzēsim, kas tur iznāks.</quote>
          <bibl>Vanags 2, 52.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcepts:1" sortKey="akcepts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcepts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcepts:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Piekrišana priekšlikumam stāties līgumattiecībās uz piedāvātajiem noteikumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līguma akcepts.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akcepts:1/1/1" n="1">
          <def>Piekrišana (kādam priekšlikumam, ierosinājumam u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dot piedāvājumam savu akceptu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akcepts:1/2" n="2">
        <def>Rakstveida piekrišana uzņemties maksājuma saistības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rakstīt akceptu uz vekseļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atteikties no maksājuma pieprasījuma akcepta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcija:1" sortKey="akcija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcija:1/1" n="1">
        <def>Vērtspapīrs, kas apliecina zināmas summas iemaksu kapitālistiskā uzņēmumā un dod iespēju vērtspapīra īpašniekam piedalīties peļņas saņemšanā, kā arī izmantot citas akcionāru tiesības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akciju bankas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akciju kapitāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirkt akcijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..strādnieku miljoni ražo, bet akciju īpašnieki piesavinās jaunās saražotās vērtības.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 18, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tomēr prokurora Nāta stāvoklis bija drošs. Viņam piederēja neliels zemes gabals uz laukiem, kā arī akcijas dažādos pilsētas uzņēmumos.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 23.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akcija:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēka stāvoklis, nozīmīgums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Katrā ziņā jau tūlīt pašā sākumā bija skaidrs, ka viņa akcijas te [istabu sadalē] nav augstas.</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 146.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcija:2" sortKey="akcija" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcija:2/1" n="1">
        <def>Darbība, rīcība (parasti politiska, ekonomiska, militāra) mērķa sasniegšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Diplomātiska akcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Politiska akcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Militāra akcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sākt akcijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..malu mednieku gūstīšanas akcijā, kurā jāpiedalās.. milicijas pilnvarotajam un mežsargam Dūmiņam, radušies pavisam necerēti palīgi [zēni].</quote>
          <bibl>Dripe 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[šahists] ar nomaiņu akcijām centās likvidēt balto uzbrukuma dzeloņus.</quote>
          <bibl>Sports 62, 65, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcionārs:1" sortKey="akcionārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcionārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akcionāre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcionārs:1/1" n="1">
        <def>Akciju īpašnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akcionāru pilnsapulce.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akcionāra tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rūpnieks un akcionārs Spilva.. zina, ka nauda valda pasauli..</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naudai jāiet pasaulē un jāpelna nauda, lai bankas akcionāriem iznāktu dividendes.</quote>
          <bibl>Rozītis III, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akcīze:1" sortKey="akcīze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akcīze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akcīze:1/1" n="1">
        <def>Netiešais nodoklis, ko kapitālistiska valsts uzliek iekšzemē ražotām plaša patēriņa precēm un ko ieskaita preču pārdošanas cenā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akcīze uz cukuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akcīze uz tabaku, tēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akcīžu nodoklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galvenais valsts ienākuma avots [kapitālisma zemēs] ir netiešie nodokļi, muitas, akcīzes, spirta monopols..</quote>
          <bibl>F Deglavs 1, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ārzemju [cigarešu] šķirne," Duburs konstatēja..."Ārzemju akcīzes zīme."</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akins:1" sortKey="akins" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akins</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akins:1/1" n="1">
        <def>Dzejnieks, dziesminieks (dažās Vidusāzijas zemēs).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akinu daiļrade.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nebija [pirms revolūcijas] grāmatu kirgīzu valodā; savu literāro daiļradi tautas masās nesa tikai tautas dziesminieki - akini...</quote>
          <bibl>Zv 57, 20, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aklība:1" sortKey="aklība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aklība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aklība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → akls (2), šīs īpašības konkrēta izpausme. Aklums (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gara aklība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"..lai Jēkabam bij ko smieties, kad dabūja zināt, ka savā aklībā tevi viņam gribēju noņemt."</quote>
          <bibl>Blaumanis I, 138.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aklība:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vispārināta īpašība → akls (1), šīs īpašības konkrēta izpausme. Aklums (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acu aklība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aklimatizācija:1" sortKey="aklimatizācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aklimatizācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aklimatizācija:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → aklimatizēt, aklimatizēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvnieku aklimatizācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augu aklimatizācijas process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Sibīrijā pašreiz lielu vērību veltī sabuļu aklimatizācijai jaunos rajonos.</quote>
          <bibl>Zv 59, 13, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar zīdtārpiņkoku virzīšanu uz ziemeļiem, to aklimatizāciju Ļeņingradas apgabalā daudz nodarbojas.. Botāniskā dārza zinātniskie darbinieki.</quote>
          <bibl>Zv 52, 17, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viena cilvēka mūžā persiku kultūru var aptuveni pavirzīt par 500 kilometriem uz ziemeļiem, bet.. šo aklimatizācijas procesu var vēl ievērojami paātrināt.</quote>
          <bibl>Zv 57, 15, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakarā ar iedzīvotāju aklimatizāciju bieži ir nepieciešams paaugstināt telpu mitruma pakāpi.</quote>
          <bibl>Ves 62, 1, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aklimatizēt:1" sortKey="aklimatizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aklimatizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aklimatizēt:1/1" n="1">
        <def>Pielāgot, pieradināt (augus un dzīvniekus) pie svešiem klimatiskiem apstākļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aklimatizēt vērtīgus kažokādu zvērus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aklimatizēt dienvidu augļu koku šķirnes ziemeļos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aklimatizēt svešzemju stādus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms kādiem 30 gadiem.. [salā] mēģināja aklimatizēt visdažādākos dzīvniekus. Daļa no tiem izmira, nevarēdami pielāgoties salas klimatam, citi izrādījās pietiekami sīksti un jūtas tur šodien kā mājās.</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienvidukrainas kultūra - sojas pupas - aklimatizētas, un tās var ieviest mūsu republikas kolhozu un padomju saimniecībās.</quote>
          <bibl>Zv 62, 12, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zinātnieki] noskaidros,.. vai tur [ezerā] ir iespējams aklimatizēt pilnīgi jaunas zivju sugas.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 9, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aklimatizēties:1" sortKey="aklimatizēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aklimatizēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aklimatizēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aklimatizēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šī ābelīšu šķirne pie mums aklimatizējusies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu republikā Sibīrijas stirnas izlaistas Rīgas un Ugāles mežsaimniecību teritorijās un ir labi aklimatizējušās. Sagaida, ka arī turpmāk šie dzīvnieki mūsu apstākļos vairosies sekmīgi.</quote>
          <bibl>Pad J 60, 54,2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kizila] dzimtene ir Dienvideiropa, Krima un Kaukāzs, taču tas pie mums ir pilnīgi aklimatizējies, iztur bargās ziemas un pat dod augļus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 89, 5.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aklimatizēties:1/1/1" n="1">
          <def>Pielāgoties jauniem dzīvēs apstākļiem, jaunai videi. Iedzīvoties jaunā vidē, pierast pie jauniem dzīves apstākļiem (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gribu ierasties Parīzē.. dienu vai pat divas dienas pirms apspriedes, lai nedaudz aklimatizētos.</quote>
            <bibl>Pad J 60, 93, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Sahalīna atrodas uz viena meridiāna ar nākamo olimpisko spēļu cīņu vietām, tāpēc padomju sportisti nolēmuši šo vietu izmantot, lai aklimatizētos.</quote>
            <bibl>Cīņa 64, 227, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akls:1" sortKey="akls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akli (1-3)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam nav redzes spēju. Neredzīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akls no dzimšanas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķēns piedzimst akls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kļūt aklam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Marka tēvs.. bija akls. Acu gaismu viņš pazaudēja Madrides frontē pēc smaga ievainojuma galvā.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..māte tikpat kā akla, vērpēja vairs nav, govju slaucēja nav..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 226.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akls aklam ceļu rāda, abi iekrīt grāvī.</quote>
          <bibl>LSP (N) 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akls:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kam uz brīdi ir pavājinājušās redzes spējas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..pēkšņa pāreja spilgtā gaismā padara acis aklas.</quote>
            <bibl>Anat 176.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sagriezies vērpetēs, sniegs uzbrūk no visām pusēm, plosās, ārdās,.. padara aklu, aizcērt elpu.</quote>
            <bibl>Cīrulis 1, 229.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/akls:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas patstāvīgi nedomā, kas rīkojas bez paša gribas. Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Akla paklausība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Akli kādu atdarināt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Akli ticēt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai direktīva jāpilda akli, mehāniski, bez iedziļināšanās?</quote>
            <bibl>Meldere 1, 140.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš juta, ka šinī mirklī tam no Lilijas jāaizbēg, lai nekļūtu uz visu mūžu par aklu ieroci tās rokās.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 66.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas nav pakļauts prāta vērtējumam, kontrolei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akla ticība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akla mīlestība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akls naids.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aklas dusmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Agnese ilgi domāja, kāpēc gan Elza [operā "Loengrīns"] nedrīkstēja zināt, kas ir viņas bruņinieks.. Kāpēc no viņas prasa aklu, nevis izprastu uzticību?</quote>
          <bibl>Sakse 6, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Annele turējās visiem spēkiem pretī tumšām, aklām bailēm.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skuķis ir akli iemīlējies Donžuānā, šai skaistajā vīrietī, un pašlaik nav spējīgs neko sadzirdēt, ne saprast.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 226.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kas notiek, izraisās nejauši, negaidīti. Nejaušs. Negaidīts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šo pārdrošo pasākumu var sekmēt tikai akla kara laime.</quote>
          <bibl>Imermanis 2, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīdi tikai lietus klusiem čukstiem sarunājās ar purvu, un dziedāja aklas lodes [frontes apstākļos].</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/4" n="4">
        <def>Ļoti tumšs, necaurredzams. Bez gaismas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akla nakts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne zvaigznes, ne stara. Smags mākoņu auts, un tumsa tik bieza un akla, Ka to it kā sikspārņa skārienu jūt uz rokām, pie sejas un kakla.</quote>
          <bibl>Kar 54, 7, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visapkārt akla tumsa, un dzirdamas tikai vēja gaudas un jūras krākšana.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 349.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene paceļ aptumšošanas papīru, skatās lejā. Nesaskata, protams, neko. Tumsa jau pati par sevi, un tad vēl aklie logi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/5" n="5">
        <def>Tāds, kas vienā virzienā noslēgts, izbeidzas bez izejas, atveres.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akla iela.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Salamandras" [fabrikas] lielie, putekļiem apklātie korpusi un aklās sienas bez logiem drūmi raudzījās uz viņiem [strēlniekiem]..</quote>
          <bibl>Kadiķis-Groznijs 1, 211.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ārsts] gandrīz nešaubījās, ka viņam darīšana ar akūtu, sastrutojošu aklās zarnas iekaisumu.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 202.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/6" n="6">
        <def>Tāds, ko veic neskatoties. Tāds, ko veic, orientējoties pēc instrumentiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aklais raksts stenogrāfijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aklā lidmašīnas nolaišanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..planieristam labi jāpārvalda aklais lidojums..</quote>
          <bibl>Zv 58, 19, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīnu šūpoja un mētāja arvien vairāk [negaisā].. Ieķērusies stūres ratos, piloti centās ieturēt pareizu kursu. Sākās aklais lidojums. Lidmašīna strauji samazināja augstumu [lai nolaistos].</quote>
          <bibl>Zin T 66, 6, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akls:1/7" n="7">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: aklais, -ā, v.; aklā, -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neredzīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Palīdzēt aklajam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Roga, sēdēdams it kā truls un redzami ne no kā neieinteresēts, tomēr juta, nojauta, saprata it kā aklais, kas piepeši tapis redzīgs.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 377.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aklums:1" sortKey="aklums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aklums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aklums:1/1" n="1">
        <def>Redzes trūkums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Draud aklums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar savu aklumu Jānītis sen jau apradis, viņš ar spieķīti nekļūdīgi atrod ceļu, apiedams visas grambas un akmeņus..</quote>
          <bibl>Spāre 2, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aklums parasti nerodas pēkšņi, to iepriekš vēsta daudz dažādu acu slimību..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 208, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[redzes] izmaiņas rodas tā sauktā sniega akluma gadījumā, ko novēro polārpētniekiem, alpīnistiem kalnos vai arī.. agri pavasarī, kad saulainās dienās sniega klajš atstaro daudz ultravioleto staru.</quote>
          <bibl>Ves 63, 4, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir pazīstams redzes traucējuma veids, kad cilvēks daļēji vai pilnīgi zaudē spēju uztvert krāsas. Šādu slimību sauc par krāsu aklumu jeb daltonismu..</quote>
          <bibl>Med I, 339.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aklums:1/2" n="2">
        <def>Nespēja saprast, pareizi vērtēt. Aklība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garīgs aklums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Politisks aklums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nevajag sevi baidīt, Mirjam." - "Varbūt," meitene saka. "Varbūt es redzu visu pārāk tumši, bet no pašpārliecības ir tikai viens solis līdz aklumam.."</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 169.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akļi:1" sortKey="akļi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akļi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļu, vsk. aklis, -ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akļi:1/1" n="1">
        <def>Lūpziežu dzimtas tīruma nezāles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raibie akļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķeltie akļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parastie akļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tīrumos kā nepatīkamas, bet spilgti ziedošas nezāles bieži lielā daudzumā savairojas akļu.. sugas.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 355.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ņem, Jānīti, zilu zirgu, Apjāj manu linu lauku, Izmin gaurus, izmin akļus, Lai aug mani tīri lini.</quote>
          <bibl>LTD I, 562.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeisms:1" sortKey="akmeisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeisms</orth>
        <pron>akme-isms</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeisms:1/1" n="1">
        <def>Modernisma virziens krievu dzejā 20. gadsimta sākumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeisma teorijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeists:1" sortKey="akmeists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeists</orth>
        <pron>akme-ists</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akmeiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeists:1/1" n="1">
        <def>Akmeisma pārstāvis.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmenājs:1" sortKey="akmenājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmenājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmenājs:1/1" n="1">
        <def>Akmeņaina vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lejā viņš apstaigāja akmenāju, uzraudzīja, lai mazākos, dziļāk iegrimušos [akmeņus] neatstāj zemē..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 363.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmenājs:1/2" n="2">
        <def>Akmeņdārzs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmenāji ļauj izveidot īpatnējas zaļumu un ziedu grupas, atsedzot dabas krāšņumu visvienkāršākajos lauku augos.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 42, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bastejkalna saulainajā nogāzē iekārtots jauns akmenājs.</quote>
          <bibl>Zin T 64, 9, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmenisks:1" sortKey="akmenisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmenisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmenisks:1/1" n="1">
        <def>Ciets, nelokāms (piemēram, par rakstura īpašībām, psihisku stāvokli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sievietes savos noziegumos esot cietsirdīgas un apbrīnojami mierīgas. Var jau būt, ka arī Berta bija sasniegusi šo akmenisko sirds mieru.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 210.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmens:1" sortKey="akmens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>akmens, dsk. akmeņi, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmens:1/1" n="1">
        <def>Ciets, ūdenī nešķīstošs nemetālisks iezis vai tā gabals.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pelēks akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apledojis akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauku akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens klons.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens bruģis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens šķembas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņu kaudze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaltie akmeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mest akmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauzt akmeņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izcirst akmenī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latvijā nav klinšu kalnu, tikai vietumis pat uz līdzena lauka savus pelēkos kūkumus izslien milzu akmeņi - kādreizējā šļūdoņa liecinieki.</quote>
          <bibl>Zv 62, 21, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilks [Ansim]: Nu spēki tev [jauneklim] kā lauku akmenim, Ko meistars pamatā liek jaunai ēkai.</quote>
          <bibl>Paegle 2, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arheologu ekspedīcija Sahārā uzrakuši darbnīcu, kurā jaunākā akmens laikmeta cilvēki no akmeņiem izgatavojuši ieročus un darba rīkus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 308, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akmens:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>ģen.: akmens; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nejūtīgs, nepielūdzams, nesatricināms, ciets.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Akmens sirds.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gleznotājs.. ar nekustīgu akmens seju bija atlaidies atzveltnes krēslā..</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 118.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ak māte, labi, ka tu nekad nedabūsi zināt, kādām šausmām acīs skatījies tavs bērns sava dzīves rīta agrajā stundā, pret kādām akmens ausīm atsities viņa izmisuma kliedziens.</quote>
            <bibl>Sakse 4, 116.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmens:1/2" n="2">
        <def>Dārgakmens, arī tā imitācija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rets akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsts akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [izstādē] redzams kalnu kristāls, zeltaini topāzi, violetais ametists, zilganzaļie akvamarīni, zilie safīri. Uz melna samta zaigo noslīpētie akmeņi.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 65, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gluži kā kāda brīnumaina jūras iemītnieka zaļā acs mirdz juvelieru veikala skatlogā Urālu smaragds. Šie brīnišķīgie, zaļie akmeņi iekarojuši sev pasaules slavu.</quote>
          <bibl>Zv 62, 7, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laulības gredzeni ir neinteresanti. Gredzeni ar akmeņiem jau labāki. Ir arī bērnu gredzentiņi ar akmeņiem, nu, protams, pavisam vienkāršiem un lētiem. [Domā meitene.]</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmens:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cieti (parasti sāļu) veidojumi organismā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Žults akmeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nieru akmeņi veidojas nieru bļodiņās... Akmeņu veidošanās cēloņi nav vēl pilnīgi noskaidroti, bet jāuzskata, ka tie rodas sakarā ar vielmaiņas traucējumiem..</quote>
          <bibl>Bune 2, 442.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akmens:1/3/1" n="1">
          <def>Nogulsnējumi uz dažādiem priekšmetiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Katla akmeni ūdens vārāmos traukos iztīra, mazgājot vai pavārot ar vāju sālsskābes vai etiķskābes ūdeni..</quote>
            <bibl>Pavāru gr 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmensdārzs:1" sortKey="akmensdārzs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmensdārzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmensdārzs:1/1" n="1">
        <def>Akmeņdārzs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmensdārza terases.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīvais kāpņu novietojums saistīts ar dekoratīvo dārzu. Mūsu republikā tas ir pirmais mēģinājums iekštelpā iebūvēt dekoratīvu akmensdārzu ar ūdens baseinu, eksotiskiem sauszemes un ūdens augiem.</quote>
          <bibl>Māksla 62, 2, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmenslauztuve:1" sortKey="akmenslauztuve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmenslauztuve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmenslauztuve:1/1" n="1">
        <def>Akmeņlauztuve</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmenslauztuves lielā bedre atgādināja milzīgu vāti.. Dažreiz saule spīdēja pāri bedrei, un tās staros atmirdzēja spoži notrītās lāpstas un dzelzs laužņu gali.</quote>
          <bibl>Lācis 7, 410.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..celiņus klāj krāsaina mozaīka.. no smilšakmens šķembām - akmenslauztuvju atlikumiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmentiņš:1" sortKey="akmentiņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmentiņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmentiņš:1/1" n="1">
        <def>Dem. → akmens (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viļņi saskrējās pret krastu un vēla akmentiņus un smilšu graudus bez apstājas..</quote>
          <bibl>Laicens 1, 351.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēģināju iemest rūtīs sauju sīku oļu. Taču netrāpīju. Akmentiņi grabēdami atsitās apšuvuma dēļos un kā krusas graudi nobira zemē.</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmentiņš:1/2" n="2">
        <def>Dem. → akmens (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gredzens ar sarkanu akmentiņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņainība:1" sortKey="akmeņainība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņainība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņainība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → akmeņains (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Latvijā diemžēl vēl nav izdarīti plašāki akmeņainības pētījumi, bet šo darbu.. ir sekmīgi veikuši Igaunijas pētnieki...Igaunijas lauksaimniecībā izmantojamo zemju aramkārtā atrodas 30 miljoni m3 laukakmeņu, bet 60% zemju jāattīra no akmeņiem.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 221.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņains:1" sortKey="akmeņains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kur ir daudz akmeņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņains krasts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņains tīrums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņaina taka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņaina grava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnu ceļš ir bedrains un akmeņains, bet bezgala skaists.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 10, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Norvēģijā] redzēju līdumu - nelielu, rudu ielāpu akmeņainā nogāzē.. Tur.. strādāja liela auguma vīrs. Viņš vāca nost akmeņus un krāva gar tīruma malu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 61, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņainajā apvidū snauda reti kam zināmais ezers.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 268, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņains:1/2" n="2">
        <def>Akmenisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš redzēja, ka Sarkalienei, žokļiem drebot, zobi atsitās viens pret otru. Bet viņas brūnajās acīs noturējās akmeņains miers.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņdārzs:1" sortKey="akmeņdārzs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņdārzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņdārzs:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvi (klinšu) augu stādījumi mākslīgi izveidotā akmens terasē vai krāvumos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ierīkot akmeņdārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņdārzi jeb alpināriji pieskaitāmi pie dekoratīvās dārzkopības intīmākajiem veidojumiem...Akmeņdārzu dekoratīvajā noformējumā apvienota dzīvā un nedzīvā daba...Akmeņdārzus var ierīkot katrā vietā, pat vismazākajā platībā.</quote>
          <bibl>Apstād 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņgrauzis:1" sortKey="akmeņgrauzis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņgrauzis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ža, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņgrauzis:1/1" n="1">
        <def>Maza akmeņgraužu dzimtas saldūdens zivs dzeltenīgā vai brūnganā krāsā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņgrauzim patīk strauti, kur viņš izraugās paseklākas vietas ar dzeltenām smiltīm un nelieliem akmeņiem..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 541.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņgrauzis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; zool.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Karpveidīgo zivju kārtas dzimta, kuras pārstāvjiem ir slaids ķermenis, ap muti taustekļi (piemēram, akmeņgrauzis, bārdainais akmeņgrauzis).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņkalējs:1" sortKey="akmeņkalējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņkalējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņkalējs:1/1" n="1">
        <def>Akmeņkalis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Marija, lūk, bijusi izgājusi pie atraitņa - akmeņkalēja un audēja Pavāra.. Pavārs pats pa vasaru plēsa akmeņus un kala krustiem kājas..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 177.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņkalis:1" sortKey="akmeņkalis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņkalis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņkalis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apstrādā (kaļ, cērt u. tml.) akmeņus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[saules] stari krita virsū granīta gabaliem [kapu pieminekļiem]. Tie laistījās slīpētām malām un izskatījās pavisam svaigi, kā kad nupat tikai būtu no akmeņkaļa darbnīcas nākuši.</quote>
          <bibl>Lācis 7, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņkaļa veserim jāatskalda šķemba pēc šķembas, līdz kādu dienu staltais granīta tēls atklāj savu stāvu saules žilbinošajai gaismai.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 3, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sāku runāties ar darbnīcas saimniekiem. Tie bija akmeņkaļi, kas pagalmā slīpēja granīta plates..</quote>
          <bibl>Zv 64, 15, 16.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akmeņkalis:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>novec.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ceļu būves strādnieks. Cilvēks, kas nodarbināts celtniecībā un citos ar akmeņu apstrādāšanu saistītos darbos.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļmalā sēdēja vesela rinda akmeņkaļu...Veikli viņi lika vienu akmeni uz otra, ar spēcīgu sitienu pāršķēla to divās daļās..</quote>
            <bibl>Paegle 4, 40.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūrnieki mūrēja un pacēlās līdz ar augošo namu arvien augstāk debesīs, lejā sēri un gaiši skanēja akmeņkaļu kalti..</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 67.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņkaltuve:1" sortKey="akmeņkaltuve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņkaltuve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņkaltuve:1/1" n="1">
        <def>Akmeņkaļa darbnīca.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņlauzītes:1" sortKey="akmeņlauzītes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņlauzītes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, vsk. akmeņlauzīte, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņlauzītes:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lakstaugu un krūmu dzimta, kurā ietilpst, piemēram, dzeltenās akmeņlauzītes, parastās pakrēslītes, ērkšķogas, jāņogas, upenes, neīstie jasmīni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņlauzītes.. ar vairākiem simtiem sugu pieder pie ziemeļu puslodes kalnu raksturīgākajiem augiem.</quote>
          <bibl>Galenieks 2. 225.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upenes un jāņogas.. pieder pie akmenlauzīšu dzimtas..</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 126.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņlauzītes:1/2" n="2">
        <def>Šīs dzimtas augs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pļavas akmeņlauzītes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latvijas PSR diezgan izplatītas ir sīpoliņu akmeņlauzītes.., kas pavasarī norās un uzkalniņos zied baltiem ziediem.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 225.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņlauzītes.. sevišķi noderīgas stādīšanai akmeņainās vietās.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņlauztuve:1" sortKey="akmeņlauztuve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņlauztuve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņlauztuve:1/1" n="1">
        <def>Akmens materiālu (dolomīta, kaļķakmens, ģipšakmens) ieguves vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nepārveidotas zemes garozas uzbūves materiālus dabiskajā sakārtojumā var redzēt dabiskos atsegumos - ..nogruvumos. Tie sastopami arī mākslīgos atsegumos - ..grantsbedrēs, akmeņlauztuvēs un tamlīdzīgās vietās.</quote>
          <bibl>Izrakt 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņogles:1" sortKey="akmeņogles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņogles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļu, vsk. akmeņogle, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņogles:1/1" n="1">
        <def>Iezis, kas veidojies, pārakmeņojoties augu daļām, arī atsevišķi šī ieža gabali.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņogļu atradnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņogļu slānis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņogļu darva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņogļu rūpnieciskā pārstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iegūt akmeņogles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nokļūstot dziļākos zemes slāņos, sairušā augu masa - kūdra miljonu gadu gaitā zem spiediena pārakmeņojās, pārvērtās akmeņoglēs.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 4, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņogles ir blīva, melna masa bez sevišķas struktūras.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņogles ir ne tikai kurināmais, bet arī vērtīga izejviela. No akmeņogļu darvas izgatavo ķīmiskus produktus, ko izmanto visdažādākajās tautsaimniecības nozarēs..</quote>
          <bibl>Zv 62, 4, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņots:1" sortKey="akmeņots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņots:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kur ir daudz akmeņu. Tāds, kas veidots no akmeņiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Tautu zeme akmeņota, Guni šķīla staigājot.</quote>
          <bibl>LD 7417.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tukšās, akmeņotās ielās klaudzēja soļi.</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 238.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā.. cietoksnis drūma un akmeņota stāvēja baznīca.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņplekste:1" sortKey="akmeņplekste" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņplekste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņplekste:1/1" n="1">
        <def>Jūras zivs, kurai ķermenis acu pusē ir brūngans ar tumšiem plankumiem un palieliem kaula izaugumiem.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņsāls:1" sortKey="akmeņsāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņsāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sāls, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akmeņsāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sāls, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņsāls:1/1" n="1">
        <def>Bezkrāsains, caurspīdīgs, ūdenī viegli šķīstošs minerāls ar sāļu garšu. Vārāmās sāls iegulas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņsāls slānis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņsāls.. krāsa gaiša, bet piemaisījumu dēļ var būt pelēka, iesārta un pat zila.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akmeņveidīgs:1" sortKey="akmeņveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akmeņveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akmeņveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas pēc formas atgādina akmeni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saldūdens kaļķi ir pulverveidīgi vai sīkgraudaini.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atsevišķos gadījumos.. cieti, akmeņveidīgi, poraini un šūnveidīgi tufi.</quote>
          <bibl>Zin T 64, 9, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aknas:1" sortKey="aknas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aknas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. akna, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aknas:1/1" n="1">
        <def>Iekšējais orgāns (cilvēkam un dzīvniekiem), kas izdala žulti un veic daudzas citas ar vielmaiņu saistītas funkcijas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aknu daiviņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknu funkcijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknu slimības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknu uztūkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kuņģa tuvumā ir aknas ar žultspūsli..</quote>
          <bibl>Sloka 1, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknām ir izcila nozīme visdažādākos organisma vielmaiņas procesos..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvajā un nedzīvajā dabā grūti atrast kādu analogu, kuru pēc uzbūves komplicētības, funkciju daudzveidības un fizikāli ķīmisko procesu skaita varētu salīdzināt ar aknām.</quote>
          <bibl>Zin T 70, 3, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aknas:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šis dzīvnieka orgāns kā pārtikas produkts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceptas aknas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sautētas aknas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknu pastēte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknu desa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No visiem gaļas produktiem aknas visbagātākās ar ogļhidrātiem. Tajās daudz arī visu vitamīnu un dzelzs sāļu.</quote>
          <bibl>Mājtur 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aknas noderīgas kā ārstniecisks līdzeklis mazasinīgiem slimniekiem, it īpaši jēlā veidā.. Aknas satur.. aktīvas vielas, kas sekmē asinsradi.</quote>
          <bibl>Ves 63, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti labs A vitamīna avots uzturā ir liellopu un cūku aknas, kā arī mencu aknu konservi.</quote>
          <bibl>PL Siev 66, 4, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akomodācija:1" sortKey="akomodācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akomodācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akomodācija:1/1" n="1">
        <def>Process → akomodēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acs akomodācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akomodācijas spējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauna cilvēka acs ar normālu redzi var vienlīdz labi saskatīt tālus un tuvus priekšmetus. Šo acs piemērošanās spēju sauc par akomodāciju.</quote>
          <bibl>Ves 62, 9, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Jungs publicē rakstu par acs akomodāciju (pielāgošanos)..</quote>
          <bibl>Zv 63, 10, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akomodēt:1" sortKey="akomodēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akomodēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akomodēt:1/1" n="1">
        <def>Pielāgoties (par acīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšmetu attēli ir neskaidri. Lai tos saskatītu, cilvēka acs akomodē, pat skatoties tālumā.</quote>
          <bibl>Ves 62,9,27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akompanēt:1" sortKey="akompanēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akompanēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akompanēt:1/1" n="1">
        <def>Spēlēt pavadījumu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akorddarbs:1" sortKey="akorddarbs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akorddarbs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akorddarbs:1/1" n="1">
        <def>Darbs, par kuru maksā darba algu saskaņā ar veikumu, neievērojot darba ilgumu. Gabaldarbs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akorddarba strādnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādnieki nebij mierā ar mazo dienas algu, akorddarbā arī neko lielu nevarēja izpelnīt.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 686.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..būvuzņēmēji piekrita paaugstināt celtnieku stundu darba samaksu par 18 procentiem, bet akorddarbā - par 4,5 procentiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 105, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akordeonists:1" sortKey="akordeonists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akordeonists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akordeoniste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akordeonists:1/1" n="1">
        <def>Mūziķis, kas spēlē akordeonu. Akordeona spēlētājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akordeonistu pulciņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akordeonistu kursi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akordeons:1" sortKey="akordeons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akordeons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akordeons:1/1" n="1">
        <def>Harmoniku tipa mūzikas instruments ar taustiņu klaviatūru labajai un pogu klaviatūru kreisajai rokai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmais, ko Andris ieraudzīja, bija gluži jauns akordeons Baltajam Zirnim plecā. Loga gaismā mirdzēja niķeļa apkalumi un perlamutra taustiņi.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akordeons nedroši mēģina satvert kādu līgo dziesmas melodiju, bet klusais vakars to izpauž visiem..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akordnieks:1" sortKey="akordnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akordnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akordnieks:1/1" n="1">
        <def>Akordstrādnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akorda darbam piemīt priekšrocība, ka strādnieks pats materiāli ieinteresēts darba sekmīgumā. Akordnieks tik daudz nejūt darba apnicību, nejūt tik krasi arī savu padotību darba devējam.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akords:1" sortKey="akords" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akords</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akords:1/1" n="1">
        <def>Triju vai vairāku dažāda augstuma skaņu kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Disonējoši akordi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Konsonējoši akordi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skarbi akordi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izskanēja beigu akordi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Austra piecēlās un, klavierēm garām ejot, kā nemanot uzsita divus Donavas valša akordus.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 245.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [drūpošās lāstekas] neparasti tīrā skaņa.. atgādināja tālas, skaistas mūzikas akordus..</quote>
          <bibl>Grants 6, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ta-la-la-lāā, - kāds nerātni uzsit gaišu akordu uz klavierēm..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 244.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akords:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Saskaņa (piemēram, mākslas darbā, cilvēku attiecībās).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gadās, ka, lūkojoties gleznā vai lasot dzejas darbu, mūs apbur tikko sajaušama niansīte, liegs akords, tūdaļ nevaram pasacīt, no kurienes tas rodas un nāk.</quote>
            <bibl>Kar 59, 3, 95.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tas ir inscenējums, kur grūti runāt atsevišķi par lugu un izrādi. Tās abas tik grodi saliedētas, ka skan vienā pilnskanīgā akordā.</quote>
            <bibl>Pad J 62, 137, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/akords:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Raksturīgs (kāda notikuma) moments, iezīme (sākums vai nobeigums).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Neaizmirstamais 1905. gads - pirmie vētrainie akordi Krievijas darbaļaužu brīvības cīņu simfonijā - vēl ilgi būs neizsīkstošs avots mūsu mākslinieku jaunradē.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 241, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmais valsis! Kopš mūsdienu sarīkojumos vairs neiet polonēzi, tas ir akords, kas ievada balli, tas ir sākums, kuru neviens negrib nokavēt.</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 173.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Arī ūdeņos ieskanas pirmie rudens akordi - zivis no seklām piekrastes vietām.. pārvietojas uz dziļumu, bet daudzas no upēm aiziet ezerā un pat uz jūru.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 9, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..romāna nobeiguma akords iegūst optimistisku skanējumu.</quote>
            <bibl>Kar 63, 4, 140.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akords:2" sortKey="akords" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akords</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akords:2/1" n="1">
        <def>Nosacījumi speciālam gabaldarba veidam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akorda atalgojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akorda noteikumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt uz akorda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrs strādāja uz akorda, tātad ar fabrikas svilpi viņam tik uzmanīgi nebij jārēķinās.</quote>
          <bibl>Upīts 9, 149.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nebija tā, ka.. vajadzētu viņus [vaļu medniekus] sevišķi pamudināt. Akorda darbs - jo ātrāk pietecinās pilnu kravu, jo drīzāk tiks krastā, bet peļņa būs vienāda, neraugoties uz to, cik ilgu laiku viņi pavadījuši medību braucienā.</quote>
          <bibl>Lācis II, 500.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akordstrādnieks:1" sortKey="akordstrādnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akordstrādnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akordstrādnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas strādā akorddarbu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salīgt akordstrādniekus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akotains:1" sortKey="akotains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akotains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akotains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir akoti (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akotaina miežu vārpa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akotainas pelavas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar.. sējmašīnām labi var izsēt visas gludās zāļu sēklas, bet akotaino un pūkaino zāļu sēklu izsēšana apgrūtināta.</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 379.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..akotainajās, sudrabaini zvīļojošajās vārpas graudi sakalta akmens cietumā.</quote>
          <bibl>Talcis 4, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akotains:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kam ir akots (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..melni akotainās muguras spalvas [vilkam] uz krustiem saslējās stāvus, katra muskuļa cīpsla saspringa kā tērauds.</quote>
          <bibl>Vanags 10, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akotmati:1" sortKey="akotmati" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akotmati</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. akotmats, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akotmati:1/1" n="1">
        <def>Spalva, kas veido akotu (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunie akotmati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kažoks [bebram] biezs un kupls, ar rupjiem, spīdīgiem akotmatiem un ļoti biezu, zīdainu pavilnu..</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spalva āpsim pelēka, rupja kā sari, gara un spīdīga. Uz sāniem tam aug brūngani pelēki, diezgan skaisti un elastīgi akotmati ar samērā retu, iedzeltenu pavilnu.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akots:1" sortKey="akots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akots:1/1" n="1">
        <def>Smalks, adatveidīgs graudzāļu zieda plēksnes veidojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vasarājs pēc vēlīnā vasaras lietus ir krietni saņēmies - auzas mirdz un miežu akoti asi zibsnī, kad rudenīgais vējš glauda laukus.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 8, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noplūcis rudzu vārpu, [kolhoznieks] izberzēja to saujā un, aizpūtis akotus, sabēra graudus mutē.</quote>
          <bibl>Vilks 1, 211.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nezāļu sēklu virsma parasti nav gluda. Tā ir.. ar pūkām, matiņiem un akotiem, lai varētu pārvietoties ar cilvēku, dzīvnieku.., vēja un ūdens palīdzību.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 117.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akots:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atjautība, veiklība, prasme.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vienam akots mēlē, otram kaulos.</quote>
            <bibl>LSP (N) 29.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Attapīgs zēns," citi priecājās.. "Es saku, viņam ir akots!" Mikuras piebilda..."No viņa dienās var iznākt liels vīrs..."</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akots:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Garākā, spīdīgākā, rupjākā spalva (dažu kažokzvēru apmatojumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labs akots.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasarī [lapsai] biezo pavilnu un garo akotu nomaina retāka spalva.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šīs [šinšillas] kažokādas pārspēj visas citas, tās ir ļoti vieglas, un akots tām tik smalks un biezs, ka uz viena kvadrātcentimetra aug apmēram 20 000 matiņu.</quote>
          <bibl>Zv 63, 9, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kad par vecu kreklu vai blūzi [Tālajos Ziemeļos] varēja iemainīt īstu polārlapsu vislabākajā akotā, tad bagātam kļūt nebija nekāda māksla.</quote>
          <bibl>Lācis III, 480.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akreditēšanās:1" sortKey="akreditēšanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akreditēšanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akreditēšanās:1/1" n="1">
        <def>Ārvalsts diplomātiskā pārstāvja pilnvaru iesniegšana, stājoties amatā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akreditēšanās ceremonija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sūtņu akreditēšanās zāle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No senajiem līgumiem un akreditēšanās rakstiem, valstsvīru vēstulēm un citiem materiāliem.. redzams, ka.. [abu valstu] savstarpējās attiecības pastāvīgi balstījušās uz savstarpēju saprašanos un cieņu.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 120, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akreditēt:1" sortKey="akreditēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akreditēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akreditēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: akreditēts</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pilnvarot (kādu) būt par diplomātisko pārstāvi ārvalstī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..padomju un ārvalstu preses pārstāvji tikās ar Maskavā akreditētajiem vēstniecības darbiniekiem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 63, 64, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..steidzami tika sasaukta Āfrikas valstīs akreditēto Rietumvācijas sūtņu, vēstnieku, atašeju, konsulu un ekspertu apspriede.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 292, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akreditēt:1/1/1" n="1">
          <def>Pilnvarot (kādu) būt par oficiālu pārstāvi (starptautiskā pasākumā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Žurnālisti, kas akreditēti ANO Eiropas nodaļā Ženēvā..</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 261, 8.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz tikšanos [vēstniecība] bija ieradušies.. Maskavā akreditētie sociālistisko valstu laikrakstu un telegrāfa aģentūru korespondenti..</quote>
            <bibl>Rīgas B 63, 64, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akreditēt:1/2" n="2">
        <def>Pilnvarot (kādu) saņemt naudu vai izdarīt tirdzniecības operācijas.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akreditēties:1" sortKey="akreditēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akreditēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akreditēties:1/1" n="1">
        <def>Iesniegt akreditēšanās rakstu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akreditīvs:1" sortKey="akreditīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akreditīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akreditīvs:1/1" n="1">
        <def>Vienas kredītiestādes rīkojums citai par naudas izmaksu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemt akreditīvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iesniegt bankā akreditīvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izmaksāt noguldījumu pēc akreditīva.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akreditīvs:1/2" n="2">
        <def>Akreditēšanās raksts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akrobātika:1" sortKey="akrobātika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akrobātika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akrobātika:1/1" n="1">
        <def>Sporta veids - sarežģīti veiklības un spēka vingrojumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarboties ar akrobātiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meistarsacīkstēs akrobātikā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarbības vecākās grupas meitenēm notiek sešas reizes nedēļā. Tajās ietverti sporta vingrošanas, akrobātikas, horeogrāfijas elementi..</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 9, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vieglatlētikā, jātnieku sportā, boksā, akrobātikā un citos sporta veidos notika.. sacensības.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 210, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akrobātika:1/1/1" n="1">
          <def>Cirka mākslas žanrs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Cirka akrobātikas meistari.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Akrobātikas numurs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pašreizējā [cirka] programmā pārāk liela vieta ierādīta akrobātikai un vingrošanai.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 307, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akrobātisks:1" sortKey="akrobātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akrobātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akrobātiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akrobātisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas saistīts ar akrobātiku, - tāds, kur ietilpst akrobātikas elementi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izpildīt akrobātiskus vingrojumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akrobātiska veiklība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Estrādes orķestris.., vairāki solisti un dejotāji, vokālais kvartets, akrobātiskais spēka pāris - tāds ir Rīgas studentu estrādes ansambļa sastāvs.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 274. 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visgrūtākās un riskantākās kustības - piemēram, akrobātiskais vingrojums, stāvot uz puiša pleciem, - viņai izdevās viegli un plūsmīgi.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 323.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sava priekšnesuma virtuozi ir arī lēcēji.., kas raitā tempā demonstrē dažādus kūleņus un akrobātiskus ķermeņa līdzsvara stāvokļus, šūpojoties uz tīkla.</quote>
          <bibl>Zv 63, 23, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akrobāts:1" sortKey="akrobāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akrobāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akrobāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akrobāts:1/1" n="1">
        <def>Cirka mākslinieks vai sportists, kas nodarbojas ar akrobātiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cirka akrobāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meistarklases akrobāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akrobātu uzstāšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akrobātu sacensības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zem cirka kupola] var saskatīt sievieti, kas ar kājām ieķērusies trapecē un, nokārusi galvu uz leju, zobos tur nelielu zizli. Tā galā piestiprināts.. aplis, kurā kājām ieķēries otrs gaisa akrobāts.</quote>
          <bibl>Zv 50, 6, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akrobātu treneris.. apmāca jaunos akrobātus vingrošanas mākslā.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [krustknābji] kāpaļāja pa zariem kā īsti akrobāti, dažreiz ar galvu uz leju, dažreiz uz augšu, reizēm piekarinādamies pie čiekura..</quote>
          <bibl>Pion 55, 10, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akropole:1" sortKey="akropole" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akropole</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akropole:1/1" n="1">
        <def>Sengrieķu pilsētu nocietinātā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atēnu akropole.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akrostihs:1" sortKey="akrostihs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akrostihs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akrostihs:1/1" n="1">
        <def>Dzejolis, kura rindu pirmie burti (lasot no augšas uz leju) veido kādu vārdu vai frāzi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzejnieks] mēģina roku grūtajā akrostiha formā..</quote>
          <bibl>Lit M 60, 37, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akrostihus rakstījuši daudzi dzejnieki...Mūsdienu dzejā vairākus akrostihus sniegusi M. Ķempe. Akrostiha formā veidots J. Stulpāna dzejolis "Karavīrs"..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 297.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akrs:1" sortKey="akrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akrs:1/1" n="1">
        <def>Laukuma mērvienība - aptuveni 4000 kvadrātmetru (angļu mērvienību sistēmā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Ceilonā] vairāk nekā puse visu zemnieku apstrādā zemes gabaliņus, kas nav lielāki par 1 akru (1 akrs = 0,4 hektāri).</quote>
          <bibl>Zv 58, 6, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aksesuāri:1" sortKey="aksesuāri" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aksesuāri</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aksesuārs, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aksesuāri:1/1" n="1">
        <def>Galvenā papildinājumi, detaļas, palīgelementi. Arī piederumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēla izteiksmība panākta ar meistarīgi risinātiem [gleznas] kompozīcijas paņēmieniem - līniju, plakņu attiecībām, mērķtiecīgu aksesuāru izvēli.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redzam tur [romānā] asinīm notraipītus šķipeļu [lāpstu] kātus, velvēs iedzītus karamos āķus, indes pudelītes un tamlīdzīgus standarta lubu romānu aksesuārus.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 260.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsu toņu izvēle ir viens no svarīgākajiem momentiem, iegādājoties tērpu un pie tā valkājamos aksesuārus (apavus, somiņu, cimdus utt.).</quote>
          <bibl>PL Siev 64, 7, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aksioma:1" sortKey="aksioma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aksioma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aksioma:1/1" n="1">
        <def>Atzinums, ko pieņem par patiesu bez pierādījumiem. Neapstrīdama patiesība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dažs labs no mūsu autoriem nodarbojas ar aksiomu pierādīšanu, it kā piemirstot, ka aksioma ir patiesība, kas pierādījuma neprasa.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 40, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aksiomas spēku jau ieguvusi patiesība, ka nemirstību mantojuši tieši tie literatūras darbi, kas rakstīti savam laikmetam, sakņojas savā laikmetā..</quote>
          <bibl>Kar 60, 2, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Secinājums, ka televīzija ir neatkarīgs un patstāvīgs mākslas veids, būtu jāpadara par aksiomu.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 4, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aksioma:1/1/1" n="1">
          <def>Pamattēze, ko kādā teorijā pieņem bez pierādījuma.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ģeometriskās aksiomas - tās.. daudzkārt pārbaudītas praksē un tādēļ šķiet neapšaubāmas, pašsaprotamas.</quote>
            <bibl>Zv 51, 5, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aksiomātisks:1" sortKey="aksiomātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aksiomātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aksiomātisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas pamatots, pierādīts ar aksiomu. Tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[matemātiskā loģika] aplūko formalizētus pierādījumus un izvedumus tā sauktajās deduktīvajās teorijās, kuras uzbūvētas ar aksiomātisko metodi.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 7, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..neapšaubāms ir tas elementārais fakts, ka visi [skolēni] nav vienādi.. Bet šim vienkāršajam, aksiomātiskajam faktam ir liela nozīme.</quote>
          <bibl>Zv 66, 13, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ākstība:1" sortKey="ākstība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ākstība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ākstība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → ākstīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[futūristi] krīt pilnīgā ākstībā, ar plānprātīgiem valodas kropļojumiem mēģinādami sacelt skandālu un pievērst uzmanību..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrs apģērbj to, kas viņam ir.. Nekādas kūrvietu modes ākstības.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 234, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [klubā] par dejotāju ākstībām gan aizrāda, bet orķestris ar savu.. spēles veidu tieši veicina deju kropļošanu.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 81, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ākstīgs:1" sortKey="ākstīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ākstīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ākstīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ākstīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas raksturīgs ākstam (2). Tāds, kas izturas līdzīgi ākstam (2). Ārišķīgs, pārspīlēts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ākstīga uzvedība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ākstīga gaita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ākstīga valoda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ākstīgi izturēties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā Zenta var nepamanīt, cik ļoti viņas dabisko skaistumu sabojā ākstīgā frizūra un melni nokrāsotās uzacis?</quote>
          <bibl>Sakse 7, 185.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitenes] gāja.., savā starpā sarunādamās dīvaini ievilktām lūpām un ākstīgi iznesīgām kustībām..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 368.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ākstīt:1" sortKey="ākstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ākstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ākstīt:1/1" n="1">
        <def>Muļķot, apsmiet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mazs vīriņš.. allaž ākstījis, jokojis ganus un pieguļniekus.</quote>
          <bibl>LTTP VII, 478.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds korporelis atnācis ar savu krustdēlu un šausmīgi ākstījis jauno zēnu.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ākstīties:1" sortKey="ākstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ākstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ākstīties:1/1" n="1">
        <def>Izturēties muļķīgi, aušīgi, dīvaini. Censties pievērst sev uzmanību ar dažādiem pārspīlējumiem uzvedībā, apģērbā, valodā u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Es nesaprotu, kāds tur prieks barā meimurot, dzert, dziedāt un ākstīties," Zaļkalns teica.</quote>
          <bibl>Lācis I, 550.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kur tev jābrauc?" .."Man nekur nav jābrauc." ..šoferis klusēdams izslēdza motoru. "Neāksties, kur tu dzīvo?"</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 181.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāpat kā visiem klubu vadītājiem, arī viņam ne reizi vien nācās dzirdēt.. vārdus: "Ko es tur [uz skatuves] ākstīšos, vai tad es kāds aktieris, vai!"</quote>
          <bibl>Pad J 59, 222, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ākstīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rīstīties, mocīties ar nelabumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bija diezgan pašapzinīgs un pašlepns,.. tikai kādreiz vēlāk Voldis viņu tumsā notvēra ākstāmies pār bortu. "Es laikam aizrijos!" viņš tad teica [slēpdams jūras slimību]..</quote>
          <bibl>Lācis I, 248.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Liec mieru!" Aija ar mokām izgrūda.. "Es vemšu." Un sāka ākstīties.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 325.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āksts:1" sortKey="āksts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āksts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āksts:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kura amata pienākums bija uzjautrināt un izklaidēt valdnieku, augstmani un viņa viesus. Nerrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karaļa āksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galma āksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āksta cepure.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āksts:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas ākstās (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Modes āksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izskatīties pēc āksta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dubultu nicinājuma devu saņēma dendijs dārgajā mētelī.. "Švauksts! Āksts!" ..Lipsts viņam gudroja jaunus un jaunus nonicinājumus.</quote>
          <bibl>Skujiņš 4, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es esmu dzimis uz zemēm [laukos], kur cieni katru godīgu darbu, bet bezdarbīgos slaistus smej un dēvē par ākstiem.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 257.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai nestāstiet, ka arī man tur [jaunā murda būvē] ir daļa...par jums, jaunekļiem, tauta nebrīnīsies tik daudz, bet.. mani uzskatīs par vecu ākstu.</quote>
          <bibl>Lācis II, 143.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktieris:1" sortKey="aktieris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktieris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktrise</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktieris:1/1" n="1">
        <def>Skatuves mākslinieks - lomas tēlotājs teātra izrādēs, filmās u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teātra aktieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Operas aktieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izcils aktieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Profesionāls aktieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktiera dotības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktiera meistarība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktiera māksla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktieru saime.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktieru tēlojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad aktierim aiz muguras jau četrdesmit skatuves darba gadu, kuros tēlots ap astoņsimt lomu, - tad grūti atcerēties visus šī tālā ceļa posmus un notikumus.</quote>
          <bibl>Zv 53, 20, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aktrise Marija Nikolajevna Jermolova.., pēc visu laika biedru atzinuma, bija Puškina, Turgeņeva, Ostrovska, Šekspīra, Šillera un Gētes radīto tēlu labākā iedzīvinātajā uz skatuves.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 166, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [saimnieks] jutās kā aktieris uz skatuves, tam patika skatītāju uzmanība un apbrīna.</quote>
          <bibl>Zv 57, 10,19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aktiera dāvanas tam izstrādājušās labas, jo ne velti šis liekulis bija varējis no rītiem turēt pātarus, dienā naudu raust un vakaros mīlestību zvērēt.</quote>
          <bibl>Laicens 2, 71.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aktieris:1/1/1" n="1">
          <def>Lomas izpildītājs, tēlotājs pašdarbības izrādē.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [virpotājs] jau ļoti aizņemts.. darbā, bez tam tā mācīšanās skolā un vēl teātris. Līdz dziļai naktij bieži pa kluba skatuvi noņemas. Aktieris, ko lai dara?</quote>
            <bibl>Klīvers 2, 116.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Trešajā un ceturtajā [pionieru] pulciņā sagadījušies vairāk aktieru un dejotāju..</quote>
            <bibl>Ošiņa 1, 89.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktierisks:1" sortKey="aktierisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktierisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktieriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktierisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas raksturīgs, nepieciešams aktierim. Aktierim piemītošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktieriski spēcīgs teātra kolektīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc režisora domām, kolektīva panākumu pamatā esot.. [tēlotāju] aktieriskā pievilcība un meistarība.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 7, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[izrādi] gribētos nosaukt par īstu aktierisku veiksmju skati.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 46, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinīdi:1" sortKey="aktinīdi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinīdi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aktinīds, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinīdi:1/1" n="1">
        <def>Mendeļejeva periodiskās sitēmas III grupas ķīmiskie elementi, kas novietoti aiz aktīnija, piemēram, torijs, urāns, plutonijs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktinīdu izotopi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinīdija:1" sortKey="aktinīdija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinīdija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinīdija:1/1" n="1">
        <def>Ogulājs (vīteņaugs) ar zaļām vai dzeltenīgām ogām, kas satur daudz C vitamīna.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parastā aktinīdija.. ir dekoratīvs 2-7 metrus augsts vīteņaugs ar plānām, iegarenām lapām un ļoti smaržīgiem, baltiem ziediem.</quote>
          <bibl>Ves 66, 8, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktinīdijas savvaļā aug Usūrijas taigā un Dienvidsahalīnā.. un dod bagātīgas ogu ražas..</quote>
          <bibl>Augļkop 338.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[apstādījumos] iestādīs ap 1500 dažādu liānu, arī plaši pazīstamo ķīniešu citronliānu un aktinīdiju, kuru augļi satur daudz C vitamīna.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 266, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinīdija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Koku un krūmu dzimta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktinīdiju dzimtas augi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aktinīdiju dzimta. Koki un krūmi, bieži vien kāpelētāji.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 268.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairums aktinīdiju dzimtas augu aug tropiskajā Āzijā un Amerikā..</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 268.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktīnija:1" sortKey="aktīnija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktīnija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; zool.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīnija:1/1" n="1">
        <def>Koraļļpolipu klases jūras dzīvnieks (spilgtā vai raibā krāsā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..aktīnija ir sēdošs dzīvnieks, tāpēc ātri izmanto savā apkārtnē esošos barības resursus.</quote>
          <bibl>Pad J 61, 67, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīnijas ir koraļļu un medūzu radinieces. Viņas sauc arī par jūras anemonēm, tāpēc ka tās izskatās līdzīgas puķēm: ķermenītis - stublājs un taustekļi ap muti - gluži kā ziedlapas.</quote>
          <bibl>Zv 64, 8, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktīnijs:1" sortKey="aktīnijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktīnijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīnijs:1/1" n="1">
        <def>Radioaktīvs ķīmiskais elements - sudrabbalts metāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iegūt aktīniju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīnija izotopi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinogrāfs:1" sortKey="aktinogrāfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinogrāfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinogrāfs:1/1" n="1">
        <def>Pašrakstītājs aparāts Saules staru enerģijas reģistrēšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai nepārtraukti pierakstītu saules radiācijas gaitu, lieto pašrakstītājus aparātus - aktinogrāfus.</quote>
          <bibl>Meteor. 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinometrija:1" sortKey="aktinometrija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinometrija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinometrija:1/1" n="1">
        <def>Ģeofizikas nozare, kas pētī Saules staru enerģiju Zemes atmosfērā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktinometrijas speciālists.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinometrs:1" sortKey="aktinometrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinometrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinometrs:1/1" n="1">
        <def>Aparāts, ar kuru mērī Saules staru enerģiju.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinomicētes:1" sortKey="aktinomicētes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinomicētes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, vsk. aktinomicēte, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktinomicēti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aktinomicēts, -a, v.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinomicētes:1/1" n="1">
        <def>Mikroorganismi ar sīku, starainu micēliju, kuri attīstības ziņā ieņem vidus stāvokli starp baktērijām un sēnēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktinomicēšu sugas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aktinomicēti jeb staru sēnītes.. tiek pētīti ļoti plaši, jo liela daļa no tiem izdala dažādas antibiotiskās vielas..</quote>
          <bibl>Zin T 62, 3, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktinomikoze:1" sortKey="aktinomikoze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktinomikoze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktinomikoze:1/1" n="1">
        <def>Aktinomicēšu izraisīta slimība (parasti mājlopiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas un mīksto audu aktinomikoze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaulu aktinomikoze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tesmeņa aktinomikoze.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktis:1" sortKey="aktis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tu, vsk. akts, akts, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktis:1/1" n="1">
        <def>Dokumentu kopums (par kādu, parasti juridisku, jautājumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesu aktis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sameklēt aktīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nekā apvainojoša nav. Gribi, izlasi izmeklēšanas protokolus un tiesas spriedumu." Es viņam [kameras biedram] pasniedzu.. tiesas aktis.</quote>
          <bibl>Niedre 2, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivācija:1" sortKey="aktivācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivācija:1/1" n="1">
        <def>Process → aktivēt. Rosināšana uz aktīvu procesu, darbību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Molekulu aktivācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vielas aktivācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivācijas enerģija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarežģīta savienojuma veidošanā pirmais posms ir izejas materiāla - vienkāršās vielas - aktivācija.</quote>
          <bibl>Ves 62, 3, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jonizējošie starojumi var izraisīt ne tikai ūdens molekulu jonizāciju, bet arī aktivāciju,.. kad tām ir palielināts potenciālās enerģijas krājums.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 4, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivators:1" sortKey="aktivators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivators:1/1" n="1">
        <def>Viela, faktors, kas aktivē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivatora enerģija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..C vitamīns nostiprina asinsvadu sieniņas, veicina to izturību un ir visas vielmaiņas un daudzu fermentu aktivators.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivēt:1" sortKey="aktivēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; trans.; ķīm, fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivēt:1/1" n="1">
        <def>Palielināt aktivitāti (2). Padarīt aktīvu 1 (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivēt katalizatoru iedarbību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ādas nervu galu uzbudinājums, nonākot centrālajā nervu sistēmā, aktivē tās aizsargfunkcijas.</quote>
          <bibl>Ves 59, 2, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No tā [sālsskābes trūkuma] cieš aizkuņģa dziedzera sekrēcija, ko ierosina sālsskābe, un arī tievo zarnu sekrēcija, kuru aktivē aizkuņģa dziedzera sula.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivēties:1" sortKey="aktivēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aktivēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivējas dzīvības procesi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktīvists:1" sortKey="aktīvists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktīvists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktīviste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīvists:1/1" n="1">
        <def>Darbīgs, rosīgs, iniciatīvas bagāts (kādas organizācijas, kolektīva) biedrs. Aktīva 2 (1) loceklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bezpartejiskie aktīvisti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvistu grupas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvisti darbojas ciemu un ciematu pastāvīgajās komisijās, ielu komitejās, namu pārvalžu veicināšanas komisijās, vecāku komitejās skolās utt.</quote>
          <bibl>Birziņa 1, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī sabiedriskā darba jomā Anita ir aktīviste - gan vietējās komitejas sekretāre, gan sadzīves komisijas priekšsēdētāja..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 12, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne tikai pašam būt aktīvam, bet ar savu piemēru ieinteresēt pārējos, - tā ir īsta komjaunatnes aktīvista īpašība.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 235, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivitāte:1" sortKey="aktivitāte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivitāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivitāte:1/1" n="1">
        <def>Aktīva darbība, rosīga, enerģiska rīcība. Rosme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Revolucionāra aktivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Politiska aktivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sabiedriska aktivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sociolistiskā cilvēka dziļākā patiesā daba.. prasa nemitīgu aktivitāti, dzīves spriegumu, darbīgu līdzdalību visā.. praktiskajā un garīgajā rosmē..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētā pie Ņevas rīdzinieki interesējās.. par to, kā komjauniešu aktivitāte ietekmē ražošanu un sabiedrisko darbu.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 120, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivitāte:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Reakcijas spēja. Aktīva darbība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vielas aktivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Termodinamiskā aktivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Radiācijas aktivitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc bioloģiskās aktivitātes taukvielas var sagrupēt lejupejošā kārtībā..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķīdumā kopā ar citiem B grupas vitamīniem tas [B12] ir stabils, bet kopā ar askorbīnskābi.. zaudē savu sarkano krāsu un aktivitāti jau dažu stundu laikā.</quote>
          <bibl>Ošiņa 1, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivizācija:1" sortKey="aktivizācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivizācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizācija:1/1" n="1">
        <def>Rosināšana uz aktīvu darbību, aktivitātes izraisīšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sabiedriskās dzīves aktivizācija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizācija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aktivācija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogles aktivizācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam [kreilim] visa kreisā puse.. ir aktīvāka, darba spējīgāka, piemērotāka darbībai. Šai aktivizācijai pakļauti iekšējie orgāni, tāpat kājas, bieži vien arī dzirde.</quote>
          <bibl>Sk Ģ 65, 12, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivizators:1" sortKey="aktivizators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivizators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizators:1/1" n="1">
        <def>Tas, tos rosina uz aktīvu darbību, izraisa aktivitāti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kara darbības aktivizatori.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizators:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aktivators.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ja lopi vasarā nesaņem pietiekamā daudzumā pilnvērtīgas barības, kas satur vajadzīgās skābes,.. vitamīnus un citus dzīvības aktivizatorus, tad arī ziemā viņu produktivitāte būs zema.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 192, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivizēt:1" sortKey="aktivizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizēt:1/1" n="1">
        <def>Pamudināt uz aktīvu darbību, izraisīt aktivitāti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivizēt skolēnus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivizēt masas politiskai darbībai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"..jums te [pagastā] ir jauki cilvēki. Vajag tikai viņus pievilkt, aktivizēt."</quote>
          <bibl>Sakse 7, 295.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar savu humoru, lirismu, pēdējo gadu objektīvo stāstījumu Čehovs panāk dziļu un aktivizējošu iespaidu, liek lasītāja sirdij sāpēt un smelgt, sajust naidu pret kapitālistisko iekārtu, ilgoties revolucionāru pārvērtību.</quote>
          <bibl>Zv 54, 14, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aktivizēt:1/1/1" n="1">
          <def>Pastiprināt aktivitāti. Padarīt rosīga (darbību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aktivizēt arodbiedrību darbu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Revolūcijas rezultāti aktivizēja komponista daiļradi..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 15, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aktivēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[reparāts] aktivizē arī sirds un asinsvadu sistēmu, liekot sirds muskulatūrai stiprāk savilkties.</quote>
          <bibl>Zv 57, 5, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivizētājs:1" sortKey="aktivizētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivizētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktivizētajā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizētājs:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas aktivizē (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunākās poļu dzejas teorētisko jautājumu risināšanā kā svarīgi aktivizētāji un rosinoši faktori jāatzīmē diskusijas.</quote>
          <bibl>Kar 63, 4, 146.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizētājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>v.; ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aktivators.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parasti trombīns atrodas bezdarbīgā jeb.. pasīvā stāvoklī. Sevišķas vielas - aktivizētajā ietekmē tas kļūst aktīvs, un tad asinis sāk sarecēt.</quote>
          <bibl>Anat 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktivizēties:1" sortKey="aktivizēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktivizēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizēties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt aktīvam (1-1). Refl. → aktivizēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktivizējas arī kombināta sabiedriskais darbs. Tā, kombināta fizkultūrieši apņēmās aktīvi piedalīties Kirova rajona spartakiādē, bet dziesmu draugi - Rīgas pilsētas dziesmu svētkos.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 119, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..īsā stāsta žanrs mūsu literatūrā pēdējā laikā stipri vien aktivizējies,.. parādās arvien jauni autori, kas strādā šai nozarē..</quote>
          <bibl>Lit M 55, 10, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktivizēties:1/2" n="2">
        <def>Kļūt aktīvam (1-2). Refl. → aktivizēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirds darbība aktivizējās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktīvs:2" sortKey="aktīvs" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:2/1" n="1">
        <def>Darbīgāko, rosīgāko biedru grupa (kādā organizācijā, kolektīvā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Partijas aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komjauniešu aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrības aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kolhoza aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sabiedriskais aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klases aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīva sanāksme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ciema padomes aktīvs ir ciema labākie ļaudis, rosīgi sabiedriski darbinieki..</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 49, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[bibliotēkai] izveidojies pionieru aktīvs. Bērni palīdz rīkot literārās konferences, konkursus, ekskursijas.</quote>
          <bibl>Pion 55, 34, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tulkotāju sekcijā izveidojies visai prāvs aktīvs, kas cītīgi apmeklē visus tās pasākumus.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 16, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:2/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kāda uzņēmuma, iestādes materiālās vērtības, ieskaitot arī parādprasības. Bilances daļa, kas aptver šīs vērtības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ir sava grāmatvedība, kur sakrājas visi pasīvi un aktīvi. Grāmatveži visus kontus vairākkārt pārbauda..</quote>
          <bibl>Rozītis III, 165.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:2/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Panākumu, sasniegumu kopums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ozols [partorgs] gatavoja pārskatu par savu darbu pagastā...Ko viņš varēja ierakstīt savā aktīvā, ar ko viņa pagasts izvirzījies starp citiem.. - to visu viņam prasīs.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 352.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [dambretista] aktīvā ir uzvaras par Ļeņingradas čempionu.., Minskas pārstāvi.. un holandieti..</quote>
            <bibl>Sports 62, 61, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:2/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Darbības vārda darāmā kārta.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktīvs:1" sortKey="aktīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas enerģiski, rosīgi darbojas. Darbīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvs darbinieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvs cīnītājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvs jaunās dzīves cēlājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvs mākslinieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu mazā tauta Oktobra revolūcijā nebija pasīva novērotāja, bet gan aktīva līdzcīnītāja..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 183, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens līmenim ceļoties, plēsīgās zivis kļūst aktīvas, iziet seklākās vietās medīt mazākas zivtiņas..</quote>
          <bibl>Priedītis 1, 178.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas noris ātri un spēcīgi (par procesiem, parādībām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīva reakcija.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīvi reaģēt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu laikmets - tas ir mūžīga darbība, kūsājoša enerģija, aktīva kustība.</quote>
            <bibl>Tēl M IV, 36.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Daba [rudenī] posās uz mieru, pilsētas cilvēks uz intensīvu, aktīvu darbu.</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 157.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>parasti ar not. galotni</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas darbojas vai ir gatavs darboties, reaģēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīvo mākslinieku saime.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīvās armijas karavīrs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..bija iesaukti aktīvajā karadienestā arī.. zemessargi.</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 307.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad.. Vieziņu ievainoja, bija skaidrs, ka aktīvo sportistu ierindā viņš vairs neatgriezīsies.</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 214.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..mums [pētniekiem] izdevās novērot aktīva vulkāna pazīmes: ar milzīgu enerģiju augstu gaisā no ūdens šāvās tvaika mutuļi.</quote>
            <bibl>Zv 59, 11, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:1/1/3" n="3">
          <def>Tāds, kas izpaužas, atklājas (enerģiskā) darbībā, rīcībā, arī kustībā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīvas debates.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīvā atpūta.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aktīva uzmanība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Latviešu literatūra dzima un veidojās kā aktīva māksla, kā cīnītāja par tautai svarīgām idejām..</quote>
            <bibl>Kar 56, 10, 104.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Piedodiet," Ozols viņu pārtrauca, "kāda ir jūsu attieksme pret tagadējo laiku: aktīva vai pasīva?"</quote>
            <bibl>Sakse 7, 30. 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktīvs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ķīm., fiz., biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Reakcijas spējīgs. Tāds, kas iedarbojas uz ko. Tāds, kurā notiek kāds process, reakcija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīva viela.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvs savienojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fizioloģiski aktīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktīvā zona.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>B12 vitamīns ir bioloģiski ļoti aktīva viela, un jau dažas gammas.. šī vitamīna ir iedarbīgas.</quote>
          <bibl>Ves 62, 3, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Titāns paaugstinātā temperatūrā ir ķīmiski ļoti aktīvs - tas savienojas ne vien ar skābekli un halogēniem, bet arī ar slāpekli.</quote>
          <bibl>Zin T 62, 6, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktrise:1" sortKey="aktrise" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktrise</orth>
      </form>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akts:1" sortKey="akts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akts:1/1" n="1">
        <def>Rīcība, darbība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Juridisks akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laulību reģistrācijas akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varmācīgs akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teroristisks akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkot diversijas aktus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Kolumbijas] iedzīvotāji rīkoja enerģiskas protesta demonstrācijas pret "brīvprātīgajiem" [monopolistu aģentiem].. Līdzīgi protesta akti notika Nigērijā un vairākās citās zemēs.</quote>
          <bibl>Rīgas B 63, 202, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeni [apcietināto revolucionāru] nodarbināja jautājums, kā viņu sūtīs atpakaļ.. Bet vai tas galu galā bija no svara? Beigu akts viens un tas pats.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 180.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akts:1/2" n="2">
        <def>Svinīga sanāksme (parasti mācību iestādē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktu zāle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piedalīties svinīgajā aktā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielajā, mētrām.. rotātajā zālē valdīja izlaiduma aktam atbilstoša svinīga noskaņa.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mācību gadu ievadīja svinīgais akts.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 10, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akts:1/3" n="3">
        <def>Noteiktā formā sastādīts oficiāls dokuments.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Notariāls akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Civilās likumdošanas akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parakstīt aktu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tās [vietējās padomes] var izdot normatīvus aktus, dot pilnvaras citiem orgāniem..</quote>
          <bibl>Birziņa 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaitenī viņu [ārsti] aizturēja milicis: "Mēs pašreiz sastādām aktu par notikušo katastrofu. Sakiet: jūs pilsoni Lasmani izmeklējāt?"</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [tiesas vīri] apskatīja visas Līdumu Olgas atstātās mantas un uzrakstīja aktu.</quote>
          <bibl>Lācis 12, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akts:3" sortKey="akts" n="3" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akts</orth>
      </form>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akts:2" sortKey="akts" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akts:2/1" n="1">
        <def>Cilvēka kailķermeņa attēlojums gleznā, grafikas vai tēlniecības darbā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gleznot aktu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akts kā cilvēka ķermeņa un dzīves skaistuma suminājums ir parasts paņēmiens tēlniecībā.</quote>
          <bibl>PL Siev 64, 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [gleznotājs] izstādījis savus pēdējo gadu darbus, cenšoties parādīt gan portreta un žanra darbus, gan ainavas, klusās dabas un aktus.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktualitāte:1" sortKey="aktualitāte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktualitāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktualitāte:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atbilstība pašreizējam momentam, nozīmīgums noteiktā laika posmā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēmas aktualitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Problēmas aktualitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājums ieguvis sevišķu aktualitāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atsaucība, ar kādu šo darbu uzņēma visplašākās lasītāju masas,.. liecina par tā aktualitāti, lielo nozīmi atjaunošanas un jauncelsmes periodā..</quote>
          <bibl>Behmane 1, 96.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājums par to, kāds eksāmenā būs lektors,.. šis jautājums, kas nodarbinājis [studentu] prātus jau visu semestri, tagad ieguvis sevišķu aktualitāti.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 60.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aktualitāte:1/2" n="2">
        <def>Aktuāls notikums, fakts, jautājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Interesēties par aktualitātēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..grafika ir viens no visoperatīvākajiem mākslas veidiem. Šī mākslas žanra specifika dod iespēju nekavējoties atsaukties uz visām dzīves aktualitātēm.</quote>
          <bibl>Tēl M 62, 74.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tad, ja literārā darbā ir dzīvi, no sava laika īstenības dzīlēm izauguši raksturi, tie savu nozīmību nezaudē, tie neaiziet līdz ar sava laika aktualitātēm.</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 317.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aktuāls:1" sortKey="aktuāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aktuāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aktuāli</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aktuāls:1/1" n="1">
        <def>Pašreizējā brīdī vai noteiktā laika posmā nozīmīgs, neatliekams. Šodienīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktuāls jautājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktuāls notikums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktuāla tēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktuāla problēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktuāli uzdevumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktuāli risināt jautājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [aprakstnieki] allaž pievērsušies svarīgākajiem dienas jautājumiem. Apraksts pie mums vienmēr bijis un arī būs visaktuālākais, iedarbīgākais žanrs.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..katram attiecīgam vēstures posmam ir tendence pašreiz aktuālo celt uz mūžīgi aktuālā pjedestāla.</quote>
          <bibl>Kar 59, 12, 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..āda veida satīra ir joprojām vajadzīga un aktuāla..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 419.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akumulācija:1" sortKey="akumulācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akumulācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akumulācija:1/1" n="1">
        <def>Uzkrāšana, uzkrāšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strāvas akumulācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Virszemes ūdeņu akumulācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akumulācijas process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kapitāla akumulācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tekošā ūdens darbībā jāizšķir 1) ārdošā darbība - ..erozija..; 2) radošā darbība - dažādu sadēdēšanas produktu nogulsnēšana - akumulācija.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 118.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akumulators:1" sortKey="akumulators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akumulators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akumulators:1/1" n="1">
        <def>Ierīce, kas uzkrāj noteikta veida enerģiju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Hidrauliskais akumulators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siltuma akumulators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Motocikla akumulators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Automobiļa akumulators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akumulatora spriegums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akumulatora ietilpība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akumulatoru baterijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akumulatoru elektrovilciens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzpildīt akumulatoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienas laikā saules baterija [pulkstenī] ne tikai baro mehānismu, bet atdod daļu enerģijas akumulatoriem, kas, tumsai iestājoties, izpilda saules baterijas funkcijas.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 59, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aparātu baro viens kadmija-niķeļa akumulators ar spriegumu 1,25 volti.</quote>
          <bibl>Zin T 64, 7, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Antarktīdas ledus sega ir kolosāls ūdens akumulators.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 5, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akumulēt:1" sortKey="akumulēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akumulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akumulēt:1/1" n="1">
        <def>Uzkrāt, sakrāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akumulēt strāvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Milzums darba [treniņos].. vingrošana, airēšana, peldēšana, skrituļslidas. Kā to visu akumulēt un pārveidot par ātrslidotāja enerģiju..</quote>
          <bibl>Pad J 64, 2, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akumulēties:1" sortKey="akumulēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akumulēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akumulēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → akumulēt. Tikt akumulētam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pasaules smaržu atomi Sadeg un izgaist manā dvašā. Un tomēr neizgaist. Tagad es zinu, ka no katras ieelpas manī kaut kas ir palicis, uzkrājies, akumulējies.</quote>
          <bibl>Ziedonis 1, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akurātība:1" sortKey="akurātība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akurātība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akurātība:1/1" n="1">
        <def>Cilvēka rīcības, izturēšanās veids, arī rakstura īpašība → akurāts</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Aina [arī mājās] patur visu savu cieņu un akurātību. Mājas kleita rūpīgi sapogāta, apkaklīte un pat aproces baltas. Tumšie mati kā no friziera.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādiem jābūt meiteņu matiem - īsiem, gariem, vai pieļaujamas frizūras [skolā]? Pirmajam un galvenajam kritērijam te, protams, jābūt vienkāršībai un akurātībai.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 1, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akurāts:1" sortKey="akurāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akurāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akurāti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akurāts:1/1" n="1">
        <def>Kārtīgs, rūpīgs. Precīzs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akurāts cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Es mīlu kārtību visās lietās un prasu no saviem ļaudīm, lai viņi ir tikpat akurāti savu pienākumu pildīšanā, kāds es pats esmu."</quote>
          <bibl>Lācis III, 300.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tieši trijos viņš iegāja Čundas darba istabā. "Tu esi ļoti akurāts," teica Čunda.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 504.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akurāts:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Akurāts darbs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Komisija sāka pētīt irdenās vagas. Sākumā vīri arumu neuzticīgi parušināja ar kāju, tad noliecās, akurāti izmērīja vagu dziļumu un platumu..</quote>
            <bibl>Pad J 59, 248, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akustika:1" sortKey="akustika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akustika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akustika:1/1" n="1">
        <def>Fizikas nozare, kas pētī skaņu.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akustika:1/2" n="2">
        <def>Skaņu izplatība un dzirdamība (telpā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laba akustika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vāja akustika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koncertzālē izcila akustika. No zāles beidzamajām rindām līdz skatuvei ir vairāki desmiti metru. Taču arī no šejienes labi dzirdams pat tāds niecīgs troksnis, kāds rodas, nometot uz skatuves grīdas adatu.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 269, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhitekts.. sniedza īsu skatītāju zāles akustikas raksturojumu. Teicamu dzirdamību nodrošina ne vien telpas koka apdare, bet arī speciāli izveidotais griestu profils.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 9, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akustiķis:1" sortKey="akustiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akustiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akustiķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akustiķis:1/1" n="1">
        <def>Akustikas speciālists.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akustisks:1" sortKey="akustisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akustisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akustiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akustisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar akustiku, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akustiski pētījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akustiskā analīze.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akustisks:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas attiecas uz skaņām, uz dzirdamību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akustisks efekts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akustisks haoss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Telpas akustiskās īpašības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akustiski traucējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akustiskais lauks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi Duburam likās, ka viņš dzird kaut kur sīkus, jautrus smieklus.. Varbūt tie bija akustiski maldi, bet Duburs dzirdēja tur smejam Ievu.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Direkcija bija pielikusi pūles, lai [kinoteātrī] pienācīgi nostādītu arī akustisko daļu: visas kustības uz ekrāna tika pavadītas ar attiecīgiem skaņu efektiem aiz ekrāna..</quote>
          <bibl>Grīziņš 1, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai noteiktu [dabiskās gāzes] atradnes, ģeologi izmanto.. [arī] akustisko metodi, pēc sprādziena atbalss nosakot, kādiem slāņiem uzdūries sprādziena radītais gaisa vilnis.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 4, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akušieris:1" sortKey="akušieris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akušieris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akušiere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akušieris:1/1" n="1">
        <def>Speciālists, kas sniedz palīdzību sievietei dzemdību laikā un grūtniecības stāvoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par savu viešņu veselību gādā nelielais, bet labi saliedētais nodaļas medicīnas darbinieku kolektīvs augstākās kategorijas akušiera ginekologa.. vadībā..</quote>
          <bibl>Ves 67, 3, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akūts:1" sortKey="akūts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akūts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akūti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akūts:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas pēkšņi sākas, spēcīgi izpaužas un strauji progresē. Pretstats: hronisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akūts iekaisums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akūtais reimatisms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akūtais bronhīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akūtais poliomielīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ārsts] gandrīz nešaubījās, ka viņam darīšana ar akūtu, sastrutojušu aklās zarnas iekaisumu. Tātad nekavējoties jāoperē..</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 202.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Angīna ir akūts mandeļu iekaisums. Angīna parasti sākas pēkšņi.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 292, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Čūlas rodas no akūtas vai hroniskas infekcijas..</quote>
          <bibl>K Rudzītis 2, 97.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akūts:1/1/1" n="1">
          <def>Pašreizējā brīdī svarīgs, neatliekams.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Akūts jautājums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Akūta problēma.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsdienu kardinālais jautājums ir jautājums par karu un mieru. Pašlaik tas ir akūtāks nekā jebkad agrāk..</quote>
            <bibl>Cīņa 63, 167, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akuzatīvs:1" sortKey="akuzatīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akuzatīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akuzatīvs:1/1" n="1">
        <def>Nomenu un pronomenu locījuma forma, kas atbild uz jautājumu: ko?</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akuzatīva galotne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietvārds akuzatīvā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akuzatīvs ir galvenokārt pieverbu locījums.</quote>
          <bibl>Gram I, 398.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvalangisms:1" sortKey="akvalangisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvalangisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvalangisms:1/1" n="1">
        <def>Ūdenssporta veids - niršana un pārvietošanās zem ūdens, elpošanai lietojot akvalangu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akvalangisma attīstība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..brīvos brīžus [lidotājs] velta akvalangismam. Kopā ar viņu pašreiz zemūdens sportista iemaņas apgūst ap 400 dažāda vecuma.. un profesiju pārstāvju.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 51, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvalangists:1" sortKey="akvalangists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvalangists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akvalangiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvalangists:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar akvalangismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akvalangistu sekcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akvalangistu sacensības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemūdens sportistu jeb, pareizāk sakot, akvalangistu un nirēju.. intereses.. dalās vēl pa vairākām nozarēm. Ar peldpleznām un akvalangiem jūru, ezeru un upju dzelmēs dodas arheologi, kinooperatori, mākslinieki, ihtiologi, botāniķi, fotogrāfi, tūristi un mednieki.</quote>
          <bibl>Pad J 60, 71, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar sajūsmu akvalangisti stāsta par savām brīnumainajām zemūdens "pastaigām". Viņi bez trokšņa peld pāri plašām zemūdens pļavām..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 200, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvalangs:1" sortKey="akvalangs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvalangs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvalangs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce elpošanai zem ūdens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..zinātnieki jau ceļo zem ūdens, uzlikuši uz muguras akvalangu - nelielu aparātu, kas aizstāj mehāniskās plaušas. Nirēja acis un deguns ir aizsargāti ar ūdeni necaurlaidošu masku, kurā ir stikla lodziņi.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 177, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akvalangu šodien pazīst vai katrs...Ar tā starpniecību sāk realizēties cilvēka senais sapnis - justies ūdenī kā zivij, spēt jebkurā laikā ienirt jebkurā dziļumā.</quote>
          <bibl>Zv 64, 10, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvamarīns:1" sortKey="akvamarīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvamarīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvamarīns:1/1" n="1">
        <def>Berila paveids - dārgakmens zilganzaļā vai zilā krāsā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akvamarīns nosaukumu ieguvis no savas jūras ūdenim līdzīgās krāsas.. Tas sastopams Indijā, Ceilonas salā, Madagaskarā, Padomju Savienībā..</quote>
          <bibl>Upīte 1, 74.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudz interesanta ir [izstādes] caurspīdīgo akmeņu nodaļā. Te redzams kalnu kristāls, zeltaini topāzi, violetais ametists, zilganzaļie akvamarīni, zilie safīri.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 65, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arī tumšzaļais smaragds un zilganais akvamarīns ir berila paveidi.</quote>
          <bibl>Zv 62, 7, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvarelējums:1" sortKey="akvarelējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvarelējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvarelējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → akvarelēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gleznotājs.. strādā kā eļļas, tā akvareļa tehnikā. Eļļas krāsas viņš pats uzskata par sev tuvāku materiālu, bet ne mazāk veiksmīgi ir viņa akvarelējumi.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ikviens skatītājs priecāsies par [akvareli] "Aizmigušo kaķi", kas valdzina ar savu jautro sirsnību un mīksto, izjusto akvarelējumu.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 5, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gribas atzīmēt.. izjustos ziedu akvarelējumus.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 19, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvarelēt:1" sortKey="akvarelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvarelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvarelēt:1/1" n="1">
        <def>Gleznot ar akvareļa krāsām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms akvarelējot mācās pareizi plūdināt krāsu..</quote>
          <bibl>Māksla 66, 2, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvarelis:1" sortKey="akvarelis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvarelis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvarelis:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Glezniecības tehnika, kurā izmanto ūdenī šķīdinātas akvareļa krāsas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akvareļa tehnika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akadēmiskais akvarelis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..glezniecības vēsturē akvarelis piedzīvojis koša plaukuma laikus. Udenskrāsu tehnikai jau sengadus radīta sava klasika..</quote>
          <bibl>Lit M 59, 41, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mākslinieks atveda daudz skaistu studiju pasteļkrāsās un akvarelī.</quote>
          <bibl>Liesma 59, I, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/akvarelis:1/1/1" n="1">
          <def>Šādā tehnikā darināts mākslas darbs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Akvareļu izstāde.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gleznot akvareļus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Latgales cikla akvareļos redzam gleznainos pakalnus, zilo ezeru virknes, baltos lielceļus, zilās tāles. Tas viss tverts visdažādākajās noskaņās un krāsu niansēs.</quote>
            <bibl>Liesma 58, 9, 24.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Redzot vienkopus daudzu meistaru akvareļus, sāk ataust atziņa, cik smalka un sarežģīta māksla ir šis šķietami vienkāršais un it kā vieglais glezniecības veids.</quote>
            <bibl>Māksla 59, 4, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvarelisks:1" sortKey="akvarelisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvarelisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvarelisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs akvarelim.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akvarelisks krāsu dzidrums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..darbi saista ar.. akvarelisko efektu - brīvo krāsu plūdumu un dekoratīvajām kvalitātēm.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 5, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zilganās dūmakas [mākslinieka] dzimtenes ainavās skan ar īsti akvarelisku dzidrumu.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 41, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvareliskums:1" sortKey="akvareliskums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvareliskums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvareliskums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → akvarelisks, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tas [akvarelis] savā tīrajā akvareliskumā liecina par jaunā mākslinieka neatlaidīgajiem un veiksmīgajiem centieniem tehnikas izkopšanā.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 41, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvarelists:1" sortKey="akvarelists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvarelists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">akvareliste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvarelists:1/1" n="1">
        <def>Mākslinieks - akvareļu gleznotājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akvarelistu darbu izstāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daļa mūsu gleznotāju un grafiķu ļoti aizrautīgi nododas akvarelēšanai un guvusi ievērojamus panākumus. Latviešu akvarelistiem ir katram sava īpatnība dabas atklāsmē.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 2, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu akvarelisti izkopuši dažādas tehniskas pieejas un variācijas. Iecienīts papildmateriāls dažu meistaru darbos ir tuša.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 4, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Krimas akvareļu sērija ir nopietns solis uz priekšu mākslinieka jaunradē, kas viņu ievirza republikas vadošo akvarelistu saimē.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 46, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvareļglezniecība:1" sortKey="akvareļglezniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvareļglezniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvareļglezniecība:1/1" n="1">
        <def>Gleznošana akvareļa tehnikā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dabas skrejošo mirkļu tveršana ir viens no labas akvareļglezniecības priekšnoteikumiem.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 4, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvareļgleznojums:1" sortKey="akvareļgleznojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvareļgleznojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvareļgleznojums:1/1" n="1">
        <def>Akvarelis (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..palūkojoties mākslinieka daudzajos akvareļgleznojumos, redzam viņa.. aso dabas vērotāja skatienu...redzam gan Latvijas lauku ainavas,.. gan arī šodienas lielpilsētas Rīgas elpu.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvareļkrāsas:1" sortKey="akvareļkrāsas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvareļkrāsas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. akvareļkrāsa, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvareļkrāsas:1/1" n="1">
        <def>Akvareļa krāsas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzidrās akvareļkrāsas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rahmaņinovam ir dažāda rakstura romances: mierīga, liriska rakstura, kas it kā gleznotas caurspīdīgām akvareļkrāsām..</quote>
          <bibl>Vēriņa 1,21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvārijs:1" sortKey="akvārijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvārijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvārijs:1/1" n="1">
        <def>Rezervuārs ūdens dzīvnieku un augu audzēšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolas akvārijs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akvāriju augi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ierīkot akvāriju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Verandas galā.. stāvēja liels, zaļš stikla akvārijs, kurā peldēja lielākas un mazākas zivtiņas un ņirbināja pelēkos ūdensaugus.</quote>
          <bibl>Osiņa 1, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Zvejas un zivju rūpniecības zinātniskās pētniecības institūta milzīgie akvāriji.. atveido pasakaino jūras dzīļu augu un dzīvnieku pasauli.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 282, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvatinta:1" sortKey="akvatinta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvatinta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvatinta:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viena no dobspieduma tehnikām grafikā, kura dod bagātīgu tonālu gradāciju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atšķirībā no oforta akvatintas novilkums dod nevis līniju, bet pustoņu attēlu, kas analoģisks otas pustoņa zīmējumam.</quote>
          <bibl>Poligr 392.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/akvatinta:1/2" n="2">
        <def>Šādā tehnikā darināts mākslas darbs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[grafiķa] smalkās akvatintas ar lielu precizitāti un iejūtu rāda gan kapitālistiskās pasaules kontrastus.., gan dzimtenes ainavas poētisku motīvu.</quote>
          <bibl>Zv 63, 3, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvatorija:1" sortKey="akvatorija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvatorija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvatorija:1/1" n="1">
        <def>Ūdens virsmas rajons.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ostas akvatorija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tā bija viena no tām daudzajām attekām, kas Rīgas akvatoriju darīja tik plašu un daudzveidīgu..</quote>
          <bibl>Lācis 11, 202.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kosmiskās telpas apgūšanas darbu gaitā.. uz Klusā okeāna akvatoriju tika raidīta spēcīga nesējraķete.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 153, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/akvedukts:1" sortKey="akvedukts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">akvedukts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/akvedukts:1/1" n="1">
        <def>Tilts ūdensvada cauruļu, apūdeņošanas un hidroenerģētisko kanālu pārvadīšanai pāri aizām, upēm, ceļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms 300 gadiem [Kašmirā].. izbūvēja no Urtara šļūdoņa pāri galvu reibinošai aizai akveduktu un 20 kilometru garu kanālu..</quote>
          <bibl>Zv 57, 21, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āķēt:1" sortKey="āķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āķēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>savienojumā ar "klāt", "kopā", "ciet"</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sakabināt, sastiprināt, piestiprināt (ko) ar āķi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āķēt klāt piekabi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āķēt ciet jostu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āķēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>savienojumā ar "nost", "vaļā"</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atkabināt, atvienot, atdalīt (ko ar āķi sastiprinātu, piestiprinātu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ko tu neguli?" Herta Sūna uzbruka Ilgai, āķēdama vaļā mežģīņu blūzi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 275.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āķīgs:1" sortKey="āķīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āķīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">āķīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āķīgs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attapīgs, atjautīgs, arī viltīgs. Tāds, kas ir spējīgs sagādāt dažādus pārsteigumus, izdarīt ko negaidītu, veikli izmantojot situāciju, faktus (par cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āķīgs zēns.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/āķīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Āķīga daba.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dižajam Daunim pa laikam bija liela mute un āķīgs raksturs.</quote>
            <bibl>Vanags 3, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/āķīgs:1/1/2" n="2">
          <def>Tāds, kura izpratnei nepieciešama attapība, atjautība, arī viltība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzdevumi nebija sevišķi grūti, bet.. āķīgi. Nedaudzos piemēros skolotājs bija ielicis visu savu prasmi noskaidrot, vai skolnieki izņemto vielu pietiekami apguvuši.</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 32.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš [zēns] skolotājiem sagādāja galvas sāpes, uzdodot āķīgus jautājumus, uz kuriem tie ne vienmēr spēja atbildēt.</quote>
            <bibl>Zv 57, 6, II.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āķis:1" sortKey="āķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>āķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āķis:1/1" n="1">
        <def>Stiegra (parasti metāla) vai lējums ar uzliektu galu (priekšmetu sasaistīšanai, piestiprināšanai, uzkabināšanai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Metāla āķis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iedzīt klintī āķus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzkabināt uz āķa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noņemt no āķa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piešūt iztrūkušo āķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visvienkāršākais drēbju pakaramais ir pie līstes piestiprināti āķi.</quote>
          <bibl>Mājtur 457.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms katras [fizkultūras] stundas obligāti jāpārbauda inventārs..; sevišķa vērība jāvelta rīku piestiprināšanas vietām (virves piestiprināšanas vietai pie āķa vai blokiem, stieņa piestiprināšanas vietai pie āķiem grīdā..).</quote>
          <bibl>Briede 1, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patlaban viņš laida lejā celtņa āķi. "Zemāk, zemāk!" sauca krāvēji. Kāds ostas strādnieks satvēra āķi un vilka lejup, lai aizāķētu saini.</quote>
          <bibl>Lācis II, 518.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/āķis:1/1/1" n="1">
          <def>Metāla stiegra ar asu, atliektu galu (zivju ķeršanai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tērauda āķis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kaula āķis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Makšķeres āķis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Divžuburu āķi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uzlikt ēsmu uz āķa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Āķis ir makšķeres svarīgākā sastāvdaļa.. Āķa uzdevums makšķerēšanā ir šāds: 1) ieķerties zivs mutē pieciršanas brīdī; 2) zivi pieāķēt..; 3) zivi noturēt.</quote>
            <bibl>Priedītis 1, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvabrālis noņēma asari no āķa,.. uzlika jaunu grundulīti uz āķa, un, tiklīdz pludiņš pieskārās pie ūdens, asaris atkal bija klāt.</quote>
            <bibl>Saulītis 5, 53.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āķis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apslēpts, maskēts nolūks, doma u. tml., kas var sagādāt pārsteigumu, arī nepatikšanas. Rīcības cēlonis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, kur tas āķis!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Monika ar klētiņas izrādīšanu tikai palielināja Babulienes aizdomas. "Kas šajos [kara] laikos ies otram savu klēti rādīt?" viņa domāja. "Tur vajag būt kādam āķim."</quote>
          <bibl>Sakse 9, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņam [baronam] gribējās tās naudas, tas bij tas āķis.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 318.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āķītis:1" sortKey="āķītis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āķītis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āķītis:1/1" n="1">
        <def>Dem. → āķis. Smalks, ass izaugums ar liektu galu (dažiem augiem un dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āķīšiem apbruņotas nezāļu sēklas pārnēsā putni, dzīvnieki un cilvēki, kuriem tās pieķeras un pēc tam atbrīvojas.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Diždadžu, sunīšu un citu augu augļiem ir āķīši vai dzeloņi, ar kuriem tie pielīp cilvēku apģērbam vai dzīvnieku spalvām un tā izplatās..</quote>
          <bibl>Švinka 1, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar piesūcekņiem un āķīšiem parazīts [lentenis] ieķeras zarnas sieniņā un tur stingri turas.</quote>
          <bibl>Zool 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āķveida:1" sortKey="āķveida" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āķveida</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āķveida:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas pēc formas līdzīgs āķim (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Katram izpletnim jāizgatavo stiprāki āķveida slēdži.</quote>
          <bibl>Sports 68, 20, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āķveidīgs:1" sortKey="āķveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āķveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">āķveidīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āķveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Āķveida.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āķveidīgs priekšmets.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āķveidīgs uzliekums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saliekt āķveidīgi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ala:1" sortKey="ala" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ala</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ala:1/1" n="1">
        <def>Telpa zemes garozas iežos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klinšu alas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alu labirinti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alu cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens, iesūcies klinšu spraugās, izšķīdinājis saistvielas, kas saturēja smilšakmens graudiņus, un tie sāka atdrupt...tā radās alas, kas senos laikos kalpojušas par patvertni pirmatnējiem iedzīvotājiem.</quote>
          <bibl>Zv 55, 4, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Abhāzijā atrodas.. ala, kuras labirinti ir vairāk nekā trīs kilometrus gari.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 248, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ala:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tumšs dobums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..krunkainais ģīmis [seja] savilkās vēl vairāk, zem lielā deguna pavērās tumša ala, un tās priekšā bij redzams viens vienīgs dzeltens zobs. Viņa smaidīja.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš II, 63.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Spogulis rādīja, ka no tumšās mutes alas lēnām izvirzās mēle..</quote>
            <bibl>Birze 1, 65.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..augums tiecās [cietuma] loga alā, kur pāri dzelzs krustiem vilka vēss jūras vējš.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 161.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ala:1/2" n="2">
        <def>Dažu dzīvnieku miteklis, kas izveidots segta dobuma veidā (ar vienu vai vairākām ieejām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Peles ala.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lapsas ala.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āpšu alas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trušu alas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rakt alu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nekā sevišķa tur neredzēja, izņemot nelielu caurumu zemē. Likās tā kā kurmja ala..</quote>
          <bibl>Lēmanis 2, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labie vīriņi, rūķi, lielās bailēs aizbēga pa vecām peļu un sermuliņu alām..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 84.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ala:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Īpaši izveidots cilvēku miteklis (piemēram, klintī, zemē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēteris aizveda viņus uz savu mītni [ierakumos frontē], kas nebija nekas vairāk kā pauguru nogāzē izrakta ala.</quote>
            <bibl>Lācis VII, 554.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ala bija viena guļamvieta un sakarnieku - telefonistu soliņš.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 115.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ala:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Maza, neērta, patumša, arī netīra dzīvojamā telpa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nebūtu viņiem Krūma līdzi, kas tik labi ceļu zināja, viņi Lapas Mārtiņa alu nemūžam nebūtu atraduši. Beidzot sasnieguši kādu.. [neizskatīgu] māju, uzkāpuši pa iešķībām trepēm, tie pie kādām durvīm lēni pieklauvēja.</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 727.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alabastrs:1" sortKey="alabastrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alabastrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alabastrs:1/1" n="1">
        <def>Ģipša paveids - sīkgraudains minerāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alabastra vāze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parasti [ģipsis] veido baltas, iesārtas, dzeltenas vai pelēkas smalkgraudainas masas (alabastrs) vai arī šķiedrainas kārtas.. - šķiedru ģipsis..</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [piramīdas] vidū viņš ieraudzīja ar zeltu izrotātu, pa pusei caurspīdīgu alabastra sarkofāgu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 58, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alains:1" sortKey="alains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kur ir daudz alu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alaini krasti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alaina apkārtne.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ālants:1" sortKey="ālants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ālants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ālants:1/1" n="1">
        <def>Karpu dzimtas zivs ar tumšu muguru, sudrabainu pavēderi, sarkanām spurām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu republikas ezeros no karpu dzimtas zivīm dzīvo.. ālants, grundulis, karūsa, līnis, mailīte..</quote>
          <bibl>Spuris 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Foreļu un ālantu apdzīvotajos strautos un upītēs [rudenī] aizvien vēl valda dzīva rosība, jo šīs zivis īsti labi jūtas vēsā ūdenī.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 238, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baltijas jūrā ir daudz dažādu zivju.. Ir arī saldūdens zivis: ālanti, raudas, karūsas..</quote>
          <bibl>Zin T 62, 3, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alata:1" sortKey="alata" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alata</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alata:1/1" n="1">
        <def>Alatu dzimtas zivs ar lielu muguras spuru un taukspuru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ej tikai pie upes un velc zivis ārā. Asarus ar tārpu,.. raudas ar sienāzi,.. bet foreles, alatas, sīgas un citas gudrākas zivis ar mušu vai kāpuru.</quote>
          <bibl>Saulītis 5, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alata:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; zool.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Siļķveidīgo zivju kārtas dzimta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alatu dzimta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alauns:1" sortKey="alauns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alauns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alauns:1/1" n="1">
        <def>Sērskābes dubultsāls, kas satur vienvērtīga un trīsvērtīga metāla jonus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tā kā augu krāsvielas tieši nesaistās ar šķiedru, to iepriekš kodina ar metāla sāļiem. Kā kodinātājus lieto alaunu.., dzelzs sulfātu..</quote>
          <bibl>Mājtur 550.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/alauns:1/1/1" n="1">
          <def>Minerāls, kura sastāvā ietilpst šo sāļu kristāli un kuru izmanto nelielu ādas brūču dezinficēšanai un savilkšanai.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ālava:2" sortKey="ālava" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ālava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ālava:2/1" n="1">
        <def>Tāda (dzīvnieku mātīte), kas nedod pēcnācējus. Neauglīga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bija tāda branga, liela, ālava aita.</quote>
          <bibl>ME I, 237.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par ālavu jeb neauglīgu uzskata katru govi, kas 3 mēnešu laikā pēc atnešanās nav apaugļojusies.</quote>
          <bibl>Būcis 1, 205.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ālava:1" sortKey="ālava" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ālava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ālava:1/1" n="1">
        <def>Dzīvnieku mātīte, kas noteiktā laikā neapaugļojas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Veca ālava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paliks govis ālavās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vecais Liepiņš.. žēlojās, ka divas govis palikušas ālavas..</quote>
          <bibl>Lācis 8, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ālavība:1" sortKey="ālavība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ālavība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ālavība:1/1" n="1">
        <def>Dzīvnieku mātīšu neauglība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ālavības dēļ saimniecība zaudējusi ap 80 tonnu piena..</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 233, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/albāņi:1" sortKey="albāņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">albāņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">albānis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">albāniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/albāņi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk., v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tauta, Albānijas pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Albāņu valoda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Albāņu rakstnieku darbi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man vienmēr bija šķitis, ka albāņi kā jau dienvidnieki ir ļoti temperamentīgi..</quote>
          <bibl>Zv 57, 20, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/albāņi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautas piederīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tautības albānis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/albatross:1" sortKey="albatross" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">albatross</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/albatross:1/1" n="1">
        <def>Liels, balts jūras putns ar gariem, šauriem spārniem un spēcīgu, āķveida knābi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Havaju salu] atoli ir lepno jūras putnu albatrosu iemīļotas dzīves vietas.</quote>
          <bibl>Zin T 62, 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaijas un albatrosi milzīgiem bariem aplido kuģi, plūcas ap jūrā izsviestām.. zivīm.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skaistuma un drosmes simbols - jūras putnu karalis albatross.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 48, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/albīnisms:1" sortKey="albīnisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">albīnisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/albīnisms:1/1" n="1">
        <def>Normālas pigmentācijas trūkums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēku albīnisms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvnieku albīnisms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augu albīnisms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Albīnisma pazīmes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/albīns:1" sortKey="albīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">albīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/albīns:1/1" n="1">
        <def>Organisms ar albīnisma pazīmēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[pētnieks] atradis pļavu, kurā augusi bieza, bet gluži balta zāle. Tā ir zāle - albīns.</quote>
          <bibl>Zv 59, 4, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/albumīni:1" sortKey="albumīni" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">albumīni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. albumīns, -a, v.; biol., ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/albumīni:1/1" n="1">
        <def>Vienkāršākās, ūdenī šķīstošās olbaltumvielas ar samērā mazu molekulsvaru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vienkāršie olbaltumi - albumīni un globulīni.. jonizējošo starojumu ietekmē pilnīgi izmaina savas fizikāli ķīmiskās īpašības.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 4, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņu olbaltumi ir albumīni, globulīni..</quote>
          <bibl>Med 1, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Albumīnu biezpienu.. iegūst, ilgstoši karsējot piena sūkalas..</quote>
          <bibl>Ves 66, 12, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/albums:1" sortKey="albums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">albums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/albums:1/1" n="1">
        <def>Iesieta burtnīca vai grāmata (dzejoļu ierakstīšanai, zīmējumiem, arī marku, fotogrāfiju u. tml. kolekciju glabāšanai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pastmarku albums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skiču albums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ģimenes albums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieraksti albumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iezīmēt albumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz galda atrodas vairāki albumi, un, tos šķirstot, ir redzams, kā izveidojusies un augusi volejbola komanda, deju kolektīvs, dramatiskais pulciņš..</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 69, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es tev rītu iedošu savu albumu, un tu šai dienai par piemiņu tur ieraksti vienu dzejoli. Man būs mija atmiņa.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aptiekāra palīgs Rutenbergs sēdēja Zītaru lielajā istabā, šķirstīja fotogrāfiju albumus un lasīja ierakstus Elzas poēzijas albumā.</quote>
          <bibl>Lācis III, 135.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/albums:1/1/1" n="1">
          <def>Tematiski apvienots (fotoattēlu, zīmējumu, gleznu reprodukciju u. tml.) izdevums grāmatas veidā ar īsu, paskaidrojošu tekstu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reprodukciju albums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..plašu darbu aizsākuši Latvijas Valsts izdevniecība, laizdama klajā mūsu izcilāko meistaru gleznu reprodukciju albumus.., kā arī neliela formāta albuma tipa grāmatas..</quote>
            <bibl>Māksla 61, 2, 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..zinātniskais līdzstrādnieks.. uzrakstījis darbu par Krišjāni Baronu, pievienojot manuskriptam arī ļoti daudz ilustrāciju. Šis darbs plaša albuma veidā iznāks nākamajā gadā.</quote>
            <bibl>L Zin 59, 21, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..iznāks ilustrāciju albums "Latviešu tautas dzejniek Rainis"..</quote>
            <bibl>Rīgas B 60. 63, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alcējs:1" sortKey="alcējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alcējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alcēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alcējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas alkst (pēc kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slavas alcējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pretī "ļaunā gara" sagandētajai pasaulei.. lugā nostājas gaišie kalpa cilvēki, labākas dzīves alcēji - Andrievs un Ieva.</quote>
          <bibl>Lit M 54, 19, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens. Nemitīgais skrējējs un tālumu alcējs brāzās cauri Viršu silam...Nepieguris viņš tagad ielauzās meža dziļajā klusumā, satraucot to ar savu skaļo nemieru. Ātrāk, ātrāk! Tālāk, tālāk!...</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aldaris:1" sortKey="aldaris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aldaris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aldare</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aldaris:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas vada alus gatavošanas tehnoloģisko procesu (rūpnīcā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augstākās klases aldaris.. ir apmierināts: Rīgas tumšais alus ir lielisks!</quote>
          <bibl>Rīgas B 66, 89, 5.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aldaris:1/1/1" n="1">
          <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar alus gatavošanu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izslavēts aldaris.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sevišķi cītīgi [klaušu laikos] meklēti rokā aizbēgušie amatnieki: kalēji, mucinieki, vīndedži, aldari, galdnieki..</quote>
            <bibl>Vēsture 1, 274.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sarežģītajā alus izgatavošanas procesā ļoti liela nozīme ir aldara amata prasmei, savdabīgai mākai noteikt garšas nianses.</quote>
            <bibl>Rīgas B 66, 89, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegorija:1" sortKey="alegorija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegorija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegorija:1/1" n="1">
        <def>Mākslinieciskās izteiksmes paņēmiens - kādas parādības nosacīts attēlojums ar citu, konkrētu parādību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alegorija, piemēram, ir dzejolis "Vecā sakne" ..Dzejnieks te nerunā par vecām saknēm parastā, tiešā nozīmē, bet domā par.. sabiedriskās dzīves problēmām.</quote>
          <bibl>Meist 1, 400.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Attēlojot plakātā čūsku, ko tauta no senseniem laikiem ir saistījusi ar priekšstatu par ļaunumu un tirāniju,.. alegorija kļuva skatītājam saprotama un viegli uztverama.</quote>
          <bibl>Tēl M 57, 280.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēka rakstura negatīvās īpašības un attieksmes fabulā alegoriski atveidotas galvenokārt kā dzīvnieku īpašības un attieksmes. Retāk alegorijām izmantotas nedzīvas lietas..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vitrīnā bija izstādīti simtiem zīmējumu: visādas emblēmas, alegorijas un figūras.</quote>
          <bibl>Lācis I, 294.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegorisks:1" sortKey="alegorisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegorisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alegoriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegorisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kurā ietverta alegorija, - saistīts ar alegoriju. Raksturīgs alegorijai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alegorisks tēlojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alegoriska pasaka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alegoriska izteiksme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Attēlot alegoriski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Četras [Mikelandželo veidotas] alegoriskas figūras Diena un Nakts, Rītausma un Vakarkrēsla raksturo laika tecējumu.</quote>
          <bibl>Zv 64, 4, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vai varam iedomāties Raiņa dzejoļa «Lauztās priedes» saturu.. bez alegoriskās formas, bez lauzto priežu tēlojuma?</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dzejnieks šajā darbā apbrīnojami meistarīgi saliedējis sadzīves realitāti un alegorisku nosacītību.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 67, 8, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegoriskums:1" sortKey="alegoriskums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegoriskums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegoriskums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → alegorisks, šīs īpašības konkrēta izpausme. Alegorisks izteiksmes veids.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..šim darbam ir viena visai reti sastopama īpašība: skaidri uztverama simbolika, pat alegoriskums, liekot Dragomiresku ģimenes citadeles sabrukumā nojaust visa vecā un satrunējušā bojā eju.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 25, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegorisms:1" sortKey="alegorisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegorisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegorisms:1/1" n="1">
        <def>Alegoriskums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tanī [plakātā] tēlota revolucionārās tautas cīņa ar patvaldību kā strādnieka un pasaku pūķa divcīņa. Neraugoties uz acīm redzamo alegorismu, šajā gadījumā pasaku pūķis, kas kopš seniem laikiem tautā asociējas ar ļauno, mākslinieka nodomu padara.. viegli saprotamu.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 11, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegreto:1" sortKey="alegreto" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegreto</orth>
        <pron>alegˈreto</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegreto:1/1" n="1">
        <def>Vidēji ātrā tempā (lēnāk par alegro).</def>
        <sense id="llvv_2024_1/alegreto:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lietv. nozīmē</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šādā tempā izpildāms skaņdarbs vai tā daļa.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegri:1" sortKey="alegri" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegri</orth>
        <pron>aˈlegri</pron>
        <gramGrp>
          <gram>nelok., v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegri:1/1" n="1">
        <def>Loterija ar tūlītēju izlozi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sarīkot loteriju alegri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Itālijā loterija ir īsta nacionāla nelaime, kas ierauj azartā visu zemi. Ne velti dažādi loteriju apzīmējumi - tombola, alegri utt. visur pārņemti no itāliešu valodas.</quote>
          <bibl>Zv 56, 23, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alegro:1" sortKey="alegro" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alegro</orth>
        <pron>aˈlegro</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alegro:1/1" n="1">
        <def>Ātrā tempā.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/alegro:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lietv. nozīmē</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šādā tempā izpildāms skaņdarbs vai tā daļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Trīs [klavieru koncerta] daļas - alegro, lēnā daļa un skerco - jau pilnīgi pabeigtas.</quote>
            <bibl>Māksla 62, 4, 49.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar Alfrēda Kalniņa " Ievadu un alego" beidzās šī latviešu ērģeļmūzikai veltītā [koncerta] programmas otrā daļa.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 297, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aleja:1" sortKey="aleja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aleja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aleja:1/1" n="1">
        <def>Ceļš, kam abas puses apstādītas ar kokiem, krūmiem. Gatve.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liepu aleja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kļavu aleja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akāciju aleja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielceļa aleja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēnaina aleja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alejas koki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parka alejas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudz jauniešu pulcēsies Mežaparkā, kur izveidos Festivāla aleju, apstādot to ar kociņiem un košuma krūmiem.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 19, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Nātiņš pa bērzu aleju gāja uz Pilsturiem.. Lielo bērzu gatvē šādā vakarā bija patīkami elpot jauno lapu smaržu..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 329.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc ceturtdaļstundas lauku ceļš pārgāja lapegļu alejā..</quote>
          <bibl>Niedre 13, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aleksandrietis:1" sortKey="aleksandrietis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aleksandrietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aleksandrietis:1/1" n="1">
        <def>Klasiskā dzejas forma, kas sastāv no divrindēm sešpēdu jambā ar cezūru rindas vidū un blakus atskaņām, mijoties vīrišķām un sievišķām atskaņām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēstošu plūdumu dzejai dod.. divrindu pants - tā sauktais aleksandrietis, ko dzejnieki parasti lieto cildenu, pacilātu jūtu izteikšanai. Abas aleksandrieša rindas.. savstarpēji atskaņotas.</quote>
          <bibl>Meist 1, 383.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu dzejā aleksandrieti lietojuši J. Sudrabkalns, A. Grigulis, J. Plaudis..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 274.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aleksandrīts:1" sortKey="aleksandrīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aleksandrīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aleksandrīts:1/1" n="1">
        <def>Berila paveids - smaragdzaļš dārgakmens, kas mākslīgā apgaismojumā iegūst sarkanīgu nokrāsu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie berilu saimes pieder arī dīvainais akmens - aleksandrīts, kas.. spēj mainīt savu nokrāsu atkarībā no apgaismojuma. No rīta tas ir zaļš, vakarā - aveņsarkans.</quote>
          <bibl>Zv 62, 7, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aleksandrītu atrada.. 1833. gadā Urālos.. un par godu caram Aleksandram II nosauca jauno minerālu viņa vārdā.</quote>
          <bibl>Upīte 1, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alergēns:1" sortKey="alergēns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alergēns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; biol., med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alergēns:1/1" n="1">
        <def>Viela, kas izraisa alerģiju.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alerģija:1" sortKey="alerģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alerģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; biol., med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alerģija:1/1" n="1">
        <def>Organisma palielināts jutīgums pret tam svešu vielu iedarbību.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alerģisks:1" sortKey="alerģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alerģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; biol., med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alerģisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar alerģiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alerģiskas parādības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alerģiska slimība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..prīmulu sugu un šķirņu augi ir klāti ar sīkiem, dzēlīgiem matiņiem, kas satur olbaltumvielu primīnu. Primīns, nokļūstot uz cilvēka ādas, var radīt alerģisko dermatītu (līdzīgs ekzēmai)..</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažiem cilvēkiem ir paaugstināta jutība pret medu,.. jo tā ietekmē rodas īpatnējas,.. alerģiskās reakcijas, kas izpaužas nātrenes, nelabuma sajūtas un vēl citu parādību veidā.</quote>
          <bibl>Ves 59, 9, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ālēties:1" sortKey="ālēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ālēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ālēties:1/1" n="1">
        <def>Izturēties nesavaldīgi, trokšņaini, arī nepieklājīgi, aizskaroši.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vecais Ronis pa dzīvokli ālējās, kā pusi prāta pazaudējis. Kad izgāja veikalā un lādējās tur, dēla sunīšanu istabā turpināja māte..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 821.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi Gulbiene sāka gaudot, augstu kā vilku māte pacēlusi balsi. "Ko nu ālējies," Gulbis iebilda "Kaimiņi klausās, domā nezin ko."</quote>
          <bibl>Lācis 1, 465.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai tad man kas kait?" es jautāju vājā balsī. Māte pasmaidīja. "Viņš vēl prasa. Ālējās kā negudrs. Lēca laukā no gultas, gribēja skriet augšā gar sienu, muldēja kaut ko.."</quote>
          <bibl>Paegle 4, 326.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ālēties:1/1/1" n="1">
          <def>Prieka, enerģijas pārpilnībā izturēties, skaļi un neapvaldīti.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Nu, maršēsim kopsolī!" iesaucās Mirdza, atlaizdama Ērika elkoni. "Tā: viens, divi!.." viņa spēra garus soļus, bet Ēriks apstājās un ļāva Mirdzai ālēties vienai pašai.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 417.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet ko viņš varēja darīt, ka prāts tam nesas uz vieglprātībām?.. Gribējās ālēties un vienam pašam visu pasauli piekliegt.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 278.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alfa:1" sortKey="alfa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alfa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alfa:1/1" n="1">
        <def>Grieķu alfabēta pirmais burts (A, α).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alfabētisks:1" sortKey="alfabētisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alfabētisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alfabētiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alfabētisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas sakārtots pēc alfabēta. Tāds, kas saistīts ar alfabētu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alfabētisks saraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alfabētiskais katalogs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alfabētiskais rādītājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakārtot alfabētiski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šķirstīju iegareno [piezīmju] grāmatu. Te viss bija pierakstīts stingrā alfabētiskā kārtībā.</quote>
          <bibl>A Grigulis 12, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..attēli [albumā] izvietoti pēc autoru uzvārdiem alfabētiskā secībā.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alfabēts:1" sortKey="alfabēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alfabēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alfabēts:1/1" n="1">
        <def>Kādā valodā lietojamo burtu kopums noteiktā secībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grieķu alfabēts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latīņu alfabēts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu alfabēts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alfabēta burti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakārtot pēc alfabēta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakārtot alfabēta secībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Jautrie burti" - tāds nosaukums greznos grāmatiņu, kas pirmskolniekus iepazīstinās ar alfabētu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms skolēniem jāapgūst latīņu alfabēta lielo burtu rakstība [tehniskajā rakstā], tad mazo burtu.. rakstība, pēc tam krievu alfabēts.</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 10, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alga:1" sortKey="alga" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alga</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alga:1/1" n="1">
        <def>Maksa, atlīdzība par darbu (pēc noteiktas likmes vai līguma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dienas alga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēneša alga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gabaldarba alga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā alga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algas likme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algas izmaksa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algas diena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parakstīties algu sarakstā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemt algu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paaugstināt algas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādnieka darba algu.. aprēķina par nostrādāto laiku pēc tarifa likmes, kas noteikta saskaņā ar strādnieka kategoriju.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bija kalps kā daudzi citi, 18 stundu dienā strādāja saimniekam, saņemdams algu, par ko varēja nopirkt pāri zābaku, tabaku pīpei un pulveri medību šautenei.</quote>
          <bibl>Paegle 4, 262.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds darbs, tāda alga.</quote>
          <bibl>LSP (N) 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alga:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atalgojums par paveikto. Atzinība, pateicība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ir pasaulē alga, jaukāka par zeltu.. - proletāriskais paldies, veļas mazgātāju un vagonbūvētāju.. nemākslotais rokasspiediens un miklā acs..</quote>
          <bibl>Grīziņš 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..slimnieka atveseļošanās [ārstam] ir labākā alga, lielākais gandarījums!</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 1, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algādzis:1" sortKey="algādzis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algādzis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dža, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">algādze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -džu, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algādzis:1/1" n="1">
        <def>Strādnieks (muižā, zemnieka saimniecībā), kas strādā par dienas, nedēļas vai mēneša algu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salīgt algādzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieņemt algādzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kļūt par algādzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā dienas strādnieks un algādzis Kaija iet savā darbā. Algādzim jāraugās, kā viņu lai mazāk izdzen, kā viņš savu dienu lai vieglāk palaiž.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kur četriem cilvēkiem jāgādā par apģērbu, tur pastāvīgi nevar būt pie lauka darba, labi, ja pa vislielāko darba laiku tai atlika vaļas iet par algādzi, par dienas strādnieci.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 232.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas tad algādzim par bēdu, kad tik diena vakarā.</quote>
          <bibl>LSP (N) 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/algādzis:1/2" n="2">
        <def>Algotnis (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runāja, ka citos novados pulcējoties apbruņoti kungu kārtas ļaudis.. Netrūkstot arī kungiem uzticamu sulaiņu, suņu piķieru un citu baronu algādžu, kas turoties kungu pusē.</quote>
          <bibl>Branks 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Savienības tautu armija.. iznīcināja pasaulē hitleriešu un to algādžu ordas, mēs atgriezāmies galīgi sagrautā un izpostītā dzimtenē.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 304, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algebra:1" sortKey="algebra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algebra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algebra:1/1" n="1">
        <def>Matemātikas nozare, kas pētī darbības ar vispārīgiem lielumiem neatkarīgi no to skaitliskās vērtības. Attiecīgais mācību priekšmets.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algebras speciālists.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algebras formulas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algebras mācību grāmata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algebras stunda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atrisināt algebras uzdevumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..algebrā diviem vienādojumiem iznākušas pavisam citas atbildes nekā grāmatā. Ak, šī algebra...</quote>
          <bibl>Pad J 59, 240, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai varētu aprakstīt domāšanas likumus matemātikas valodā, tika izstrādātā loģikas algebra, kura pēc tam pārveidojās tagad plaši attīstītajā matemātiskajā loģikā, kas kļuva par teorētisko bāzi loģiskajām mašīnām.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 9, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algebrisks:1" sortKey="algebrisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algebrisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">algebriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algebrisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar algebru, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algebriski skaitļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algebriska izteiksme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algebrisks vienādojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzdevums risināms algebriski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algebriska sistēma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algoloģija:1" sortKey="algoloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algoloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algoloģija:1/1" n="1">
        <def>Botānikas nozare, kas pētī aļģes.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algoritmisks:1" sortKey="algoritmisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algoritmisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algoritmisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar algoritmu, tam raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algoritmiska metode.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algoritms:1" sortKey="algoritms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algoritms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algoritms:1/1" n="1">
        <def>Pēc stingri noteiktiem likumiem izdarāmu aprēķinu, darbību sistēma kāda rezultāta sasniegšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saknes vilkšanas algoritms.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algot:1" sortKey="algot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>neakt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Saistīt darbā, maksājot noteiktu atlīdzību, algu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algot kalpu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algot kalponi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algot ganu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tad man jāņem algādzis. Un ar ko lai viņu algoju?</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 380.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veikals nebija tik liels un ienesīgs, lai varētu algot liekus kalpotājus.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stūris pats nevadīja savu automašīnu - sākumā viņš algoja šoferi, pēc tam braukt iemācījās [dēls] Ēvalds.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 126.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/algot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pateikties (par ko), atlīdzināt (kādu pakalpojumu ar laipnību vai citu pakalpojumu). Atalgot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kolhozs "kopdarbs" pirmais rajonā uzsāka siena pļauju...Jā, vitamīni "Kopdarbā" neiet zudumā, jo ļaudis pārliecināti, ka viena saules diena ziemas nedēļu algo.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 143, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Šurp tauri! Kāp zemē! Ciet klusu! Tu glābsi sev dzīvību! Mēs algosim tevi ar zeltu, Ar godu, ar brīvību!"</quote>
          <bibl>Blaumanis VI, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algotnis:1" sortKey="algotnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algotnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algotnis:1/1" n="1">
        <def>Profesionāls karavīrs, kas kalpo tam, kurš vairāk maksā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algotņu armija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Muižnieku algotie stražņiki un kazaki uzbruka ļaudīm un visur meklēja nemierniekus. Bet jaunieši apvienojās pulciņos un uzsāka cīņu ar muižnieku algotņiem, kas siroja apkārt laupīdami un slepkavodami.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 318.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..labprātīgi neviens varmāka, neviens bagātnieks nepadodas, miljardieri, koloniju budži raida cīņā visus savus algotņus un spiegus..</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>1961. gada aprīlī, kad ASV imperiālistu algotņi iebruka Kubā, Brazīlijas pilsētās sākās progresīvo spēku masveida demonstrācijas.</quote>
          <bibl>Zv 64, 6, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/algotnis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>niev.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kas aizstāv cita intereses nevis aiz pārliecības, bet atalgojuma, savtīgu iemeslu dēļ.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] māca neatlaidīgu modrību, kas nedrīkst atslābt ne mirkli, lai mazāk posta pagūtu nodarīt nodevēji un spiegi, imperiālistu algotņi.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 50, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..baņķieru algotņi ar vislielāko cinismu un nežēlību turpināja.. asiņainās tradīcijas.</quote>
          <bibl>Vēstis 52, 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sacelšanās armija.. sagrāva moderni bruņotos kontrrevolucionāru algotņus..</quote>
          <bibl>Liesma 64, 12, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/algots:1" sortKey="algots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">algots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/algots:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas strādā par atlīdzību (parasti par algu). Divd. → algot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algots strādnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algots kalpotājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algotais personāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algots darbaspēks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/algots:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas tiek veikts par atlīdzību, parasti par algu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algots darbs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alianse:1" sortKey="alianse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alianse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alianse:1/1" n="1">
        <def>Savienība, apvienība, kurā ietilpst valstis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noslēgt aliansi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[prezidents] runāja par to zemju aliansi, kas uzticīgas vispārējam mieram..</quote>
          <bibl>Lit M 62, 13, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alibi:1" sortKey="alibi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alibi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>nelok., v.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alibi:1/1" n="1">
        <def>Apstāklis, kas pierāda apsūdzētā, aizdomās turētā nevainību: viņa atrašanās citā vietā tai laikā, kad izdarīts noziegums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pierādīt savu alibi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aligators:1" sortKey="aligators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aligators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aligators:1/1" n="1">
        <def>Krokodilu kārtas dzīvnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīnas aligators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemeļamerikas aligators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aligatora lielums [Ķīnā] ir ievērojams: tas sasniedz līdz 2,5 metru garumu, bet, kaut arī ir Nīlas krokodila radinieks, cilvēkam un lopiem neuzbrūk.</quote>
          <bibl>Zv 57, 9, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alimentārs:1" sortKey="alimentārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alimentārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alimentārs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atkarīgs no uztura, saistīts ar uzturu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alimentārā mazasinība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alimenti:1" sortKey="alimenti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alimenti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alimenti:1/1" n="1">
        <def>Materiāls pabalsts, eksistences līdzekļi, kas saskaņā ar likumu jādod kādai personai sakarā ar ģimenes vai adopcijas attiecībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maksāt alimentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieprasīt alimentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alimentu maksātājs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āliņģis:1" sortKey="āliņģis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āliņģis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ģa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āliņģis:1/1" n="1">
        <def>Aizsalušu ūdeņu (upju, ezeru u. tml.) ledus kārtā mākslīgi radīts caurums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cirst āliņģi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smelt ūdeni no āliņģa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis bij nodarbojušies ar āliņģu ciršanu un tīklu laišanu ūdeni, un neviens no viņiem nebij pamanījis, ka ledus no jūrmalas bij sācis virzīties projām.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zivju slāpšanu [zem ledus] vismaz daļēji var novērst, izcērtot āliņģus.</quote>
          <bibl>Spuris 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nosviestās bumbas izrāva ledū milzīgus āliņģus, kurus steidzīgi vajadzēja nožogot, lai tajos neiegāztos mašīnas.</quote>
          <bibl>Grīva 4. 422.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alises:1" sortKey="alises" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alises</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, vsk. alise, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alises:1/1" n="1">
        <def>Nelieli krustziežu dzimtas lakstaugi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jūrmalas alises.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kausainās alises.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tuksneša alises.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alises.. ieteicamas dažādu puķu dobju apmalēm. Zied sīkiem, smaržīgiem ziediņiem līdz vēlam rudenim.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprīļa beigās un maijā sēj tās vasaras puķes, kas uzzied pēc 8-12 nedēļām, kā alises, cilpenes..</quote>
          <bibl>PL Siev 60, 4, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aliterācija:1" sortKey="aliterācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aliterācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aliterācija:1/1" n="1">
        <def>Stilistisks paņēmiens (daiļdarbā) - vienādu līdzskaņu atkārtošanās (strofā, pantā, frāzē u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..uzmanību saista tik raksturīgā līganā aliterācija (ar "1" sākas arī visas 14 dziesmiņas rindas!).</quote>
          <bibl>Lit M 56, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aliterācijas sastopamas arī daiļdarbu nosaukumos: "Zaļā zeme", "Gaismas gadi", "Laika lielums", "Teiku tīklā", "Trauslā traukā"..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 234.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alizarīns:1" sortKey="alizarīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alizarīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tikai vsk.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alizarīns:1/1" n="1">
        <def>Krāsviela, ko iegūst no madaru saknēm vai izgatavo sintētiski.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alizarīna krāsas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkains:1" sortKey="alkains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alkaini</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kurā izpaužas alkas, vēlēšanās, ilgas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkains nemiers.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkainas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, bērzs - iespiests starp divu mūra namu sienām, tiecas izstīdzēt līdz tam brīvajam zilumam, kas mirdzošs paveras augstu virs viņa galotnes. Cik liels un alkains tomēr dzīvības spēks!</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi ilgs un alkains dzērvju kliedziens Dziļi, dziļi nodrebēt liek sirdij.</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jā, dzīvi Dzeruks mīlēja aikaini, ar visu sirdi un dvēseli..</quote>
          <bibl>Grīva 4, 221.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ieva iepazinās ar cilvēkiem, būdama glīta diezgan, lai iepatiktos; viņas rokai siltā pavasara vakarā pieskārās cita cilvēka pirksti, aikaini un maiguma gaidu pilni.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkaloīds:1" sortKey="alkaloīds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkaloīds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkaloīds:1/1" n="1">
        <def>Slāpekli saturoša organiska viela, kurai ir bāziskas īpašības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkaloīdu savienojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Opijs satur ap 30 alkaloīdu - morfīnu, kodeīnu,.. narkotīnu u. c.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 289.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[bārbeles] saknēs un mizā ir alkaloīds berberīns, ko lieto kā asins apturēšanas līdzekli.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 102, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galvenā kaitīgā viela, kas atrodas [tabakas] dūmos,.. ir alkaloīds nikotīns. Tas galvenam kārtām iedarbojas uz nervu sistēmu, mazās devās to uzbudinot, lielās - tās darbību apspiežot.</quote>
          <bibl>Ves 63, 12, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkans:1" sortKey="alkans" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkans</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alkani</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkans:1/1" n="1">
        <def>Rijīgs, nepiepildāms (ēšanā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[zirgs] pieklupa sienam tik rijīgi, it kā visu vezumu gribētu sagrābt, piekampa pilnu muti,.. sāka malt žokļiem tik alkani, kā savu mūžu sienu neredzējis.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pār zemi pārlaidās pāri Melns mākonis valguma - Un alkanā zeme kāri Pēc viņa dvašoja..</quote>
          <bibl>Rainis I, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alkans:1/2" n="2">
        <def>Alkains.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja tev ir darba mīlestība, ja tu tik alkani mīli to zemes gabaliņu, kas tev zem kājām, tad tu vari visu iegūt, visu sasniegt.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Es nevienu citu nemīlu un negribu. Es gribu tikai Pēteri!" Adelīnas balss bija pavisam alkana..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 237.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkanums:1" sortKey="alkanums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkanums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkanums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → alkans (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Badīga suņa alkanums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkas:1" sortKey="alkas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. alka, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkas:1/1" n="1">
        <def>Spēcīga, kaislīga vēlēšanās, lielas ilgas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zināšanu alkas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laimes alkas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāluma alkas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Just alkas pēc laimes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pakalns: Un man tik mežonīgi gribējās dzīvot. Un man gribējās gandrīz kliegt aiz dzīves alkām...</quote>
          <bibl>Zālīte 3, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upe par sevi mierīga, bet tās plūdums slēpa sevī savādas, vārdā nenosaucamas alkas. Daudz vēlāk Jorens saprata: jūra. Visas upes ietek jūrā, katra ūdens lāse ilgojas jūras plašuma.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šai laikā viņš [zelta meklētājs] apstaigāja daudzas izmantotās zelta vietas, kas vēl šodien.. satrauc vientiesīgos laimes tīkotājus bagātības alka.</quote>
          <bibl>Lācis III, 566.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cilvēka dvēsele nekad nepārstāj alkt skaistuma, un, kamēr pastāv šīs alkas,.. nekādas bēdas, nekāds grūtums un posts nespēj cilvēku nomākt..</quote>
          <bibl>PL Siev 58,7, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkata:1" sortKey="alkata" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkata</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -as, v. dat. -am, s. dat. -ai, kopdz.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkata:1/1" n="1">
        <def>Nepieticīgs, nesātīgs cilvēks. Rīma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas jau ir pēdējais alkata.</quote>
          <bibl>ME I, 67.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkatains:1" sortKey="alkatains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkatains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alkataini</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkatains:1/1" n="1">
        <def>Alkatīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkatains skatiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raudzīties alkataini.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vera alkataini tiecās pēc mantas. Tai šķita, ka vienmēr par maz, ka vajag vēl un vēl...</quote>
          <bibl>Purs 1, 156.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..liekas - pagājuši gadu desmiti no tās dienas, kad liesmas alkataini aprija Jelgavā namu pēc nama.</quote>
          <bibl>Zv 50, 1, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkatība:1" sortKey="alkatība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkatība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkatība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → alkatīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme. Nepiepildāmība. Negausība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Neizmērojama alkatība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iedegties alkatībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..postoša ir alkatības liesma, tā ārda sirdi, cilvēks tad aklā naidā vēršas pret katru, kas neļauj tam raust bagātības.</quote>
          <bibl>Zv 57, 6, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkatība arvien vairāk pārņem viņa [zeltraktuvju īpašnieka] dvēseli, kļūst par viņa darbības vienīgo dzinējspēku. Viņa mērķis - iegūt arvien vairāk zelta, kļūt par visas Sibīrijas valdnieku.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 60, 5, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [Zaļga] šausmās gandrīz zaudējis prātu, bet pat nāves priekšā nevar atteikties no alkatības: grib ieraut no cilvēkiem, kas iet bojā badā un nespēkā..</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 76, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkatīgs:1" sortKey="alkatīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkatīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alkatīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkatīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam nekad nav diezgan, kas cenšas iegūt arvien vairāk un vairāk. Nepiepildāms. Negausīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsdienu cilvēks jau iekarojis gaisa jūru, bet tā prāts savos meklējumos ir negausīgs, alkatīgs. Šodien viņa mērķis - starpplanētu telpa.</quote>
          <bibl>Zv 58, 18, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/alkatīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Portfelis nokrita uz grīdas, un bandīts.. alkatīgā kustībā noliecās un tvēra gaidāmos tūkstošus.</quote>
            <bibl>Eglons 1, 80.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kā viņa atplaukst, kāds viņai alkatīgs pārsteigums, kā pirksti drebuļo kārā tīksmē, pielaikojot spoguļa priekšā dārgo tērpu..</quote>
            <bibl>Lācis III, 458.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..uzliesmoja uguns, un liesmas alkatīgi uzšāvās līdz pat jumtam.</quote>
            <bibl>Branks 1, 80.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkatīgums:1" sortKey="alkatīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkatīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkatīgums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināti īpašība → alkatīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme. Alkatība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlēšanās alkatīgums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkoholiķis:1" sortKey="alkoholiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkoholiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alkoholiķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkoholiķis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas bieži un pārmērīgi lieto alkoholiskus dzērienus. Dzērājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Hronisks alkoholiķis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkoholiķu ārstēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusčetros iznāca viens [darbu uzraugs ostā].. Sarkanu alkoholiķa seju, aizpampušām acīm.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paģirās, grūtsirdības lēkmē, neredzēdams izeju no sava stāvokļa, alkoholiķis var pat mēģināt izdarīt pašnāvību.</quote>
          <bibl>Rīgas B 66, 179, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkoholisks:1" sortKey="alkoholisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkoholisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkoholisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas satur alkoholu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tējai var pieliet arī alkoholiskus dzērienus - rumu, konjaku, vīnus vai degvīnu.</quote>
          <bibl>Zv 53, 24, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkoholisms:1" sortKey="alkoholisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkoholisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkoholisms:1/1" n="1">
        <def>Alkoholisku dzērienu bieža un pārmērīga lietošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkoholisma sekas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir pienācis laiks aktīvāk izvērst cīņu.. pret pārmērīgu un sistemātisku alkoholisku dzērienu lietošanu. Alkoholismu mēs saņēmām kā buržuāziskās sabiedrības mantojumu - šodien tam vairs nav sociāla pamata mūsu zemē.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 59, 12, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkoholismu un dzeršanu var un vajag iznīdēt.</quote>
          <bibl>Ves 63, 9, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/alkoholisms:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>med.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Slimīgs stāvoklis, slimība, ko rada pārmērīga alkoholisko dzērienu lietošana.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sistemātiska alkoholisku dzērienu lietošana.. rada hronisku organisma saindēšanos ar alkoholu, kas kļūst par cēloni dažādām ļoti nopietnām slimībām; ..pati smagākā - hronisks alkoholisms.</quote>
            <bibl>Jaun Gr 59, 12, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkohols:1" sortKey="alkohols" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkohols</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkohols:1/1" n="1">
        <def>Bezkrāsains, viegli gaistošs, reibinošs šķidrums. Etilalkohols, etilspirts, vīna spirts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spirtu jeb alkoholu lieto medicīnā ādas, kā arī instrumentu dezinfekcijai.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 142, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ka alkohols ir inde un ka cilvēki, kas lieto reibinošus dzērienus, sevi saindē, tas šodien ir vispār zināms fakts.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 57, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/alkohols:1/1/1" n="1">
          <def>Spirta dzēriens.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apreibināties ar alkoholu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa acis bija gurdenas, skatiens gļēvs - tā smaidīja piedzērušie. Un, kad viņš panāca tuvāk, alkohola un tabakas smaka bija stipri jūtama.</quote>
            <bibl>Lācis 4, 360.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Beidzot viņu [slimnieku ārstēšanās procesā] pārņem tāds riebums pret alkoholu, ka viņš pat degvīna smaku vairs nevar ciest.</quote>
            <bibl>Zv 57, 5, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alkohols:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Organisku savienojumu grupa, kuru sastāvā ir ogleklis, ūdeņradis un skābeklis. Spirti.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkovs:1" sortKey="alkovs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkovs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; arhit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkovs:1/1" n="1">
        <def>Padziļinājums istabas sienā, niša (parasti gultas novietošanai).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alksme:1" sortKey="alksme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alksme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; poēt.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alksme:1/1" n="1">
        <def>Alkas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Patiktu jau Pīterim tas [dēlus skolot] tīri labi, bet nav naudas. Bez tam zemes alksme. Taisni deg krūtīs... Un Pīteris izšķīrās par labu zemei.</quote>
          <bibl>Niedre 1, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alksnājs:1" sortKey="alksnājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alksnājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alksnājs:1/1" n="1">
        <def>Alkšņiem apaugusi vieta. Alkšņu mežs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Norā saaudzis biezs alksnājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Glūdu ganību alksnājā aiz pārplūdušās lejas ieūjinājās ganu Jūzis.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ik pēc posma mainījās.. alksnājs ar izretinātu priedulāju..</quote>
          <bibl>Niedre 13, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gandrīz visi, kas gāja vai jāja cauri alksnājam, pusbalsī dziedāja: "Ai, dzīve, dzīve, ai, alkšņi, alkšņi..."</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alksnene:1" sortKey="alksnene" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alksnene</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alksnene:1/1" n="1">
        <def>Sarkanbrūna ēdamā sēne ar sīvu, baltu sulu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alksnene.. Cepurīte sarkanbrūna, zīdaini šķiedraina.. Sula balta vai bezkrāsaina, ļoti sīva. Aug vasarā un rudenī ļoti bieži mūsu skuju koku mežos, purvu malās.</quote>
          <bibl>E Pētersons 1, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Toties [mežā] sēņu daudz. Gan sārtās bērzlapītes, brūnās alksnenes, dzeltenās gailenes un rudmieses.</quote>
          <bibl>Osiņa 1, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alksnene nav izvēlīga sēne. Tā atrodama arī tad, kad citas sēnes klimatisko apstākļu dēļ neaug.</quote>
          <bibl>A Balodis 1, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alksnis:1" sortKey="alksnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alksnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alksnis:1/1" n="1">
        <def>Bērzu dzimtas koks vai krūms ar ieapaļām, zobotām lapām un spurdzēs sakārtotiem ziediem (piemēram, melnalksnis, baltalksnis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līks alksnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkšņa miza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkšņu spurdzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkšņu audze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cirst alkšņus malkai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaļokšņi melnie alkšņi stāv gar abām pusēm [upei], ļaudami ūdenim plivināt savas sarkanās sakņu bārkstis.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māriņa beidza šūt savu alkšņu mizās krāsoto.. kleitu, ko ziemā bija noaudusi.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 56.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkšņains:1" sortKey="alkšņains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkšņains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkšņains:1/1" n="1">
        <def>Alkšņiem apaudzis, pieaudzis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkšņaini krasti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkšņaina grava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvanu kalnu pār Vaidavas alkšņaino gultni varēja no Lūzuma mājiņas redzēt.</quote>
          <bibl>Laicens I, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkt:1" sortKey="alkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>alkstu, alksti, alkst, pag. alku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkt:1/1" n="1">
        <def>Spēcīgi, kaislīgi vēlēties, ilgoties, tiekties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkt brīvības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alkt pēc laimes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neviens taču mani nebij spiedis iet pie tik veca vīra. Es pati biju kārojusi saimnieces vārda un brīvības, pēc kā alkst katra kalpone.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 292.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienmēr kaut kas nāk par agru, cits nokavējas, bet ilgotais, alktais, gaidītais, - tā nav pavisam.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 187.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spīdola [Lāčplēsim]: Pēc manis tev slāpt un salkt; Un kad būsi aizelsies, smacis: Pacel acis, pacel acis! Pēc manis vēl karstāk tev degt un alkt.</quote>
          <bibl>Rainis VII, 207.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..beidzot naktī tveicīgā vai saltā Uz Marsu Zemes gudrie sūtņi trauks - Un tā būs sastapšanās, senus mūžus alktā.</quote>
          <bibl>Brīdaka 1, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alktin:1" sortKey="alktin" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alktin</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alktin:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā ar verba "alkt" formām izsaka darbības intensitātes pastiprinājumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pieprasījumi pēc papīra bija milzīgi. Ļaudis alktin alka pēc iespiesta vārda, pēc jaunām idejām.</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alkums:1" sortKey="alkums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alkums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alkums:1/1" n="1">
        <def>Alkas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [tēvi un mātes] mīlēja mūs tā, kā mīl pēdējo dzīves pilienu mirējs, - ar sāpēm un alkumu.</quote>
          <bibl>Kadiķis-Groznijs 1, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvērīgā alkumā izpostīdams tūkstošas rāmas, klausīgas un miermīlīgas ģimenes,.. kapitālisms bij izaudzējis vienu vienīgu jaunu dzimtu, naida un nemiera pilnu..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 792.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alķīmija:1" sortKey="alķīmija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alķīmija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alķīmija:1/1" n="1">
        <def>Viduslaikos - fantastiska gudrības akmens meklējumi, lai ar tā palīdzību pārvērstu vienkāršus metālus dārgmetālos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms modernās ķīmijas cilvēki nodarbojās ar alķīmiju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alķīmiķi nezināja ķīmisko reakciju pastāvīgos likumus..</quote>
          <bibl>Bērn 49, 2, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kas tur [grāmatā] ir par lietām? Alķīmija vai melnā maģija?" Meistars jautāja. "Gribi zeltu taisīt?"</quote>
          <bibl>Lācis IV, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alķīmiķis:1" sortKey="alķīmiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alķīmiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alķīmiķis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar alķīmiju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viduslaikos alķīmiķi veltīgi centās atrast iespēju pārvērst zeltā dažādus materiālus: akmeni, koku, dzelzi..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 9, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Toms laboratorijas tumsā stāstīja Ievai dīvainus stāstus par seno alķīmiķu gudrībām.., ar kuru palīdzību var pagatavot gudrības akmeni, mēness akmeni.., nemaz jau nerunājot par zeltu..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad iespējams īstenot alķīmiķu seno sapni - pārvērst vienu ķīmisko elementu citā.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 4, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/allahs:1" sortKey="allahs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">allahs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/allahs:1/1" n="1">
        <def>Musulmaņu dievs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pielūgt allahu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neviens nezina, cik nelaimju pārcietusi šī vienkāršā Jemenas sieviete. Kopš agras bērnības viņai mācīja padevīgi pakļauties allaha gribai un ciest, tikai ciest...</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 148. 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Allahs ir liels," noteica mulla.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 119, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/allaž:1" sortKey="allaž" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">allaž</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/allaž:1/1" n="1">
        <def>Vienmēr, pastāvīgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts bij itin silta, klusa un auglīga kā jau allaž pēc pērkona lietus.</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rudzi auga lieliski, Silagaiļu pavieglajā zemē tie allaž padevās..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 700.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja labu padomu allaž diezgan un tie lēti aizsniedzami, tad sāk tiem neklausīt...</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Allaž nopietnais, sevī noslēgtais igaunis sēdēja sakņupis kaktā ar grāmatu rokā..</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/allažība:1" sortKey="allažība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">allažība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/allažība:1/1" n="1">
        <def>Vienmuļība, ikdienība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dzīve diendienā rada lieliskus daudzveidības paraugus! Krāšņais, žilbi spožais mijas ar vārām atēnām, teiksmainais nemanot ieslīd dienišķajā allažība.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 19, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pār tevi dienas allažība Kā upe lēni aizrit pāri..</quote>
          <bibl>Rainis II, 239.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/allažiņ:1" sortKey="allažiņ" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">allažiņ</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/allažiņ:1/1" n="1">
        <def>Allaž.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Mārtiņš, kā jau pienākas nozvejas meistaram, allažiņ ir tur, kur kādam iet grūtāk vai kas aizķeras.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 141.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/almanahs:1" sortKey="almanahs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">almanahs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/almanahs:1/1" n="1">
        <def>Literāru vai zinātnisku sacerējumu krājums (ko apvieno kāda kopīga pazīme, piemēram, temats, žanrs).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Literārs almanahs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauno autoru almanahs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Modernās dzejas almanahs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teātra almanahs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visnozīmīgākais [grāmatizdevēja] Ozola devums mūsu literatūrai ir pirmais latviešu almanahs.. - jaunu oriģināldarbu krājums "Jauna raža".</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu padomju skatuves mākslai ir plaša tribīne - almanahs "Teātris un dzīve" ..Arvien mazāk almanaha lappusēs atrodam avīžnieciska rakstura sacerējumu, arvien vairāk - padomu, pētījumu..</quote>
          <bibl>Māksla 61, 4, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alnis:1" sortKey="alnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>aļņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alnis:1/1" n="1">
        <def>Lielākais briežu dzimtas dzīvnieks ar garām kājām un platiem, zarotiem ragiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aļņa ragi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aļņu telēns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Medīt aļņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Barības ziņā alnis ir ļoti pieticīgs; pārtiek no lapām, jauniem zariem.. un koku pumpuriem..</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klajumiņā parādījās meža skaistulis alnis ar vareniem lāpstveida ragiem.</quote>
          <bibl>Zv 57, 11, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alnis ir lielu, mitru un aizaugušu mežu apdzīvotājs, mīl ūdensbaseinu un purvu tuvumu. Plato nagu dēļ alnis neiegrimst arī staignās vietās.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aloģisks:1" sortKey="aloģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aloģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a; -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aloģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aloģisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas satur aloģismu, tāds, kas pamatots uz aloģismu. Neloģisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aloģisks spriedums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aloģisms:1" sortKey="aloģisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aloģisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aloģisms:1/1" n="1">
        <def>Spriedums, kas ir pretrunā ar loģikas likumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aloģisms, jēdzienu neloģisks saistījums teikumā, ir viens no plaši sastopamiem komiskās izteiksmes līdzekļiem autora valodā..</quote>
          <bibl>Kar 55, 10, 93.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aloģismi bieži tiek veidoti uz svešvārdu nepareiza, pārprasta lietojuma pamata.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 172.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aloje:1" sortKey="aloje" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aloje</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aloja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aloje:1/1" n="1">
        <def>Alveja.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sukulenti augi ar dzeloņainām lapas malām ir alojes.. Dažas sugas Āfrikā izveido necaurejamus, dzeloņainus biezokņus, pie tam atsevišķi augi ir neliela, zaraina kociņa izskatā.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 388.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alojes.. bieži audzē istabā. Tām ir biezas, sulīgas lapas, kuras tautas medicīnā lieto rētu aizdziedēšanai..</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 158.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..alojēm, agavēm un daudziem citiem istabas augiem savā dzimtenē izveidojas ziedi, bet pie mums istabā tie nezied.</quote>
          <bibl>Švinka 1, 210.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aloties:1" sortKey="aloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aloties:1/1" n="1">
        <def>Kļūdīties, maldīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti aloties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūgti aloties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, lietas sīki nepārzinādams, cilvēks var nejauki aloties.</quote>
          <bibl>Saulietis XIV, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Bet kad tu vienu cilvēku esi cienījis un apbrīnojis, turējis viņu par savu ideālu un tad rūgti alojies - Tad grūti paturēt mierīgas asinis..."</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 1023.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Es alojos, tauta! Tā neesi tu, Tie smalkie ļaudis Tur kūleņus met, Un reibums streipuļo Melnos svārkos..</quote>
          <bibl>Rainis I, 351.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpa:1" sortKey="alpa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as; parasti dsk. instr.: alpām, s., arī dsk. instr.: alpiem, v.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpa:1/1" n="1">
        <def>Jonis, brāzma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet notikumi un pārdzīvojumi [kara laikā] nenāk dozētās devās, tie alpām gāžas pār galvu, skalo, rauj līdzi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 287.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liekas, - vēja alpu nestas, Tālas dienas ciemos nāk..</quote>
          <bibl>Jauno v 56, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks bija rudenīgi vēss, nemīlīgs, alpiem uzpūta tik mikls vējš, ka likās - tūlīt līs.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 201.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpaks:1" sortKey="alpaks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpaks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpaks:1/1" n="1">
        <def>Sudrabots vara, niķeļa un cinka sakausējums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alpaka karotes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alpaka naži.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alpaka etvija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpinārijs:1" sortKey="alpinārijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpinārijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpinārijs:1/1" n="1">
        <def>Akmeņdārzs, kurā galvenokārt audzē kalnu (alpīnos) augus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izveidot alpināriju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnos starp klintīm aug augi, kas ir pieticīgi, kas vārda tiešā nozīmē spēj augt uz akmens. Šādus augus izmantos alpinārija veidošanā..</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 248, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daiļdārznieka vadībā ierīkos alpinārijus, zālienus, ūdensbaseinus..</quote>
          <bibl>Pad J 68, 33, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpīnisms:1" sortKey="alpīnisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpīnisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpīnisms:1/1" n="1">
        <def>Sporta veids - kāpšana grūti pieejamās, augstās kalnu virsotnēs, pārgājieni augstos kalnos u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alpīnisms - tas ir drosmīgo un vīrišķīgo sports, kurā bieži vien ceļš uz uzvarām saistīts ar dzīvības briesmām.</quote>
          <bibl>Zv 59, 2, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reti kāds sporta veids ir tik skaists un romantisks kā alpīnisms. Stāvas klinšu sienas, dziļas aizas un klinšu plaisas pārvar kalnākāpējs, lai tikai nokļūtu līdz galotnei..</quote>
          <bibl>Zv 57, 19, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpīnists:1" sortKey="alpīnists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpīnists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alpīniste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpīnists:1/1" n="1">
        <def>Sportists, kas nodarbojas ar alpīnismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alpīnistu nometne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekarot.. virsotni nebija viegli. Uz to devās seši pieredzējuši alpīnisti.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 227, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..smaile.. saņēma alpīnistes neviesmīlīgi. Sportistēm pēkšņi uzbruka drausmīga sniega vētra.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 269, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažādu zemju alpīnisti vairākkārt centušies sasniegt pasaules augstāko vietu - Džomolungmu [Everestu]..</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 80, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpīns:1" sortKey="alpīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpīns:1/1" n="1">
        <def>Alpu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alpīnā josla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alpīnās pļavas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Subalpīnās pļavas [Kaukāza kalnos] nomaina alpīnie zālāji.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alpīnie kalnāju augi pieraduši augt pilnā saulē, labi drenētā, trūdvielām bagātā augsnē.</quote>
          <bibl>DD 60, 7, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alpu:1" sortKey="alpu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alpu</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alpu:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas augstu kalnos, tāds, kas ir tiem raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alpu ganības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sākas alpu pļavas. Šai augstumā gandrīz cauru gadu ir nakts salnas, tāpēc puķes dienā aug un veidojas, bet naktī sastingst..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 226, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet augstāk [kalnos] nākot, augi mainās: redzamas vai vienīgi tikai sārti baltās alpu rozes un dzeltenās acālijas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 176.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/altāris:1" sortKey="altāris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">altāris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/altāris:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Upurēšanas vieta (parasti paaugstinājuma veidā). Ziedoklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kādreiz elku pielūdzēji lika dieviem uz altāriem.. dažādas dzīvas radības.</quote>
          <bibl>Zv 63, 15, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katram jānes savs upuris uz tēvijas altāra; ko tieši neskāra karš, tam bija pienākums atvieglot kara piemeklēto likteni.</quote>
          <bibl>Lācis III, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..esi tikpat pašaizliedzīgs kā viņi, kas lika uz dzimtenes brīvības altāra savas dzīvības!</quote>
          <bibl>Lit M 56, 3. 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/altāris:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>rel.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Galvenā, svarīgākā, parasti paaugstinātā daļa baznīcās un citās reliģiskā kulta vietās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Altāra glezna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stāvēt pie altāra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas altāris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Var vēl saprast fanātiķi, bet kas lai attaisno zaļoksnēju, garā un miesā veselu cilvēku, kas, pakļaudamies atpalikušu tuvinieku gribai, loka ceļus altāra priekšā?</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1,6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa apslaucīja melni lakoto pianīno - vienīgo mantojumu no tēva, lauku skolotāja. Tas bija istabas altāris, svētākā vieta.</quote>
          <bibl>Birze 1, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alternācija:1" sortKey="alternācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alternācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alternācija:1/1" n="1">
        <def>Skaņu mija vienas saknes vārdos.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alternatīva:1" sortKey="alternatīva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alternatīva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alternatīva:1/1" n="1">
        <def>Nepieciešamība izvēlēties vienu no divām iespējamībām, kuras viena otru izslēdz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atomieroči un raķetes cieši pievirzījuši cilvēci alternatīvai: atbruņošanās un miers vai bruņošanās drudzis, kara.. draudi.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 12, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Citiem vārdiem, alternatīva - miers vai karš mūsu dienās.. nozīmē alternatīvu starp dzīvību, progresu, radīšanu un nāvi, postu, bojā eju.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 18, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katra stunda dārga, jo niecīga nokavēšanās mūs [kuģiniekus] nostādītu traģiskas alternatīvas priekšā - bēgt prom, aizvedot līdzi daļu kravas, vai arī iesalt, varbūt pat līdz nākamajam arktiskajam pavasarim..</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 199.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alternatīva:1/2" n="2">
        <def>Viena no divām iespējamībām, kas savstarpēji viena otru izslēdz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..divu sistēmu līdzās pastāvēšanas princips no vēlamās iespējas pārvērties par absolūtu nepieciešamību, jo šī principa alternatīva ir atomkarš..</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 248, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alternatīva sarunām ir karš..</quote>
          <bibl>Lit M 61, 22, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alternatīvs:1" sortKey="alternatīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alternatīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">alternatīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alternatīvs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas satur alternatīvu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alternatīvs jautājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/altimetrs:1" sortKey="altimetrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">altimetrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/altimetrs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce augstuma mērīšanai (piemēram, lidaparātos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Altimetra skala.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisa balons pacēlās arvien augstāk un augstāk. Altimetrs radīja, ka augstums pārsniedz pusotra kilometra.</quote>
          <bibl>Pad J 68, 188, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rezerves izpletnim augšā bija pierīkota kārbiņa ar hronometru un altimetru.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 55, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/altists:1" sortKey="altists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">altists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">altiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/altists:1/1" n="1">
        <def>Mūziķis, kas spēlē altu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lieliskā altista spēle iepriecinājusi mūsu klausītājus koncertos..</quote>
          <bibl>Māksla 61, 3, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/altruisms:1" sortKey="altruisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">altruisms</orth>
        <pron>altru-isms</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/altruisms:1/1" n="1">
        <def>Pašaizliedzīga gādība par citiem, gatavība uzupurēties citu labā. Pašaizliedzība, nesavtība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Altruisma izpausme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>It visiem Raiņa lugu varoņiem ir raksturīgs cēls ideālisms un altruisms... Visspilgtāk šī Rainim tik dārgā un tuvā doma par atsacīšanos un uzupurēšanos citu labā izpaužas jaunatnei sacerētajā.. lugā "Zelta zirgs"..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns III, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/altruistisks:1" sortKey="altruistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">altruistisks</orth>
        <pron>altru-istisks</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">altruistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/altruistisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar altruismu, tāds, kas izriet no altruisma. Tāds, kas pauž altruismu. Nesavtīgs, pašaizliedzīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Altruistiska rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Altruistiski centieni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkoties altruistiski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Altruistiskajai traģēdijai "Jāzeps un viņa brāļi" Rainis ņēmis vielu no bībeles stāstiem..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns III, 277.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/altruists:1" sortKey="altruists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">altruists</orth>
        <pron>altru-ists</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">altruiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/altruists:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kam raksturīgs altruisms.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alts:1" sortKey="alts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alts:1/1" n="1">
        <def>Zema sieviešu vai bērnu balss.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Samtains alts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziedāt altu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viens aiz sienas dzied mierīgi altā..</quote>
          <bibl>Čaks 5, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ciema pusē atskanēja aizgājēju balsis. Likās, tām cauri es saklausīju Lidijas skaņo altu..</quote>
          <bibl>Birze 1, 121.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/alts:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks, kam ir šāda balss.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Altu grupa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dziesmu uzsāka alti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šovakar mēģinājums altiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Divas meitenes stāv nomaļus [no citiem].. "Brr!" noskurinās viena, sīks soprāniņš. - "Auksti?" jautā alts.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 231, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Patlaban [korī] visās balsīs apmēram līdzvērtīgs materiāls. Sevišķi tomēr iepriecina sonorie alti un basu impozantā pilnskanība..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 50, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alts:1/2" n="2">
        <def>Stīgu instruments, nedaudz lielāks par vijoli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liela nozīme [koncertā] ir.. kamerorķestra sastāvam (2 vijoles, 2 alti, 2 čelli, flauta)..</quote>
          <bibl>Māksla 63, 3, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>It kā pārdomu pilna, bet reizē enerģiski skan vijoļu kāpjošā melodija, kurai tūdaļ pievienojas mierīgs alta gājiens.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 4, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pats Dobelnieku tēvs, pensionārs, spēlē altu..</quote>
          <bibl>Pad J 60, 117, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alts:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk. ģen.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dažu instrumentu nosaukumos - šī instrumenta veids ar zemāku diapazonu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alta rags.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alta klarnete.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alumīnijs:1" sortKey="alumīnijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alumīnijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alumīnijs:1/1" n="1">
        <def>Ķīmiskais elements - viegls, mīksts, sudrabaini balts metāls, kas labi vada siltumu un elektrību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnija rūdas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iegūt alumīniju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnija sakausējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnija apdare.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnija trauki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnija caurules.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnija skārds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alumīnijs! Šo balto, vieglo, izturīgo metālu pamatoti dēvē par XX gadsimta elementu. To izmanto aviācijā un mājsaimniecībā, mēbeļu rūpniecībā, mašīnu un aparātu būvē.</quote>
          <bibl>Zv 62, 4, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Žuburs nolika uz ceļiem alumīnija tējas krūzīti, sildīja pirkstus pie sasilušā metāla..</quote>
          <bibl>Lācis 7, 566.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Jūla ievēroja, ka putnam ap kāja spožs un viegls alumīnija gredzentiņš.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alunīts:1" sortKey="alunīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alunīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alunīts:1/1" n="1">
        <def>Bāzisko sulfātu grupas minerāls. Alauna akmens.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alunīts:1/2" n="2">
        <def>No alumīnija loliļas izgatavots pavediens, kas piešķir drānai spīdumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tekstilkombinātā "Rīgas audums" radīti vairāki audumi ar jaunu struktūru, izmantojot acetātzīdu un sintētisko šķiedru, kā arī alunītu - metāla diegu, kas piešķir drānai skaistu spīdumu.</quote>
          <bibl>Zin T 64, 1,3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alus:1" sortKey="alus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>alus, v.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alus:1/1" n="1">
        <def>Alkoholisks dzēriens, ko parasti gatavo no miežu iesala un apiņiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaišais alus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšais alus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alus muca.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alus kauss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alus raugs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alus darītava.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alus rūpniecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darīt alu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāņiem tika brūvēts alus, un nu staigāja no mutes uz muti liela, zaļa māla krūze, putām pārsegta, rūgteni smaržīga dzēriena pilna.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 2, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zeltzaļās apiņu galvas ņirbēdamas svērās.. lejup, slēpdamas savu saldrūgto smaržu putu pilnajam alum..</quote>
          <bibl>Laicens 2, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikmēr dzēru miežu alu, Līdz kājiņas vairs nenesa..</quote>
          <bibl>LD 19 842.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alutiņš:1" sortKey="alutiņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alutiņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alutiņš:1/1" n="1">
        <def>Dem. → alus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sīki mieži, smalki malu, Saldu taisu alutiņu..</quote>
          <bibl>LD 19 818.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai vecā māmulīt, Tavu saldu alutiņu! Gana dzēru, gana skurbu, Bet galviņa nesāpēja.</quote>
          <bibl>LD 19 477.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alutiņ, bāleliņ, ko darīji vīriņam..</quote>
          <bibl>LTdz III, 4313.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aluviāls:1" sortKey="aluviāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aluviāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; ģeol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aluviāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas radies no upju straumļu sanestām nogulām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aluviālās smiltis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aluviālie nogulumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aluviālie līdzenumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aluviālās augsnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgstošas akumulācijas rezultātā upju lejasgalos izveidojas aluviālie līdzenumi..</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alūvijs:1" sortKey="alūvijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alūvijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alūvijs:1/1" n="1">
        <def>Upju straumļu sanesti nogulumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Palienes alūvijs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upju veidotos nogulumus ģeologi sauc par alūviju jeb aluviāliem nogulumiem..</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upe intensīvi iegraužas pamatiežos, tikai tās gultnē un gar krastiem uzkrājas rupjgraudaini sanesumi - gultnes alūvijs..</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alūvijs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Holocēns.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alva:1" sortKey="alva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alva:1/1" n="1">
        <def>Ķīmiskais elements - sudrabaini balts, mīksts, viegli kūstošs metāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alvas rūda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alvas sakausējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alvas karote.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārklāt ar alvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kausēt alvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienas tonnas alvas iegūšanai raktuvēs jāiegūst, bagātināšanas fabrikās un metalurģiskajās rūpnīcās jāpārstrādā vairāk nekā 300 tonnu rūdas..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 246, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alvas traukā smaržo tēja. Krāsniņā sprakst skali.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alveja:1" sortKey="alveja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alveja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alveja:1/1" n="1">
        <def>Tropu un subtropu augs ar biezām, galīgām lapām, kuras izmanto ārstniecībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aloje jeb alveja ir viena no mūsu parastākajām istabas puķēm. Tā ir vienkāršs augs ar brūngani dzeltenu, zarainu stumbru un garām, resnām, sulīgām lapām, kuru malas parasti klātas ar mīkstiem dzeloņiem...</quote>
          <bibl>Ves 62, 1, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alveola:1" sortKey="alveola" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alveola</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alveola:1/1" n="1">
        <def>Vissīkāko bronhu galu paplašinājums, kurā notiek gāzu apmaiņa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plaušu alveolas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar visām alveolām (vissīkākās plaušu «kameras», kur asinis uzņem skābekli no gaisa un atdod ogļskābo gāzi).. plaušu virsma ir pāri par 150 kvadrātmetru liela.</quote>
          <bibl>Zv 59, 12, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašu vissīkāko [bronhu] nozarojumu galos ļoti daudz pūslīšveidīgu paplašinājumu - tā sauktās alveolas, kuras ieelpošanas procesā piepildās ar gaisu.</quote>
          <bibl>Gailis 1, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alveola:1/2" n="2">
        <def>Padziļinājums, iedobums žoklī, kur atrodas zoba sakne.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..slimība [zobu trūde].. var nokļūt pa zoba saknes kanālu zoba ligzdiņā - alveolā, vēlāk kaulā.</quote>
          <bibl>Ves 62, 2, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alveolārs:1" sortKey="alveolārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alveolārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alveolārs:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar alveolām (1), tām raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alveolārais gaiss.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alveolārs:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar alveolām (2), tām raksturīgs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alvojums:1" sortKey="alvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alvojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → alvot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izturīgs alvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpīgs alvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārbaudīt alvojumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/alvojums:1/2" n="2">
        <def>Alvas kārta, kas pārklāta kāda metāla (parasti vara vai dzelzs) izstrādājuma virsmai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trauka alvojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/alvot:1" sortKey="alvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">alvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/alvot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar alvas kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alvot traukus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pienā, kas uzglabāts slikti alvotos traukos, var būt svins veselībai kaitīgos daudzumos.</quote>
          <bibl>Mājtur 149.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aļģe:1" sortKey="aļģe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aļģe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. aļģu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aļģe:1/1" n="1">
        <def>Viens no zemākajiem augiem (lapoņaugs), kas satur hlorofilu un eksistē galvenokārt ūdenī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vienšūnas aļģe.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzšūnu aļģes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koloniju aļģes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aļģu sugas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmie augi - aļģes - savā uzbūvē vēl ir ļoti primitīvi, ar vienkāršiem audiem, bez saknēm, stumbra un lapām..</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 127, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aļģes sastopamas ūdenī - dīķos, ezeros, upēs, jūrās un okeānos. Tās ir ūdensaugi. Tomēr dažas aļģes aug arī uz sauszemes mitrās vietās.</quote>
          <bibl>Švinka 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visi [kolhoznieki] ir jūras krastā. Cits pēc cita vezumi un automašīnas tiek piekrautas ar vētras izmestajām aļģēm - jūras mēsliem..</quote>
          <bibl>Zv 57, 13, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amacone:1" sortKey="amacone" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amacone</orth>
      </form>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amalgama:1" sortKey="amalgama" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amalgama</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amalgama:1/1" n="1">
        <def>Metāla sakausējums ar dzīvsudrabu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vara amalgama.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alvas amalgama.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sudraba amalgama.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amalgamēt:1" sortKey="amalgamēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amalgamēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amalgamēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar amalgamas kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amalgamēt stiklu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amarillis:1" sortKey="amarillis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amarillis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amarillis:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvs sīpolaugs (Latvijā istabas augs) ar baltiem vai sārtiem zvanveida ziediem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzziedināt amarilli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amariļļi.. ir sīpolaugi ar lieliem, lilijveidīgiem, krāšņiem ziediem.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 178.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amarillis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lakstaugu dzimta, kurā ietilpst, piemēram, narcises, sniegpulkstenītes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liliju dzimtas augiem ļoti līdzīgi ir amariļļu dzimtas augi. Pie šīs dzimtas pieder sniegpulkstenītes, narcises un vairāki istabas augi: amarilli, klīvijas.</quote>
          <bibl>Švinka 1, 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Narcises pieder pie amariļļu dzimtas.</quote>
          <bibl>DDD 59, 6, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatieris:1" sortKey="amatieris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatieris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amatiere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatieris:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas interesējas par kādu tehnikas, sporta, arī zinātnes, mākslas nozari un darbojas tajā no pamatdarba brīvajā laikā bez materiālas atlīdzības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Fotomākslas amatieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gleznotājs amatieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šoferis amatieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatieru kinostudija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatieru filmu skate.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai panāktu kinopašdarbības plānveidību un mērķtiecību, amatieru aktīvs nolēmis republikas skates rīkot regulāri..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 16, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Konkursā var piedalīties visi daiļlasītāji amatieri, ka arī pašdarbības kolektīvi..</quote>
          <bibl>Lit M 59, 46, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Konkursā var piedalīties amatieri un profesionāļi ar melnbaltiem un krāsainiem uzņēmumiem, kas izgatavoti uz spoža papīra.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 12, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatierisms:1" sortKey="amatierisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatierisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatierisms:1/1" n="1">
        <def>Neprofesionāla nodarbošanās (parasti ar tehniku, sportu).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatniecība:1" sortKey="amatniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatniecība:1/1" n="1">
        <def>Sīkražošana, kam pamatā roku darbs un vienkārši darba rīki.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amatniecības nozares.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatniecības uzņēmumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatniecības attīstība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarboties ar amatniecību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cunftu amatniecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā rūpniecības forma, kas tiek atrauta no patriarhālās zemkopības, ir amatniecība, tas ir, izstrādājumu ražošana pēc patērētāju pasūtījuma.</quote>
          <bibl>Ļeņins III, 286.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atsevišķi amatnieciskās darbības veidi aplūkojamā laikmetā [9.-12. gs. Latvijā] jau kļuva par speciālu nodarbošanos. Tādā veidā amatniecība, atdalīdamās no lauksaimniecības, pārvērtās par patstāvīgu materiālās ražošanas nozari.</quote>
          <bibl>Vēsture I, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja vēl kā trūka [iztikai], tad tas bija aizdars un cukurs - to vajadzēja piepelnīt ar amatniecību. Zītars taisīja no apšu klučiem lopu dzirdāmās siles, maizes abras, lāpstas un karotes un veda pārdot uz tirgu..</quote>
          <bibl>Lācis III, 525.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatniecisks:1" sortKey="amatniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amatnieciski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatniecisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas saistīts ar amatniecību, amatu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cunftu amatnieciskā ražošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..joprojām [9.-12. gs. Latvijā] pastāvēja ar noslēgto zemnieka saimniecību nesaraujami saistītā mājražošana, kas deva dažus darba rīkus, rotaslietas u. tml. No otras puses, atsevišķi amatnieciskās darbības veidi aplūkojamā laikmetā jau kļuva par speciālu nodarbošanos.</quote>
          <bibl>Vēsture 1, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amatniecisks:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kurā neizpaužas radoša ierosme, arī tāds, kas veidots bez talanta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amatnieciska attieksme pret darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bezpersonisks atdzejojums ir amatniecisks, tam trūkst dzīvās dzejas elpas.</quote>
          <bibl>Kar 60, 2, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [komponists].. dažkārt strādā amatnieciski, radīdams darbus, kas gan uzrakstīti ar visām kompozīcijas tehnikas prasībām, bet bez spilgtas melodijas, bez pārdzīvojuma.</quote>
          <bibl>Lit M 52, 6, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un cik apnicis tas [atskaņotais darbs] pašai māksliniecei! Vai gan citādi viņa to spēlētu ar tik amatniecisku, ierastu manieri, steigā zibot pasāžām, kurās uzsvērtas tikai ritmiskās kontūras, bet no pašas mūzikas palicis maz.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 4, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatnieciskums:1" sortKey="amatnieciskums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatnieciskums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatnieciskums:1/1" n="1">
        <def>Radošas ierosmes, arī talanta, meistarības trūkums (parasti mākslā, zinātnē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Talanta izpratne saistīta ar personību, ar neatkārtojamu individualitāti, ar jaunu vārdu un domu, ar to vienreizīgo savdabību, kas rada talantu, pretējā gadījumā ir tikai amatnieciskums.</quote>
          <bibl>Māksla 62, 1, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudzi vietējie vitrāžas meistari nevarēja izkūņoties no amatnieciskuma un nespēja sniegt patstāvīgas vitrāžu kompozīcijas..</quote>
          <bibl>Tēl M 57, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tagad te [teātrī] īstas jaunrades vietā sāk iezagties kaut kāds amatnieciskums.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 23, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatnieks:1" sortKey="amatnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amatniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar kādu amatu (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labs amatnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatnieku brigāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatnieku apvienošanās arteļos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauku amatnieki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatnieku cunftes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatnieki.. pazīstami jau tautas dzīves sensenos laikos. Namdari, galdnieki, mūrnieki, kalēji, drēbnieki, kurpnieki lauku ļaudīm vienmēr bijuši nepieciešami.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju saimniecības administrācija no pārdesmit amatniekiem un dažiem palīgstrādniekiem izveidoja celtniecības brigādi.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 245, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brigādes var būt specializētas, kas sastāv tikai no vienas profesijas amatniekiem, piemēram, namdariem, vai arī kompleksās brigādes, kurās ietilpst dažādu specialitāšu amatnieki.</quote>
          <bibl>Šterns 2, II.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amatnieks:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas strādā (zinātnē, mākslā u. tml.) bez radošas ierosmes, arī bez talanta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Autore [stāstā] cīnās pret skolotājiem amatniekiem, cilvēkiem bez pedagoģiska talanta, bez siltas sirds, bez vajadzīgās izpratnes..</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatnoziegums:1" sortKey="amatnoziegums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatnoziegums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatnoziegums:1/1" n="1">
        <def>Noziegums, ko izdara amatpersona, izmantojot savu dienesta stāvokli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izdarīt amatnoziegumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sods par amatnoziegumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatnoziegumu grupu jaunajā kodeksā sastāda.. varas vai dienesta stāvokļa ļaunprātīga izmantošana, nolaidība, kukuļņemšana, kukuļdošana un starpniecība kukuļošanā, dienesta viltojums un neizpaužamo ziņu izpaušana.</quote>
          <bibl>AT Biļ 61, 1, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatpersona:1" sortKey="amatpersona" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatpersona</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatpersona:1/1" n="1">
        <def>Persona, kas pilda varas pārstāvja funkcijas, persona, kas iestādē vai organizācijā pilda organizatoriskus vai administratīvus un saimnieciskus pienākumus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievērojama amatpersona.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatpersonas tiesības un pienākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesas uzliktos naudas sodus valsts iestāžu, uzņēmumu, kolhozu vai citu kooperatīvo un sabiedrisko organizāciju amatpersonām piedzen no viņu personīgajiem līdzekļiem.</quote>
          <bibl>Civilpr k 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz kuģa vecākais palīgs ir amatpersona, tūliņ aiz kapteiņa.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savas pilnvaras civilprocesā prokurors realizē neatkarīgi no jebkādiem orgāniem un amatpersonām, pakļaudamies vienīgi likumam.</quote>
          <bibl>Civilpr k 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amats:1" sortKey="amats" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amats</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amats:1/1" n="1">
        <def>Kvalificēts darbs, arī nodarbošanās - dažādu izstrādājumu, ražošana ar rokām, izmantojot vienkāršus darba rīkus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galdnieka amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpnieka amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drēbnieka amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalēja amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūrnieka amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amata rīki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prast amatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdzās zemkopībai zemnieki [Latgalē 18. gs.] nodarbojās ar dažādiem amatiem un izgatavoja, saimniecībai nepieciešamos darba rīkus un citus priekšmetus ne tikai savām vajadzībām, bet arī pārdošanai.</quote>
          <bibl>Vēsture 1, 267.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izmācījies amatu, jaunais kalējs atvēra savu smēdi..</quote>
          <bibl>Sakse IV, 401.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbildnis pakasīja aiz auss, tad teica: "Dauka būs jānodod amatā vai nu pie skrodera [drēbnieka], vai kurpnieka. Varētu arī pie kalēja vai galdnieka, bet puika par jaunu."</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 149.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amats:1/2" n="2">
        <def>Jebkurš kvalificēts darbs. Nodarbošanās. Profesija, arods.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolotāja amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsta amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iesācējs traktorista amatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc amata Krists bija kinomehāniķis..</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz ar vietām mainījās arī viņa [puiša] amati. Mežstrādnieks, plostnieks, celtnieks, dzelzceļa būvētājs, zelta meklētājs..</quote>
          <bibl>Jauno v 56, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No viņa [Čehova] mūsdienās var mācīties amata prasmi, meistarību, dzīves pazīšanu un dziļo atbildības sajūtu īsā stāsta rakstnieki, dramaturgi, arī visu citu žanru vārda mākslinieki.</quote>
          <bibl>Zv 54, 14, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ko viņš tur varēja darīt, pļaušana nebij un nebij viņa amats. Jau pēc desmit soļiem iešķēla kurmja raceklī [rakumā]..</quote>
          <bibl>Upīts. XI, 190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amats netop lamāts.</quote>
          <bibl>LSP (N) 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēsturnieki un rakstnieki tātad ir zināmā mērā amata brāļi: viņi kopā raksta cilvēces biogrāfiju..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 229, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amats:1/3" n="3">
        <def>Dienesta stāvoklis, ieņemamā vieta (iestādē, uzņēmumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Direktora amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbildīgs amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amata darīšanas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amata pienākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt augstā amatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iecelt amatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stāties amatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paaugstinājums amatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no amata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelt no amata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atteikties no ieņemamā amata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atstāt ieņemamo amatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atlūgties (arī atstāties) no amata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāda tā bija laime - pirmo reizi uzkāpt uz kuģa kā kapteinim, labi apzinoties, ka šis amats ir godam nopelnīts!</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brigādi vada brigadieris, ko ieceļ administrācija, izraugot šim amatam augstākas kategorijas strādnieku.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amats:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Amatnieku organizācija. Transportā nodarbināto apvienība (feodālajā Rīgā). Cunfte, brālība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīgas stiklinieku amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amata meistari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amata zeļļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatu statūti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāpat kā citās viduslaiku pilsētās, arī Rīgā namnieki, bija organizēti ģildēs un amatos jeb cunftēs...Ģilžu un amatu uzdevums bija kolektīva gādība par to locekļu ekonomiskajam, sociālajām un citām interesēm.</quote>
          <bibl>Vēsture I, 100.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amatvīrs:1" sortKey="amatvīrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amatvīrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amatvīrs:1/1" n="1">
        <def>Amatpersona.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [krogā] priekšā bija pagastvecākais Kreilis, rakstvedis Vēzītis un vēl citi amatvīri.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 292.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amazone:1" sortKey="amazone" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amazone</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amacone</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amazone:1/1" n="1">
        <def>Sengrieķu mitoloģijā - kareivīga sieviete (Melnās jūras piekrastes sieviešu cilts piederīgā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..uzskata, ka tradicionālās "sieviešu valdīšanas dienas" svinēšana [grieķu ciematā] ir saistīta ar senu leģendu par amazonēm.., kas bijušas drosmīgas karotājas un, kā stāsta grieķu mitoloģija, dzīvojušas Mazāzijā..</quote>
          <bibl>Pad J 71, 24, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/amazone:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Jātniece.</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Ar zirgiem pat puikas rotaļājas," saka Gunta gluži bezrūpīgi, "un es jau nemaz nerotaļājos...es tikai domās. Es jāju." - "Un kurp tad, ja drīkst zināt, jaunā amacone?" [Jautā tēvocis meitenei.]</quote>
            <bibl>Bendrupe 1, 256.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ambra:1" sortKey="ambra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ambra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ambra:1/1" n="1">
        <def>Smaržīga viela, kas veidojas kašalotu gremošanas orgānos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valzivs organisms izdala biezu vaskam līdzīgu masu - ambru.. To lieto.. augstākā labuma smaržu izgatavošanai un ārstniecībā..</quote>
          <bibl>Bērn 49, 4, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ambrazūra:1" sortKey="ambrazūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ambrazūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; mil.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ambrazūra:1/1" n="1">
        <def>Šaušanai un novērošanai iekārtota sprauga (aizsargbūvēs, tankos, bruņu mašīnās). Šaujamlūka.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Matrozis pieskrēja pie dzota un ar savu ķermeni aizsedza ambrazūru.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Granda lielgabals. Sabrūk ambrazūru mutes, Vācu dzotiem - gals.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ambrozija:1" sortKey="ambrozija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ambrozija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ambrozija:1/1" n="1">
        <def>Sengrieķu mitoloģijā - dievu ēdiens.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ambulance:1" sortKey="ambulance" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ambulance</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ambulance:1/1" n="1">
        <def>Neliela ārstniecības iestāde (pēc darba apjoma mazāka par poliklīniku), kuras personāls ārstē atnākušos vai mājās esošos slimniekus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ciema ambulance.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpnīcas ambulance.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieejam [kolhoza] ambulancē. Lūk, glīti izremontēta uzgaidāmā istaba, tālāk darba kabineti: viens terapeitam, otrs zobārstam.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 286, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vecmāmiņa teica [meitenei]: "īsti vesela tu neesi, tāpēc katrā ziņā ieej pie ārsta. Ja nav skolā, ieej ambulancē, varbūt tev kāda steidzīgi ārstējama slimība."</quote>
          <bibl>Osiņa 1, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ambulatorijs:1" sortKey="ambulatorijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ambulatorijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ambulatorijs:1/1" n="1">
        <def>Iestāde, kurā apskata un ārstē dzīvniekus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Veterinārais ambulatorijs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ambulatorija uzgaidāmā telpa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ambulatorija diagnostikas telpa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ambulatorisks:1" sortKey="ambulatorisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ambulatorisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ambulatoriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ambulatorisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas saistīts ar ambulanci vai ar poliklīniku, tāds, ko veic ambulancē vai poliklīnikā. Pretstats: stacionārs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ambulatoriskā ārstēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ambulatoriskā izmeklēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēt ambulatoriski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar katru gadu paplašinās ambulatoriskā hirurģiskā palīdzība, pieaug hirurģiskā darba apjoms poliklīnikās.</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amēba:1" sortKey="amēba" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amēba</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amēba:1/1" n="1">
        <def>Mikroskopisks vienšūnas organisms - visvienkāršāk organizētais pirmdzīvnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dizentērijas amēba.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudzi vienšūņi.. sastopami gan dūņās, gan uz augiem [ūdenī]. No šādiem vienšūņiem jāmin kailās un čaulainās amēbas un dažādas infuzorijas.</quote>
          <bibl>Spuris 1, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āmen:1" sortKey="āmen" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āmen</orth>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āmen:1/1" n="1">
        <def>Kristīgo kultu rituālos - nobeiguma vārds, kas nozīmē: lai notiek tā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesma beidzās, un visi nometās ceļos. Telpā nošalca daudzbalsīga murdēšana, kurai izbeidzoties sprediķotājs skaļi noteica: "Āmen!" un visi piecēlās kājās.</quote>
          <bibl>Lācis I, 264.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kapos viņš [sludinātājs] atsāka to pašu runu no gala. Saule jau bija noslīdējusi līdz puspriedēm, kad noskanēja ilgi gaidītais "āmen".</quote>
          <bibl>Sakse 7, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amerikānisks:1" sortKey="amerikānisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amerikānisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amerikāniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amerikānisks:1/1" n="1">
        <def>Amerikas Savienotajām Valstīm, amerikāņiem raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad ar vārdu "Amerika", .."amerikānisks" bieži vien apzīmē Amerikas Savienotās Valstis un tajās pastāvošo dzīves kārtību.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 7, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudz izziņas materiālu par amerikānisko dzīves veidu gūs mūsu lasītāji, izlasot T. Dreizera romānu "Ģēnijs"..</quote>
          <bibl>Lit M 62, 9, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amerikānisms:1" sortKey="amerikānisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amerikānisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amerikānisms:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → amerikānisks, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jūs, imigranti,.. paglabājat arī tās amerikānismam nepieciešamās īpašības, kuras mūsos pašos izmirst bīstami ātri. [Saka amerikānis.]</quote>
          <bibl>Upīts III, 577.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amerikanizēt:1" sortKey="amerikanizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amerikanizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amerikanizēt:1/1" n="1">
        <def>Pārveidot (ko) pēc amerikāņu parauga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amerikanizēt koloniju tautas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..omulīgo krodziņu vietā [Neapolē] redzējām tikai amerikamzētus bārus..</quote>
          <bibl>Lit M 60, 23, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amerikanizēties:1" sortKey="amerikanizēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amerikanizēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amerikanizēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → amerikanizēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jūs, imigranti, ātri amerikanizējaties saimnieciski, politiski un psihiski.. [Saka amerikānis.]</quote>
          <bibl>Upīts III, 577.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amerikāņi:1" sortKey="amerikāņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amerikāņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amerikānis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amerikāniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amerikāņi:1/1" n="1">
        <def>Amerikas Savienoto Valstu iedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amerikāņu tauta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amerikāņu progresīvie rakstnieki.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ametists:1" sortKey="ametists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ametists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ametists:1/1" n="1">
        <def>Violets kvarca paveids, kura caurspīdīgos, tīros kristālus izlieto juvelierizstrādājumos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ametista atradnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ametista gredzens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudz interesanta ir [izstādes] caurspīdīgo akmeņu nodaļā. Te redzams kalnu kristāls, zeltaini topāzi, violetais ametists, zilganzaļie akvamarīni..</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 65, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnu kristāls (kvarcs) parasti ir bez krāsas. Mangāna oksīda piemaisījums piešķir tam violetu nokrāsu, un šādu minerālu sauc par ametistu.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amfībija:1" sortKey="amfībija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amfībija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amfībija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>zool.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Abinieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..arī augstākajiem mugurkaulniekiem.. audu atjaunošanās spējas nebūt nav zemākas, bet dažos gadījumos pat augstākas nekā zemākajiem mugurkaulniekiem - amfībijām.</quote>
          <bibl>Pad J 61, 68, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amfībija:1/2" n="2">
        <def>Automobilis, tanks, kas var pārvietoties gan pa sauszemi, gan pa ūdeni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viegli viļņos gāzelēdamās, ap tilta celtniecības zonu zibens ātrumā riņķo amfībijas.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 183, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēcīgos nocietinājumus abpus Ķīšezera viņi [karavīri] apgāja, pārceldamies savos peldošajos tankos - tankos amfībijās - lielajam ūdens klajumam pāri.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 10, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amfībija:1/3" n="3">
        <def>Lidmašīna, kas var pacelties un nolaisties gan uz ūdens, gan uz sauszemes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīna amfībija, lidojot nelielā augstumā, skaidrā bezvēja dienā var ievērot [brētliņu] baru..</quote>
          <bibl>Zv 52, 7, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amfibrahijs:1" sortKey="amfibrahijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amfibrahijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amfibrahijs:1/1" n="1">
        <def>Pantmērs, kam ir trīszilbīga pēda, kur vidējā zilbe ir uzsvērta (sillabotoniskajā vārsmošanas sistēmā) vai gara (antīkajā vārsmošanas sistēmā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Četrpēdu amfibrahijs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trīspēdu amfibrahijs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dziesminieks.., atveidodams [tulkojumos] oriģināla ritmu, mūsu literatūrā ievieš gan antīkos pantmērus, gan laikmetīgo paraugu savdabīgos metrus (jamba un amfibrahija savijums..).</quote>
          <bibl>Lit M 56, 12, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amfiteātris:1" sortKey="amfiteātris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amfiteātris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amfiteātris:1/1" n="1">
        <def>Senajā Grieķijā - skatītāju vietas teātrī, kuras iekārtotas pakāpjveidīgi puslokā. Teātris ar šādām skatītāju vietām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Senajā Grieķijā [teātra] skatītājs izvietojas vaļējā amfiteātrī.</quote>
          <bibl>Māksla 62, 1, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grieķijā, netālu no Kastorijas, atrodas samērā labi saglabājies sens amfiteātris, kur pirms daudziem gadsimtiem pirmo reizi izrādīja Sofokla un Eshila darbus.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 9, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/amfiteātris:1/1/1" n="1">
          <def>Senajā Romā - atklāta apaļa vai ovāla celtne izrādēm, kurā skatītāju vietas iekārtotas pakāpjveidīgi ap arēnu.</def>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amfiteātris:1/2" n="2">
        <def>Zāle vai tās daļa ar pakāpjveidīgi, parasti puslokā celtām skatītāju vai klausītāju vietām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Konferenču zāles amfiteātris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cirka amfiteātris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vieta amfiteātrī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēdēt amfiteātrī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispareizākais atrisinājums [teātra] skatītāju zālei šodien ir.. amfiteātris. Tā domājuši vairums projektu autoru. Amfiteātri skatuve vienlīdz labi pārredzama no visām 1200 vietām.</quote>
          <bibl>Māksla 60, 1, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amfora:1" sortKey="amfora" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amfora</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amfora:1/1" n="1">
        <def>Olveida trauks ar divām osām, paplatu kaklu un masīvu kāju (piemēram, senajā Grieķijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Savā laikā tas [nogrimušais sengrieķu kuģis] bijis piekrauts ar amforām - īpaša veida traukiem, kādos grieķi glabāja vīnu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 13, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man ļoti iepatikās maza grieķu vāzīte - amfora.</quote>
          <bibl>Zv 56, 24, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sētas stabiņi veidoti kā antīkas amforas..</quote>
          <bibl>Māksla 60, 4, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amfoters:1" sortKey="amfoters" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amfoters</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amfoters:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas reaģē kā ar skābēm, tā ar bāzēm (par vielām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amfoteras vielas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Alvas un svina hidroksīdi ir amfoteri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amīni:1" sortKey="amīni" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amīni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. amīns, -a, v.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amīni:1/1" n="1">
        <def>Organiski savienojumi, kurus iegūst no amonjaka, aizstājot ūdeņraža atomus ar ogļūdeņražu radikāļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aromātiskie amīni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amīnu grupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amīnu lietošana mākslīgo šķiedru un plastmasu ražošanā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aminoskābes:1" sortKey="aminoskābes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aminoskābes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bju, vsk. aminoskābe, -es, s.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aminoskābes:1/1" n="1">
        <def>Organiskas skābes - olbaltumvielu uzbūves galvenais elements.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Neaizstājamās aminoskābes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstājamās aminoskābes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Olbaltumvielu molekulas sastāv no aminoskābēm.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augi veido visas aminoskābes, bet cilvēka organisms dažas aminoskābes nespēj veidot..</quote>
          <bibl>Pavāru gr 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āmis:1" sortKey="āmis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āmis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>āmja, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āmis:1/1" n="1">
        <def>Velkamā zvejas tīkla maisveida daļa, kurā sakrājas zivis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Traļa āmis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āmja gals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..āliņģī parādās zivju pilnais āmis - maisam līdzīga tīkla aste..</quote>
          <bibl>Zv 51, 5, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parasti tīkla āmis, ja tanī saskrējušas zivis, izsprāgst virs ūdens ar patīkamu šalkoņu, bet šoreiz tā nebija: uzkabinājām durvis, pievilkām tīklu pie borta, bet āmis vēl nerādījās, un visi sapratām - zivju nav...</quote>
          <bibl>Vilks 2, 127.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amizants:1" sortKey="amizants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amizants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amizanti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amizants:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas izraisa smieklus, jautrību. Jocīgs. Uzjautrinošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vecīgais, zeltsvītrotais kapteinis.. saviem trim biedriem laikam stāstīja kaut ko stipri amizantu, jo tie smējās locīdamies..</quote>
          <bibl>Upīts IX, 462.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komēdiju nevar reducēt līdz mehāniskai summai, ko sastāda amizantas epizodes</quote>
          <bibl>Lit M 56, 42, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amizēt:1" sortKey="amizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amizēt:1/1" n="1">
        <def>Uzjautrināt, izklaidēt (kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"..man arī negribas amizēt šo pūli ar savu izskatu."</quote>
          <bibl>Lācis 5, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amizēties:1" sortKey="amizēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amizēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amizēties:1/1" n="1">
        <def>Uzjautrināties, jokoties, jautri pavadīt laiku (parasti ar pretēja dzimuma personu). Koķetēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet Līshena [balles] zāles otrā galā ar savu Andreju amizējās..</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 252.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amnestēt:1" sortKey="amnestēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amnestēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amnestēt:1/1" n="1">
        <def>Pilnīgi vai daļēji atbrīvot (noteiktas kategorijas personas) no soda izciešanas, no kriminālās izmeklēšanas vai (pēc soda izciešanas) atzīt par nesodītām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..buržuāziskā valdība, rēķinādamās ar sabiedrisko domu, bija spiesta viņu amnestēt nepilngadības dēļ.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amnestija:1" sortKey="amnestija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amnestija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amnestija:1/1" n="1">
        <def>Augstākās valsts varas akts, ar kuru (noteiktas kategorijas personas) pilnīgi vai daļēji atbrīvo no soda izciešanas, no kriminālās izmeklēšanas vai (pēc soda izciešanas) atzīst par nesodītām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispārējā amnestija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daļējā amnestija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izsludināt amnestiju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai vēlāk amnestijas likums rakstnieku atbrīvo no ieslodzījuma un nāves briesmām [buržuāziskajā Latvijā].</quote>
          <bibl>Bērn 47, 12, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amnēzija:1" sortKey="amnēzija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amnēzija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amnēzija:1/1" n="1">
        <def>Atmiņas zudums galvas smadzeņu saslimšanas gadījumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..raksturīga ir tā sauktā retrogrādā amnēzija: slimnieks nevar atcerēties, kas ar viņu noticis pirms nelaimes gadījuma, neatceras arī pašu nelaimes gadījumu.</quote>
          <bibl>Bune 1, 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amoliņš:1" sortKey="amoliņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amoliņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amoliņš:1/1" n="1">
        <def>Tauriņziežu dzimtas augs ar sīkiem, baltiem vai dzelteniem, smaržīgiem ziediem un no 3 lapiņām saliktām lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstniecības amoliņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augstais amoliņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bišu jeb baltais amoliņš tagad stipri izplatīts Zemgales rajonu kolhozos un padomju saimniecībās, kur to audzē vairāku tūkstošu hektāru platībā.</quote>
          <bibl>DD 60, 5, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amonijmēsli:1" sortKey="amonijmēsli" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amonijmēsli</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.; lauks.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amonijmēsli:1/1" n="1">
        <def>Mēslojums, kas satur amonija sāļus.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amonijs:1" sortKey="amonijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amonijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amonijs:1/1" n="1">
        <def>Slāpekļa un ūdeņraža savienojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amonija grupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amonija hlorīds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No amonija sāļiem visplašāk lieto slāpekļskābes amonija sāli jeb amonija nitrātu.. un sērskābes amonija sāli jeb amonija sulfātu.. Šos sāļus lielos daudzumos izmanto kā minerālmēslus.</quote>
          <bibl>Ķīm 251.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amonīts:1" sortKey="amonīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amonīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amonīts:1/1" n="1">
        <def>Sprāgstvielu maisījums, kas satur galvenokārt amonija nitrātu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strādnieki [karjerā] ar elektriskajiem urbjiem sāka urbt apmēram 70 centimetrus dziļas bedrītes. Katrā no tām.. [spridzinātājs] ieliek 200 gramus amonīta ar elektrodetonatoru.</quote>
          <bibl>Pad J 61, 186, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melnā sienā amonīts Veiklu roku vadīts, - Nodim zeme, griesti trīc, Ogļu kalnu radot.</quote>
          <bibl>Jauno v 56, 173.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amonizēt:1" sortKey="amonizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amonizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; parasti divd. formā: amonizēts; lauks.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amonizēt:1/1" n="1">
        <def>Piesātināt ar amonjaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amonizētais superfosfāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz tīrumiem jau izvests.. 2560 tonnu amonizētās kūdras.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 75, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amonjaks:1" sortKey="amonjaks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amonjaks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amonjaks:1/1" n="1">
        <def>Bezkrāsaina gāze - slāpekļa un ūdeņraža savienojums ar asu smaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķidrais amonjaks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sintētiskais amonjaks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amonjaka sintēzes rūpnīcas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amonjaka ražošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amonjaks ir viens no svarīgākajiem mūsdienu ķīmiskās rūpniecības produktiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas ir galvenā izejviela amonija sāļu, slāpekļskābes, daždažādu slāpekli saturošu minerālmēslu, sprāgstvielu, krāsvielu un daudzu medikamentu ražošanā. Amonjaku plaši lieto saldētavās.</quote>
          <bibl>Ķīm 243.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saimniecības atkritumi, ēdienu atliekas.. satur daudz pūstošu organisku vielu un izdala cilvēka apkārtnē smirdošas un kaitīgas gāzes: amonjaku, sērūdeņradi..</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amonjakūdens:1" sortKey="amonjakūdens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amonjakūdens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ūdens, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amonjakūdens:1/1" n="1">
        <def>Amonjaka šķīdums ūdenī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piegādāts liels daudzums.. herbicīdu un amonjakūdens iestrādāšanas mašīnu..</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 166, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amorālisms:1" sortKey="amorālisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amorālisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amorālisms:1/1" n="1">
        <def>Morāles noliegšana. Tikumības trūkums. Amoralitāte, netikumība.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amoralitāte:1" sortKey="amoralitāte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amoralitāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amoralitāte:1/1" n="1">
        <def>Izturēšanās, dzīves veids, kam raksturīga morāles normu neievērošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..panākumus Kupervudam nodrošina ne tik daudz viņa izcilās spējas, cik visu likumu un morāles normu ciniska pārkāpšana. Likumības mīdīšana kājām un amoralitāte ir "lielā biznesa" neatņemama sastāvdaļa.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 50, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amorāls:1" sortKey="amorāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amorāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">amorāli</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amorāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas dzīvo, rīkojas pretēji morāles principiem. Netikumisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amorāls cilvēks.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/amorāls:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas ir pretrunā morāles principiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Amorāla rīcība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Amorāls dzīves veids.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dzīvot amorāli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rīkoties amorāli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amorālums:1" sortKey="amorālums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amorālums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amorālums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → amorāls, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amorfisms:1" sortKey="amorfisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amorfisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amorfisms:1/1" n="1">
        <def>Parādība, stāvoklis, kad kāda viela ir amorfa. Amorfums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vielu amorfisms.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amorfs:1" sortKey="amorfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amorfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amorfs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fiz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kura uzbūve nav kristāliska (par vielu, kuras atomi vai molekulas izvietotas haotiski).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dabiskie amorfie ķermeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslīgie amorfie ķermeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amorfais ogleklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc savas iekšējās struktūras dabā minerāli sadalās 2 grupās: 1) kristāliskie minerāli un 2) amorfie minerāli.. Amorfo vielu iekšējā struktūrā elementārdaļiņu stāvoklis nav regulārs, tās novietojušās juceklīgi.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/amorfs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Bez stingras, noteiktas uzbūves, bezveidīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..uzvedumā plašā filma.. gala rezultātā izrādījās uzbūvē amorfa, stila negluda.</quote>
            <bibl>Māksla 59, 3, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amorfs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāda (valoda), kurā vārdi veidoti tikai no saknes, bez afiksiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amorfās, izolējošās jeb sakņu valodas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amorfums:1" sortKey="amorfums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amorfums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amorfums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → amorfs (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sveķu amorfums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stikla amorfums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amortizācija:1" sortKey="amortizācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amortizācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amortizācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pamatfondu (ēku, mašīnu u. tml.) vērtības pakāpeniska samazināšanās sakarā ar to nolietošanos. Šīs vērtības pakāpeniska pārnešana uz saražotās produkcijas pašizmaksu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amortizācijas normas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amortizācijas summa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amortizācijas fonds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dzīvojamām ēkām aprēķina amortizācijas atskaitījumus tikai kapitālremontam.</quote>
          <bibl>Andžāns 1, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ienākumi no akra zemes [Anglijā] ir ļoti atšķirīgi...fermeriem no tiem vēl jāsedz arī visi saimniecības amortizācijas izdevumi.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 296, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/amortizācija:1/1/1" n="1">
          <def>Pakāpeniska (parāda) dzēšana.</def>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amortizācija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tehn.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Grūdiena, trieciena iedarbības vājināšana ar īpašām ierīcēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trieciena amortizācija automobilī.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amortizators:1" sortKey="amortizators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amortizators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tehn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amortizators:1/1" n="1">
        <def>Ierīce amortizācijai (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pneimatiskais amortizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gumijas amortizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atsperu amortizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Hidrauliskais amortizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kombinētais amortizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amortizatoru eļļas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..svārstību slāpēšanai automobiļos izveidotas speciālas ierīces - amortizatori.</quote>
          <bibl>Raž 2, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīna [pa skrejceļu] jau ar pieaugošu ātrumu drāžas taisni uz priekšu, brīžiem mazliet palēkdamās. Amortizatori ir tik labi, ka, nelūkojoties uz milzīgo svaru un ātrumu, šie grūdieni tik tikko manāmi..</quote>
          <bibl>Zv 57, 10, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai [kosmiskās raķetes] konteineru pasargātu no stipra atsitiena pret zemi, to apgādā ar labu amortizatoru - viļņveida konusu, kas pie grūdiena sakrokojas kā harmonika un mīkstina sitienu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amortizēt:1" sortKey="amortizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amortizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amortizēt:1/1" n="1">
        <def>Veikt amortizāciju (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amortizēt inventāru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amortizēt parādu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amortizēt:1/2" n="2">
        <def>Vājināt (grūdienu, triecienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārāk cietas [divriteņu] riepas slikti amortizē triecienus un vairāk pakļautas pārduršanas resp. pārplīšanas iespējām.</quote>
          <bibl>Strods 1, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ampērmetrs:1" sortKey="ampērmetrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ampērmetrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ampērmetrs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce elektriskās strāvas stipruma mērīšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ampērmetra skala.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ampērmetru ieslēdz virknē ar akumulatoru bateriju.</quote>
          <bibl>Raž 2, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ampērs:1" sortKey="ampērs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ampērs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ampērs:1/1" n="1">
        <def>Elektriskās strāvas stipruma mērvienība (starptautiskajā mērvienību sistēmā).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ampērstunda:1" sortKey="ampērstunda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ampērstunda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ampērstunda:1/1" n="1">
        <def>Elektrības daudzuma mērvienība.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ampīrs:1" sortKey="ampīrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ampīrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ampīrs:1/1" n="1">
        <def>Vēlā klasicisma stils Rietumeiropas arhitektūrā un lietišķajā mākslā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Celtne ampīra stilā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ampīra mēbeles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ampīra stila arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēbeļu konstrukcija, forma un rotājums cieši saistīts ar attiecīgā laikmeta tehniskām iespējām un cilvēku gaumi. Piemēram, rokoko laika mēbeles ir sievišķīgas, rotaļīgas, ampīra - konstruktīvas, sausas.</quote>
          <bibl>Mājtur 413.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amplitūda:1" sortKey="amplitūda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amplitūda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amplitūda:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fiz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Svārstībā esoša ķermeņa vislielākais atvēziens no līdzsvara stāvokļa. Maksimālā vērtība fizikālam lielumam, kas mainās pēc svārstību likuma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svārsta amplitūda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaņu viļņa amplitūda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amplitūdas lielums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amplitūdas samazināšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skaņas stiprums ir atkarīgs no skaņas avota svārstību amplitūdas: jo lielāka ir amplitūda, jo stiprāka skaņa.</quote>
          <bibl>Fiz 2, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vibrācijas, kas rodas, benzīnmotorzāģim darbojoties, ir kaitīgas strādnieku veselībai...Kaitīgums ir atkarīgs no vibrāciju svārstību frekvences, amplitūdas un virziena.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 219.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amplitūda:1/2" n="2">
        <def>Starpība starp mainīga lieluma minimālo un maksimālo vērtību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Temperatūras gada amplitūda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Temperatūras diennakts amplitūda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..krūšu kurvja amplitūda.. ir krūšu kurvja apkārtmēra starpība, maksimāli ieelpojot un izelpojot.</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/amplitūda:1/3" n="3">
        <def>Izpausmes apjoms (piemēram, spējām). Vēriens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aktiera spēju amplitūda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nevienam rakstniekam nav tik milzīgas stila, žanra un sajūtu amplitūdas [kā Čehovam]. No jokiem un smiekliem līdz dziļam lirismam un no lirisma līdz ļoti sarežģītiem psiholoģiskiem labirintiem cilvēku dvēselē.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[diriģenta] mākslinieciskā amplitūda ir apbrīnojami plaša. Viņa izpildītāja mākslas talants vienlīdz spilgti atplaukst gan nelielā miniatūrā,.. gan monumentālajos simfoniskajos sacerējumos.. un operu uzvedumos.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 46, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ampluā:1" sortKey="ampluā" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ampluā</orth>
        <pron>ampluˈā</pron>
        <gramGrp>
          <gram>v.; nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ampluā:1/1" n="1">
        <def>Lomu tips ar noteiktām mākslinieciskām īpatnībām. Skatuves mākslinieka spējas, kas ļauj spēlēt kāda tipa lomas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šaurs ampluā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mainīt ampluā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atrast savu ampluā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vieni saka: labam aktierim jāprot teicami notēlot it visu!.. Otri bez mitas apgalvo: aktieri, tāpat kā mūzikas mākslinieki, sadalāmi pēc ampluā, ko nosaka viņu organiskās īpatnības..</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Tā jau nav loma, tas ir izsmiekls! Vai es esmu vecene? Vai mans ampluā ir šāda riebīga ragana?"</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [aktiera] ampluā bija visai plašs. Vispirms viņš bija tā saucamais pirmais mīlētājs...Bet viņš bija arī smalks komiķis, attapīgs raksturotājs un, ja iedalītā loma prasīja, - negants nelietis.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 41, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ampluā:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Darbības lauks.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rakstnieka ampluā bija ļoti plašs.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ampula:1" sortKey="ampula" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ampula</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ampula:1/1" n="1">
        <def>Noslēgta (stikla) caurulīte zāļu sterilai uzglabāšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zāļu ampulas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Penicilīna ampula.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sasist ampulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [slimnieka sieva] vērīgi uzmanīja katru medmāsas kustību: vai tikai Maija iesūc šļircē no īstās ampulas...</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 157.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amputācija:1" sortKey="amputācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amputācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amputācija:1/1" n="1">
        <def>Perifēras ķermeņa daļas, kāda orgāna vai tā daļas noņemšana operējot. Amputēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kājas amputācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rokas amputācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirksta amputācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amputācijas instrumenti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amputēt:1" sortKey="amputēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amputēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amputēt:1/1" n="1">
        <def>Noņemt (perifēru ķermeņa daļu, kādu orgānu vai tā daļu) operējot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tonakt Ēvalds Kapeika pazaudēja savu kreiso kāju. Citādi nevarēja - nācās amputēt.</quote>
          <bibl>Lācis VII, 540.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Hospitālī Olgai amputēja abas rokas un kājas. Viņa izcieta arī šo pārbaudījumu, izturēja operāciju pēc operācijas un iemācījās rīkoties ar roku un kāju protēzēm.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 2, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amulets:1" sortKey="amulets" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amulets</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amulets:1/1" n="1">
        <def>Priekšmets, kam tiek piedēvētas pārdabiskas spējas pasargāt tā īpašnieku no nelaimēm, slimībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..arī te [templī] tirgojas; par 100 jenām var nopirkt amuletus, kas pasargā no visām nedienām..</quote>
          <bibl>Kar 63, 3, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paparde no neminamiem laikiem saistījusi cilvēku uzmanību, tā bijusi burvības zāle, amulets pret Jauniem cilvēkiem..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 146, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai baltās sievietes karina bērniem uz krūtīm amuletus, lai pasargātu no skauģiem?</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 291, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/amulets:1/1/1" n="1">
          <def>Priekšmets, kam tiek piedēvētas pārdabiskas spējas nest tā īpašniekam laimi, veselību. Talismans.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lietoja.. [senlatvieši] arī dažādus amuletus: dzīvnieku.. zobus, miniatūrus kaula un bronzas cirvīšus, nazīšus, dzīvnieku figūriņas, krustiņus u. tml. Šiem priekšmetiem, pēc tā laika ticējumiem, vajadzēja atnest nēsātājam laimi, nodrošināt veiksmi medībās..</quote>
            <bibl>Zv 57,7,16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Džamaledms viņam [ērglim] uzsējis kakla diedziņu ar amuletu. Viņš tic amuletu spēkam un arī man reiz prasīja, vai es valkāšot, ja viņš man pagādāšot? Viņš pilnīgi pārliecināts, ka ērglis vēl līdz vasaras brīvdienu sākumam kļūs vesels.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 246.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..īstais rudens amulets ir kastanis... viņa [kastaņkoka] brūnais ābols ir brīnišķīgs rudens talismans, kas slapjdraņķos un krēslainībā, kaulu sāpēs un mīlas bēdās izstaro sauli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āmulis:1" sortKey="āmulis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āmulis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āmulis:1/1" n="1">
        <def>Mūžzaļš krūmveida augs, kas parazitē uz kokiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āmuļu dzimta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āmuļu ģints.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viens no pirmajiem agrā pavasarī uzzied mūsu republikā reti sastopamais augs - āmulis. Tas ir krūmveidīgs augs ar biezām, ādveida, vienmēr zaļām lapām. Āmuļi parazitē uz dažādiem kokiem..</quote>
          <bibl>Zv 55, 8, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu apstākļos āmulis nav kaitīgs, jo sastopams ļoti reti, pie tam ir krāšņs un interesants augs. Ziedi āmuļiem.. iedzelteni zaļi un smaržo pēc āboliem.</quote>
          <bibl>Zv 55, 8, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/amūrs:1" sortKey="amūrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">amūrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/amūrs:1/1" n="1">
        <def>Karpu dzimtas zivs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sākot ar 1964. gadu, Padomju Latvijā aklimatizē balto amūru - karpu dzimtas zivi. Tai ir augsta gaļas kvalitāte, ātrs augšanas temps, labas pielāgošanās spējas ārējās vides apstākļiem..</quote>
          <bibl>Jaun Gr 66, 9, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Amulas" dīķos labi vairojas.. ezeru sīga un baltais amūrs.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 7, l.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āmurs:1" sortKey="āmurs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āmurs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āmurs:1/1" n="1">
        <def>Roku darba rīks (kātam piestiprināts īpašas formas dzelzs, koka u. tml. materiāla gabals) sišanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koka āmurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galdnieka āmurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpnieka āmurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ogļu atskaldāmais āmurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaļas āmurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āmura kāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iesist naglu ar āmuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kalējs] kala kvēlošu dzelzsgabalu. Āmuram krītot, lielas, apaļas dzirksteles kā ogles bira ūdenī.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gan ar laužamām stangām, kaltiem, gan āmuriem vīri kapāja biezos akmeņu slāņus..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 243.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/āmurs:1/1/1" n="1">
          <def>Ierīce trieciena izdarīšanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pneimatiskais āmurs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iedarbināt tvaika āmuru.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tur milzīgi mehanizētie āmuri dzen zemē varenus, ķīmiskām vielām piesātinātus pāļus..</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 66.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anabaptisms:1" sortKey="anabaptisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anabaptisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anabaptisms:1/1" n="1">
        <def>16. gadsimta reformācijas kustības novirziens (reliģiska plebeju sekta) un tā mācība, kurā, prasot baznīcas reformas, tika izteikts arī sociāls protests pret feodālo iekārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anabaptisma piekritēji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anabaptisma novirzieni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anabioze:1" sortKey="anabioze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anabioze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anabioze:1/1" n="1">
        <def>Organisma stāvoklis, kurā līdz minimumam palēninās vielmaiņa un izbeidzas dzīvības izpausmes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kukaiņu anabioze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabiskā anabioze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslīgā anabioze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anabiozes spēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izrādās, ka aļģes un sporas atradušās anabiozes stāvoklī, tas ir, tādā stāvoklī, kad visi dzīvības procesi tiktāl palēninājušies, ka izbeidzas visas dzīvības izpausmes.</quote>
          <bibl>PL Siev 62, 5, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anaerobs:1" sortKey="anaerobs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anaerobs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anaerobs:1/1" n="1">
        <def>Organisms, kura dzīvības norisēm nav nepieciešams (vai pat ir kaitīgs) skābeklis.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anaerobs:2" sortKey="anaerobs" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anaerobs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anaerobi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anaerobs:2/1" n="1">
        <def>Tāds (organisms), kas spēj dzīvot bezskābekļa vidē vai kuram nepieciešama bezskābekļa vide.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anaerobie mikrobi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anaerobās baktērijas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/anaerobs:2/1/1" n="1">
          <def>Tāds, ko izraisa šādi organismi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Anaeroba infekcija.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anafora:1" sortKey="anafora" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anafora</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anafora:1/1" n="1">
        <def>Stilistiska figūra - vārda vai vārdu grupas atkārtojums teksta posmu (teikumu, rindu, pantu) sākumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sintaktiskā anafora.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lasītāju uzmanības saasināšanai uz vārsmā ietverto saturu samērā daudz tiek izlietotas anaforas, gan fonētiskās, gan vārda, kā arī frāzes anaforas respektīvi atkārtojumi vārsmas sākumā.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anahronisks:1" sortKey="anahronisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anahronisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anahronisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas sen novecojis, nav raksturīgs mūsdienām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anahroniska parādība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anahronisms:1" sortKey="anahronisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anahronisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anahronisms:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viena vēsturiska laikmeta notikumu, parādību u. tml. kļūdaina attiecināšana uz citu laikmetu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgi atsevišķos gadījumos [Aristofana komēdiju] tulkotāja lietotie vārdi neatbilst oriģināla vienkāršās sarunu valodas kolorītam un izjūtami kā anahronisms, modernizācija (piemēram, sinekūra, metafiziskās sfēras, privāti).</quote>
          <bibl>Lit M 61, 18, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anahronisms:1/2" n="2">
        <def>Novecojusi parādība, pagātnes palieka.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīve nestāv uz vietas. Un tas, kas vakar šķita tāls sapnis, šodien pārvērties īstenībā, bet rīt kļūs par anahronismu.</quote>
          <bibl>Zv 67, 18, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..karš starp tautām ir ne vien anahronisms, bet arī noziegums pret cilvēci.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 212, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anakonda:1" sortKey="anakonda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anakonda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anakonda:1/1" n="1">
        <def>Liela žņaudzējčūsku dzimtas čūska (Dienvidamerikā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ekspedīcijas mērķis bija noķert milzu čūsku anakondu, kas mīt Dienvidamerikas tropiskajos džungļos.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 16, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..te [pētniecības institūtā] taču savākti visi pretīgie rāpuļi, kādus daba spējusi radīt, sākot ar piecus metrus garām anakondām un beidzot ar gluži nevainīga izskata čūskiņu, kuras dzēliens spēj nobeigt ziloni.</quote>
          <bibl>Zv 62, II, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anakreontisks:1" sortKey="anakreontisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anakreontisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anakreontisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kurā slavināta jautra, bezrūpīga dzīve, dzīres. Tāds, kurā izpaužas tieksme pēc jautras, bezrūpīgas dzīves.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anakreontiskā dzeja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analfabētisks:1" sortKey="analfabētisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analfabētisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">analfabētiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analfabētisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs analfabētismam, analfabētam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analfabētisks uzraksts.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/analfabētisks:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūdains.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Analfabētisks uzskats.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analfabētisms:1" sortKey="analfabētisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analfabētisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analfabētisms:1/1" n="1">
        <def>Lasīt un rakstīt neprasme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kubieši, savas valdības iedvesmoti, ar īsti revolucionāru enerģiju un izdomu devās uzbrukuma analfabētismam un tumsonībai.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 81, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/analfabētisms:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Elementāru zināšana trūkums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Analfabētisms mākslas jautājumos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zinātnes un politikas analfabētisma likvidācija, tas ir strādnieku šķiras modinātāju pirmais nepieciešamais solis.</quote>
            <bibl>Upīts 9, 708.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analfabēts:1" sortKey="analfabēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analfabēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">analfabēte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analfabēts:1/1" n="1">
        <def>Lasīt un rakstīt nepratējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>20. gs. sākumā.. ap 80 procentu iedzīvotāju bija analfabēti, bet tagad Gruzijā vairs nav lasīt un rakstīt nepratēju.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 212, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/analfabēts:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks, kam trūkst elementāru zināšanu (kādā nozarē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Tu esi analfabēts cilvēka anatomijā un droši vien pat nezini, cik tev ir ribu." [Saka mediķe inženierim.]</quote>
            <bibl>Kar 59, 9, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"..es nevienu pareizu toni nevaru nodziedāt! Esmu mūzikā profāns, pilnīgs analfabēts!"</quote>
            <bibl>Indrāne 2, 128.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analītiķis:1" sortKey="analītiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analītiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">analītiķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analītiķis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kam ir tieksme, arī spēja analizēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[recenzente] nav saskatījusi grāmatā pašu galveno, nav pamanījusi tās dvēseli un.. preparē to pa šķiedriņai un netaktiski tīksminās ar savām analītiķes dotībām.</quote>
          <bibl>Kar 63, 2, 139.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kinokamera iegūst šķietami neierobežotas analītiķa spējas...Notikums māksliniekus interesē nevis kā rezultāts, bet kā process, tos interesē nevis pati darbība, bet gan šīs darbības motīvi..</quote>
          <bibl>Māksla 62, 1, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analītiķis:1/2" n="2">
        <def>Speciālists, kas izdara vielu analīzes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par to, lai zālēm būtu augsta kvalitāte, [aptiekā] rūpējas arī ķīmiķe analītiķe.</quote>
          <bibl>Ves 64, 3, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīmiķis analītiķis būtībā ir detektīvs, kad viņš rīkojas ar nepazīstamu vielu, un patiesības pārbaudītājs, kad viņam dod izanalizēt zināmu vielu, bet viņš netic pulvera vai šķīduma sastāvam un - pārbauda vēlreiz.</quote>
          <bibl>Zv 64, 14, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analītisks:1" sortKey="analītisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analītisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">analītiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analītisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar analīzi (1). Tāds, kas pamatojas uz analīzi (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiska pieeja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiskais domāšanas veids.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabas zinātņu attīstības sākumā valdošā bija analītiskā metode un tika pētītas atsevišķas izolētas lietas.</quote>
          <bibl>Karpovics 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu [kinoaktieru] tēlojuma metodi patiesi var nosaukt par analītisku, jo tā ieved mūs cilvēka apziņas laboratorijā, jūtu pasaulē, ļauj izzināt jauno cilvēkā.</quote>
          <bibl>Māksla 62, 2, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslinieks galvenokārt glezno ainavu ciklus, pakāpeniski, pat analītiski atsedzot kādu motīvu.</quote>
          <bibl>Zv 59, 8, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analītisks:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar analīzi (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiskās kontroles metodes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiskie svari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..analītiskās ķīmijas laboratorija sekmīgi izstrādā jaunas ķīmiskās analīzes metodes.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 205, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analītisks:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kam gramatiskās attieksmes izsaka nevis ar vārda formu, bet ar cita vārda pievienojumu, vārdu kārtu u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiska valoda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiskās formas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analītiski veidota konstrukcija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analizators:1" sortKey="analizators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analizators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analizators:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>fiziol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēka un augstāko dzīvnieku orgānu sistēma, kas analizē kaitēkļus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas analizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ožas analizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Garšas analizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kustību annalizators.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analizatora sajutīgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir kāda grupa šļupstētāju, kam dzirde gan ir normāla, bet kas nespēj skaņas citu no citas skaidri atšķirt, ..tas nozīmē, ka dzirdes analizators nepietiekami diferencē attiecīgos kairinājumus.</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analizators:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tehn.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ierīce, kas analizē kāda kompleksa elementus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tajā [tirdzniecības automātā] apvienota parasto automātu iekārta, skaitļošanas un rēķināšanas ierīce, kā arī analizatori, kas nosaka metālu [naudas] sakausējuma sastāvu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 249, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Japānā izstrādāts automātisks sirds trokšņu analizators, kas vienā minūtē nosaka izmeklējamā cilvēka sirds stāvokli.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 5, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analīze:1" sortKey="analīze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analīze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analīze:1/1" n="1">
        <def>Īstenības izziņas paņēmiens - (parādības, objekta) sadalīšana sastāvdaļās loģiskās abstrakcijas ceļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Literārā darba analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teikuma gramatiskā analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Psiholoģiskā analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savas izturēšanās analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstākļu analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..domāšana ir tikpat daudz apziņas priekšmetu sadalīšana to elementos, cik savstarpēji saistītu elementu apvienošana vienībā. Bez analīzes nav sintēzes.</quote>
          <bibl>Engelss 4, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šai pašā seminārā apsprieda arī divus manus īsos stāstus. Teikšu atklāti - pēc pamatīgas analīzes daudz kas no tiem pāri vis nepalika. [Stāsta rakstnieks.]</quote>
          <bibl>Lit M 56, 4, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analīze:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ķīm.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sastāva noteikšana (vielai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kvalitatīvā analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kvantitatīvā analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mehāniskā analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīmiskā analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asins analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analīzes rezultāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zinātnieki ir izdarījuši sēņu ķīmiskās analīzes, kurās arī noskaidrots sēņu sastāvs un izmantojamība cilvēka organismā.</quote>
          <bibl>Vimba 1, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analizēt:1" sortKey="analizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analizēt:1/1" n="1">
        <def>Pakļaut analīzei (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analīzēt savu rīcību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analīzēt romāna valodu</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analīzēt teikumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēsturnieks fiksē faktus, vēsturiskos procesus, zinātnieki pēta un analizē vēstures mehānisma darbību.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 229, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhitektu savienības rīkotajām projektu apspriešanas skatēm ir liela audzinoša nozīme. Tās dod iespēju no visdažādākajiem redzes viedokļiem analizēt projektus.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 24, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analizēt:1/2" n="2">
        <def>Izdarīt analīzi (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīmiski analizējot zīda tauriņu kāpuru pavedienu, [zinātnieki] konstatēja, ka tie sastāv no šķiedrvielas - celulozes..</quote>
          <bibl>Zv 53, 24, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analogs:1" sortKey="analogs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analogs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">analogi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analogs:1/1" n="1">
        <def>Līdzīgs, atbilstošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analogs gadījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analogs stāvoklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analoga rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkoties analogi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar analogas darbības skaitļošanas iekārtas palīdzību analizators sirds trokšņus pārveido elektriskos signālos..</quote>
          <bibl>Zin T 67, 5, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analogs:2" sortKey="analogs" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analogs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analogs:2/1" n="1">
        <def>Tas, kas ir līdzīgs, atbilstošs kam citam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visvienkāršākais planējoša putna, piemēram, ērgļa, analogs ir planieris.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 2, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analoģija:1" sortKey="analoģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analoģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analoģija:1/1" n="1">
        <def>Līdzība, atbilstība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstākļu analoģija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analoģija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>loģ.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Slēdziena forma, kurā no divu priekšmetu vienu pazīmju līdzības izdara secinājumu par šo priekšmetu citu pazīmju līdzību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zinātne atklāj aizvien jaunas parādības, aizvien jaunus faktus. Sākumā, kamēr faktu vēl nav pietiekami daudz, lai varētu formulēt jaunus likumus un izdarīt plašus vispārinājumus, parasti uz jaunām parādībām pēc analoģijas pārnes likumus, kas attiecas uz agrāk zināmām parādībām.</quote>
          <bibl>Karpovics 1, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analoģija:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tādu orgānu līdzība, kuriem ir vienādas funkcijas, bet atšķirīga uzbūve un izcelšanās.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/analoģija:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Valodas elementa (piemēram, vārda, vārdu savienojuma) veidošana vai maiņa pēc cita elementa parauga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gramatiskā analoģija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leksiskā analoģija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/analoģisks:1" sortKey="analoģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">analoģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">analoģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/analoģisks:1/1" n="1">
        <def>Analogs (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Analoģisks spriedums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkoties analoģiski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sabiedriskās funkcijas, analoģiskas pašreizējām valsts funkcijām saimniecības un kultūras vadīšanā, saglabāsies arī komunismā, mainīdamās un pilnveidodamās atbilstoši sabiedrības attīstībai.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 180, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anāls:1" sortKey="anāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas piederīgs tūplim, atrodas tā tuvumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anālā atvere.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No ienaidniekiem tas [sesks] mēdz aizsargāties, izdalot anālo dziedzeru sekrētu, kam ir ļoti stipra, nepatīkama smaka.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anamnēze:1" sortKey="anamnēze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anamnēze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anamnēze:1/1" n="1">
        <def>No slimnieka vai viņa tuviniekiem iegūtas ziņas par slimības attīstību un slimnieka dzīves apstākļiem pirms saslimšanas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slimības anamnēze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievācot anamnēzi, [ārstam] vispirms jāļauj runāt slimniekam pašam...Pēc tam jāiztaujā slimnieks pēc zināma plāna..</quote>
          <bibl>K Rudzītis 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ananass:1" sortKey="ananass" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ananass</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ananass:1/1" n="1">
        <def>Tropu augs ar lieliem, sulīgiem, aromātiskiem čiekurveida augļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ananasu plantācijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kultivēt ananasus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svarīgs kultūraugs ir ananass.., kas savvaļā aug Vidusamerikā..</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 398.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [dārznieks] rādīja melones,.. un arī par ananasu kultūru viņš sajūsminājās.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 378.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ananass:1/2" n="2">
        <def>Šī auga auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ananasu sula.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Konservēti ananasi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz īsa stublāja slaidu, zobenveidīgu lapu pušķa vidū šie augi nesa lielus, priežu čiekuram līdzīgus augļus, kas mirgoja saulē dzeltenā un zeltaini oranžā krāsā. Ananasi!</quote>
          <bibl>Breicis 1, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anapests:1" sortKey="anapests" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anapests</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anapests:1/1" n="1">
        <def>Pantmērs, kam ir trīszilbīga pēda, kur pēdējā zilbe ir uzsvērta (sillabotoniskajā vārsmošanas sistēmā) vai gara (antīkajā vārsmošanas sistēmā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anapesta pēda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anapesta rakstītas vārsmas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhija:1" sortKey="anarhija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhija:1/1" n="1">
        <def>Bezvaldība, valdības trūkums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valstī iestājās anarhija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhija:1/2" n="2">
        <def>Kārtības, organizētības, vadības trūkums. Nekārtība, stihiskums, haoss.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ražošanas anarhija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhisks:1" sortKey="anarhisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anarhiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs anarhijai (1), saistīts ar to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhisks stāvoklis valstī.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhisks:1/2" n="2">
        <def>Raksturīgs anarhijai (2), saistīts ar to. Patvaļīgs, nedisciplinēts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhiska rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhisks izlēciens.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhisms:1" sortKey="anarhisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhisms:1/1" n="1">
        <def>Reakcionārs sīkburžuāzisks sabiedriski politisks virziens, kas noliedz jebkādu valsti un organizētu politisku cīņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhisma piekritēji.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/anarhisms:1/1/1" n="1">
          <def>Šī virziena uzskatu kopums, mācība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Anarhisma ideologi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Marksisma-ļeņinisma cīņa ar anarhismu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šī absolūtā brīvība [kapitālistiskajā sabiedrībā] taču ir buržuāziska vai anarhistiska frāze (jo kā pasaules uzskats anarhisms ir uz kreiso pusi apgriezts buržuāzisms).</quote>
            <bibl>Ļeņins X, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhisms:1/2" n="2">
        <def>Anarhija (2).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhistisks:1" sortKey="anarhistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anarhistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhistisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs anarhismam (1), saistīts ar to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhistiskas frāzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhistiskas idejas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..savos politiskajos uzskatos viņš arvien vairāk sāka tuvoties Bakuņina-Blanki anarhistiskajai strāvai.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autoram [stāstā] pārliecinoši izdevies parādīt.. arī anarhistiskās noskaņas un stihiskumu, kas vēl valda krietnā revolucionāru daļā.</quote>
          <bibl>Kar 63, 4, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhistisks:1/2" n="2">
        <def>Anarhisks (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plēsonīgais spekulatīvais kapitālisms ar savu anarhistisko bezplāna ražošanas sistēmu piedzīvoja neskaitāmus uzplūdu periodus un atkal nenovēršamas krīzes un katastrofas.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jāsastopas ar mietpilsoniskiem un anarhistiskiem daiļrades brīvības tulkojumiem.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 3, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhists:1" sortKey="anarhists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anarhiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhists:1/1" n="1">
        <def>Anarhisma (1) piekritējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhisti pilnīgi noliedz kā revolucionāro, tā arī jebkuru citu varu, nostādot pretim blankisma stingrajai organizācijai pilnīgu dezorganizatorisku izlaidību.</quote>
          <bibl>Ļeņins X, 413.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhists:1/2" n="2">
        <def>Kārtības noliedzējs, stihiskuma, patvaļas sludinātājs. Cilvēks, kas rīkojas patvaļīgi.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhosindikālisms:1" sortKey="anarhosindikālisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhosindikālisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhosindikālisms:1/1" n="1">
        <def>Sīkburžuāzisks oportūnistisks politisks novirziens arodbiedrībās, kas ideoloģiski un politiski ir anarhisma ietekmē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc oktobra periodā V. I. Ļeņins nesaudzīgi cīnās gan pret dažādiem antipartejiskiem novirzieniem (trockismu, anarhosindikālismu utt.) pašā komunistiskajā kustībā, gan pret labējo sociālistu oportūnistisko ideoloģiju..</quote>
          <bibl>Pad J 60, 112, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhosindikālistisks:1" sortKey="anarhosindikālistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhosindikālistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhosindikālistisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs anarhosindikālismam, saistīts ar to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anarhosindikālistiskas organizācijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anarhosindikālists:1" sortKey="anarhosindikālists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anarhosindikālists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anarhosindikālists:1/1" n="1">
        <def>Anarhosindikālisma piekritējs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anatomēt:1" sortKey="anatomēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anatomēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anatomēt:1/1" n="1">
        <def>Preparēt (līķi).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anatomija:1" sortKey="anatomija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anatomija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anatomija:1/1" n="1">
        <def>Zinātne par dzīva organisma formu un uzbūvi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēka anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvnieku anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augu anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mikroskopiskā anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Salīdzināmā anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Normālā anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plastiskā anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anatomijas atlants.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anatomijas kurss.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anatomija:1/2" n="2">
        <def>Dzīva organisma vai orgāna uzbūve.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vīrieša anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Auss anatomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acs anatomija.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/anatomija:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uzbūve.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Purvīša [gleznotāja] spriedumus par nemaldīgiem padarīja viņa lielā pieredze. Viņš bija viens no tiem nedaudzajiem, kas pilnīgi pārzināja ainavas anatomiju.</quote>
            <bibl>Tēl M 56, 160.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Te [grāmatā] dota maza Igaunijas stūrīša anatomija, pat sastopama cilvēku pārdzīvojumu gluži zinātniska analīze..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 52, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anatomikums:1" sortKey="anatomikums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anatomikums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anatomikums:1/1" n="1">
        <def>Telpa vai ēka (arī iestāde vai tās nodaļa), kur pētī cilvēka ķermeni, anatomējot līķus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..es [medicīnas students] pētīju baciļus, anatomikumā graizīju līķus, slimnīcās ostīju hloroformu un klausījos nelaimīgo cietēju vaidus.</quote>
          <bibl>Grīva 10, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..anatomikums iegūs viņas līķi.</quote>
          <bibl>Lācis I, 617.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anatomisks:1" sortKey="anatomisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anatomisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anatomiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anatomisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar anatomiju (2), tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anatomiskās atšķirības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anatomiskās izmaiņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvnieku anatomiskā uzbūve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anatomam visnoderīgākais pētīšanas materiāls ir.. anatomisks preparāts. Un preparātu gatavo tikai no līķa.</quote>
          <bibl>Birze 2, 213.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kam krūtīs sirds nav tikai anatomisks orgāns, kas sastāv no 4 kambariem un pārsūknē asinis, bet gan dzīva uguntiņa, tas prot pelēko ikdienu padarīt krāsainu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 240, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No [pulkstenīšu] anatomiskām īpatnībām jāatzīmē pienstobri stumbrā un lapās.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 373.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anatoms:1" sortKey="anatoms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anatoms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anatome</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -mju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anatoms:1/1" n="1">
        <def>Anatomijas (1) speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai tu redzi - te [rentgena uzņēmumā] labajā pusē ir kakla ribas! Pie piektā, sestā un septītā skriemeļa ir kakla ribas...tu, kā anatoms, šo retumu vari aprakstīt.."</quote>
          <bibl>Birze 2, 210.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/andante:1" sortKey="andante" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">andante</orth>
        <pron>anˈdante</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/andante:1/1" n="1">
        <def>Vidējā tempā.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/andante:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lietv. nozīmē</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šādā tempā izpildāms skaņdarbs vai tā daļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Devītās simfonijas andante - viena no visizcilākajām lappusēm visā padomju mūzikā...Tiesa, spilgtu lirisku emociju pilnas vienmēr bijušas.. [komponista] simfoniju lēnās daļas.</quote>
            <bibl>Māksla 60, 4, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anekdote:1" sortKey="anekdote" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anekdote</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anekdote:1/1" n="1">
        <def>Īss, saistošs stāstījums par kādu neparastu, interesantu, komisku notikumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēsturiska anekdote.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauna anekdote.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tautas anekdote.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stāstīt anekdotes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anekdotes ir lakoniski, apjomā nelieli tautas daiļrades sacerējumi prozā, kuru galvenā iezīme ir satura asprātība, atjauta.</quote>
          <bibl>LT An 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kāzinieki] stāstīja anekdotes un notikumus.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anekdotisks:1" sortKey="anekdotisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anekdotisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anekdotiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anekdotisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs anekdotei, saistīts ar to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anekdotisks tēlojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas izklausās gluži anekdotiski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Blakus feļetonam kā patstāvīgs žanrs pazīstama humoreska. Tas ir īss, anekdotisks prozā vai dzejā rakstīts stāstiņš.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai īsinātu ceļu un uzmundrinātu ceļabiedri, viņš sāka stāstīt anekdotiskus gadījumus no savas [ārsta] prakses kara laikā.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 168.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aneksija:1" sortKey="aneksija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aneksija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aneksija:1/1" n="1">
        <def>Kādas valsts teritorijas vai tās daļas okupēšana un vardarbīga pievienošana citai valstij. Miers bez aneksijām un kontribūcijām.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aneksionistisks:1" sortKey="aneksionistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aneksionistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aneksionistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aneksionistisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar aneksiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Imperiālistu aneksionistiskā politika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzi vēstures fakti liecina, ka Markss, Ļeņins un viņu sekotāji nenogurstoši cīnījās pret netaisnīgiem, aneksionistiskiem kariem..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 14, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anektēt:1" sortKey="anektēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anektēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anektēt:1/1" n="1">
        <def>Ar varu sagrābt (citas valsts teritoriju vai tās daļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anektētā teritorija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anēmija:1" sortKey="anēmija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anēmija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anēmija:1/1" n="1">
        <def>Eritrocītu vai hemoglobīna daudzuma samazināšanās asinīs. Mazasinība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaundabīgā anēmija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anēmisks:1" sortKey="anēmisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anēmisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anēmisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar anēmiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anēmisks stāvoklis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anemofilija:1" sortKey="anemofilija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anemofilija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anemofilija:1/1" n="1">
        <def>Augu spēja apputeksnēties ar vēju.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anemofils:1" sortKey="anemofils" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anemofils</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anemofils:1/1" n="1">
        <def>Tāds (augs), ko apputeksnē vējš.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lazdu un valriekstu ziedu veidojums ir piemērots vēja darbībai; ..birstošos, vieglos putekšņus vējš viegli pārnes uz drīksnām. Tādus augus nosauc par anemofiliem augiem.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anemogrāfs:1" sortKey="anemogrāfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anemogrāfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anemogrāfs:1/1" n="1">
        <def>Pašrakstītāja ierīce, kas reģistrē vēja ātrumu un virzienu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anemometrs:1" sortKey="anemometrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anemometrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anemometrs:1/1" n="1">
        <def>Mērinstruments vēja ātruma un virziena noteikšanai.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anemone:1" sortKey="anemone" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anemone</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anemone:1/1" n="1">
        <def>Vizbuļu ģints augs ar lieliem, baltiem ziediem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zied pirmās anemones.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aneroīds:1" sortKey="aneroīds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aneroīds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aneroīds:1/1" n="1">
        <def>Metāla barometrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisa spiedienu mēra ar dzīvsudraba barometru.. Ikdienas dzīvē lieto arī metāla barometrus - aneroīdus.</quote>
          <bibl>Zirnītis 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anestezēt:1" sortKey="anestezēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anestezēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anestezēt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt (ko) nejutīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anestezējoši līdzekļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anestēzija:1" sortKey="anestēzija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anestēzija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anestēzija:1/1" n="1">
        <def>Jutīguma zudums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anestēzijas stāvoklis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/anestēzija:1/2" n="2">
        <def>Sāpju mazināšana ar anestezējošiem līdzekļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lokālā anestēzija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispārējā anestēzija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anestēzijas līdzekļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māsa Ikšele patlaban stāsta par anestēziju - sāpju noņemšanu [operējot]..</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anesteziologs:1" sortKey="anesteziologs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anesteziologs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anestezioloģe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ģu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anesteziologs:1/1" n="1">
        <def>Anestezioloģijas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsts anesteziologs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimnieces elpu, pulsu, asinsspiedienu nenogurstoši vēroja anesteziologa... un terapeita.. modrās acis.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 1, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anestezioloģija:1" sortKey="anestezioloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anestezioloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anestezioloģija:1/1" n="1">
        <def>Medicīnas nozare, kas pētī ķirurģiskas operācijas nevēlamo ietekmi uz organismu un metodes šīs ietekmes (galvenokārt sāpju) mazināšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..anestezioloģijā lieto jaunu sāpju remdināšanas metodi.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 12, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anfilāde:1" sortKey="anfilāde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anfilāde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anfilāde:1/1" n="1">
        <def>Telpu rinda, kuras savā starpā savienotas ar durvīm, kas atrodas taisnā līnijā citas aiz citām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sānu ieejas vietā tagad ir centrālā ieeja, un paviljona galvenās telpas tagad veido anfilādi.</quote>
          <bibl>Māksla 60, 2, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angārs:1" sortKey="angārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angārs:1/1" n="1">
        <def>Telpa lidaparātu novietošanai un remontam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Angāra darbnīcu iekārta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jauno tehniķu stacijas planieristu lidlaukā pa angāra durvīm divi zēni izstumj zaļganpelēku planieri.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 4, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angažements:1" sortKey="angažements" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angažements</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angažements:1/1" n="1">
        <def>Līgums ar mākslinieku vai mākslinieku kolektīvu par uzstāšanos noteiktas reizes vai noteiktu laiku. Attiecīga saistība, nosacījumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Angažementa nosacījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieņemt angažementu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angažēt:1" sortKey="angažēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angažēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angažēt:1/1" n="1">
        <def>Noslēgt līgumu (ar mākslinieku vai mākslinieku kolektīvu) par uzstāšanos noteiktas reizes vai noteiktu laiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Angažēt solistus un orķestri vasaras koncertiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mani angažēja [par dejotāju] par nelielu algu, kas tomēr pārsniedza to, ko es būtu varējusi nopelnīt kantorī..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 169.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai drīkstu angažēt jūs uz nākošo deju?" viņš jautāja Millijai.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angīna:1" sortKey="angīna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angīna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angīna:1/1" n="1">
        <def>Žāvas limfātisko veidojumu akūts iekaisums. Akūts mandeļu iekaisums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slimot ar angīnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strutojošā angīna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vija gulēja jau trešo dienu, un slimība neatlaidās. Ārsts gan mierināja, ka tā esot vienkārša angīna un pamatīgs bronhīts..</quote>
          <bibl>Birze 1, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krists dabūja angīnu un aizsmaka.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēcpusdienā viņš [ārsts] ieradās, apskatīja mazo slimnieku.. un noteica slimību - angīna.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 3, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anglicisms:1" sortKey="anglicisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anglicisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anglicisms:1/1" n="1">
        <def>Aizguvums no angļu valodas.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anglikānis:1" sortKey="anglikānis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anglikānis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anglikāniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anglikānis:1/1" n="1">
        <def>Anglijā izplatītas protestantu konfesijas piederīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anglikāņu baznīca.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anglisks:1" sortKey="anglisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anglisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">angliski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anglisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs angļu valodai, saistīts ar to. Raksturīgs angļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Angliska izruna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt angliski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Angļu valoda būs jāatkārto.. - jūrnieki prot angliski.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anglosakši:1" sortKey="anglosakši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anglosakši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; parasti dsk.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anglosakši:1/1" n="1">
        <def>Ģermāņu cilšu grupa (angļi, sakši, jiti).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angļi:1" sortKey="angļi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angļi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anglis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">angliete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angļi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk., v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tauta, kas viduslaikos izveidojusies Anglijas teritorijā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Angļu valoda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Angļu teātris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matrožu vidū atradās daži veci braucēji, kuriem angļu mēle nebija gluži sveša..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Velkot no rokassomiņas pasi, līdzi izvilkās arī nauda - angļu mārciņas.</quote>
          <bibl>Zālīte 5,197.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/angļi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautas piederīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tautības angliete.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/angļi:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ģermāņu cilts, kas 5. gadsimtā pārcēlās uz Angliju.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angoras:1" sortKey="angoras" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angoras</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angoras:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam raksturīga gara, mīksta vilna (par dažām dzīvnieku šķirnēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Angoras trusis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Angoras kaza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mazdēliņš] atstāja rotaļlietas kaktā, paņēma klēpī balto angoras kaķi un apsēdās pie mums.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 16, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/angoras:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas gatavots no šo dzīvnieku vilnas (par dziju, audumu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Angoras dzija.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ilga.. piešķiebj galvu baložzilā angoras kapucē.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 94.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/angstrēms:1" sortKey="angstrēms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">angstrēms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/angstrēms:1/1" n="1">
        <def>Garuma mērvienība - 1 desmitmiljardā daļa metra.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Modernajos mikroskopos.. izmanto ultravioletos starus ar viļņa garumu 2000-2500 angstrēmu..</quote>
          <bibl>Zin T 66, 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anhidrīds:1" sortKey="anhidrīds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anhidrīds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anhidrīds:1/1" n="1">
        <def>Ķīmiskā elementa un skābekļa savienojums, ko var iegūt, atņemot ūdeni attiecīgajai skābei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sērskābes anhidrīds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīgas laku un krāsu fabrikas teritorijā tuvākajā laikā sāks darboties maleīnskābes anhidrīda ražošanas cehs..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 2, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anhidrīts:1" sortKey="anhidrīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anhidrīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anhidrīts:1/1" n="1">
        <def>Minerāls - ūdeni nesaturošs kalcija sulfāts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anihilācija:1" sortKey="anihilācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anihilācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as; s.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anihilācija:1/1" n="1">
        <def>Elementārdaļiņu pārvēršanās citās elementārdaļiņās.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anilīnkrāsas:1" sortKey="anilīnkrāsas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anilīnkrāsas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk.; anilīnkrāsa -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anilīnkrāsas:1/1" n="1">
        <def>Krāsas, kuru pagatavošanai lieto anilīnu. Organiskas krāsvielas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Košas anilīnkrāsas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilnas un zīda krāsošana ar anilīnkrāsām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anilīns:1" sortKey="anilīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anilīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anilīns:1/1" n="1">
        <def>Bezkrāsains (vai iedzeltens), eļļains, indīgs šķidrums (benzola atvasinājums), ko lieto, piemēram, krāsvielu, fotoattīstītāju, ārstniecības līdzekļu izgatavošanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sintētiskais anilīns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anilīna rūpnīca.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/animālistisks:1" sortKey="animālistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">animālistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">animālistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/animālistisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs dzīvnieku attēlojumiem tēlotājā mākslā, saistīts ar tiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Animālistiska tēma mākslā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā animālistiskā žanra darbu izstāde mūsu mākslas vēsturē bija pulcējusi kuplu autoru skaitu..</quote>
          <bibl>Zv 63, 3, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/animālists:1" sortKey="animālists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">animālists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">animāliste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/animālists:1/1" n="1">
        <def>Gleznotājs, grafiķis, skulptors, kas strādā animālistiskajā žanrā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Animālistu darbu izstāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>V. Averins.. ir animālists. Viņa jaunradē dzīvnieku attēlošana ieņem galveno vietu.</quote>
          <bibl>Zv 56, 12, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/animāls:1" sortKey="animāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">animāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/animāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas piemīt dzīvniekiem, ir tiem raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Animālas funkcijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/animisms:1" sortKey="animisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">animisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/animisms:1/1" n="1">
        <def>Priekšstats par dvēseles piemitību priekšmetiem un dabas parādībām.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/animistisks:1" sortKey="animistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">animistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/animistisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar animismu, tam raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Animistiski priekšstati.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anīss:1" sortKey="anīss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anīss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anīss:1/1" n="1">
        <def>Čemurziežu dzimtas augs, kura sēklās ir smaržīga ēteriska eļļa, ko izmanto medicīnā un par garšvielu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anīsa sēklas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anīsa eļļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amonija anīsa pilieni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atmatenēm ir patīkama, bieži vien anīsu atgādinoša smarža.</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anjons:1" sortKey="anjons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anjons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anjons:1/1" n="1">
        <def>Negatīvi lādēts jons.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anketa:1" sortKey="anketa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anketa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anketa:1/1" n="1">
        <def>Speciāla aptaujas lapa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kadru anketa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izpildīt anketu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trīspadsmit reizes pirmorganizācijas sekretārs piecēlās, lai nolasītu trīspadsmit jauniešu iestāju anketas un lūgumus..</quote>
          <bibl>Vilks 1, 249.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maldups izņēma no vākiem kādu anketu ar stūrīti uzlīmētu fotoattēlu.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vadošs iestādes darbinieks pārlasa iespējamo kandidātu anketas.</quote>
          <bibl>Kar 63, 2, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/annāles:1" sortKey="annāles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">annāles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/annāles:1/1" n="1">
        <def>Sena vēsturisko notikumu apraksta forma, kur notikumi kārtoti pa gadiem. Hronika.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Romiešu annāles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klejoju pa [Parīzes] ielām, šķirdams [domās] Francijas kultūras vēstures annāļu lapas, ik brīdi apstādamies un dziļā saviļņojumā atcerēdamies lielos garus, kas še mituši.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 43, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/annāles:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Notikumu pieraksts (protokoli, saraksti u. tml.) pa gadiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sameklēt datus annāles.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/annāles:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Gadskārtējs izdevums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zinātnisko biedrību annāles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anodbaterija:1" sortKey="anodbaterija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anodbaterija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anodbaterija:1/1" n="1">
        <def>Radio uztvērēja vai raidītāja anoda ķēdē ieslēgta baterija.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anods:1" sortKey="anods" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anods</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anods:1/1" n="1">
        <def>Elektriskās strāvas avota pozitīvais pols. Elektrods, kas savienots ar elektriskās strāvas avota pozitīvo polu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anoda strāva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baterijas anods un katods atdalīti viens no otra ar porainās vielas starpsienu.</quote>
          <bibl>Zv 62, 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anomālija:1" sortKey="anomālija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anomālija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anomālija:1/1" n="1">
        <def>Novirze no normas, vispārējās likumības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Temperatūras anomālija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bez veseliem, normāliem matiem pastāv arī anomālijas: pārāk sausi vai pārāk taukaini mati, kā arī plikgalvības izveidošanās.</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anomāls:1" sortKey="anomāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anomāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anomāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neatbilst normai, vispārējai likumībai. Neparasts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anomālas parādības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anomāls stāvoklis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anonīms:1" sortKey="anonīms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anonīms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anonīmi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anonīms:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam nav norādīts autors. Tāds (autors), kas neuzrāda savu vārdu. Bez paraksta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anonīms raksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anonīms ziņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anonīma vēstule.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anonīms autors.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai tiešām ir iemesls Buntu apvainot?" ..Jā, esot kāda anonīma vēstule. Bet kāds pamats ticēt šādai bezparaksta vēstulei?</quote>
          <bibl>Zv 56, 24, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā "Jaunos Dunduros", tā arī turpmākajos krājumos lielākā sacerējumu daļa ievietota anonīmi..</quote>
          <bibl>Lit M 54, 7, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šai [1905. gada revolūcijas] laikā anonīmi šifrēti darbojas vairāki jauni profesionālie mākslinieki.</quote>
          <bibl>Tēl M 56, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anormāls:1" sortKey="anormāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anormāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">anormāli</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anormāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neatbilst parastajam, normālajam. Nenormāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anormāla parādība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anormāls veidojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anotācija:1" sortKey="anotācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anotācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anotācija:1/1" n="1">
        <def>Īss (grāmatas, sacerējuma) raksturojums (dažkārt ar novērtējumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas anotācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Disertācijas anotācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anotācijas un visus paskaidrojumus tagad [muzejos] sastāda ļoti koncentrēti, īsi..</quote>
          <bibl>Lit M 63, 2, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nepieciešams pievienot ikvienai nopietnās mūzikas platei anotāciju, kurā būtu atrodamas ziņas par mūzikas autoru, izpildītājiem, pašu skaņdarbu.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No "mazajām" kritikas formām Beļinskis bieži izmantoja anotāciju, tai skaitā anotāciju repliku.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anotēt:1" sortKey="anotēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anotēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anotēt:1/1" n="1">
        <def>Īsi raksturot (grāmatu, sacerējumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anotēt grāmatu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ansamblis:1" sortKey="ansamblis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ansamblis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ansamblis:1/1" n="1">
        <def>Mākslinieciski apvienots, saliedēts izpildītāju kolektīvs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesmu un deju ansamblis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tautisko deju ansamblis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktieru ansamblis dramatizējumā izvirzītās problēmas atklāj ar nopietnu profesionālu meistarību.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..režisors tā prot saskaņot ansambli, ka jebkuru vājāku tēlojumu aizklāj citi, ko nevar pateikt viens, to viņa vietā pasaka ansamblis, un doma, ritms nepazūd.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tie ir ciema etnogrāfiskā ansambļa dalībnieki, kas sanāk klubā divas reizes nedēļā, lai skandinātu senās latgaliešu tautas dziesmas.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 228, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ansamblis:1/2" n="2">
        <def>Skaņdarbs, kas sacerēts vairākiem solo instrumentiem vai dziedātāju balsīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Instrumentāls ansamblis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vokāls ansamblis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parastie [instrumentālās kamermūzikas] ansambļu veidi ir duets - skaņdarbs diviem izpildītājiem, trio - trim, kvartets - četriem, kvintets - pieciem, sekstets - sešiem.</quote>
          <bibl>Bērziņa 1, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc uzbūves un formas ansambļos sastopama vislielākā dažādība, un grūti noteikt vienotu shēmu, pēc kuras būtu veidoti dueti, terceti, kvarteti u. c.</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 54.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ansamblis:1/2/1" n="1">
          <def>Skaņdarba vienots, saliedēts izpildījums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ja korim izveidojies saskanīgs un līdzsvarots dziedājums, tad mēdz teikt, ka korim ir labs ansamblis.</quote>
            <bibl>Gailis 1, 69.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ansamblis:1/3" n="3">
        <def>Atsevišķu (arhitektoniska veidojuma) daļu harmonisks apvienojums, saliedējums, māksliniecisks saskaņojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kādas zemes arhitektūru raksturo ne vien lieli ansambļi, bet arī gluži sīkas formas, sevišķi tad, ja tās īpatnējas tikai šai zemei.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 43, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīmijas, fizikas, bioloģijas un augsnes fakultātes, astronomijas observatorijas un citu celtņu korpusu komplekss kopā ar galveno [universitātes] ēku veido lielisku arhitektūras ansambli [Maskavā].</quote>
          <bibl>Pion 53, 38, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne mazāk svarīga loma pilsētas ansamblī ir dažādiem plakātiem un aicinājumiem.</quote>
          <bibl>Zv 62, 9, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viena no svarīgākajām problēmām arhitektūrā un tāpat lietišķajā mākslā ir ansambļa vai kompleksa problēma..</quote>
          <bibl>Lit M 55, 11, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ansamblis:1/4" n="4">
        <def>Vienots, saskaņots (priekšmetu) kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No visa [izstādes] klāsta izdalās rokas stāvos austie igauņu audumi, kas lieliski iekļaujas ansambļos.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vasaras ansamblis sastāv no baltiem, plisētiem svārkiem un dzeltena, reljefa kokvilnas materiāla mazas blūzītes.</quote>
          <bibl>Zv 63, 9, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asas, satraucošas smaržas papildināja blondās skaistules pievilcības ansambli.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 425.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antablements:1" sortKey="antablements" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antablements</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; arhit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antablements:1/1" n="1">
        <def>Klasiskā ordera augšējā daļa, kas balstās uz kolonnām un sastāv no arhitrāva, frīzes un karnīza.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antagonisks:1" sortKey="antagonisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antagonisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antagoniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antagonisks:1/1" n="1">
        <def>Antagonistisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Darbība [lugā] noris taisni antagonisku šķiru revolucionārās cīņas arēnā, saskrejoties kapitālistiskās buržuāzijas profita interesēm ar strādnieku tieksmēm..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 530.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antagonisms:1" sortKey="antagonisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antagonisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antagonisms:1/1" n="1">
        <def>Kādā laika posmā neatrisināmas pretrunas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķiru antagonisms kapitālistiskajā iekārtā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piepildījies Marksa paredzējums, ka līdz ar šķiru antagonisma iznīkšanu iznīks arī tautu antagonisms.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 76, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sociālas revolūcijas pamatā ir antagonisms starp darbu un kapitālu, starp apspiestajām un apspiedējām tautām.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 158, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antagonistisks:1" sortKey="antagonistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antagonistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antagonistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antagonistisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs antagonismam, antagonistam. Nesamierināmi pretišķīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antagonistiskas pretrunas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antagonistiska nostāja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antagonistiskas šķiras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antagonistiskā šķiru sabiedrībā pastāv.. savstarpēji pretišķīgi ideāli, jo pastāv savstarpēji naidīgas un savstarpēji pretišķīgas ekonomiskas un sabiedriskas mērķtiecības.</quote>
          <bibl>LLK I, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abu [ekspluatatoru un darbaļaužu] starpā pastāv nesamierināma, antagonistiska pretišķība.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antagonists:1" sortKey="antagonists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antagonists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antagonists:1/1" n="1">
        <def>Nesamierināms (uzskatu, kāda sabiedriska virziena u. tml.) pretinieks.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/antagonists:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti dsk.; biol.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Organismi, orgāni un vielas ar savstarpēji vai vienpusīgi pretēju (nomācošu) iedarbību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Muskuļus, kas darbojas viens otram pretējā virzienā, sauc par antagonistiem.</quote>
            <bibl>Med 1, 312.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antarktisks:1" sortKey="antarktisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antarktisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; ģeogr.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antarktisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs Antarktikai, saistīts ar to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antarktiskā ekspedīcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antarktiskie pētījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antarktiskā bāze.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antena:1" sortKey="antena" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antena</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antena:1/1" n="1">
        <def>Iekārta radioviļņa izstarošanai vai uztveršanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raidītāja antena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uztvērēja antena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Televīzijas antena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>T veida antena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš tumsā aiz loga dauzīja antenas trosi pret mastu kā skaudru, smagu pletni...</quote>
          <bibl>Līvs 1, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc trim dienām radiouztvērējs jau bija tik tālu samontēts, ka varēja vilkt tuvākajā priedē antenu.</quote>
          <bibl>Osiņa 1, 80.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antena:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>zool.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Posmkāju galvas tausteklis (taustes un ožas orgāns).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pavedienveida antena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kreļļveida antena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..peldorgāns [ūdensblusām] ir nevis kājas, bet spēcīgi attīstītas antenas jeb otrie taustekļi.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 108.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiamerikānisks:1" sortKey="antiamerikānisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiamerikānisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antiamerikāniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiamerikānisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret Amerikas Savienoto Valstu imperiālistisko šķiru ideoloģiju, politiku. Pretamerikānisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antiamerikānisks noskaņojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antibakteriāls:1" sortKey="antibakteriāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antibakteriāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antibakteriāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas spēj iznīcināt vai nomākt baktērijas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Medum ir arī antibakteriāla iedarbība, un tāpēc to ieteicams ēst, ārstējot saaukstēšanās slimības un angīnu.</quote>
          <bibl>Pad J 67, 15, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antibiotikas:1" sortKey="antibiotikas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antibiotikas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. antibiotika -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antibiotikas:1/1" n="1">
        <def>Mikroorganismu, kā arī augstāko augu un dzīvnieku organismu izstrādātas vielas, kas spēj iznīcināt mikroorganismus vai aizkavēt to vairošanos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Medicīnas arsenālā ir tāds varens līdzeklis kā antibiotikas.</quote>
          <bibl>Zv 62, 3, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsts.. no Bulgārijas raksta par medu kā īpašu antibiotiku, kam reizē ir konservējoša darbība, līdzīga fitoncīdiem.</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antibiotiķi:1" sortKey="antibiotiķi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antibiotiķi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. antibiotiķis, -ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antibiotiķi:1/1" n="1">
        <def>Antibiotikas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ievērojot antibiotiķu efektīvās ārstnieciskās spējas, zinātnieki neatlaidīgi meklēja jaunas antibiotiskās vielas.</quote>
          <bibl>Zv 62, 15, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antibiotisks:1" sortKey="antibiotisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antibiotisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antibiotisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas spēj iznīcināt mikroorganismus vai aizkavēt to vairošanos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No antibiotiskiem līdzekļiem jāmin streptomicīns..</quote>
          <bibl>Ves 62, 1, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet baravikās ir daudz vitamīnu, bez tam nesen tajās konstatētas arī vairākas vērtīgas antibiotiskas vielas..</quote>
          <bibl>Zv 63, 12, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pienskābie produkti satur antibiotiskas vielas, kas.. nomāc tuberkulozes dīgļu attīstību.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anticiklons:1" sortKey="anticiklons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anticiklons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anticiklons:1/1" n="1">
        <def>Augsta atmosfēras spiediena apgabals, kur spiediens samazinās un vējš pūš no centra uz perifēriju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skatāmies uz kartēm, kur pāri kontinentu kontūrām izvietotas gan ciklonu un anticiklonu, gan šauro, ātro gaisa plūsmu strēles.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 19, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anticikloni ir daudz lielāki nekā cikloni. Tie dažreiz aizņem veselus kontinentus, sevišķi ziemā.</quote>
          <bibl>Zirnītis 1, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antidaļiņa:1" sortKey="antidaļiņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antidaļiņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antidaļiņa:1/1" n="1">
        <def>Elementārdaļiņa, kuras fizikālajiem raksturojumiem ir pretēja zīme (salīdzinot ar doto elementārdaļiņu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Doktors ierosināja iegūt fotonus, savienojot elektronus ar to antidaļiņām - pozitroniem.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 176, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad antidaļiņas ieguva laboratorijā, fiziķi sāka domāt: vai arī katram atomam neatbilst savs "antiatoms".</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 168, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antidemokrātisks:1" sortKey="antidemokrātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antidemokrātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antidemokrātiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antidemokrātisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret demokrātismu, demokrātiju.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antidots:1" sortKey="antidots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antidots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antidots:1/1" n="1">
        <def>Pretinde.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antifašistisks:1" sortKey="antifašistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antifašistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antifašistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antifašistisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret fašismu, fašistiem. Pretfašistisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antifašistiskā kustība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antifašistiski noskaņotā jaunatne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komunistiskā partija uzsāka intensīvu darbu, lai saliedētu visus antifašistiskos spēkus vienotā frontē..</quote>
          <bibl>Birziņa 1, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieka] attieksme pret karu bija antifašistiska..</quote>
          <bibl>Kar 60, 3, 118.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antifašists:1" sortKey="antifašists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antifašists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antifašiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antifašists:1/1" n="1">
        <def>Fašisma pretinieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Nerudam izdevās izglābt tūkstošiem antifašistu, panākt to pārsūtīšanu no Francijas koncentrācijas nometnēm uz Meksiku, Čīli, Argentīnu.</quote>
          <bibl>Pad J 67, 11, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antifeodāls:1" sortKey="antifeodāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antifeodāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antifeodāls:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret feodālismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antifeodālās revolūcijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antifrīze:1" sortKey="antifrīze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antifrīze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antifrīzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antifrīze:1/1" n="1">
        <def>Viela, kas pazemina ūdens sasalšanas temperatūru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu polārpētniekiem šādā salā pārstāja darboties mēraparāti, sasala tinte, kaut tai bija pielieta antifrīze.</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antihigiēnisks:1" sortKey="antihigiēnisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antihigiēnisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antihigiēniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antihigiēnisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neatbilst higiēnas nosacījumiem, prasībām. Nehigiēnisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antihigiēniski apstākļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antihitlerisks:1" sortKey="antihitlerisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antihitlerisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antihitleriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antihitlerisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret hitlerismu. Prethitlerisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antihitleriska politika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antihitlerisks noskaņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..notikušajā diskusijā miera līguma un Rietumberlīnes jautājumā kā spogulī atspoguļojušās divas līnijas bijušo antihitleriskās koalīcijas dalībnieku Vācijas politikā.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 126, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antihumānistisks:1" sortKey="antihumānistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antihumānistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antihumānistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antihumānistisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret humānismu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antihumāns:1" sortKey="antihumāns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antihumāns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antihumāni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antihumāns:1/1" n="1">
        <def>Antihumānistisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Literatūra un māksla, kas cenšas noliegt cilvēka sociālo būtību, bioloģizējot to, ir antihumāna, vienaldzīga pret cilvēku kā sabiedrisku būtni..</quote>
          <bibl>Kar 60, 1, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiimperiālistisks:1" sortKey="antiimperiālistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiimperiālistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antiimperiālistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiimperiālistisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret imperiālismu. Pretimperiālistisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antiimperiālistiskā kustība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..te [Kubā] uzvarēja demokrātiskā antiimperiālistiskā revolūcija, kas attīstījās līdz sociālistiskajai revolūcijai.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 1, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiklerikālisms:1" sortKey="antiklerikālisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiklerikālisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiklerikālisms:1/1" n="1">
        <def>Kustība, kas vēršas pret klerikālismu, baznīcas un garīdzniecības privilēģijām.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiklerikāls:1" sortKey="antiklerikāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiklerikāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiklerikāls:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs antiklerikālismam, saistīts ar to. Vērsts pret klerikālismu, baznīcas un garīdzniecības privilēģijām.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikoagulanti:1" sortKey="antikoagulanti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikoagulanti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikoagulanti:1/1" n="1">
        <def>Vielas, kas kavē asins recēšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad bez sevišķiem sarežģījumiem var likvidēt arī infarktu. Ļoti noder modernie līdzekļi - antikoagulanti.</quote>
          <bibl>Rīgas B 62, 163, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visvecākais antikoagulantu terapijas veids ir.. ārstēšana ar medicīnisko dēļu palīdzību.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 10, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikoloniāls:1" sortKey="antikoloniāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikoloniāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antikoloniāli</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikoloniāls:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret koloniālismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šis [Abrahamsa] romāns vēlreiz apliecina, ka, dzīvodams tālu no dzimtenes, rakstnieks uztur ciešas saites ar antikoloniālo kustību savā zemē..</quote>
          <bibl>Jaun Gr 67, 8, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikomunisms:1" sortKey="antikomunisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikomunisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikomunisms:1/1" n="1">
        <def>Ideoloģija un politika, kas ir vērsta pret komunistisko teoriju un praksi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kapitālistiskās iekārtas aizstāvji un antikomunisma sludinātāji pamatīgi nopūlas, lai izkropļotā veidā attēlotu dzīvi Padomju Savienībā un citās sociālisma zemēs.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 222, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zem antikomunisma karoga imperiālisti cenšas panākt sociālistiskās sistēmas zemju ekonomisko un politisko diskrimināciju un drudžaini bruņojas.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 147, l.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikomunistisks:1" sortKey="antikomunistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikomunistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antikomunistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikomunistisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs antikomunismam, saistīts ar to. Vērsts pret komunistisko teoriju un praksi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antikomunistiska nostāja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antikomunistisks režīms.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikrists:1" sortKey="antikrists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikrists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikrists:1/1" n="1">
        <def>Kristus pretinieks. Nešķīstais, velna apsēstais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ak tā?" ..Tad tu mani neklausīsi?.. Nu es redzu, kas tu par cilvēku. Svētbildes no sienas noņēmis. Antikrists..." [Kliedz mācītājs.]</quote>
          <bibl>Niedre 6, 228.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antīks:1" sortKey="antīks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antīks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antīks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz seno grieķu vai romiešu kultūru, ir tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antīkā māksla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antīkā dzeja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antīkais teātris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antīkā filozofija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prasmīgi atveidotie antīkās pasaules mākslas darbi iepazīstina skatītājus ar senās Grieķijas mākslu, ar tās mūžīgo daiļumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 249, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"..esmu nācis pie atziņas, ka mums jāņem [teātra izrādei] kaut kas patiesi klasisks. No antīkās pasaules. Sengrieķu mistērija.." [Saka skolas direktors.]</quote>
          <bibl>Niedre 10, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušā gadsimta vidū par starptautisku ieteica vienu no antīkajām valodām - latīņu vai sengrieķu..</quote>
          <bibl>Zv 57, 5, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/antīks:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā aizgūti seno grieķu vai romiešu mākslas elementi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Antīkas formas mūsdienu skulptūrā.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antīks:1/2" n="2">
        <def>Sens (par agrāko gadsimtu mākslas un amatniecības darbiem vispār).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antīka vāze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antīka rokassprādze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antīku priekšmetu kolekcija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antīkva:1" sortKey="antīkva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antīkva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antīkva:1/1" n="1">
        <def>Latīņu burtu tips ar noapaļotām kontūrām.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikvariāts:1" sortKey="antikvariāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikvariāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikvariāts:1/1" n="1">
        <def>Lietotu grāmatu un periodisku izdevumu veikals.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nopirkt grāmatu antikvariātā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zinātnieks] savu bibliotēku komplektējis vairāk nekā pussimt gadu, apstaigādams vecās Pēterburgas antikvariātus, bukinistu veikalus, speciālistus bibliofilus un privātpersonas.</quote>
          <bibl>Zv 57, 9, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antikvariāts:1/2" n="2">
        <def>Antīku lietu veikals.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antikvariātā pirkta porcelāna figūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušā gadsimta vidū par modi kļuva Ēģiptes senlietu meklēšana un krāšana. Uzradās dažādi avantūristi, kas ar to vien nodarbojās, lai piegādātu "ejošo preci" Eiropas antikvariātiem.</quote>
          <bibl>Zv 63, 2, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikvārs:1" sortKey="antikvārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikvārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikvārs:1/1" n="1">
        <def>Lietotu grāmatu, kā arī antīku lietu pazinējs un tirgotājs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antikvitātes:1" sortKey="antikvitātes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antikvitātes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, vsk. antikvitāte -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antikvitātes:1/1" n="1">
        <def>Senlietas. Senatnes pieminekļi.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antilopes:1" sortKey="antilopes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antilopes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pju; vsk. antilope, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antilopes:1/1" n="1">
        <def>Dobradžu dzimtas pārnadžu grupa, kurā ietilpst, piemēram, antilopes (2), gazeles, gnū.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Interesantākas no salas iemītniekiem ir antilopes - džeirani un saigaki [saigas].</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 13</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antilopes:1/2" n="2">
        <def>Šīs grupas dzīvnieki, kuriem raksturīgs vidējs augums un gari, savērpti ragi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Briežkazu antilopes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiļeņinisks:1" sortKey="antiļeņinisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiļeņinisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antiļeņiniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiļeņinisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir vērsts pret ļeņinismu. Tāds, kas ir pretrunā ar ļeņinismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Partija noteikti un vīrišķīgi atmetusi personības kulta antiļeņinisko ideoloģiju..</quote>
          <bibl>Lit M 63, 3, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antimarksistisks:1" sortKey="antimarksistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antimarksistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antimarksistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antimarksistisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir vērsts pret marksismu. Tāds, kas ir pretrunā ar marksismu. Pretmarksistisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antimarksistiska teorija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antimateriālistisks:1" sortKey="antimateriālistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antimateriālistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antimateriālistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antimateriālistisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir vērsts pret materiālismu. Tāds, kas ir pretrunā ar materiālismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antimateriālistiski uzskati.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antimilitārisms:1" sortKey="antimilitārisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antimilitārisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antimilitārisms:1/1" n="1">
        <def>Sabiedriska kustība, kas vērsta pret militārismu un imperiālistisko karu politiku.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antimons:1" sortKey="antimons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antimons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antimons:1/1" n="1">
        <def>Ķīmiskais elements - spīdīgs, trausls metāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antimona sakausējums ar svinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau tagad pēc dzīvsudraba un antimona krājumiem un ieguves Kirgīzijai ir viena no pirmajām vietām Padomju Savienībā.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 11, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antineitrons:1" sortKey="antineitrons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antineitrons</orth>
        <pron>antine-itrons</pron>
        <gramGrp>
          <gram>v.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antineitrons:1/1" n="1">
        <def>Neitrona antidaļiņa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ikvienai daļiņai ir savs dubultnieks - antidaļiņa...Tā, elektrona antidaļiņa ir pozitrons, protona - antiprotons, neitrona - antineitrons.</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 168, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antinomija:1" sortKey="antinomija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antinomija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; loģ.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antinomija:1/1" n="1">
        <def>Pretruna starp divām tēzēm, kas uzskatāmas par vienlīdz pierādāmām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tagad viņš [cilvēks, kam patīk filozofēt] sildās pie krāsns un domā par cilvēka prāta antinomijām un pretrunām.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pasaules bezgalība garantē pretrunu, paradoksu, antinomiju eksistenci visā apkārtējā dzīvē un mūsos pašos.</quote>
          <bibl>Zin T 69, 7, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antinukloni:1" sortKey="antinukloni" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antinukloni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antinukloni:1/1" n="1">
        <def>Nuklonu antidaļiņas.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiņš:1" sortKey="antiņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiņš:1/1" n="1">
        <def>Naivs, lētticīgs, arī vientiesīgs cilvēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar tādiem antiņiem nav vērts runāt!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Stāstiet visu, ko jūs zināt, un netēlojiet antiņu."</quote>
          <bibl>Lācis VII, 584.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antipartejisks:1" sortKey="antipartejisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antipartejisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antipartejiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antipartejisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir vērsts pret politiskas partijas idejiskajiem un organizatoriskajiem principiem. Tāds, kas ir pretrunā ar šiem principiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antipartejiska rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antipartejiska grupa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antipasāti:1" sortKey="antipasāti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antipasāti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. antipasāts -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antipasāti:1/1" n="1">
        <def>Gaisa plūsmas, kas 5-10 kilometru augstumā virs Zemes pasātu joslā plūst virs pasātiem un vērstas tiem pretējā virzienā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antipātija:1" sortKey="antipātija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antipātija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antipātija:1/1" n="1">
        <def>Nepatika, pretīgums. Pretstats: simpātija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Just pret kādu antipātiju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Baidos, ka jaunieši var krasi mainīt izturēšanos pret Maigu [spiedzi] un ar to nodot mūsu medības. Bet viņiem ir radušās dabiskas aizsardzības tieksmes uz personīgu antipātiju pamata."</quote>
          <bibl>Sakse 7, 316.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažām bumbieru šķirnēm ir īpaša antipātija pret cidoniju: tās acojot vai potējot labi nesaaug, bet saauguši eksemplāri nīkuļo.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 172.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antipātisks:1" sortKey="antipātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antipātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antipātiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antipātisks:1/1" n="1">
        <def>Nepatīkams, pretīgs. Pretstats: simpātisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antipātisks cilvēks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antipods:1" sortKey="antipods" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antipods</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antipods:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Divu diametrāli pretēju zemeslodes virsmas punktu apdzīvotāji.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/antipods:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks ar pretējiem uzskatiem un īpašībām vai pazīmēm (salīdzinot ar kādu citu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lūk, viņi stāv uz skatuves, divi dažāda izskata cilvēki, ar pilnīgi dažādiem raksturiem. Viens - gara auguma, mierīgs, pat flegmatisks, drusku šķelmīgs; otrs - neliels, enerģisks, ātrs, atklāts. Antipodi.</quote>
            <bibl>Zv 56, 17, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antipods:1/2" n="2">
        <def>Viens no diviem kādā ziņā pretējiem, nesavienojamiem priekšmetiem, lietām, vielām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cementa antipods ir sāls. Ja betona javai piemetīs sāli, tā vairs nespēs saistīt, betons sairs.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 128, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dabas procesos asimetrija ir tikpat būtiska kā tās antipods - simetrija.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 4, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiproletārisks:1" sortKey="antiproletārisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiproletārisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antiproletāriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiproletārisks:1/1" n="1">
        <def>Vērsts pret proletariāta šķiras interesēm. Proletariātam naidīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzejnieks] attīstīja savu runu demagoģiskā un provokatoriskā līnijā, lai tā.. mēģinātu pierādīt [iepriekšējā] runātāja un revolucionāro rakstnieku darbus un uzskatus par nestrādnieciskiem, antiproletāriskiem..</quote>
          <bibl>Laicens 2, 436.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiprotons:1" sortKey="antiprotons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiprotons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiprotons:1/1" n="1">
        <def>Protona antidaļiņa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..protonam, kas ir elektriski pozitīvi lādēts, atbilst negatīvais antiprotons. Tādu pašu pāri veido pozitrons un elektrons.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 4, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antireliģisks:1" sortKey="antireliģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antireliģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antireliģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antireliģisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas vēršas, cīnās pret reliģiju. Pretreliģisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antireliģiskā propaganda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Režisors.. iepazīstināja ar antireliģisku, dokumentālu filmu..</quote>
          <bibl>Lit M 63, 5, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antireliģiskā tēma vispār raksturīga Annas Sakses darbiem. Jau viņas pats pirmais uzrakstītais un iespiestais stāsts "Gals būs tai kundzībai".. vēršas pret mācītājiem.</quote>
          <bibl>Behmane 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Ķeceris Latgalē" savas antireliģiskās tematikas ziņā sasaucas ar Andreja Upīša "Stāstiem par mācītājiem"..</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antisanitārs:1" sortKey="antisanitārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antisanitārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antisanitāri</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antisanitārs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neatbilst sanitārijas nosacījumiem, prasībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antisanitāri apstākļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antisemītisks:1" sortKey="antisemītisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antisemītisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antisemītiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antisemītisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar antisemītismu, tam raksturīgs. Tāds, kurā izpaužas antisemītisms.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antisemītisks noskaņojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antisemītisms:1" sortKey="antisemītisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antisemītisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antisemītisms:1/1" n="1">
        <def>Reakcionāro šķiru mākslīgi radīts un propagandēts nacionāls naids pret ebrejiem.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antisemīts:1" sortKey="antisemīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antisemīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antisemīte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -tu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antisemīts:1/1" n="1">
        <def>Antisemītisma piekritējs. Cilvēks, kas naidīgi izturas pret ebrejiem.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiseptika:1" sortKey="antiseptika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiseptika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiseptika:1/1" n="1">
        <def>Mikroorganismu iznīcināšana vai to attīstības aizkavēšana ar ķīmiskām vielām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgūt jaunākos antiseptikas paņēmienus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiseptisks:1" sortKey="antiseptisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiseptisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antiseptiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiseptisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas iznīcina mikroorganismus vai aizkavē to attīstīšanos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antiseptiskās vielas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antiseptiski līdzekļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažiem augiem.. piemīt antiseptiskas īpašības, kas arī pa daļai aizsarga organismu pret slimībām.</quote>
          <bibl>Bērn 46, 8, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sīpoli satur antiseptiskas vielas, tā saucamos fitoncīdus, kas cilvēka mutē un barības traktā iznīcina daudzas baktērijas..</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 389.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiseptizēt:1" sortKey="antiseptizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiseptizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiseptizēt:1/1" n="1">
        <def>Apstrādāt (ko) ar ķīmiskām vielām, lai iznīcinātu mikroorganismus vai aizkavētu to attīstīšanos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koka ārsienas ieteicams antiseptizēt līdz palodzes spraišļa augšējai malai..</quote>
          <bibl>Šterns 2, 182.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antitēze:1" sortKey="antitēze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antitēze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antitēze:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>loģ.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Spriedums, kas ir pretrunīgs dotajam spriedumam.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antitēze:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>filoz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sākuma stāvokļa noliegšana attīstības procesā. Hēgeļa dialektikā - otrā pakāpe triādē (tēze, antitēze, sintēze).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antitēze:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>literat.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pretēju vai kontrastējošu jēdzienu vai tēlu pretnostatījums kā stilistisks paņēmiens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar atkārtojumiem saistās arī tāda [stilistiska] figūra kā pretnostatījums jeb antitēze, kur blakus tiek nostādītas tieši pretējas parādības.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 223.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antitoksīns:1" sortKey="antitoksīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antitoksīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antitoksīns:1/1" n="1">
        <def>Aizsargviela, ko organisms, izstrādā toksīnu ietekmē un kam piemīt spēja padarīt toksīnus nekaitīgus, saistīt, neitralizēt tos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pret toksīnu organisms izstrādā attiecīgu pretvielu.. Šī pretviela atrodas asinīs, un to sauc par antitoksīnu jeb pretindi.</quote>
          <bibl>Anat 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vitamīni piedalās jaunu audu veidošanā, infekcijas slimību pretvielu (antitoksīnu) radīšanā..</quote>
          <bibl>Pavāru gr 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antitoksisks:1" sortKey="antitoksisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antitoksisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antitoksisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam piemīt spēja padarīt toksīnus nekaitīgus, saistīt, neitralizēt tos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antitoksiskais serums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antiviela:1" sortKey="antiviela" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antiviela</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antiviela:1/1" n="1">
        <def>Olbaltumviela, kas rodas, dzīvā organismā dažādu mikroorganismu vai svešu vielu iedarbības rezultātā un kas spēj neitralizēt to kaitīgo iedarbību. Aizsargviela.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..antibiotiskās vielas [dažās slimībās] aizkavē slimnieka organismā tā saukto antivielu izveidošanos. Tādējādi organismā tiek traucēta imunitāte - neuzņēmība pret izslimoto slimību..</quote>
          <bibl>Ves 58, 2, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antiviela:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>fiz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viela, kuras atomi sastāv no pozitroniem un negatīviem kodoliem.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antivīruss:1" sortKey="antivīruss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antivīruss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antivīruss:1/1" n="1">
        <def>Antiviela (ārstniecības preparāts) - mikrobu kultūru filtrāts, kas aizkavētās mikrobu sugas vairošanos, no kuras iegūts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antizinātnisks:1" sortKey="antizinātnisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antizinātnisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antizinātniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antizinātnisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neatbilst zinātnes principiem. Tāds, kas ir vērsts pret zinātni. Nezinātnisks. Pretzinātnisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antizinātniska teorija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kategoriski noraidot antizinātniskos secinājumus, mēs nedrīkstam noraidīt zinātnes atklātos faktus.</quote>
          <bibl>Karpovics 1, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antoloģija:1" sortKey="antoloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antoloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antoloģija:1/1" n="1">
        <def>Dažādu autoru daiļdarbu (parasti dzeju) izlase.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju dzejas antoloģija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izdot antoloģiju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jāpateicas arī latviešu, dzejas antoloģijas sastādītājiem, kas raudzījušies, lai kopojumā būtu pārstāvēti ne tikai latviešu dzejnieki, bet arī pēc iespējas visas, dzejas nozares, jauni dzejas satura un formas meklējumi.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 29, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/antoloģija:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skaņdarbu krājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Padomju mūzikas antoloģija (plašu albums un komentāri) izdota Parīzē..</quote>
            <bibl>Māksla 61, 2. 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antonīmi:1" sortKey="antonīmi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antonīmi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. antonīms, -a, v.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antonīmi:1/1" n="1">
        <def>Pretējas nozīmes vārdi (piemēram, "balts" un "melns").</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaujas lapā bija minēti 43 antonīmi - pēc savas nozīmes pretēju īpašību - vārdi.</quote>
          <bibl>Zin T 65, 8, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antonovka:1" sortKey="antonovka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antonovka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antonovka:1/1" n="1">
        <def>Rudens šķirnes ābele ar lieliem, dzelteni zaļiem āboliem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antonovka. Veca krievu [ābeļu] šķirne.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 257.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antonovka:1/2" n="2">
        <def>Šīs šķirnes ābeles auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No Latvijas ābolu šķirnēm C vitamīnu visvairāk satur.. antonovka un baltais dzidrais..</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antracīts:1" sortKey="antracīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antracīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antracīts:1/1" n="1">
        <def>Akmeņogles ar lielu siltumspēju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antracīta slānis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antracīta raktuves.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antracīts ir stipri ciets, krāsa melna, intensīvs metālisks spīdums, šķeļot veido gabalus ar asām šķautnēm.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kapteinis plēsa no kaudzes lielos antracīta gabalus un svieda ārā no dobuma [kuģa bunkurā].</quote>
          <bibl>Lācis 1, 372.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antrekots:1" sortKey="antrekots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antrekots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antrekots:1/1" n="1">
        <def>Liellopu gaļas starpribu gabals, arī cepetis no tā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lopkautuve, kurā es strādāju, apgādāja ar filejiem, antrekotiem, nierēm, smadzenēm un taukiem visu pilsētu.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 188.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antreprenieris:1" sortKey="antreprenieris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antreprenieris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antreprenieris:1/1" n="1">
        <def>Privāts uzņēmējs, kas organizē teātra izrādes, koncertus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājis.. laikmets, kad mākslinieki ceļoja no ansambļa uz ansambli, raugoties pirmām kārtām pēc tā, kurš antreprenieris labāk samaksā.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 25, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teicamās aktiera dotības, skaistā balss tūdaļ pievērš jaunajam māksliniekam antreprenieru uzmanību.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antresols:1" sortKey="antresols" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antresols</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antresols:1/1" n="1">
        <def>Divos pusstāvos sadalītas telpas augšējā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunos mēbeļu paraugus demonstrē balkonveidīgās izbūvēs ēkas iekšienē (antresolos).</quote>
          <bibl>Zin T 68, 9, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antresols:1/2" n="2">
        <def>Virsbūve (pusstāvs), ko balkona veidā iekārto telpā, lai paplašinātu tās derīgo platību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Novietot žurnālus antresolā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropoģenēze:1" sortKey="antropoģenēze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropoģenēze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropoģenēze:1/1" n="1">
        <def>Antropoloģijas nozare, kas pētī cilvēka izcelšanos.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropologs:1" sortKey="antropologs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropologs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antropoloģe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ģu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropologs:1/1" n="1">
        <def>Antropoloģijas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antropologi bija izmērījuši.. [dažādu tautu pārstāvju] galvaskausus, plecus un kājas..</quote>
          <bibl>Cīņa 44, 105, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropoloģija:1" sortKey="antropoloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropoloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropoloģija:1/1" n="1">
        <def>Dabaszinātņu nozare, kas pētī cilvēka un cilvēka rasu fiziskās uzbūves attīstību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antropoloģijas problēmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antropoloģijas muzejs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropoloģisks:1" sortKey="antropoloģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropoloģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">antropoloģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropoloģisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar antropoloģiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antropoloģiski pētījumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antropoloģisks:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar cilvēka un cilvēka rasu fizisko uzbūvi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antropoloģiskais tips.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropomorfisks:1" sortKey="antropomorfisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropomorfisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropomorfisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar antropomorfismu, tam raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antropomorfiska pasaules uztvere.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropomorfisms:1" sortKey="antropomorfisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropomorfisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v., parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropomorfisms:1/1" n="1">
        <def>Cilvēkam raksturīgu īpašību piedēvēšana dabas parādībām, dzīvniekiem, priekšmetiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Metafora, kuras pamatā ir antropomorfisms (parādību pielīdzinājums cilvēkam), bieži vien izvēršas par personifikāciju.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 200.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/antropomorfisms:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>rel.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dieva tēla priekšstatījums cilvēka veidā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/antropomorfs:1" sortKey="antropomorfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">antropomorfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/antropomorfs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēkveidīgs, cilvēkveida.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu dienās pazīstamas trīs tagadējo cilvēkveida jeb antropomorfo pērtiķu ģintis. No tiem gorilla.. un šimpanze.. dzīvo ekvatoriālās Āfrikas tropiskajos mežos, bet orangutāns.. Borneo un Sumatras salā.</quote>
          <bibl>Darvinisma pam 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/anulēt:1" sortKey="anulēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">anulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/anulēt:1/1" n="1">
        <def>Atzīt par nederīgu vai spēkā neesošu. Atcelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anulēt līgumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anulēt tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anulēt valsts parādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Sietnieka Emma saņēma paziņojumu, ka no brāļa zemes piešķirtie piecpadsmit hektāri viņai anulēti, tā ieraudājās kā mazs bērns - žēli un izmisīgi.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 263.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aorta:1" sortKey="aorta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aorta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aorta:1/1" n="1">
        <def>Lielā asinsriņķošanas loka galvenā artērija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielais asinsriņķošanas loks sākas ar aortu,.. iet uz augšu, pēc tam, veidojot loku, nolaižas uz leju gar mugurkaulu. No aortas loka atiet artērijas..</quote>
          <bibl>Anat 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[operācijā] uzmanīgi izdalīti lielie asinsvadi - aorta un plaušu artērija.</quote>
          <bibl>Zv 62, 9, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ap:1" sortKey="ap" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ap</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar akuz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ap:1/1" n="1">
        <def>Norāda, kam kas atrodas vai virzās apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap māju ir augsta sēta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap pilsētas kanālu ir daudz apstādījumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskriet ap māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Līziņai] ir balta kleitiņa ar garu, melnu samta lenti ap kaklu.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 451.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dunduri riņķoja ar dobju dūkoņu ap zirgiem un pļāvēju.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 277.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ap:1/1/1" n="1">
          <def>Norāda, kam kas novietojas vai tiek novietots apkārt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsēsties ap galdu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sastāties ap skolotāju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bērni saskrien ap māti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplikt lakatu ap galvu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apjozt jostu ap vidu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunsaimnieki kā bites saklupa ap mežsargu, lai redzētu, cik koku kurais dabūs.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 112.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns aptina dvieli ap plaukstu, lai verdošie tvaiki neapplaucētu roku..</quote>
            <bibl>Bundzeniece 1, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bērni sasēdās zemē ap bļodiņu un pēc kārtas laida karoti apkārt, katrs savu reizi iestrēbdams [kāpostu viru]. Ap bļodiņu uz kūla notecēja apaļa kāpostu peļķīte..</quote>
            <bibl>Sakse 2, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ap:1/2" n="2">
        <def>Norāda, ka darbība ilgāku laiku vai atkārtoti notiek, norisinās kam apkārt vai pie kā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visu dienu rosīties ap bišu stropiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klabināties ap durvīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap māju gaudo vējš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sanitāri.. sāka rīkoties ap nestuvēm.</quote>
          <bibl>Branks 1, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rijas vīrs] visu laiku pavada rijā. Un arī es gandrīz visu dienu kūļos ap viņu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pasta kungs Roze pat svētdienā rakņājās ap dobēm..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 661.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavārs tekalēja ap pupiņu mucām un neziņā ķerstījās, ko lai liek galdā.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 48.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ap:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Norāda, kāda cēloņa dēļ darbība notiek. Dēļ.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..sievas ķildojas ap to vienu plīti.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 90.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ap:1/3" n="3">
        <def>Norāda uz aptuvenu daudzumu, ilgumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunajā kinoteātrī ir ap tūkstoš vietu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klausītāju sanāca ap simt piecdesmit.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nobraukt ap 400 kilometru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas ir garš, sauss, ap sešdesmit gadu vecs cilvēks.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 49.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ap:1/3/1" n="1">
          <def>Norāda uz aptuvenu pulksteņa, kalendāra laiku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ap pulksten četriem pēcpusdienā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sienu pļausim ap Jāņiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ap augusta vidu raža būs novākta.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ap rudzu pļaujas laiku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ap palaunaga laiku katram bij rokā gards, smaržīgs rausis ar gaļu.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 59.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ap rītausmu putenis norima.</quote>
            <bibl>Grants 6, 81.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apadīt:1" sortKey="apadīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apadīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apadīt:1/1" n="1">
        <def>Noadīt (visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trīs kārtas apadīt.</quote>
          <bibl>ME I, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apadīt:1/2" n="2">
        <def>Apgādāt ar saviem adījumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apadīt visu saimi.</quote>
          <bibl>ME pap I, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecenīte apada visu māju.</quote>
          <bibl>ME 1, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apairēt:1" sortKey="apairēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apairēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apairēt:1/1" n="1">
        <def>Airējot apvirzīt (ap ko, kam apkārt, piemēram, laivu). <mentioned>imperf.</mentioned> Airēt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apairēt (laivu) ap salu,.. salai apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 70.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apairēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Airējot apbraukt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns apairēja ap siekstu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apairēties:1" sortKey="apairēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apairēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apairēties:1/1" n="1">
        <def>Airējoties apbraukt (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Airēties apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apairēties ap saliņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakš:1" sortKey="apakš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar ģen.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakš:1/1" n="1">
        <def>Norāda uz vietu, zem kuras vai zemāk par kuru kas atrodas, notiek vai virzās. Zem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cielaviņa gudra sieva, Gudri bērnus audzināja: Apakš tilta, virs ūdeņa, Lai ganiņi nedabūja.</quote>
          <bibl>DV 592.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņam [kāja] bija noņemta apakš ceļa kaula.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un.. viņu [Lieni] sagrāba griba tikt laukā no šī [kalpones] stāvokļa, kāpt augstāk par citiem, pacelties pār visu pagastu, pār visu apgabalu un redzēt [saimnieku] Vanagu sev dziļi apakš kājām.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 234.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakša:1" sortKey="apakša" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakša</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/1" n="1">
        <def>Priekšmeta daļa, kas veido tā pamatu. Apakšējā daļa. Pretstats: augša.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krūzes apakša.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katla apakša nokūpējusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visa šķūņa apakša vēl pilna ar sienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jānospodrina vēl loga apakša.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķūnis piebāzts no apakšas līdz augšai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ēkas apakša ir caura un pa to velk vējš, tad, lūk, graudi klētī nepel no zemes mitruma.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 273.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lok.: apakšā</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apakšējā daļā. Pašās beigās.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vēstules apakšā ir paraksts un datums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pašā sētsvidus viducī [vidū] vecs ceriņu krūms, augšā zirgu apgrauzts, apakšā cūku izlauzīts..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 711.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apakšā [dzejolim] ir paraksts: Jānis Linudruva.</quote>
            <bibl>Vējāns 3, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/1/2" n="2">
          <def>Priekšmeta virspusei pretējā puse.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No rubeņa spārna apakšas sūcās asinis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Skatīties no apakšas uz augšu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/1/3" n="3">
          <def>Vieta, kas atrodas zemāk. Leja.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atgrūda [šķūņa] lūku. Laukā bija gaišs, saulains rīts..."Labrīt, pilsētnieki!" no apakšas sauca priecīga balss.</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/2" n="2">
        <def>Telpa starp priekšmetu un pamatu, uz kura tas atrodas. Telpa, vieta zem ēkas, starp ēku un zemi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izslaucīt skapja apakšu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No ratu apakšas izlien suns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klēts apakša.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es izvelku no gultas apakšas cirvi un esmu gatavs [darbam]..</quote>
          <bibl>Rihters 1, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līze paņēma slotu un sāka slaucīt sienmali. Kaut kas mīksts un smags izripoja pa galda apakšu.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No sabrukušā tērces tiltiņa apakšas izskrēja čakste..</quote>
          <bibl>Upīts, 4, 122.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>savienojumā ar "no", kustības virzienu norādot</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vieta zem priekšmeta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Modinātāja zvana asā skaņa iedur pašā ausī. No segas apakšas izšaujas roka un satver pulksteni.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 11, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no ausaines apakšas [vecītim] līda laukā sirmu matu pinkas.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Osis lepni izvilka no maisa apakšas trešo pusstopu.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 238.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Darbinieku grupas, kas neieņem atbildīgus amatus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi svarīgi ir ievērot veselīgo kritiku, kas nāk no apakšas, no bezpartejiskā aktīva, atbalstīt visus ierindas darbinieku vērtīgos pasākumus un ierosinājumus.</quote>
          <bibl>PL Kom 54, 10, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Balss apakšējie, zemie toņi.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakša:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>lok.: apakšā, apst. nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Zem kaut kā paklāt palagu apakšā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens skrēja gar dziļas aizas malu. Apakšā puskilometra dziļumā pār akmeņiem putodama brāzās kalnu upe.</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tam [saimniekam] sudmalās nauda birst, šis tikai maisu patur apakšā.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs līdz ceļiem purvā, bet cilvēku neredz. Ka tik nav apakšā?</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšaugs:1" sortKey="apakšaugs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšaugs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšaugs:1/1" n="1">
        <def>Pasējas kultūra.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āboliņš ir labības apakšaugs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauktā sējā ieskaitāma arī tā sauktā apakšauga sēja zem virsauga.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 371.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšbikses:1" sortKey="apakšbikses" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšbikses</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšbikses:1/1" n="1">
        <def>Vīriešu veļas gabals, ko valkā zem virsbiksēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vasarā sestdienas vakaros Paps, pārnācis no pirts, tāpat kreklā un apakšbiksēs mēdza sēdēt uz virtuves soliņa..</quote>
          <bibl>A Grigulis 12, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vīrietis kreklā un apakšbiksēs pabāž galvu [pa durvīm], bet tūliņ atraujas atpakaļ.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [zēns] taupīja virsdrēbes un gāja ganos kreklā un apakšbiksēs. Citi gani viņu izsmēja..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 138.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšbrunči:1" sortKey="apakšbrunči" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšbrunči</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšbrunči:1/1" n="1">
        <def>Apakšsvārki.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pašausti apakšbrunči.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kupli apakšbrunči.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baznīcā un godos valkāja arī apakšforunčus.</quote>
          <bibl>ME I, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piešuva [meita] apakšbrunčiem platu pašas tamborētu mežģīni..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Leikartu Lībai] arī apakšbrunčiem mežģīnes gar malu.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 140.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšdaļa:1" sortKey="apakšdaļa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšdaļa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšdaļa:1/1" n="1">
        <def>Apakšējā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķermeņa apakšdaļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svārku apakšdaļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūšu dobuma.. apakšdaļu no vēdera dobuma.. atdala īpaša kupolveidīga muskuļu starpsiena - diafragma..</quote>
          <bibl>Gailis 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšdelms:1" sortKey="apakšdelms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšdelms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšdelms:1/1" n="1">
        <def>Rokas daļa no elkoņa līdz plaukstai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšdelma kauli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšdelma lūzuma gadījumos tai [šinai] jāietver elkoņa un plaukstas locītavas.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 5, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērna muguru māte tur uz kreisās rokas apakšdelma tā, lai bērna galva [mazgājot] atrastos mātes elkoņa ielokā un nepieskartos ūdens virsmai..</quote>
          <bibl>Mājtur 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšdzimta:1" sortKey="apakšdzimta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšdzimta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšdzimta:1/1" n="1">
        <def>Dzimtas sadalījuma vienība (dzīvnieku un augu sistemātikā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rožu dzimtu sadala vairākās apakšdzimtās.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 229.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās visas [zosveidīgo putnu sugas] pieder pie pīļu dzimtas.., kuru iedala 5 apakšdzimtās - gulbju, zosu, peldpīļu, nirpīļu un gauru apakšdzimtā.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšējais:1" sortKey="apakšējais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšējais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšējais:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas zemāk par citiem. Pretstats: augšējais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējais plaukts grāmatu skapī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemes apakšējie slāņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmēru ziņā Rīga [17. gadsimtā] nebija visai plaša.. Namu raksturīgākā īpašība šai laikā bija tā, ka apakšējie stāvi parasti noderēja par dzīvokļiem, darbnīcām..</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kumodes apakšējo atvilktni.. gribēju piebērt [ar riekstiem] pilnu līdz malām.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiztecējis līdz pirmajam gatves bērzam, Mikiņš pakāpjas uz sētas, lai varētu aizsniegt apakšējo zaru.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšējais:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas ietver zemākās skaņas (balss vai instrumenta diapazonā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējā oktāva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējais reģistrs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšējais:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kas valkājams zem kā cita. Pretstats: virsējais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējais galvas lakatiņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējais krekls.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšgals:1" sortKey="apakšgals" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšgals</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšgals:1/1" n="1">
        <def>Apakšējais gals.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarvot staba apakšgalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matrozis piestiprina pie kreisā borta garas virvju kāpnes, kuru apakšgals skar jūras virsmu.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 209.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšgaroza:1" sortKey="apakšgaroza" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšgaroza</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšgaroza:1/1" n="1">
        <def>Maizes garoza klaipa apakšpusē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bieza apakšgaroza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdegusi apakšgaroza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es,.. nogriezdams riecienu no kukuļa, nebiju skatījies, vai nolieku apakšgarozu vai virsējo uz zemi.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilga pastiepj roku, nočiepj miltainu rupjmaizes apakšgarozu. Grauž.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšgrupa:1" sortKey="apakšgrupa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšgrupa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšgrupa:1/1" n="1">
        <def>Grupas sadalījuma vienība (klasifikācijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķīmisko savienojumu apakšgrupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšgrupu uzvarētāji sportā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšīrnieks:1" sortKey="apakšīrnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšīrnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apakšīrniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšīrnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kam dzīvokļa (telpu) īrnieks vai īpašnieks izīrējis dzīvokļa (telpu) daļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saticīgs apakšīrnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No divistabu dzīvokļa viņa sev bija paturējusi tikai vienu istabu, otru izdevusi apakšīrniekam..</quote>
          <bibl>Sakse 6, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājās šimbrīžam nav neviena svešā, bet nevarot zināt, cik ilgi viņam izdošoties izvairīties no apakšīrniekiem..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 659.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakškārta:1" sortKey="apakškārta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakškārta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakškārta:1/1" n="1">
        <def>Apakšējā kārta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniega apakškārta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zem aramkārtas atrodas augsnes apakškārta. Apakškārta ir maz organisko vielu..</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..augsnes apakškartas blīvētājs.. iedarbojas uz aramkārtas dziļāko slāni, to piespiež augsnes apakškārtai, atstājot irdenu virskārtu..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 264.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai noteiktāk raksturotu mitruma apstākļu piemērotību augu augšanai laukā,.. nosakāms mitruma daudzums augsnes kārtā virs gruntsūdens līmeņa (aramkārtā un apakškārta).</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakškārta:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kārtas sadalījuma vienība (dzīvnieku un augu sistemātikā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nepārnadžu apakškārta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšklase:1" sortKey="apakšklase" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšklase</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšklase:1/1" n="1">
        <def>Klases sadalījuma vienība (parasti dzīvnieku un augu sistemātikā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ģintis var iedalīt arī apakšģintīs, rindas - apakšrindās, klases - apakšklasēs.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzkājus iedala 4 grupās, kurām pētnieki piešķir dažādu sistemātisku pakāpi (kārta, apakšklase, klase).</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakškomiteja:1" sortKey="apakškomiteja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakškomiteja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakškomiteja:1/1" n="1">
        <def>Komiteja, kas pakļauta kādai augstākai, atbildīgākai komitejai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakškomitejas darbība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakškrekls:1" sortKey="apakškrekls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakškrekls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakškrekls:1/1" n="1">
        <def>Vīriešu veļas gabals, ko valkā zem virskrekla.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balts apakškrekls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Audekla apakškrekls.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšlūpa:1" sortKey="apakšlūpa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšlūpa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšlūpa:1/1" n="1">
        <def>Apakšējā lūpa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kodīt apakšlūpu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Liene atkal nolaida galvu, iekoda apakšlūpu zobos un mocījās atrast īsto atbildi.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 233.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[puisis] sēdēja liels un tukls, mazliet atkārušos apakšlūpu..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 229.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Es turēšos," Ilga saka, un viņas bērnišķi apaļā apakšlūpa mazliet dreb.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 297.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšmala:1" sortKey="apakšmala" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšmala</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšmala:1/1" n="1">
        <def>Apakšējā mala.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cepure.. ar apaļu dibenu un zvēra ādu nošūtu apakšmalu.</quote>
          <bibl>ME I, 73.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa puloverim apakšmala pavisam atirusi..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 242.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšnams:1" sortKey="apakšnams" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšnams</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšnams:1/1" n="1">
        <def>Ievēlējamā palāta Anglijas parlamentā. Pārstāvju palāta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšnama vēlēšanas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšnamā leiboristi asi kritizēja valdību, kas iecietīgi izturas pret koloniālo varas orgānu patvaļu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 51, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšnieks:1" sortKey="apakšnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apakšniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšnieks:1/1" n="1">
        <def>Persona, kas pakļauta kādai amatpersonai. Padotais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vajadzēja [direktoram] būt uzmanīgam.. ne tikai pret savu augstāko priekšniecību, bet arī pret apakšniekiem, lai uzturētu savu autoritāti.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšnieki vairs nezemojās savu rīkotāju priekšā un necieta neviena skarbāka kliedziena.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 328.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšnodaļa:1" sortKey="apakšnodaļa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšnodaļa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšnodaļa:1/1" n="1">
        <def>Kādas (grāmatas, manuskripta u. tml.) nodaļas sīkāka iedalījuma vienība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas pirmajai nodaļai ir vairākas apakšnodaļas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšnodaļa:1/2" n="2">
        <def>Pakļauta nodaļa. Arī (kādas organizācijas) mazāka nodaļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīt šeit ieradīsies aizmugures daļas...Izpletis teltis sanitāras apakšnodaļas.</quote>
          <bibl>Kar 45, 1/2, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšnomnieks:1" sortKey="apakšnomnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšnomnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apakšnomniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšnomnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kam objekta nomātājs iznomājis šo objekta vai tā daļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārza apakšnomnieks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšpalāta:1" sortKey="apakšpalāta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšpalāta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšpalāta:1/1" n="1">
        <def>Ievēlējamā palāta divpalātu parlamentā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uz 50 vietām parlamenta apakšpalātā balotējās 205 kandidāti.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 21, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšpulkvedis:1" sortKey="apakšpulkvedis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšpulkvedis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ža, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšpulkvedis:1/1" n="1">
        <def>Dienesta pakāpe vairāku valstu armijās (Padomju Armijā - dienesta pakāpe starp majora un pulkveža pakāpēm, pirmsrevolūcijas Krievijas armijā - dienesta pakāpe starp kapteiņa (rotmistra) un pulkveža pakāpēm). Karavīrs, kam ir šāda dienesta pakāpe.</def>
        <cit type="example">
          <quote>1940. gadā stājies Padomju Armijas rindās, viņš [rakstnieks] nostaigājis slavenu ceļu - no kareivja līdz apakšpulkvedim.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 13, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Žuburs nesen bija paaugstināts par apakšpulkvedi un iecelts par pulka štāba priekšnieku.</quote>
          <bibl>Lācis VII, 640.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[karā] krita Ritas krusttēvs, apakšpulkvedis, kas viņu uzaudzināja.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšpus:1" sortKey="apakšpus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšpus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar ģen.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšpus:1/1" n="1">
        <def>Zemāk par ko.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšpus ceļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšpus elkoņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšpuse:1" sortKey="apakšpuse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšpuse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšpuse:1/1" n="1">
        <def>Apakšējā puse, apakšējā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lapu apakšpusē [bārbelei].. redzami it kā nelieli kausiņi.</quote>
          <bibl>Pad J 59. 102, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāju apakšpuse [zaļajai vardei] dzeltenīga ar melni brūniem plankumiem.</quote>
          <bibl>Sloka 1, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšstacija:1" sortKey="apakšstacija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšstacija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšstacija:1/1" n="1">
        <def>Iekārta elektriskās strāvas sprieguma pārveidošanai ceļā no elektrostacijas uz patērētājiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jelgavas rajonā.. samontēta un noregulēta jauna transformatoru apakšstacija.</quote>
          <bibl>Rīgas B 62, 266, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apakšstacija:1/1/1" n="1">
          <def>Vieta, telpa, kur uzstādīta šāda iekārta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Visur [pilsētā] mirdzēs spuldzes, jo uzcels vairākas jaunas elektrības līnijas un transformatoru apakšstacijas.</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 5, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšstāvs:1" sortKey="apakšstāvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšstāvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšstāvs:1/1" n="1">
        <def>Pirmais stāvs (divstāvu vai vairākstāvu mājā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvot apakšstāvā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšstāva dzīvoklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lodziņi apakšstāvā tik zemi, ka ne tikai ieskatīties - iekāpt pa tiem var.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 236.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vasarās dzejnieks strādāja nelielā istabiņā mājas augšstāvā, bet ziemās uzturējās apakšstāvā..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 103, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšstilbs:1" sortKey="apakšstilbs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšstilbs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšstilbs:1/1" n="1">
        <def>Kājas daļa no ceļa locītavas līdz pēdai. Liels.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšstilba kauli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšstraume:1" sortKey="apakšstraume" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšstraume</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -mju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšstraume:1/1" n="1">
        <def>Straume, kas plūst zem kādas citas straumes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kas viņa [jaunekļa] balsī vibrē kā izjūtama apakšstraume, tā ir spēcīga, nenoslēpjama ziņkāre.</quote>
          <bibl>Upīts V, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siltā, glāstošā apakšstraume, kas pavada romāna vides gleznojumu, personāžu un tā darbošanos, liek rakstnieka rādīto īpatnējo pasauli iemīlēt..</quote>
          <bibl>Zv 60, 3, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšstrāva:1" sortKey="apakšstrāva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšstrāva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšstrāva:1/1" n="1">
        <def>Strāva, straume, kas plūst zem kādas citas strāvas, straumes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daunis un Pupurs grib peldēt līdz trešajam sēklim, bet Znotiņš neļauj, jo apakšstrāva tik stipri velk uz dzelmes pusi, ka tāda peldēšana bīstama.</quote>
          <bibl>Vanags 6, 158.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apakšstrāva:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tas (noskaņojums, viedoklis), kas nav pausts vārdos, bet uztverams no teksta, situācijas kopumā. Apakšstrāvojums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..arī šeit, [literārā tēlojuma] beigās, jūtas paliek it kā visa ārējā - tieši tēlotā noteicēja apakšstrāva.</quote>
            <bibl>Valeinis 1, 183.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..masu trauksme nepārprotami izjūtama abās izrādēs, arī tad, ja par to nerunā tieši. Šī apakšstrāva, kas pavada visus notikumus uz skatuves, piešķir izrādēm savdabīgu laikmetīgumu..</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 322.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšstrāvojums:1" sortKey="apakšstrāvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšstrāvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšstrāvojums:1/1" n="1">
        <def>Strāvojums, kas plūst zem kāda cita strāvojuma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spēcīgs apakšstrāvojums.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apakšstrāvojums:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tas (noskaņojums, viedoklis), kas nav pausts vārdos, bet uztverams no teksta, situācijas kopumā. Apakšstrāva.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi [karavīri] turpināja apveltīt viens otru diezgan dzēlīgām piezīmēm, kurām cauri skanēja labsirdīgs un draudzīgs apakšstrāvojums.</quote>
            <bibl>Lācis VII, 597.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēstulēs.. netrakoja nekādas kaislības un nebija vietas nekādiem liriskiem izplūdumiem, taču dedzīgs jūtu apakšstrāvojums bija jaušams katrā rindiņā.</quote>
            <bibl>Zv 54, 8, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ar Justu lugā ienāk savdabīga stīga, kas visiem raibajiem, komiskajiem.. notikumiem piešķir nopietnību, traģisku apakšstrāvojumu.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 375.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšsvārki:1" sortKey="apakšsvārki" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšsvārki</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšsvārki:1/1" n="1">
        <def>Sieviešu veļas gabals - svārki, ko valkā zem tērpa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iestīvināti apakšsvārki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšsvārkiem ir sevišķa nozīme tērpa izveidojumā, piemēram, grezni darinātam tērpam ar kuplu svārku daļu nepieciešami labi pašūti apakšsvārki.</quote>
          <bibl>Mājtur 486.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakštase:1" sortKey="apakštase" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakštase</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakštase:1/1" n="1">
        <def>Lēzens šķīvītis, uz kura liek dzeramo trauku (glāzi, krūzīti).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tase ar apakštasi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr saimniece dzēra, Liene turēja apakštasi, uz kuras ūdens glāzi bij ienesusi.</quote>
          <bibl>Blaumanis 1, 291.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzer visi tēju, strebj taisni no glāzes vai ar karoti, ja par daudz karsta, no apakštases..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 471.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakštituls:1" sortKey="apakštituls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakštituls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakštituls:1/1" n="1">
        <def>Grāmatas papildu virsraksts, kas titullapā atrodas zem galvenā virsraksta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas apakštituls iespiests mazākiem burtiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..padomju varas laikā latviski tulkots.., paturot apakštitulā darba oriģinālnosaukumu "Pikčurniene", romāns "Dusmu pūce".</quote>
          <bibl>Kar 63, 1, 147.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakštonis:1" sortKey="apakštonis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakštonis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakštonis:1/1" n="1">
        <def>Tonis, kas, piešķirdams savu nokrāsu, piemīt papildus. Tonis, kas nosaka vispārīgo nokrāsu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[partizāna] seja bija vara brūna ar sarkanīgu apakštoni - saules, vēja un ziemas sala nenovēršamās sekas..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 472.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Intimitāte,.. dinamika un filozofisko atziņu svaigums ir M. Birzes stāsta smarža, tā intonācija un emocionālais apakštonis.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 119, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšveids:1" sortKey="apakšveids" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšveids</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšveids:1/1" n="1">
        <def>Paveids.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ir vairāki dramatisko sacerējumu veidi, kā traģēdija, drāma, komēdija.. Bez tam ir visdažādākie to apakšveidi un žanri (piemēram, liriska drāma, satīriska komēdija, varoņdrāma, sadzīves komēdija utt.).</quote>
          <bibl>Pad J 55, 19, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšveļa:1" sortKey="apakšveļa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšveļa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšveļa:1/1" n="1">
        <def>Veļa, ko valkā tieši uz miesas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tīra apakšveļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārmainīt apakšveļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valkāt siltu apakšveļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apģērbs pasargā zīdaiņa ķermeni no atdzišanas, apakšveļa uzsūc sevī sviedrus un citus ādas izgarojumus.</quote>
          <bibl>Mājtur 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšvienība:1" sortKey="apakšvienība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšvienība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšvienība:1/1" n="1">
        <def>Karaspēka organizatoriska vienība, kas ietilpst karaspēka daļā (piemēram, vads, rota, bataljons).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [siltās dienas] bija kā radītas, lai.. apakšvienības sagatavotos jaunām izšķīrējām cīņām..</quote>
          <bibl>Grīva 8, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšvirsnieks:1" sortKey="apakšvirsnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšvirsnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšvirsnieks:1/1" n="1">
        <def>Jaunākā komandējošā sastāva, instruktoru (parasti zemākā) dienesta pakāpe pirmsrevolūcijas Krievijas un vairākās ārzemju armijās. Karavīrs, kam ir šāda dienesta pakāpe.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pievakarē demonstrantus ielenca policisti un apakšvirsnieku bataljona kareivji.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 23, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atskan atkal drošāk krievu pavēlošie saucieni, un pretinieku apakšvirsnieks paceltām rokām izskrej pie Augusta [izlūku komandiera].</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 500.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšvirsraksts:1" sortKey="apakšvirsraksts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšvirsraksts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšvirsraksts:1/1" n="1">
        <def>Papildu virsraksts, kas atrodas zem galvenā virsraksta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas apakšvirsraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fēliksa Zaltena darbam "Bembijs" dots apakšvirsraksts "Stāsts par dzīvi mežā".</quote>
          <bibl>Jaun Gr 68, 3, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Rainis sastāda arī dzeju krājumu "Nemierīga sirds", ko apakšvirsrakstā nosauc par dziesmām no visas pasaules..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšzāles:1" sortKey="apakšzāles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšzāles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļu, vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apakšzāle</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšzāles:1/1" n="1">
        <def>Zāles, kas pastiprināti stīgo un aizņem zelmeņa apakšējo daļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšzāles parasti ir mazāka auguma nekā virszāles un tām mazāk ziedu stiebru, kas arī vājāk aplapoti. Toties tām daudz tā saukto piesakņu lapu, kas dod lielu zāles masu un labi ataug.</quote>
          <bibl>Tērauds I, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ganīšana veicina labo apakšzāļu (pļavas skarenes, baltās smilgas u. c.) un baltā āboliņa attīstību.</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 149.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšzeme:1" sortKey="apakšzeme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšzeme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšzeme:1/1" n="1">
        <def>Vieta, rajons, kas atrodas samērā dziļi zem zemes virsējās kārtas, arī dziļos zemes slāņos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšzemes dzelzceļš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšzemes upe.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšzemes avots.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa labi un kreisi paceļas divas mākslīgi uzbērtas saliņas, kurās ierīkoti apakšzemes forti, kas sargā pieeju Kopenhāgenai.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz vakaram caurules bija iztīrītas, bet nafta.. bija aizgājusi pa citu apakšzemes gultni..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šņāc straujas upes, kas pēkšņi pazūd apakšzemē un tikai pēc daudziem kilometriem no jauna izlaužas dienas gaismā.</quote>
          <bibl>Lielais 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apakšzeme:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>ģen., nelok.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas norisinās dziļos zemes slāņos.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apakšzemes kodolsprādziens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Fakts, ka Elbrusa nogāzēs vēl tagad sastopami karsti minerālavoti un konstatēti apakšzemes grūdieni, liecina, ka tektoniskā darbība vēl nav rimusi.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 5, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšzeme:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>mit.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Zem zemes esošā veļu valsts. Pazeme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšzemes valdnieks ir briesmīgs vīrs..</quote>
          <bibl>LTTP VII, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Virspriesteris: Tie [mirušie] tavu laivu velk pa apakšzemi, Kur klusums mīt..</quote>
          <bibl>Paegle 2, 191.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšzobs:1" sortKey="apakšzobs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšzobs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšzobs:1/1" n="1">
        <def>Zobs, kas atrodas apakšžoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa lēnām pastiepa roku un dzēra ilgi,.. apakšzobus [krūzes] malai pieklabinādama...</quote>
          <bibl>Upīts XI, 295.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apakšžoklis:1" sortKey="apakšžoklis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apakšžoklis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apakšžoklis:1/1" n="1">
        <def>Apakšējais žoklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>6 mēnešu vecuma bērnam izšķiļas pirmie divi piena zobi apakšžoklī..</quote>
          <bibl>Mājtur 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaņu veidošanā sava īpaša nozīme arī artikulācijas, tas ir, izrunas orgāniem - mutei, mēlei, apakšžoklim un mīkstajām aukslējām.</quote>
          <bibl>Gailis 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[veča] apakšžokļa grumbainā, dzeltenā āda raustījās, pie kam zods [zods] kļuva gluži ass.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apalisks:1" sortKey="apalisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apalisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apaliski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apalisks:1/1" n="1">
        <def>Apaļisks.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apalītis:1" sortKey="apalītis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apalītis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apalītis:1/1" n="1">
        <def>Apaļš baltmaizes izstrādājums.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apalvojums:1" sortKey="apalvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apalvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apalvojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apalvot.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apalvojums:1/2" n="2">
        <def>Alvas kārta, ar ko pārklāta priekšmeta virsma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apalvojums vietām noberzts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trauka apalvojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apalvot:1" sortKey="apalvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apalvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apalvot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar alvas kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apalvot skārdu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļakmens:1" sortKey="apaļakmens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļakmens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-akmens, dsk. -akmeņi, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļakmens:1/1" n="1">
        <def>Ieapaļš akmens (parasti ceļu bruģēšanai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pa apaļakmeņu bruģi augu dienu dārdēja rati..</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne jau tikai šosejas vien tos [motociklistus] gaidīja - arī baltie lielceļi un apaļakmeņu bruģis.</quote>
          <bibl>Sports 69, 113, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļīgs:1" sortKey="apaļīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apaļīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļīgs:1/1" n="1">
        <def>Gandrīz apaļš. Ieapaļš.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņam galvā ir cepure, gluži jauna, gaiši pelēka, vēl svaigi apaļīgām formām.</quote>
          <bibl>Zv 57, 13, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaļīgs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Patukls (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apaļīgs bērns.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mazais, apaļīgais Arnolds, pirmais pamanījis draugu, sāka vicināt lāpstu..</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 157.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļīgums:1" sortKey="apaļīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļīgums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apaļīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšmeta apaļīgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Seja saglabājusi veselīgo, sārtbalto ādu un apaļīgumu..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 463.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļināt:1" sortKey="apaļināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļināt:1/1" n="1">
        <def>Veidot (ko) apaļu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļisks:1" sortKey="apaļisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a; -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apaļiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir apļa forma, tāds, kas ir līdzīgs aplim.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Savilkt lūpas apaļiski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļiska seja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[grozu pinējam] apaļiski apgrieztie mati gludi sasukāti..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 681.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Maija, gadu divdesmit veca meitene, gaišiem matiem, apaļiski apsietu sarkanu lakatiņu galvā..</quote>
          <bibl>Brodele 10, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļkoki:1" sortKey="apaļkoki" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļkoki</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. apaļkoks -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļkoki:1/1" n="1">
        <def>Atzaroti koku stumbri vai to nogriežņi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļkokus iedala lietkokos un malkas kokos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļkoku uzglabāšana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļmutes:1" sortKey="apaļmutes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļmutes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tu, vsk. apaļmute -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļmutes:1/1" n="1">
        <def>Zemāko mugurkaulnieku klase, kurā ietilpst nēģi un miksenas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļmutu raksturīgākā pazīme ir tā, ka tām nav žokļu.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairums apaļmutu sugu dzīvoja silūra un devona periodā, bet akmeņogļu periodā tās sāka izzust.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļmutes:1/2" n="2">
        <def>Šīs klases dzīvnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nēģis ir apaļmute.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļš:1" sortKey="apaļš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apaļi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir apļa forma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļa poga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļš galds.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur parēgojās Jēkabs ar divām sudraba strīpiņām ap apaļo skolnieka cepurīti...</quote>
          <bibl>Upīts 4, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[purvu] vidū iedobe, pilnīgi apaļa kā bļodas dibens..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 244.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..logā raugās mīļš, apaļš vaska mēnestiņš..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 72.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kura forma atgādina apli. Ieapaļš.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apaļa seja.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas pēc formas atgādina lodi. Tāds, kam nav asu šķautņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļš akmens viegli ripo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļš kā ola.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemierīgi traukdamās pa līkloču gultni, upe veļ oļus, tos gludinādama spodrus un apaļus.</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 42.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/2/1" n="1">
          <def>Cilindrveida.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [ievainotais] aizvilkās līdz lāviņai un, zobus griežot, atkrita uz apaļajiem kokiem.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 120.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/3" n="3">
        <def>Tukls (par cilvēku, par viņa ķermeņa daļām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No galda piecēlās apaļa skuķe melnām acīm..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nākamais apceļamais runas vīrs bij Pluncis, mazs un apaļš vīriņš, tik garš, cik resns..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Benita tikai paraustīja nolaidenos, apaļos plecus, ko izcēla tērpa plūdlīniju griezums..</quote>
          <bibl>Kar 55, 6, 83.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/3/1" n="1">
          <def>Labi barots, trekns (par dzīvniekiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apaļas govis, spīdīgu spalvu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viss (par laika vienībām). Vesels.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļš gads.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagāja apaļa nedēļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļas divas stundas viņi [audžuvecāki] ir klausījušies, cik nozīmīga un atbildīga lieta ir audzināšana.</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 254.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds (skaitlis), kas beidzas ar nulli. Vesels skaitlis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nostrādāt apaļu gadu skaitu - piecdesmit gadu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Samaksāt apaļu summu - simt rubļu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/5/1" n="1">
          <def>Aptuvens (izteikts ar tuvāko skaitli, kas beidzas ar nulli). Noapaļots.</def>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/5/2" n="2">
          <def>Pilns, vesels (par mērvienību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apaļš metrs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apaļš piecnieks.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļš:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kam nav ģimenes, nav bērnu. Tāds, kam nav tuvu piederīgo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaļš pāris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas tādam jaunam, apaļam puisim - viena galva, viena bēda, tāds var trakot un kungiem acīs lēkt.</quote>
          <bibl>Upīts X, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas kait man nedzīvot Apaļam puisīšam [puisītim]!</quote>
          <bibl>LD 5265, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pierādīt vajag, ka ir apaļš bārenis, ne tēva, ne mātes.</quote>
          <bibl>Zv 57, 2, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaļums:1" sortKey="apaļums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaļums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apaļš (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Riteņa apaļums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness apaļums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamazām [no miglas] izceļas saules mala.. pusripa... tad viss apaļums..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 292.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļums:1/2" n="2">
        <def>Vispārināta īpašība → apaļš (2), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Oļu apaļums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaļums:1/3" n="3">
        <def>Vispārināta īpašība → apaļš (3), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Ilga taču ir plāna kā skaidiņa. Un kādas tievas kājas, pat vilnas zeķes nepiedod tām apaļumu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz kuģa pirmoreiz par otro stūrmani strādāja Dmitruks, jauns, labsirdīgs puisis ar tendenci uz apaļumu, jo jūrā izjuta vienmēr neparasti labu ēstgribu.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 277.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apanāža:1" sortKey="apanāža" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apanāža</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apanāža:1/1" n="1">
        <def>Uzturlīdzekļi vai zemes īpašums, ko piešķir valdnieka dzimtas locekļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piešķirt apanāžas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apara:1" sortKey="apara" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apara</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apara:1/1" n="1">
        <def>Zemāka, nearta, ar zāli apaugusi vieta tīruma vai pļavas vidū.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No mežiem, grāvjiem un aparam, no laukiem, rudzu statiņiem un krūmāja.. cēlās silta krēsla.</quote>
          <bibl>Zv 59, 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tālumā krēslas pilnais gaiss šķiet kustamies, jo no pļavām un aparam izkāpusi viegla migla.</quote>
          <bibl>Vilks 3, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aparāts:1" sortKey="aparāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aparāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aparāts:1/1" n="1">
        <def>Tehniska ierīce, iekārta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Telefona aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Projekcijas aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skūšanās aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spodros vakuuma aparātos, kas līdzīgi milzīgām, resnvēderainām kapara [vara] krūzēm, vārās konfekšu masa.</quote>
          <bibl>Klīvers 2, 216.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kolhozā aitas jau cērp ar elektrisko cirpšanas aparātu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 12, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aparāts:1/2" n="2">
        <def>Orgānu kopums, kas veic kādu noteiktu funkciju organismā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Elpošanas aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gremošanas aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redzes aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runas aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skaņu viļņus uztver [cilvēka] dzirdes aparāts, kas sastāv no ārējās, vidējās un iekšējās auss.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 4, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aparāts:1/3" n="3">
        <def>Iestāžu, uzņēmumu kopums, kas apkalpo kādu pārvaldes vai saimniecības nozari.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tirdzniecības aparāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komunālās saimniecības aparāts.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aparāts:1/3/1" n="1">
          <def>Iestādes, uzņēmuma, nodaļas u. tml. sastāvdaļu kopums. Organizācijas amatpersonu un darbinieku kopums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Valsts aparāts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēlāk viņš strādāja LĻKJS Centrālās Komitejas aparātā..</quote>
            <bibl>Liesma 58, 9, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aparatūra:1" sortKey="aparatūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aparatūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aparatūra:1/1" n="1">
        <def>Aparātu, ierīču kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vairāki tālruņi, spidometrs un stūres stāvokļa rādītājs.. papildina [kuģa] stūres mājas aparatūru.</quote>
          <bibl>Zv 55, 23, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pāvulāns bija sadabūjis aparatūru, un Leinasars "Robežos" ierīkoja nelielu radiofikācijas sistēmu.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 165.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kuģī] iekārtota īpaša zivju meklēšanas aparatūra.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apārdīt:1" sortKey="apārdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apārdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apārdīt:1/1" n="1">
        <def>Noārdīt (visapkārt, piemēram, adījumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apārdīt trīs kārtas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apārdīt:1/2" n="2">
        <def>Apvērst (parasti žāvēšanai izklātu sienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apārdīt sienu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apārds:1" sortKey="apārds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apārds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apārds:1/1" n="1">
        <def>Apārnis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Kad tik nu mūsējiem tālajās pļavās neaizlīst apārds!" bažījās māte.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Oliņa otrs puisis veda rikšiem vien no atstatākiem apārda galiem sienu klāt..</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apārnis:1" sortKey="apārnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apārnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apārnis:1/1" n="1">
        <def>Žāvēšanai biezi izklāts siens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nomet grābekli siena apārnī.</quote>
          <bibl>ME 1, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apārstēt:1" sortKey="apārstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apārstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apārstēt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji izārstēt. Ārstējot mazliet uzlabot veselības stāvokli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apārstēt brūci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apārstēt slimo roku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apārstēta slimība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ja agrāk ārsti domāja, ka labākajā gadījumā šīs mazās itālietes [paralizētās meitenes] likteni varētu atvieglināt, kaut kā apārstējot vienu kāju, tad šodien nav nekādu šaubu: mazā Belluči kļūs pilnīgi vesela.</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa daļai apārstēts,.. viņš izbēdzis no klīnikas..</quote>
          <bibl>Lācis III, 340.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apārstēties:1" sortKey="apārstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apārstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apārstēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apārstēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pie Olaines stacijas [kaujinieks] tiek ievainots, tomēr līdz Rīgas krišanai paspēj apārstēties un no jauna iestāties 2. latviešu strēlnieku pulkā.</quote>
          <bibl>Zv 57, 21, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņai paredzama operācija. Līdz šim slimniece tikai apārstējusies, bet vajadzētu ārstēšanos turpināt līdz galam.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 1, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apart:1" sortKey="apart" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apart</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-aru, -ar, -ar, pag. -aru</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apart:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot apstrādāt (lauku, tīrumu). Uzart.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad.. pavasarī jaunie zemes saimnieki apara savus tīrumus, vagas, ko viņi dzina, nenozīmēja tikai gadskārtējo lauku dabas atjaunotni, bet gan visas dzīves, visas iekārtas pārvēršanos..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšie, apartie tīrumi,.. dzelteni iesarkana birzs un dzidri zilās debesis - tas viss radīja daudzkrāsainu gleznu..</quote>
          <bibl>Purs 2, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apart:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot apvērst. Apvērst un ieart.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc labību novākšanas, rugājus uzlobot un aparot, iznīcina dažādas labību rūsas.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 193, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Traktorists ar krūmu arklu Apar alkšņus, sīkstus kārklus.</quote>
          <bibl>Krūklis L. 42.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apart:1/2/1" n="1">
          <def>Arot, padziļinot vagu, apraust (piemēram, kartupeļu stādījuma rindu). Vagot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Bēris beidzot saprot, ka nebūs vis kartupeļi jāapar - jāpadziļina vaga un jāpaaugstina rinda, bet jāatar kartupeļi - pati rinda jāatklāj.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis II, 120.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bija jāapar kartupeļi. Tie zaļoja kā mežs. Lai neiznāktu tikai laksti vien, vajadzēja lakstus apmest nedaudz ar zemi. To izdarīja spīļu arkls.</quote>
            <bibl>Bērn 49, 11, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apart:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Art apkārt. Arot apstrādāt (zemi ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apart ap dārzu.</quote>
          <bibl>ME 1,75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apartamenti:1" sortKey="apartamenti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apartamenti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. apartaments, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apartamenti:1/1" n="1">
        <def>Plašas, greznas, labi iekārtotas telpas. Plašs, grezns dzīvoklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Doties uz saviem apartamentiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viesojoties dažādās poļu pilsētās, mums nācās dzīvot visādās viesnīcās, sākot ar Varšavas "Hotel Orbis" apartamentiem līdz pavisam maziņai istabiņai Zakopanes.. viesnīcā.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 41, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augšējos apartamentus - plašu dzīvokli - aizņēma pats izdevējs.</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aparteids:1" sortKey="aparteids" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aparteids</orth>
        <pron>aparte-ids</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aparteids:1/1" n="1">
        <def>Iedzīvotāju dalīšana pēc rases pazīmēm, kādu tautību nošķirot no citām kā beztiesīgu vai mazāk tiesīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aparteida politika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aparteids - augstākais valsts princips Dienvidāfrikas Republikā. Ko tas nozīmē? Tas nozīmē, ka melnādainajiem cilvēkiem jādzīvo geto, ka tie ir tikai "darba lopi", ka tos var nesodīti sist, terorizēt..</quote>
          <bibl>Zv 62, 5, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apasarot:1" sortKey="apasarot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apasarot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apasarot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties, pieplūst ar asarām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svētais Zeltiņš uz acumirkli bij saskatāms solā kaut kur pie pašām [baznīcas] durvīm, sīciņš, apasarotām acīm..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 248.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apasarot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aprasot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Loga rūts apasarojusi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Stikls apasarojis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apašs:1" sortKey="apašs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apašs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apašs:1/1" n="1">
        <def>Klaidonis (Francijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apašu krodziņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Amo [zēns] turētos pretī - varbūt pat ar zobu un nagu palīdzību, kā ieradis aizstāvēties pret Parīzes klaidoņu - apašu uzbrukumiem.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 8, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apātija:1" sortKey="apātija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apātija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apātija:1/1" n="1">
        <def>Psihisks stāvoklis, kam raksturīgs gribas, rosmes, interešu trūkums. Vienaldzība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apātijas stāvoklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apātijas pārņemts cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas skatiens pauda nogurumu un apātiju, likās, ka viņai nav daļas gar to, kas tagad notika visapkārt.</quote>
          <bibl>Lācis VII, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vītols juta, ka sirdi kā drēgnums apskauj drūma apātija. Negribējās neko izdomāt līdz galam.</quote>
          <bibl>Sakse 3, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Likās, debesu zilums zaudējis krāsu, gaiss - svaigumu un iela - dzīvību. Es iegrimu apātijā. Jo vairāk atplauka daba un vasarīgāks kļuva gaiss, jo melnāka man šķita nākotne. Nekas mani neiepriecināja.</quote>
          <bibl>Bels 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apātisks:1" sortKey="apātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apātiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apātisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, ko pārņēmusi apātija. Vienaldzīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apātisks cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Remze [cietumnieks] vairs nezākāja savu likteni, nerunāja par mājam. Likās, viņš kļuvis laisks un apātisks pret visu.</quote>
          <bibl>Klīvers 1, 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apātisks:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas apātija.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apātiska balss.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Seja [diriģentam] tik sagurusi un apātiska. Skatieni izklaidīgi maldās.., nekur neapstādamies.</quote>
            <bibl>Upīts III, 8.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Rīgā mēs atgriezāmies tikai ar krēslu - noguruši, satriekti.. Mēs apātiski cilājām kājas..</quote>
            <bibl>Grīziņš 1, 54.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apatīts:1" sortKey="apatīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apatīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apatīts:1/1" n="1">
        <def>Minerāls - foslorskābā kalcija sāls ar hloru un fluoru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apatīts ir izejviela superfosfāta ražošanai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apauda:1" sortKey="apauda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apauda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; etn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apauda:1/1" n="1">
        <def>Atsevišķi austa (parasti koša) mala (villainēm, lakatiem, priekšautiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Auda [senlatvietes] arī vienkāršākas villaines, kuras izrotāja vienīgi ar šauru, krāsainu apaudu un bārkstīm.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaudze:1" sortKey="apaudze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaudze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -džu, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaudze:1/1" n="1">
        <def>Ar krūmiem, zāli apaugusi vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pašā ceļa malā pirms gadiem bijusi mājele. Tagad tikai nezāļu apaudzēs..</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 583.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaudzēt:1" sortKey="apaudzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaudzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaudzēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka apaug. Ļaut apaugt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaudzēt kailo nogāzi ar zāli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..žogi [mājiņai] ar kāršu rozēm apaudzēti, bet dārziņā visu vasaru ziedēja puķes.</quote>
          <bibl>Sakse IV, 385.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolā stingra režīma apvaldīti, puikas tad vismaz pa vasaras brīvlaiku centās apaudzēt matus līdz apkaklei..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 795.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ap šo [lugas] sižetu.. apaudzētas citas sižetiskās atzares.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 297, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaudzēties:1" sortKey="apaudzēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaudzēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaudzēties:1/1" n="1">
        <def>Ļaut sev izaugt (lielai bārdai, gariem matiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaudzēties ar bārzdu [bārdu].</quote>
          <bibl>ME pap I, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaugļot:1" sortKey="apaugļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaugļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugļot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Radīt sākumu jaunam organismam (saplūstot vīrišķai dzimumšūnai ar sievišķo dzimumšūnu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šai [stagara] ligzdā mātīte izlaiž ap 200 ikru graudiņu, kurus tēviņš apaugļo.</quote>
          <bibl>Zv 52, 14, 32.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaugļot:1/1/1" n="1">
          <def>Ievadot vīrišķo dzimumšūnu, padarīt sievišķo organismu par jauna organisma dīgļa nesēju, veidotāju. Padarīt grūsnu (dzīvnieku mātīti).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mākslīgi apaugļot.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugļot:1/2" n="2">
        <def>Radoši ietekmēt, aktivizēt (piemēram, domas, iztēli, daiļradi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visu iepriekšējo laiku klasiskās vērtības uzsūkusi, Gorkija literārās mākslas tradīcija varētu vēl plašāk, dziļāk un straujāk apaugļot mūsu tagadējo sociālistisko reālismu..</quote>
          <bibl>Kar 56, 11, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cilvēks dzīvoja, un šīs dzīves intensitāte apaugļoja viņa dvēseli.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 101.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaugļoties:1" sortKey="apaugļoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaugļoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugļoties:1/1" n="1">
        <def>Tikt apaugļotam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai ziedi apaugļotos, nobriedušiem ziedputekšņiem jānokļūst uz drīksnas, kas nogatavojusies putekšņu uzņemšanai.</quote>
          <bibl>Augļkop 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaugt:1" sortKey="apaugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -aug, pag. -auga; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties (ar augiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens apaudzis ar sūnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādā rītā uzkāpu retām priedēm apaugušā krastā..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..krūmiem apaugušās ganībās kāda sieviņa ganīja govi.</quote>
          <bibl>Sēlis 7, 205.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc egļu audžu izciršanas kailcirtē notiek augu maiņa un izcirtums apaug ar lapu kokiem, visbiežāk ar bērziem.</quote>
          <bibl>Veģet 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs ieliņas ir jaunas un tikai lēni apaug namiem.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Šis attīstītais lauksaimniecības kooperatīvs pašlaik apaug ar vairākām palīgnozarēm.</quote>
          <bibl>Zv 68, 6, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugt:1/2" n="2">
        <def>Pārklāties (ar mizu, ar audiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..lai nozāģētā zara vieta ātrāk apaugtu, griezumam jābūt gludam.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..griežot jūnija beigās, [potcelma] celmiņa brūce līdz rudenim pa lielākai daļai galīgi apaug, bet augustā grieztiem celmiņiem apveļas tikai malas.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 216.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaugt:1/2/1" n="1">
          <def>Pārklāt, apņemt no visām pusēm (par audiem, taukiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mārtiņš apgalvoja, ka ķēve arī aizpagājušā ziemā drusku klepojusi,.. tas tāpēc, ka dīkā vien stāvot un tauki apaugot ap sirdi.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 205.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugt:1/3" n="3">
        <def>Pārklāties (ar bārdu, matiem, spalvām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kuplu, sarkanu bārdu apaudzis bocmanis izvilka no kabatas vējā izkaltētu siļķi..</quote>
          <bibl>Grīva III, 158.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīgā Gunārs ieradās, matiem apaudzis, pastiepies garāks un kļuvis daudz spēcīgāks nekā pavasarī.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 231.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazie Strazdiņi drīz apauga spalvām, vairs nesala pa naktīm..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 432.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaugt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kļūt par mazu (par augoša bērna apģērbu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sešpadsmit gadu vecai [meitenei] šūtais mētelītis apaudzis un sildīja skopi.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 960.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ziemas mētelītis [meitenei], kaut drusku apaudzis, toties silts un ar zvērādas apkaklīti..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krekliņi bērnam ātri apaug.</quote>
          <bibl>ME pap I, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apauklēt:1" sortKey="apauklēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apauklēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apauklēt:1/1" n="1">
        <def>Paauklēt (vairākus citu pēc cita).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apauklēt visus bērnus pēc kārtas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 72.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaukstējums:1" sortKey="apaukstējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaukstējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaukstējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apaukstēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apaukstējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaukstēt:1" sortKey="apaukstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaukstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaukstēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet saaukstēt. Apsaldēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaukstēt kaklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kūtīs grīda ir diezgan mitra un vēsa, slaucējas var apaukstēt kājas.</quote>
          <bibl>Ves 62, 2, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaukstēties:1" sortKey="apaukstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaukstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaukstēties:1/1" n="1">
        <def>Mazliet saaukstēties. Apsaldēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nakti pirms aizbraukšanas viņš bija sasvīdis un mežā, gaidot vilcienu, atvēsis un apaukstējies.</quote>
          <bibl>Grants 5, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaulekšot:1" sortKey="apaulekšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaulekšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaulekšot:1/1" n="1">
        <def>Aulekšojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Aulekšot apkārt. Apauļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs apaulekšoja apkārt aplokam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apauļot:1" sortKey="apauļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apauļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apauļot:1/1" n="1">
        <def>Auļojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Auļot apkārt. Apaulekšot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kumeļš apauļo apkārt koku pudurim.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaust:1" sortKey="apaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-aužu, -aud, -auž, pag. -audu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaust:1/1" n="1">
        <def>Aust un apgādāt (daudzus vai visus) ar audumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Čakla audēja apauž visu māju.</quote>
          <bibl>ME I, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaust:1/2" n="2">
        <def>Pārklāt (vispāri), apņemt (visapkārt, piemēram, ar tīklu, audumu, pinumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirneklis apaudis logu ar tīklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad ar vienu roku viņš atspiedās pret sienu un ar otru pasniedzies noņēma lielu, drātīm [stieplēm] apaustu vējlukturi.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap.. divām sižetiskajām līnijām [traģikomēdijā] Žanis Grīva apaudis veselu visdažādāko buržuāziskās sabiedrības aprindu kavalkādi.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaust:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pabeigt aust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mums jau sen visi audekli apausti.</quote>
          <bibl>ME I, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apausties:1" sortKey="apausties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apausties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-aužos, -audies, -aužas, pag. -audos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apausties:1/1" n="1">
        <def>Noaust visu nepieciešamo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte apaudusies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apauši:1" sortKey="apauši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apauši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apauši:1/1" n="1">
        <def>Iemaukti bez laužņiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[vecītis] piekopa zirgu lietas. Arī pie mums viņš nāca lāpīt vecas.. sedulkas, iemauktus, apaušus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..paķēris apaušus, viņš tos uzmauca galvā labākajam kolhoza skrējējam Zibenim.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai kādam pusgraudnieka zirģelim vēl aukliņu apauši..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 720.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apaut:1" sortKey="apaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-auju, -auj, -auj, arī -aunu, -aun, -aun, pag. -āvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apaut:1/1" n="1">
        <def>Ietērpt zeķēs, apavos (kājas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apaut labo kāju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Osis īgni kasījās, pie gultas uz ķebļa [soliņa] nosēdies kājas apaut.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakarā viņa.. iesauca Tīrlauku iekšā. "Apaun kājas, būs jāiet."</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 399.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apaut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apgādāt ar apaviem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvs ģimeni apāva, kā mācēja, - ar paštaisītām koka kurpēm.</quote>
            <bibl>Liesma 66, 8, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apaut:1/2" n="2">
        <def>Uzvilkt (zeķes, apavus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nomazgājies un paēdis brokastis, viņš apāva velteņus, uzģērba silto kažociņu..</quote>
          <bibl>Vanags 9, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Uģis bija apāvis melnās brezenta čības, visi trīs [zēni] atkal čakli stājās pie darba.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Harijs steidzīgi apāva zābakus..</quote>
          <bibl>Talcis 7, 186.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apauties:1" sortKey="apauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-aujos, -aujies, -aujas, arī -aunos, -aunies, -aunas, pag. -āvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apauties:1/1" n="1">
        <def>Apaut sev kājas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakarā viņa.. iesauca Tīrlauku iekšā. "Apaun kājas, būs jāiet." ..Tīrlauks apāvās un atkal apsēdās pie galda.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 399.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] kājas noberzis līdz asinīm, un tādēļ bija jāapaujas. Tagad viņa samirkušās sporta kurpītes uz katra soļa dzied un čivina kā putni.</quote>
          <bibl>Bērn 56, 1, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apauties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apaut (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mazais Andrs sen bij gatavs [iešanai], tikko šorīt apvārstītas vīzes apāvies, lielā Andra jauno cepuri uzlicis.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 328.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apavi:1" sortKey="apavi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apavi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. apavs, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apavi:1/1" n="1">
        <def>Kāju ietērps (parasti virs zeķēm, piemēram, kurpes, zābaki).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apavi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gumijas apavi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vasaras apavi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemas apavi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viegli apavi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smagi apavi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [kurpnieks] novietoja kurpi uz plaukta blakus citiem labojamiem apaviem.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaumīgi iekārtotajās [veikala] telpās vitrīnās izvietotas daždažādu lielumu, fasonu un krāsu kurpes un citi apavi.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 143, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pat zoļu krāsu pieskaņo visam apavam - ja kurpe gaiša, arī zoli nokrāso gaišā krāsā.</quote>
          <bibl>Zv 53, 18, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un pēkšņi šķiet: ir apavs caurs..</quote>
          <bibl>Medenis 2, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apavnieks:1" sortKey="apavnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apavnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apavnieks:1/1" n="1">
        <def>Kurpnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..profesionāli tehniskā skola šogad dos 200 frizieru, apavnieku, pulksteņlabotāju un elektrisko sadzīves priekšmetu remontatslēdznieku.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 5, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbadīt:1" sortKey="apbadīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbadīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbadīt:1/1" n="1">
        <def>Apstrādāt, izdurot caurumus (visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbadīt pastalas, lai var auklas ievērt.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbadīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iespiest, iebakstīt (ko visapkārt, parasti kādā spraugā). Apbakstīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apbadīt segu, lai gulētājam netiek vēsums klāt.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbadīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sabadīt, nobadīt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tāds nikns auns var apbadīt bērnus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbakstīt:1" sortKey="apbakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbakstīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iebakstīt, piebakstīt (ko visapkārt, no visām pusēm, parasti, nostiprinot ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbakstīt segu, lai nevelk vējš.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbakstīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bakstot piespiest (ar pirkstu vai smailu priekšmetu). Iespiest caurumiņus (kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbakstīt ar nūju visapkārt akmenim.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbalēt:1" sortKey="apbalēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbalēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -balē, arī -bāl, pag. -balēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbalēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet nobalēt. Izbalēt (vispāri vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mati saulē apbalējuši.</quote>
          <bibl>ME pap I, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbalvojums:1" sortKey="apbalvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbalvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbalvojums:1/1" n="1">
        <def>Oficiāls atzinības vai pateicības izteikums (pasniedzot balvu vai citu atzinības zīmi vai arī piešķirot goda nosaukumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valdības apbalvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbalvojums par teicamu darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzi komandieri un strēlnieki saņēma apbalvojumus par Nasvas kaujās parādīto varonību.</quote>
          <bibl>Lācis VII, 609.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzi Rietumgruzijas kolhozu kolhoznieki.. saņēmuši augstāko apbalvojumu - Sociālistiskā Darba Varoņa nosaukumu.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 7, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbalvot:1" sortKey="apbalvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbalvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbalvot:1/1" n="1">
        <def>Piešķirt apbalvojumu. Izsniegt apbalvojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbalvot ar ordeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbalvot ar goda rakstu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbalvot labākos strādniekus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbalvot par teicamu darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par kaujas nopelniem viņu divreiz apbalvoja ar medaļām..</quote>
          <bibl>Lācis 10, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..čaklos skolēnus apbalvoja ar rajona komitejas uzslavas rakstiem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 241, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar katru kongresu aug to komjauniešu skaits, kas apbalvoti ordeņiem un medaļām..</quote>
          <bibl>Zv 52, 6, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbalvot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apdāvināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pie svētku eglītes apbalvoja visus bērnus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš apbalvoja to vissaldākajiem glaimu vārdiem, viņš lūdza meiteni vismīkstākajā balsī..</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 90.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbārstīt:1" sortKey="apbārstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbārstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbārstīt:1/1" n="1">
        <def>Bārstot (ko virsū), apklāt (vispāri vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbārstīt celiņu ar smiltīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augļu dārza koku zari līka zem baltās nastas un, brīžiem noskurinādamies, apbārstīja mīkstām pūkām jāņogu krūmus.</quote>
          <bibl>Kar 57, 7, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tortes malas nolīdzina,.. pārziež ar krēmu, apbārsta ar saldo rīvmaizi..</quote>
          <bibl>Mājtur 338.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbārstīties:1" sortKey="apbārstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbārstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbārstīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apbārstīt. Tikt apbārstītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbārstīt ar miltiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plaukts apbārstījies ar putraimiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbāzīt:1" sortKey="apbāzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbāzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbāzīt:1/1" n="1">
        <def>Atkārtoti, vairākos paņēmienos bāžot, nostiprināt, ciešāk piekļaut (ko visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbāzi gar visām malām uzsegu, lai aukstums nevelkas pie kājām klāt.</quote>
          <bibl>ME I, 76.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbāzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Vairākkārt bāžot, apņemt (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apbāzīt traukus kamanās ar sienu.</quote>
            <bibl>ME pap I, 73.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbāzt:1" sortKey="apbāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bāžu, -bāz, -bāž, pag. -bāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbāzt:1/1" n="1">
        <def>Bāžot nostiprināt, ciešāk piekļaut (ko visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbāzt segu ap gultas malu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbedījums:1" sortKey="apbedījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbedījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; arheol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbedījums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apbedīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[arheoloģiskajos izrakumos] atsegti jau 650 kapu, kas šo kapulauku [Mārtiņsalā] ļauj uzlūkot par vienu no visplašāk izpētītajām apbedījumu vietām Latvijā pēc atsegto apbedījumu skaita.</quote>
          <bibl>Zv 66, 18, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbēdinājums:1" sortKey="apbēdinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbēdinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbēdinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apbēdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balsī izpaužas apbēdinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēniem par apbēdinājumu reportāža no futbollaukuma bija beigusies.</quote>
          <bibl>Breicis 1, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbēdināt:1" sortKey="apbēdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbēdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbēdināt:1/1" n="1">
        <def>Sagādāt (kādam) bēdas. Sarūgtināt, skumdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Piedod, māsiņ..." viņa elsa. "Es tevi tīšām apbēdināju... Piedod..."</quote>
          <bibl>Upīts II, 145.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut gan sirds vilka Ritumu uz mājām, viņš negribēja draugu apbēdināt.. Viņi nosēdēja pāris stundu kopā..</quote>
          <bibl>Meldere 1, 127.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbedīt:1" sortKey="apbedīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbedīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bedīju, -bedī, -bedī, arī -bēdu, -bedi, -bēda, pag. -bedīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbedīt:1/1" n="1">
        <def>Apglabāt (mirušo), parasti ar sēru ceremoniju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbedīt tuvinieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veco Klāvieni apbedīja svētdien pēc pusdienas.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 589.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elzu apbedīja Nīcas kapsētā. Balto zārku.. nesa Elzas tuvākie draugi un biedri.</quote>
          <bibl>Sēlis 7, 157.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apūdeņošana visvairāk vajadzīga un visvairāk pārveidos novadu, atdzīvinās to, apbedīs pagātni..</quote>
          <bibl>Zv 50, 5, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbērēt:1" sortKey="apbērēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbērēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbērēt:1/1" n="1">
        <def>Apbedīt un sarīkot bēru mielastu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Vienu gan es tev varu, Pēter, sacīt - apbērējām tavu mammiņu pa godam."</quote>
          <bibl>Sakse 7, 251.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbērnoties:1" sortKey="apbērnoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbērnoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbērnoties:1/1" n="1">
        <def>Dzemdēt (parasti par nelieliem dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sākumā viņai bijusi tikai viena kaķe un kuce. Kad abas apbērnojušās, viņa paturējusi visus kaķēnus un kucēnus..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 513.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā apbērnojusies čūska, pati savus bērnus tvarstīdama un rīdāma, un rīstīdamās, un dusmās šņākdama, uguns locījās pa žagaru klēpi.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbērt:1" sortKey="apbērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-beru, -ber, -ber, pag. -bēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbērt:1/1" n="1">
        <def>Berot (ko virsū), apklāt. Apkaisīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ilze noliekusies ielika bedrītē jaunu ābelīti ar kuplu zaru kronīti un rūpīgi apbēra saknes ar zemi.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 310.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..salasīju dobēs pirmās zemenes, notīrīju un, ar cukuru apbērusi, kā mātei garšo, aiznesu un noliku bļodiņu viņai priekšā uz galda.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai beidzam nīsties! Es tevi ar skūpstiem apbēršu, Kā sniedziņš apber kalngalu.</quote>
          <bibl>Aspazija V, 356.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbērt:1/1/1" n="1">
          <def>Berot novietot (ap ko). <mentioned>imperf.</mentioned> Bērt apkārt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apbērt zemi ap augļu kociņiem.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apbērt:1/1/2" n="2">
          <def>Apklāt (par parādībām dabā, par eksploziju u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad tēvs atvēra durvis, istabā līdzīgi baltam virpulim iedrāzās putenis un apbēra Juri smalkām pūkām.</quote>
            <bibl>Bērn 50, 12, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kāda granāta sprāga netālu no bataljona štāba, apbērdama visu apkārtni ar šķembām, cietiem zemes gabaliem un akmeņiem.</quote>
            <bibl>Kar 52, 9, 952.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbērt:1/2" n="2">
        <def>Aprakt. Tikt apraktam (kam grūstot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kādā pavasarī, granti vedot, vīrs, nelaimīgi zemei iebrūkot, tika apbērts grants bedrēs.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 162.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veco ierakumu vairākās vietās aizbēra [šāviņi], tomēr upuru skaits bija mazs.. Četrus kontuzēja un apbēra, divus nosita.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 124.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbērt:1/3" n="3">
        <def>Strauji izteikt (daudz jautājumu, pārmetumu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pārējie sarunājās ar atbraukušo ciemiņu un apbēra to tūkstoš jautājumiem..</quote>
          <bibl>Grīva 4, 229.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatītāji, kas bija pieraduši pie romantiskās glezniecības, apbēra Kurbē ar zobgalībām..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 49, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad viņa pārgāja čukstā, apbēra mani nikniem pārmetumiem.</quote>
          <bibl>Ezeriņš 1, 207.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbērties:1" sortKey="apbērties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbērties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-beros, -beries, -beras, pag. -bēros</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbērties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apbērt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apbēries ar smiltīm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbetonēt:1" sortKey="apbetonēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbetonēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbetonēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar betona kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..metinātāji sametina mezglus, un betonētāji turpat apbetonē.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 53, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad tos [cauruļpāļus] piepilda ar betonu, apbetonē augšdaļu, un tilta balsts gatavs.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 192, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbīdīt:1" sortKey="apbīdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbīdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbīdīt:1/1" n="1">
        <def>Bīdot apvirzīt (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Bīdīt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbīdīt krēslus ap galdu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbikstīt:1" sortKey="apbikstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbikstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbikstīt:1/1" n="1">
        <def>Bikstot aizskart, pabīdīt (no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbikstīt ogles.</quote>
          <bibl>ME pap I, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbirdināt:1" sortKey="apbirdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbirdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbirdināt:1/1" n="1">
        <def>Ilgstoši vai vairākos paņēmienos apbērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Tur tevi ziediņi Apbirdinās.</quote>
          <bibl>LD 33 778.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbirt:1" sortKey="apbirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-birstu, -birsti, -birst, pag. -biru; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbirt:1/1" n="1">
        <def>Birstot (piemēram, smiltīm), tikt apklātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galds apbira ar miltiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbirt ar sniegu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa zeltainajām lapām apbirušo šoseju dodas motocikls..</quote>
          <bibl>Zv 53, 20, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apbiris ziedputekšņiem, brienu pa upmalas ašķiem..</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbirt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nobirt (par daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sausumā apbira aizmetušies ābolīši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[āboliņa] sīkās lapas un galviņas apbirst.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 71.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbirt:1/2/1" n="1">
          <def>Noritēt (par asarām, kas īsu brīdi strauji plūst).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [zvejniece] bija norūdīta, pacietīga sieviete, bet cik reižu neapbira asaras, vienai ar laivu caur viļņu gāzām laužoties...</quote>
            <bibl>Grants 4, 69.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņai apbira asaras..</quote>
            <bibl>Upīts IX, 552.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apblāzmot:1" sortKey="apblāzmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apblāzmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apblāzmot:1/1" n="1">
        <def>Blāzmojot apspīdēt. Mazliet apgaismot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tie [saules stari] dzisdami silti apblāzmo abus [jauniešu] augumus, iezīmējot to apveidus uz sidrabainās lapotnes.</quote>
          <bibl>Zv 53, 13, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varenu.. spēku izstaro padomju jaunatne, nedziestoša gaisma apblāzmo viņas galvu.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 256.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbraucīt:1" sortKey="apbraucīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbraucīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brauku, -brauki, -brauka, pag. -braucīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbraucīt:1/1" n="1">
        <def>Paberzēt, pamasēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraucīt sāpošos sānus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraucīt kāju ap sasitumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbraucīt:1/2" n="2">
        <def>Nobraucīt (visapkārt, pa virsu). Pavirši novākt (piemēram, ogas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraucīt brūklenes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraucīt bērziņiem lapas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbraukāt:1" sortKey="apbraukāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbraukāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbraukāt:1/1" n="1">
        <def>Vairākos braucienos vai viena brauciena vairākos paņēmienos ierasties (vairākās vietās), apmeklēt (vairākus cilvēkus). Braukājot aptvert (visu teritoriju, visas vietas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraukāt kolhoza teritoriju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savu darbu viņš [partorgs] iesācis ar to, ka apbraukājis un apstaigājis vecos zemniekus..</quote>
          <bibl>Niedre 13, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[amatnieks] apbraukāja sarunātās mājas un tur izlaboja visādus pinumus.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Agrāk visas pasta kastītes divas reizes dienā apstaigāja kājām, tagad četras reizes apbraukā ar vieglajām automašīnām..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 240, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbraukt:1" sortKey="apbraukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbraukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-braucu, -brauc, -brauc, pag. -braucu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbraukt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Braucot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Braukt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraukt ap māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraukt ap mežu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraucamais ceļš.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbraukt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apbraukt purvu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kāda smagā mašīna bija samaitājusies un palikusi stāvam ceļa vidū, bet taisni tai vietā ceļa vienu malu izārdījusi aviobumba, tā ka apbraukt traucēkli nebija iespējams.</quote>
            <bibl>Lācis VII, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Priede aizbrauca.. tieši pāri lielajām peļķēm,.. kuras varētu ērti apbraukt.</quote>
            <bibl>Jauno a 54, 192.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apbraukt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Braucot aizsteigties (kam priekšā, garām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mašīnas joņoja neprātīgā steigā, cenzdamās viena otru apbraukt.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbraukt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vienā braucienā ierasties (vairākās vai visās vietās), apmeklēt (vairākus cilvēkus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbraucot visu Latviju, viņš satikās ar paskarbo, bet sirsnīgo zvejnieku gan Pāvilostā, gan Ainažos..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrīna:1" sortKey="apbrīna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrīna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrīna:1/1" n="1">
        <def>Pārdzīvojums, saviļņojums, kuru rada kas izcils, ievērojams, neikdienišķs un kurš izpaužas cieņā, godbijībā, arī pārsteigumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Melnaļā zemē viļņoja nepārskatāmi rudzu un kviešu lauki. Vectēvam izlauzās apbrīnas sauciens..</quote>
          <bibl>Sakse 11, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grūtuma nebaidoties, tas [jaunietis] dodas pretim savam izraudzītajam mērķim, un uz viņu ar apbrīnu noraugās daudzi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tēvs paraudzījās viņā ar neparastu, jaunu skatienu, kurā dzirkstīja ne tikai sirsnība, bet arī kaut kas līdzīgs apbrīnai un dziļai cieņai.</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 12, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrīnot:1" sortKey="apbrīnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrīnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrīnot:1/1" n="1">
        <def>Uztvert (ko) ar apbrīnu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbrīnot skaisto dabu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbrīnot gleznu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [krustmāte] vēl ar patiku apskatīja un apbrīnoja stalto jaunekli.</quote>
          <bibl>Sēlis 7, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viss dzīves saturs Mārtiņam līdz šim bijis tas, ka viņu tur par pirmo puisi pagastā, apbrīno un liela.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrīns:1" sortKey="apbrīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrīns:1/1" n="1">
        <def>Apbrīna.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrist:1" sortKey="apbrist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brienu, -brien, -brien, pag. -bridu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrist:1/1" n="1">
        <def>Brienot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Brist apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbrist ap akmeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrucināt:1" sortKey="apbrucināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrucināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrucināt:1/1" n="1">
        <def>Applaucēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applaucēt roku ar karstu ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karsts ūdens gandrīz apbrucināja kājas.</quote>
          <bibl>ME I, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrucināties:1" sortKey="apbrucināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrucināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrucināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apbrucināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns pirtī gandrīz apbrucinājās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbrūnināt:1" sortKey="apbrūnināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbrūnināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbrūnināt:1/1" n="1">
        <def>Cepot, grauzdējot padarīt no virspuses brūnu (piemēram, gaļu, maizi). Kausējot padarīt brūnu (piemēram, sviestu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbrūnināt cepeti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbrūnināt saknes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbrūnināt cukuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rupjmaizi sagriež šķēlēs, cepeškrāsnī izkaltē un apbrūnina.</quote>
          <bibl>Mājtur 195.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbrūnināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt brūnu (cilvēka ādu) - par sauli, vēju. Apraut, appūst.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No tā [kuģa] nokāpj spēcīgi, saulē un jūras vējos apbrūnināti jaunieši..</quote>
            <bibl>Zv 53, 11,5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbruņojums:1" sortKey="apbruņojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbruņojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņojums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ieroču, militārās tehnikas kopums, komplekts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Armijas apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tanka apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kara kuģa apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīnas apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karavīra apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulka apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karš prasīja un prasa kolosālu daudzumu apbruņojuma: tanku, lidmašīnu, ložmetēju, automātu, kaujas līdzekļu un citu materiālu..</quote>
          <bibl>Cīņa 44, 61, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī apbruņojums ir vājš: pašam komandierim ir Valtera sistēmas pistole, partizāniem - pusautomātiskā šautene un medību bise.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apsardzības lokos lielā daudzumā novietoja smago apbruņojumu - ložmetējus, mīnmetējus un pat divus vieglos lielgabalus.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 493.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņojums:1/2" n="2">
        <def>Instrumentu, ierīču kopums kāda procesa veikšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdenslīdēja apbruņojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ģeologu tehniskais apbruņojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbruņot:1" sortKey="apbruņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbruņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņot:1/1" n="1">
        <def>Apgādāt ar apbruņojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labi apbruņota armija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbruņots cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrs trieciengrupas kaujinieks bija apbruņots ar automātisko ieroci.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abpus ceļa.. atradās mūsu armijas kareivji, apbruņoti ar ložmetējiem un automātiem.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ienaidnieks] bija jau izlaupījis visas apkārtējās mazākās valstiņas, paņēmis viņu ieročus un mašīnas. Pašlaik tas apbruņots līdz zobiem..</quote>
          <bibl>Bērn 49, 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbruņot:1/1/1" n="1">
          <def>Apgādāt ar jebkuru cīņai noderīgu priekšmetu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apbruņoti ar koka nūjām un akmeņiem, streikojošie atsit policijas un karaspēka daļu uzbrukumus.</quote>
            <bibl>Zv 52, 7, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apbruņot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>parasti divd. formā: apbruņots</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kam ir cīņai noderīgs orgāns (par dzīvnieku vai tā ķermeņa daļu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar garu knābi apbruņots putns.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ezis apbruņots ar adatām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nercs piecēlās pakaļkājās, ieķerdamies režģī ar priekšējām ķepām, kurām katrs sīkais pirkstiņš bija apbruņots ar līku, asu nagu.</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 1, 105.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņot:1/2" n="2">
        <def>Apgādāt (ar instrumentiem, iekārtu, rīkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbruņot uzņēmumu ar modernu tehniku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komandas sastāvā [uz kuģa] ir arī apkalpojošais personāls - radiooperators, kas apbruņots ar visai sarežģītu aparatūru..</quote>
          <bibl>Zv 59, 10, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skaidrā laikā [Zemes mākslīgo] pavadoni varēs novērot ar neapbruņotu aci no rīta pirms saules lēkta..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 238, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņot:1/3" n="3">
        <def>Nodrošināt (ar zināšanām). Būt apveltītam (ar spējām, īpašībām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..cik daudz viņš tagad, apbruņots ar zināšanām un pieredzi, spēj veikt.</quote>
          <bibl>Bērce 2, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar skaidro lepnumu lai apbruņota Top gudra dvēsele.</quote>
          <bibl>Ķempe 6, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbruņoties:1" sortKey="apbruņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbruņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apbruņot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbruņoties ar ieroci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi jātnieki apbruņojušies: ar kara šautenēm pār mugurām, revolveriem un dunčiem aiz jostām..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 167.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jūs taču bijāt apbruņojušies ar revolveriem!</quote>
          <bibl>Grīva 9,133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņoties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → apbruņot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Ventas sēkļos arī es pats dažbrīd gandrīz vai nožēloju, ka neesmu apbruņojies kaut vai ar visvienkāršāko bada pātadziņu.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbruņoties:1/3" n="3">
        <def>Refl. → apbruņot (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbruņoties ar zināšanām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvejniekam.. jāapbruņojas ar pacietību, neatlaidību un mieru.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 287.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbružāt:1" sortKey="apbružāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbružāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbružāt:1/1" n="1">
        <def>Ilgi vai nevērīgi lietojot, padarīt neizskatīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbružāt svārkus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spīdīgais.. cilindrs pieskārās un nošķieba viņa apbružāto platmali.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 349.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vāki bija nedaudz apbružāti un liecināja, ka grāmatiņas.. bieži šķirstītas un varbūt svārku kabatā līdzi nēsātas.</quote>
          <bibl>Zv 51, 6, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbružāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Berzējot, skalojot daļēji notīrīt, nomazgāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbružāt tupeņus [kartupeļus] silē.</quote>
          <bibl>ME pap I, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbružāties:1" sortKey="apbružāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbružāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbružāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apbružāt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galds ļoti apbružājies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunā grāmata jau krietni apbružājusies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apbružāties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pierast, iejusties (sabiedrībā), piemēroties apkārtnei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbružājies starp zvejniekiem, viņš tīri saprātīgi sprieda par zvejas rīkiem un darbu uz jūras..</quote>
          <bibl>Grants 7, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbūbēt:1" sortKey="apbūbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbūbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -būb, pag. -būbēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbūbēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar plānu pelējuma kārtiņu (piemēram, par pienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piens jau apbūbējis.</quote>
          <bibl>ME I, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbučot:1" sortKey="apbučot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbučot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbučot:1/1" n="1">
        <def>Noskūpstīt (vairākās vai daudzās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tam [vadot dēlu uz Rīgu] viņa to apbučoja apkārt un apkārt.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apburbēt:1" sortKey="apburbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apburbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -burbē, pag. -burbēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apburbēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties (visapkārt) ar caurumiņiem, pūslīšiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dāvim reiz redzēju mazu, seklu, apburbējušām malām kaļķīti..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 5, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apburt:1" sortKey="apburt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apburt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-buru, -bur, -bur, pag. -būru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apburt:1/1" n="1">
        <def>Pakļaut burvībai (māņticīgo uztverē). Noburt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Atkal esi manus kāpostus apbūrusi. Vienā dienā stādīti, zeme tāda pati: un, lūk, kā tev aug un briest, bet man vīst un izmirst!"</quote>
          <bibl>Poruks 3, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet mēbeles [sapnī] bija kā apburtas. Atbīdījis skapi, viņš ķērās pie gultas. Kamēr atgrūda to, skapis jau stāvēja vecajā vietā.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apburt:1/2" n="2">
        <def>Savaldzināt, sajūsmināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesmas viņu apbūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņu valdzina vēsture un ģeogrāfija, apbur brīvības domas.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 48, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Annu apbūra viņa sirsnība.</quote>
          <bibl>Zv 54, 5, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apburtība:1" sortKey="apburtība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apburtība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apburtība:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis, sajūta, kad cilvēks ir it kā apburts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Arī es sāku galu galā mosties no saviem apburtības miegiem, smadzeņu motori iesāka šņākt, acs raudzījās spodri..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 10, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbūrums:1" sortKey="apbūrums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbūrums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbūrums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apburt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es apbūrumu atburšu.</quote>
          <bibl>ME I, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apburzīt:1" sortKey="apburzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apburzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apburzīt:1/1" n="1">
        <def>Nevērīgi valkājot, lietojot, padarīt negludu, neizskatīgu. Mazliet saburzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apburzīts uzvalks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Aļuks nolika skolotājai priekšā mazliet apburzītu burtnīcu.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 160.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apburzītas drēbes.</quote>
          <bibl>ME pap I, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [dzejolī] vairums novalkātu, visdažādākās tēmas risinot, apburzītu vārdu.</quote>
          <bibl>Lit Av 40, 1, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apburzīties:1" sortKey="apburzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apburzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apburzīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apburzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mētelis ceļā apburzījās.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apburzīties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pierast, iejusties (sabiedrībā), piemēroties apkārtnei.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apburzīties ļaudīs.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbūve:1" sortKey="apbūve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbūve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbūve:1/1" n="1">
        <def>Teritorijas aizņemšana ar celtni vai celtnēm. Celtņu sistēma kādā teritorijā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunās pilsētas apbūve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētas apbūves plāns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazpilsētu rekonstrukcijas galvenā problēma ir jautājums par to centru vecās apbūves izmaiņu pakāpi. Te cīnās divas pretējas tendences: viena cenšas veco apbūvi saglabāt, otra - to pārveidot.</quote>
          <bibl>Māksla 69, 4, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tika prasīts jauno apbūvi organiski saskaņot ar.. seno Rīgas kodolu.</quote>
          <bibl>Māksla 70, 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbūve:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>ģen.: apbūves</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds (zemes gabals, teritorija), ko paredzēts apbūvēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apbūves gabals.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apbūves laukums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..radās projekts par dārza sadalīšanu atsevišķos apbūves gabalos..</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbūvēt:1" sortKey="apbūvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbūvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbūvēt:1/1" n="1">
        <def>Būvējot aizņemt (zemes gabalu, teritoriju) ar celtni vai celtnēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbūvēt gruntsgabalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apbūvēt pilsētas nomales.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šosētais ceļš pa nabadzīgu apgabalu taisnā virzienā veda uz apbūvēto centru..</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 198.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apbūvēt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizņemt ar celtnēm (teritoriju gar kādu ielu, ceļu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..lauksaimniecības artelī.. apbūvēta pirmā iela. Tās abās pusēs paceļas jau daudz jaunu dzīvojamo māju.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 252, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apbūvēties:1" sortKey="apbūvēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apbūvēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apbūvēties:1/1" n="1">
        <def>Uzcelt sev ēkas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad jaunsaimnieki lielum lielais vairums pēc savas rocības bija paspējuši apbūvēties, darbu [amatniekiem] kļuva mazāk..</quote>
          <bibl>Jansons 1, 71.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcelt:1" sortKey="apcelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ceļu, -cel, -ceļ, pag. -cēlu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcelt:1/1" n="1">
        <def>Izzobot, izsmiet. Izmuļķot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maksimičs, būdams pēc savas dabas lēns un kluss, reizumis tomēr labprāt padzina jokus, apcēla kādu naivo, ja tas ļāvās apcelties.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 265.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Apceliet, apceliet mani, es jau humoru saprotu," ..viņš teica un atkal izdarīja ko tādu, par ko citi smējās vai pušu plīsdami.</quote>
          <bibl>U Plotnieks, Rūmnieks 1, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcelt:1/2" n="2">
        <def>Nekautrīgi izmantot (kādu) savā labā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saimnieks apcēlis puisi.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcelt:1/2/1" n="1">
          <def>Pastāvīgi izmantot (vienu un to pašu) - parasti par dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zaķi bij apcēluši tēva stādītās jaunās ābelītes, un nepagāja gandrīz neviena nakts, kur tie nebūtu atstājuši dārzā savas pēdas.</quote>
            <bibl>Plūdonis 2, 411.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>To [liepu] apcēla dzenis. Bijis, kur nebijis, viņš bieži atlaidās pie atlūzušā zara rētas un izlasīja visus tārpiņus un kukainīšus sev brokastīm.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcelt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dzīt (medībās) pēdas, ielenkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suņi apcēluši zaķi.</quote>
          <bibl>ME 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz nabaga brālis aiziet medībās un apceļ zelta putnu.</quote>
          <bibl>LTTP IV, 24.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcelt:1/3/1" n="1">
          <def>Censties iegūt kāda simpātijas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mana svaiņa brālis apcēlis zibenīgu studenti..</quote>
            <bibl>Eglons 2, 149.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcelties:1" sortKey="apcelties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcelties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ceļos, -celies, -ceļas, pag. -cēlos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcelties:1/1" n="1">
        <def>Apcelt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Ja zivi neesi redzējis, tur pa tālajām jūrām klīzdams, tad iedošu reņģīšus [reņģītes]..." - "Ko nu apcelies, Mārtiņtēv!" Harijs atrunājās.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 253.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcelties:1/2" n="2">
        <def>Savienojumā ar "(ne)ļauties": (ne)ļaut sevi apcelt (l, 2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"..jums [meitenēm] tikai nerroties un spiegt, un, ja pagadās kāds, kas ļaujas apcelties, tad jūs kā vārnas..."</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maksimičs, būdams pēc savas dabas lēns un kluss, reizumis tomēr labprāt padzina jokus, apcēla kādu naivo, ja tas ļāvās apcelties.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 265.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apceļot:1" sortKey="apceļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apceļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apceļot:1/1" n="1">
        <def>Ceļojot pabūt dažādās (kādas teritorijas, kāda apvidus) vietās. Ceļojot aptvert (visu teritoriju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apceļot vairākus Latgales rajonus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apceļot Gaujas baseinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu rakstnieki septembrī un oktobrī apceļoja vairākas padomju republikas. Šis ceļojums deva mums visai daudz.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2. 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas notika vasarā, kad apceļojām vienu no Vidzemes novadiem.</quote>
          <bibl>U Plotnieks, Rūmnieks 1, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcepināt:1" sortKey="apcepināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcepināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcepināt:1/1" n="1">
        <def>Cepot apbrūnināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..torte ir gatava. Brūni apcepināta, tā guļ [kuģa] salonā.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 185.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcepināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sauļojoties apdedzināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apcepināt muguru.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apcepināt plecus saulē.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcept:1" sortKey="apcept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cepu, -cep, -cep, pag. -cepu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcept:1/1" n="1">
        <def>Cepot padarīt brūnu, arī apgrauzdēt (no virspuses, no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcept saknes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcept gaļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcept baltmaizes šķēles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakariņās māte solīja kotletes. Viņai tās izdodas sulīgas, smaržīgas, kraukstoši apcepušas...</quote>
          <bibl>Kar 56, 9, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liena patlaban nolika galdā bļodu ar cūkgaļas šķēlēm un dzelteni apceptiem zivju gabaliem..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 145.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcept:1/1/1" n="1">
          <def>No virspuses, no visām pusēm mazliet izcept.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gaļa jāapcep, lai tā nesāk bojāties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Maizes kukulis no virsas apcepis, bet vidū jēls.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcepties:1" sortKey="apcepties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcepties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -cepas, pag. -cepās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcepties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apcept. Tikt apceptam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jāliek gaļa krāsnī apcepties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jānīša uzdevums - maizītes noziest ar olu, lai tās apceptos brūnākas...</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcepums:1" sortKey="apcepums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcepums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcepums:1/1" n="1">
        <def>Apcepta, apbrūnināta virsējā kārta (gaļai, maizei u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaļas apcepums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maizes apcepums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcere:1" sortKey="apcere" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcere:1/1" n="1">
        <def>Raksts, kurā vispusīgi, bet ne sīki, detalizēti iztirzā kādu jautājumu, problēmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apceres par mākslu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apceres par aktuālām dzīves problēmām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andreja Upīša kopotajos rakstos uzņemts samērā maz literāri kritisku rakstu. Ļoti daudzas nozīmīgas recenzijas un apceres joprojām atrodamas tikai periodikā.</quote>
          <bibl>Kar 56, 12, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šķiet, ka šad tad var rakstīt arī garas apceres par īsiem literāriem darbiem.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 44, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analizējot priekšpadomju laikā publicētos rakstus, par jiteratūru 19. gadsimta 50.-80. gadu periodā, redzam, ka tie krasi nošķiras divās daļās: buržuāzisko autoru apcerēs un demokrātisko.. autoru rakstos..</quote>
          <bibl>Niedre 9, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcere:1/2" n="2">
        <def>Iedziļināšanās kādā jautājumā un šī jautājuma iztirzāšana (parasti domās). Apcerēšana, pārdomāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krišiņs drosmīgi spēlēja karaļa gambītu [šahā], un Tenis jau pēc trešā vilciena nogrima dziļā apcerē.</quote>
          <bibl>Vanags 6, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No malas raugoties, te viss varbūt izskatījās tiešām jocīgi. Bet man tai brīdī nebija ne laika, ne patikas ielaisties ar viņu stāvokļa apcerē, pašam vajadzēja tikt skaidrībā, kas īsteni notiek.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..īsās poēmas problēma prasa īpašu un pamatīgu apceri, un ir par ko parunāt.</quote>
          <bibl>Kar 58, 8, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcerējums:1" sortKey="apcerējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcerējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcerējums:1/1" n="1">
        <def>Sistemātisks un vispusīgs kāda jautājuma aplūkojums, iztirzājums (parasti garākā rakstā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcerējums par mākslu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī dzejā Laicenam bija savi principi, ko viņš izteicis teorētiskajā apcerējumā "Dzejas principi"..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 46, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vajadzētu laikrakstos rakstīt par jaunajām kļūdām, kas ieviesušās mūsdienu latviešu valodā. Šādiem apcerējumiem būtu liela praktiska nozīme.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 44, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rodas apcerējumi par atsevišķiem skatuves māksliniekiem, par atsevišķām lomām...</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcerēt:1" sortKey="apcerēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcerēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ceru, -ceri, -cer, retāk -cerēju, -cerē, -cerē, pag. -cerēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcerēt:1/1" n="1">
        <def>Sistemātiski un vispusīgi aplūkot, iztirzāt (domās, vārdos). Pārdomāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcerēt kādu jautājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vientuļās dienās un bezmiega naktīs Kristīnai nebija cita ko darīt, kā apcerēt savu dzīvi.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir.. brīži, kad visaktīvākais darbonis vēlas palikt viens, klusumā apcerēt dzīvi, sarunāties ar sevi.</quote>
          <bibl>Kar 58, 9, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[gleznotāja] klusajām dabām ir dziļi reālistisks pamats. Tajās apcerēti parasti priekšmeti un puķes..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 9, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcerīgs:1" sortKey="apcerīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcerīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apcerīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcerīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas mēdz domās apcerēt. Tāds, kas nododas pārdomām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad visi kakti pilni skumju, nav brīnums, ka sava tiesa no tām ielīst arī cilvēka sirdī, tādēļ Krišs kļuva visai apcerīgs..</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apciemojums:1" sortKey="apciemojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apciemojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apciemojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība → apciemot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas [mātes] vaigs kopš pēdējā apciemojuma bija kļuvis krunkaināks, viņas mati sirmāki.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Es tik tāpat, garām ejot, ienācu. Gribējās redzēt, vai visi veseli." - "Lielais paldies par apciemojumu," Zaķis teica..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 626.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apciemojums:1/1/1" n="1">
          <def>Apmeklējums, ierašanās ar īpašu nolūku, uzdevumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izvēlējušies vienu no nesen celtajām mājām, dodamies apraudzīt, kā ļaudis tur dzīvo.. "Lūdzu, lūdzu!" uzzinājusi mūsu [korespondentu] apciemojuma iemeslu, sieviete vedina dziļāk.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 230, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Skaidrajā ziemas vakarā aiztraucies dīzelis ar lietuviešu viesiem. Viņu apciemojums bija liels notikums Rīgas jauno autoru apvienības darbā..</quote>
            <bibl>Lit M 57, 51, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apciemot:1" sortKey="apciemot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apciemot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apciemot:1/1" n="1">
        <def>Apmeklēt, lai pabūtu kopā vai paviesotos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apciemot svētkos radus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs priecājās par dēla ierašanos: "Tas labi, dēls, ka tu mūs neaizmirsti apciemot..."</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 393.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad dārznieku pārveda [no slimnīcas] atpakaļ mājā, viņu apciemoja daži kaimiņi, novēlēdami drīzu izveseļošanos..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 281.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apciemot:1/1/1" n="1">
          <def>Ierasties (parasti ar īpašu nolūku, uzdevumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ļaudīm, kuri apciemoja Čehoslovakiju pirms otrā pasaules kara, prātā nenāca apmeklēt Lidicu.</quote>
            <bibl>Zv 58, 11, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apciemoties:1" sortKey="apciemoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apciemoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk., -ojamies, pag. -ojāmies; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apciemoties:1/1" n="1">
        <def>Ierasties vienam pie otra ciemos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Man bija ļoti grūti šķirties no savām bērnības draudzenēm, mēs.. solījāmies bieži jo bieži apciemoties.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 150.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcietinājums:1" sortKey="apcietinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcietinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietinājums:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis, kad cilvēkam atņemta personiskā brīvība, kad tas atrodas apsardzībā vai ieslodzījumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties apcietinājumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no apcietinājuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc trīs mēnešus ilga apcietinājuma Eglenieks izkļuva no Valkas cietuma un ieradās dzimtajā pusē..</quote>
          <bibl>Samsons 1, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc soda izciešanas Birkenfeldi no cietuma neizlaida - paturēja apcietinājumā.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 1, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietinājums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nocietinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vācu priekšējā ķēde, pret lielo pārspēku nikni atšaudīdamās, tomēr atkāpās līdz saviem apcietinājumiem..</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcietināt:1" sortKey="apcietināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcietināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietināt:1/1" n="1">
        <def>Atņemt (cilvēkam) personisko brīvību un novietot (viņu) apsardzībā vai ieslodzījumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcietināt zagli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcietināt laupītājus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad republikāņu daļas pārgāja Francijas robežu, viņu [cīnītāju] kopā ar visiem apcietināja un ieslodzīja koncentrācijas nometnē..</quote>
          <bibl>Grīva 3, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādu Liepājas skolu pēkšņi pārlidoja vēsts: Imants [komjaunietis] apcietināts!.. Tagad daudzus šos Liepājas jauniešus ieslēdza saltie cietuma mūri.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 9, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nocietināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcietināta pilsēta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es salu apstākļus pazīstu...Šo salu tikai vēl pērngad sāka apcietināt.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pils bija pārvērsta par cietoksni: apakšstāva logi aizmūrēti, augšējie aizsprostoti, atstātas tikai šauras šaujamās spraugas. Viņnakti apcietinātās un apsargātās pils ļaužu kukņā [virtuvē] noslēpumainā kārtā bija ieticis sarkans gailis..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 283.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietināt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Padarīt nejūtīgu, nepieejamu (attieksmē pret citiem cilvēkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Žēl, ka ikviena patiesība par tevi pašu tevi tā aizvaino un apcietina," kaislīgi turpināja Marta..</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 300.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcietinātais:1" sortKey="apcietinātais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcietinātais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apcietinātā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietinātais:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas ir apcietināts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcietinātos sakārtoja pa pāriem, un plecu pie pleca stāvošo rokas saslēdza dzelžos.</quote>
          <bibl>Jansons 1, 224.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ielām bieži dzina apcietināto barus. Dzina no piestātnes uz cietumu, no cietuma uz Rīgas kara tiesu..</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 264.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs vēl nebijām paspējuši atrast tulku un nopratināt apcietināto.</quote>
          <bibl>Grīva 9, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcietināties:1" sortKey="apcietināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcietināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcietināties:1/1" n="1">
        <def>Nocietināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zabratā pie Mantaševa armēņi apcietinājušies aiz mūriem un šaujot dūšīgi pretim, tatāri nekā nevarot izdarīt..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 313.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz kara laikā šinī salā apcietinājies viens kara vadonis..</quote>
          <bibl>LTTP VII, 1305.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcilāt:1" sortKey="apcilāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcilāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcilāt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt pacelt un apskatīt. Pacelt un aplūkot (vairākus priekšmetus) pēc kārtas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Egļu dēļus, oša, kļavas un ozola bluķus un šķilas apcilājis, [ratnieks] meta gubā, it kā tie viņam tīši par apvainojumu te nolikti.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 145.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sākumā uz visām šīm [rotaļu] lietām nemaz neskatos. Tad pametu uz tām jau kādus īgnus skatus. Pēc tam sāku tās jau apcilāt.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcinkot:1" sortKey="apcinkot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcinkot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcinkot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar cinka kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcinkot skārdu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcirknis:1" sortKey="apcirknis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcirknis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirknis:1/1" n="1">
        <def>Nodalījums (parasti klētī vai pagrabā graudu, miltu, sakņu u. tml.) uzglabāšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Miežu apcirknis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kartupeļu apcirknis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iztīrīt apcirkņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ar zirgiem] veda pilnos graudu maisus uz klēti, kur graudus bēra apcirkņos.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunajam saimniekam rudenī būs pilni apcirkņi.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 357.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad tā [vecā kūts] bija iztīrīta un ar šķērssienām sadalīta lielos apcirkņos.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirknis:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti dsk.; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Krātuve, glabātava.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..nodrāztas, abstraktas frāzes jāizskauž no mūsu dzejas apcirkņiem.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 42, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..blakus smagām vārpām viņa [dzejnieka] lirikas apcirkņos gadās arī pa tukšākai.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcirpt:1" sortKey="apcirpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcirpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērpu, -cērp, -cērp, pag. -cirpu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/1" n="1">
        <def>Cērpot saīsināt vilnu, spalvu (dzīvniekiem). Daļēji, vietumis nocirpt (vilnu, spalvu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Aitas apcirpt, to viņa prot," viņš [Andrs] īgni nodomāja..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirpt sunim garo spalvu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/1/1" n="1">
          <def>Apgriezt, saīsināt (spārnus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apcirpt vistai spārnus.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Griežot, pļaujot u. tml. saīsināt vai nolīdzināt (visapkārt, no virspuses zāli, krūmus, kokus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apcirpt liepas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..apcirpti eglīšu dzīvžogi [pagalmu] sadalīja trīs daļās.</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 10, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiz koncertlaukuma sētas pinumiem apcirptajā zālājā kāds anglis savā nodabā spēlējās ar diviem buldogiem..</quote>
            <bibl>Grīva III, 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgriezt (matus, bārdu). Apkopt (seju, galvu, kaklu), apgriežot matus, bārdu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirpt zēnam matus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mirjama atkāpjas soli atpakaļ un atbīda īsi apcirptos matus, kas pārkrituši baltajai pierei.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 235.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Deniņos [vīrietis] īsi apcirpis matus. Laikam, lai apslēptu uzmācīgo sirmumu.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 199.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [kungs] pārskata sētu, pagrozās, un baltā, apcirptā zoda bārdiņa kā tēmējot paceļas gaisā pret nama augšstāva logiem.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 280.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[saimnieks] slauka sviedrus no apcirptā pakauša.</quote>
          <bibl>Spāre 2, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Samazināt (apjomā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Osis manu algu pavisam apcirpa, bet darba sadeva veselu kalnu.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Angļu valdība mākslīgi uzturēja augstas cenas, tā apcirpdama amerikāņu kapitālistu peļņu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 7, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/3/1" n="1">
          <def>Samazināt, izkropļot, padarīt nenozīmīgu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vācieši savas reformas apcirpa līdz beidzamam..</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 513.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/3/2" n="2">
          <def>Nekautrīgi izmantot (cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Brauciens ar ormani no Varšavas stacijas viņam [bēglim] par dārgu. Viņš noprot, ka ormaņi viņā jauž iebraucēju provincieti un lūko apcirpt pēc iespējas pamatīgāk.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 82.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirpt:1/3/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Mazināt īpatnības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mākslā nekā nav ļaunāka par šablonu, standartu, vienmuļu pelēcību un apcirptu vienveidību.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 47, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcirpties:1" sortKey="apcirpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcirpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērpos, -cērpies, -cērpas, pag. -cirpos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirpties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apcirpt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš apcirpās un apvilka citas drēbes.</quote>
          <bibl>ME I, 79.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirpties:1/1/1" n="1">
          <def>Savienojumā ar "(ne)ļauties": (ne)ļaut sevi apcirpt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Protams, ka mūsu labā satiksme atkal atjaunojās daudz ātrāk, nekā mati spēja ataugt. Bet ikreiz man vajadzēja [Jurkam] apsolīties, ka turpmāk neparko neļaušos tā apcirpties.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš II, 89.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcirst:1" sortKey="apcirst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcirst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērtu, -cērt, -cērt, pag. -cirtu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirst:1/1" n="1">
        <def>Apdarināt, apstrādāt (ko), cērtot (visapkārt, no vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirst baļķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirst akmeņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīri] sāk rakties zem priedes celma galvenai saknei klāt, kura iet taisni iekšā zemē. To visgrūtāk apcirst.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēku tēli viņa stāstos ir kā apcirsti, šķautņaini, negludināti.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 304, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirst:1/1/1" n="1">
          <def>Nocirst (piemēram, kokam zarus, saknes visapkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apcirst kokam zarus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apcirst saknes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..zemē guļ liepiņa,.. saknes apcirstas un izceltas no zemes ar milzīgu velēnu.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 217.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirst:1/2" n="2">
        <def>Nocirst, izcirst (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirst visus mežus.</quote>
          <bibl>ME I, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirtis čūskas mēles.</quote>
          <bibl>ME pap I, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirst:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji aplikt (rokas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirta rokas ap kaklu.</quote>
          <bibl>ME I, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirst:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>apv.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apvērst, apgriezt uz otru pusi (parasti žāvējamo sienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirst vakarējo pļāvumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīta pļāvumu jau varēja pēc pusdienas izvandīt un apcirst.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 245.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirst siena vālu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirst:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apgāzt, apsviest.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zirgs, joņiem skriedams, apcirta kamanas apkārt.</quote>
            <bibl>ME I, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcirsties:1" sortKey="apcirsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcirsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērtos, -cērties, -cērtas, pag. -cirtos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirsties:1/1" n="1">
        <def>Strauji apgriezties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcirsties uz papēža.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi viņa dzird aiz muguras smagus soļus. Apcirtusies apkārt, redz pienākam svešu vīrieti.</quote>
          <bibl>Vanags 8, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzot viņš piecēlās, galvu noliecis, vēl brīdi pastāvēja [pie kapa], tad strauji apcirtās apkārt un gandrīz skriešus devās lejā no uzkalna.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 271.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zibens ātrumā vīrs ādas jakā satvēra automātu šaušanai un apcirtās apkārt.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 466.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apcirsties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Strauji apgāzties, apsviesties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laiva, rati apcirtās apkārt.</quote>
            <bibl>ME I, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apcirsties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri apvainoties. Iespītēties. Iecirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene apcirtās par niekiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apcukurot:1" sortKey="apcukurot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apcukurot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apcukurot:1/1" n="1">
        <def>Apkaisīt, pārklāt ar cukuru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcukurot zemenes ievārījumam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apčamdīt:1" sortKey="apčamdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apčamdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apčamdīt:1/1" n="1">
        <def>Aptaustīt (parasti, cenšoties ko atrast).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Nauda tev ir?" tas [bandīts] vēl noprasīja, bet, kad Mirdza papurināja galvu, apčamdīja kabatas.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 199.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apčubināt:1" sortKey="apčubināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apčubināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apčubināt:1/1" n="1">
        <def>Paceļot vai ar plaukstām nolīdzinot, padarīt (guļas vietu) mīkstāku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apčubināt salmu maisu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apčubināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uzmanīt, aprūpēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz vēlam vakaram Mudīte noņēmās ap stirniņu, glaudīja un apčubināja, zīdīja no knupīša..</quote>
            <bibl>Vanags 10, 34.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdabūt:1" sortKey="apdabūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdabūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dabūju, -dabū, -dabū, pag. -dabūju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdabūt:1/1" n="1">
        <def>Apvirzīt (ap ko, kam apkārt, parasti ar pūlēm, pārvarot šķēršļus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Straujā vietā laivu grūti apdabūt ap akmeni.</quote>
          <bibl>ME pap I, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdainot:1" sortKey="apdainot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdainot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdainot:1/1" n="1">
        <def>Apdziedāt, cildināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi pilnskanīgi autora kokle ieskanas tad, kad viņš apdaino cilvēku jūtu pasauli.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 21, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdare:1" sortKey="apdare" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdare</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdare:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārējo, redzamo detaļu galīgs izstrādājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas vāku apdare.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zāles apdares veidotāji prasmīgi savienojuši klasiskos ornamentikas elementus ar šodienējiem.</quote>
          <bibl>Zv 52, 6, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašreiz jau veic arī iekšējās apdares darbus - apmet sienas un griestus, liek grīdas, logus un durvis.</quote>
          <bibl>Pion 55, 26, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..igauņi mūs iepriecināja ar skaistā mākslinieciskā apdarē izdotiem, dziesmu krājumiem.</quote>
          <bibl>Lit M 54, 27, 1.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdare:1/1/1" n="1">
          <def>Formas izveidojums (literārā darbā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Literārās, apdares dēļ pārmetums jāizsaka ne tikai autoram, bet arī monogrāfijas redaktorei.</quote>
            <bibl>Kar 54, 5, 122.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dzejnieka valodai, dzejoļu mākslinieciskajai apdarei.. ir milzīga nozīme, un nekādu atlaižu, nekādu vaļību vai nevīžību nedrīkstam atļauties.</quote>
            <bibl>Kar 55, 6, 98.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdare:1/1/2" n="2">
          <def>Dekoratīvs papildinājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vakarā jau bij stāvs [tērpam] gatavs, un rīt vēl atlika pabeigt visu apdari, visu to smalkumu ar volāniem.., cilpām un mezgliem, kas dod to īpatnējo un neviena neatdarināmo daiļumu.</quote>
            <bibl>Brigadere XIX, 209.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdare:1/2" n="2">
        <def>Harmonizācija (melodijai, tautas dziesmai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jāzepa Vītola kora dziesmu krājumā.. ievietotas viņa tautas dziesmu apdares jauktiem, sieviešu, vīru un bērnu koriem..</quote>
          <bibl>Māksla 61, 1, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdarināt:1" sortKey="apdarināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdarināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdarināt:1/1" n="1">
        <def>Apstrādāt (nocirstu koku), apcērtot, atcērtot zarus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdarināt nogāzto egli.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdarināt:1/1/1" n="1">
          <def>Apstrādāt (baļķi, celmu), nocērtot, nomizojot lieko, nevajadzīgo.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viens [talcinieks] lai apdarina celmus, tas ir - loba mizu nost, lai vasarā nebūtu kaitēkļiem kur perināties..</quote>
            <bibl>Talcis 1, 29.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Zītari sāka celt jauno māju. Baļķi pa ziemu bija apdarināti, grīdas un griestu dēļi apēvelēti, spāres iztēstas..</quote>
            <bibl>Lācis III, 531.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..klaudzēja cirvji, apdarinot baļķus un ceļot jauno, nelielo māju..</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 199.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdarināt:1/1/2" n="2">
          <def>Apstrādāt (piemēram, sakņaugus, sēnes), nogriežot, nomizojot nevajadzīgo.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ja laba raža, iestrādājies cilvēks dienā apdarina 12.. centneru cukurbiešu.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 248, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mikiņš uztausta [sūnas] vienu baraviciņu.. un turpat blakus nolauž otru, trešo.. Katrai rūpīgi apdarina balto, apaļo pēdu..</quote>
            <bibl>Vanags 9, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdarināt:1/2" n="2">
        <def>Pabeigt (piešķirot galīgo formu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdarināt puķu dobes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sievietes steidzās piekopt siena smalkumu un apdarināt sakrautās kaudzes.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 73.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdarināt:1/2/1" n="1">
          <def>Dekoratīvi, mākslinieciski izveidot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kursā (Užavā) arheologi atrada sevišķi īpatnēji apdarinātu zobenu.. ar vīrieša attēlu un divu bēgošu zaķu simetriski novietotām figūrām.</quote>
            <bibl>Zv 57, 7, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdarināt:1/3" n="3">
        <def>Harmonizēt (melodiju, tautas dziesmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>J. Cimzes apdarinātās tautas dziesmas.. lika pamatus mūsu kora dziesmu repertuāram.</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdarīt:1" sortKey="apdarīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdarīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdarīt:1/1" n="1">
        <def>Paveikt, padarīt (daudzus vai visus darbus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdarīt visus mājas darbus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lielie sējas darbi kolhozā bija apdarīti..</quote>
          <bibl>Vanags 9, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemas vidū ziemas darbi vēl nav apdarīti. Malka nav ievesta, siena kaudzes tāpat vēl stāv purva pļavās..</quote>
          <bibl>Upīts II, 684.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemi apstrādās un smagos darbus kolhozā apdarīs mašīnas.</quote>
          <bibl>Kar 49, 7, 623.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ātrumā [meitene] apdarīs skolas uzdevumus, kaut daļu..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdarīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apstrādāt, izveidot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Katru rindu dzejniece ir izjutusi, apdarāmajā vielā iejutušies un to pārdzīvojusi.</quote>
          <bibl>Kar 54, 6, 89.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdarīt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apdarināt (2).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Daļu no šīm mēbelēm apdarīs ar imitācijas metodi.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 286, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdarvot:1" sortKey="apdarvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdarvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdarvot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar darvu. Pavirši nodarvot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdarvot laivu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdarvot jumtu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdārzs:1" sortKey="apdārzs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdārzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdārzs:1/1" n="1">
        <def>Gaišs loks (ap mēnesi vai sauli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap mēnesi ir liels apdārzs.</quote>
          <bibl>ME I, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdārzs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ieloks, iežogojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap viņu sāka stāties arvien vairāk sievišķu, tā ka drīz bij sastājies jau vesels apdārzs.</quote>
          <bibl>Kaudzītes Ia, 362.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, es redzu tavu seju tumšu matu apdārzā.</quote>
          <bibl>ME I, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdauzīt:1" sortKey="apdauzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdauzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdauzīt:1/1" n="1">
        <def>Atsitot, piesitot (ko), mazliet ievainot vai sabojāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdauzīt ceļgalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apdauzīja pirkstu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdauzīt šķīvi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdauzīt krūzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zābaku purngalus zēns apdauzījis pret akmeņiem.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdauzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Dauzot (visapkārt, no visām pusēm), apstrādāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdauzīt koku, kam grib nolobīt mizu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdauzīties:1" sortKey="apdauzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdauzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdauzīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apdauzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..uz pirmo mājienu viņš [bezdarbnieks] jūgtos iekšā visgrūtākajā jūgā, nežēlotu sevi, saltu, svīstu, apdauzītos, aplauzītu nagus, lai tikai izbēgtu bezdarba slogam..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmais cementa grodiem pārmetās Leinasars, tikpat ātri tam sekoja Vilis...Lēcēji tikai drusku apdauzījās.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 219.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdauzīts:1" sortKey="apdauzīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdauzīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdauzīts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apdauzīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdauzīts:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vienk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Muļķīgs, aprobežots.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..par Vīkuļiem allaž bij ko runāt. Pavisam apdauzīta ģimene.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Emmai, kamēr nav sieva, kā tu visu stāstīsi, var vēl izsmiet. Sāk, tas jau pavisam apdauzīts, nezina, kā ar līgavu jārunā.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdāvāt:1" sortKey="apdāvāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdāvāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdāvāt:1/1" n="1">
        <def>Apdāvināt.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdāvināt:1" sortKey="apdāvināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdāvināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdāvināt:1/1" n="1">
        <def>Apveltīt ar dāvanām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdāvināt bērnus svētkos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš apdāvināja burvi bagātīgi ar zeltu un citiem dārgumiem..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja nav cita darba, viņš [tēvocis] izgriež no koka rotaļu buriniekus vai mauc stabules un apdāvina kaimiņu zēnus.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdāvinātība:1" sortKey="apdāvinātība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdāvinātība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdāvinātība:1/1" n="1">
        <def>Dotības, gara spējas, talants.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēna apdāvinātība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [partijas kongresā] izteikta doma par tautas apdāvinātību, par neizsmeļamām talantu rezervēm masās.</quote>
          <bibl>Zv 56, 5, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elmārs neapšaubāmi bija spējīgs, apdāvināts puisis, un šo apdāvinātību tie, kas tuvāk ar viņu saskārās,.. skaidri redzēja.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 351.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..agra muzikālo spēju parādīšanās ir viena no bērnu muzikālās apdāvinātības pazīmēm.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 4, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdāvināties:1" sortKey="apdāvināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdāvināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk., -ināmies, pag. -inājāmies; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdāvināties:1/1" n="1">
        <def>Savstarpēji vienam otru apdāvināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdāvināties svētkos.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdāvināts:1" sortKey="apdāvināts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdāvināts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdāvināts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apdāvināt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdāvināts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kam ir lielas dotības, gara spējas, talants. Spējīgs, talantīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdāvināts zinātnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdāvināts dzejnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdāvināts mākslinieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdāvināti skolēni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā ir saprātīga, enerģiska un apdāvināta meitene, - par to liecina gan viņas sekmes skolā, gan klases biedru un skolotāju atsauksmes.</quote>
          <bibl>Zv 56, 10, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leons izrādījās par vērtīgu darbinieku: apdāvināts, čakls un vērīgs. Ātri viņš aptvēra savus uzdevumus, izpildīja tos priekšzīmīgi.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 517.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdedzinājums:1" sortKey="apdedzinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdedzinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdedzinājums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apdedzināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trauka apdedzinājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdedzinājums:1/2" n="2">
        <def>Apdegums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šur tur [uz rokam].. skābju un kodīgu ķimikāliju apdedzinājumi.</quote>
          <bibl>Upīts III, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa kreisajai rokai nedaudz sakropļota āda, sarkanīga, bālganām svītrām, kāda rodas pēc apdedzinājumiem ar kodīgām ķimikālijām.</quote>
          <bibl>Purs 1, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdedzināšana:1" sortKey="apdedzināšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdedzināšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdedzināšana:1/1" n="1">
        <def>Tehnoloģiska procesa posms, kurā priekšmetu pakļauj augstai temperatūrai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māla trauku apdedzināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķieģeļu apdedzināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Keramikas izstrādājumu apdedzināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaļķakmens apdedzināšanas pusgāzes krāsnis.. tos [ekskursantus] sagaidīja ar savām augstu gaisā izslietajām piltuvveidīgajam mutēm.</quote>
          <bibl>Zv 52, 14, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdedzināt:1" sortKey="apdedzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdedzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/1" n="1">
        <def>Pakļaut liesmu iedarbībai (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ierokamā koka virsmu apdedzina un pēc tam piesūcina ar karstu karbolineju..</quote>
          <bibl>Šterns 1, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdedzināta milna.</quote>
          <bibl>ME I, 81.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/1/1" n="1">
          <def>Pakļaut augstas temperatūras iedarbībai tehnoloģiskā procesā, lai veidotu, nostiprinātu priekšmeta vai materiāla struktūru, īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdedzināt fajansa traukus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apdedzināt māla krūzes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tehniskie noteikumi paredz, ka apdedzinātie ķieģeļi jādzesē vismaz četras stundas.</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 4, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/1/2" n="2">
          <def>Liesmās, augstā temperatūrā mazliet sabojāt (apģērbu, matus u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdedzināt drēbes pie ugunskura.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brūnie mati uz galvas virsas sprogojot redzami apdedzināti, pakausī sasprausti plakanā mezglā.</quote>
            <bibl>Sakse 6, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/2" n="2">
        <def>Liesmās, augstā temperatūrā ievainot vai sāpīgi sakairināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdedzināt kājas pie ugunskura.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdedzināt roku pie karstas krāsns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liesma apdedzināja sejas ādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Garkalnam izkrita no pirkstiem cigarete. To tverdams, viņš apdedzināja roku.</quote>
          <bibl>Grants 7, 176.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr plīti iekurina, visas rokas apdedzina.</quote>
          <bibl>Spāre 1, 159.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pastiepa pirkstu pataustīt sarkanās rozes uz kannu baltajiem vēderiem, bet apdedzinājis atrāva un uzpūta virsū.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 146.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/2/1" n="1">
          <def>Spēcīgi sakairināt (ko), arī izraisīt apdegumu (par karstu vai kodīgu šķidrumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lūpas apdedzināja velnišķīgi stiprs.. dzēriens.</quote>
            <bibl>Saulītis 9, 157.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Baidīdamies apdedzināt lūpas, Jānis dzer maziem, īsiem malkiem.</quote>
            <bibl>Grīva II, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..jauneklis nejauši bija iedzēris sālsskābi. Viņš apdedzināja sev barības vadu. Tādos gadījumos.. barības vada iekšpusē ir nepārtraukta brūce.</quote>
            <bibl>Zv 51, 20, 28.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/2/2" n="2">
          <def>Spēcīgi sakairināt (ko), arī izraisīt apdegumu (par sauli, vēju, aukstumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saule apdedzināja seju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Janīna ienāca.. sārtiem, sala apdedzinātiem vaigiem..</quote>
            <bibl>Spāre 1, 121.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ūdenī [jūrā] jādodas skriešus, te nav pieļaujama nekāda gausa brišana un purināšanās. Vieglie vilnīši apdedzina ķermeni sīkām ūdens šļakatām.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 224.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdedzināt:1/2/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Spēji satraukt, saviļņot, apmulsināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad biju nosēdies savā vietā [klasē], tad pametu acis uz meiteņu pusi. Tur es sastapu Aijas skatu, un tas mani apdedzināja kā uguns.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Karsta naida vilnis viņu apdedzināja, Greta samanīja savās rokās tādu spēku, ka pietika tikai tās pakustināt, lai Krēmers aizstreipuļotu pāri kabinetam un atkristu dīvānā.</quote>
            <bibl>Kar 56, 8, 20.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdedzināties:1" sortKey="apdedzināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdedzināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inas, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdedzināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apdedzināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Bija aizdedzies tas šķūnis - lai arī būtu dedzis! Bet ko šis - skrien pašās liesmās iekšā, kuļmašīna jāglābjot. Edz nu, kuļmašīnas glābējs, apdedzinājās un pēc nedēļas beigts."</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 295.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Nātiņa kungs, jūs apdedzināsities!" viņa pēkšņi iesaucās, ieskatījusies tā sarkanajos plecos. Nātiņš neticēja, kas te [pludmalē] varēja apdedzināt bez uguns. Saule?...</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 349.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdegt:1" sortKey="apdegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-degu, -dedz, -deg, pag. -degu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegt:1/1" n="1">
        <def>Degot, atrodoties liesmās, pārogļoties (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koks apdega.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdegusi pagale.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krists atgāja sāņus un apsēdās uz apdegušas egles.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz galda pelnu trauks pilns līdz malām, un ap to mētājās apdeguši sērkociņi un papirosu gali.</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdegt:1/1/1" n="1">
          <def>Atrodoties augstā temperatūrā, no virspuses pārogļoties (parasti par cepamiem ēdieniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>"Ej uz virtuvi un pielūko, ka cepumi neapdeg.."</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 230.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegt:1/2" n="2">
        <def>Dabūt ādas bojājumu (no liesmām, augstas temperatūras, stariem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rentgena staros apdegusi āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [karavīrs] viss bija apdedzis, visa miesa bija pārklāta lielām, sāpīgām čūlām..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 6, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdegt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iedegt (saulē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nekad viņš vairs.. pussamestas siena kaudzes pavēnī negulēs, gari izlaidies, un nekavēsies ar saulē apdegušiem pirkstiem...</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tie [plostnieki] bija jautri un bezbēdīgi vīri, vējos un saulē apdeguši brūni..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Panīkt, apvīst (par augiem, kas ilgstoši atrodas sausumā un karstumā). Apkalst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saulē apdegusi zāle.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Materiāli ciest, zaudēt visu iedzīvi ugunsgrēkā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nav vairs ne skalgana [skangala], tā apdeguši.</quote>
          <bibl>ME 1, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja nu būs lemts [pēc kara] atgriezties mājā, kā lai iesāk dzīvot, tikpat kā ugunsgrēkā apdedzis.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdegulis:1" sortKey="apdegulis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdegulis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegulis:1/1" n="1">
        <def>Stipri apdedzis priekšmets vai tā atlieka.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [māju drupas] pēc kaujas vēl nebija atdzisušas, apdeguļi kūpēja pelēkiem dūmiem..</quote>
          <bibl>Grants 5, 281.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Straume nesa uz jūru apdeguļus un pelnu plēnes..</quote>
          <bibl>Grants 5. 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarušinājis ugunskuru, viņš [sirmgalvis] izvelk kvēlojošu apdeguli un piepīpē.</quote>
          <bibl>Vanags 6. 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegulis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kurš materiāli cietis ugunsgrēkā, kuram sadegusi iedzīve.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte, paskatījusies pa logu, ieteicās, ka esot iebraucis viens no Golodajevas apdeguļiem - būšot jāieber kāda riekšava auzu.</quote>
          <bibl>Salenieks 2, 147.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdegums:1" sortKey="apdegums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdegums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdegums:1/1" n="1">
        <def>Ādas bojājums liesmu, augstas temperatūras, arī ķīmisku vielu iedarbības vai apstarojuma rezultātā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saules apdegums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viegla apdeguma gadījumā ādas apdegusi daļa kļūst tikai sarkana, stiprāka apdeguma gadījumā ādas virsējais slānis atlobās kārtām un rodas ar gaišu šķidrumu pildīta tulzna.</quote>
          <bibl>Anat 138.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdegums:1/1/1" n="1">
          <def>Liesmu, augstas temperatūras, arī ķīmisku vielu iedarbībā radies (priekšmeta virsas) bojājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No sērskābes radies apdegums.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdegums:1/1/2" n="2">
          <def>Sadegusi, pārogļojusies (priekšmeta virsas) kārta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nokasīt apdegumu no koka mizas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdeldēt:1" sortKey="apdeldēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdeldēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdeldēt:1/1" n="1">
        <def>No virspuses novalkāt, nolietot. Lietojot padarīt neizskatīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdeldēt drēbes.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdeldēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Bieži atkārtojot, padarīt neinteresantu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tās pašas tukšās, apdeldētās frāzes.</quote>
            <bibl>ME I, 81.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdēstījums:1" sortKey="apdēstījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdēstījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdēstījums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apdēstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaumīgs laukuma apdēstījums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdēstījums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apdēstīta vieta, arī dēsti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kopt apdēstījumus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdēstīt:1" sortKey="apdēstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdēstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dēstu, -dēsti, -dēsta, retāk -dēstīju, -dēsti, -dēstī, pag. -dēstīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdēstīt:1/1" n="1">
        <def>Dēstot, stādot aizņemt ar dēstiem (zemes platību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdēstīt ģimenes dārziņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdēstīt dobes kāpostiem.</quote>
          <bibl>ME I, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[fermeris] nopirka Brazīlijā 5 miljonus akru zemes, lai to apdēstītu ar heveju.</quote>
          <bibl>Zv 52, 7. 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dārzam domātā vieta jau bija apsēta un apdēstīta..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 149.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdēstīt:1/1/1" n="1">
          <def>Apstādīt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstādīt aleju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iela.. bija bruģēta un apdēstīta liepiņām, kas abās malās zaļoksnēji auga un kuploja gājējiem par prieku.</quote>
            <bibl>Kar 59. 3, 74.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mājas glītumu pavairoja dārziņš istabas priekšā, apņemts nelieliem zedenīšiem, un ap māju apdēstīti kociņi.</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 72.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdēstīties:1" sortKey="apdēstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdēstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdēstīties:1/1" n="1">
        <def>Paveikt dēstīšanu (kādā noteiktā platībā vai saimniecībā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai nebūsit jau apvēstījušies?</quote>
          <bibl>ME pap I, 77.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdiegt:1" sortKey="apdiegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diedzu, -diedz, -diedz, pag. -diedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdiegt:1/1" n="1">
        <def>Pavirši, ar lieliem dūrieniem (visapkārt) apšūt vai piešūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Panākstu meitas apdiedza precinieku jaunekļiem krustiski pār pleciem dvieļus..</quote>
          <bibl>ME I, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdiegt:2" sortKey="apdiegt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diedzu, -diedz, -diedz, pag. -diedzu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdiegt:2/1" n="1">
        <def>Ātri, veikli apskriet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdiegt ap māju.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdiegt:2/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri, veikli skrienot, pabūt (vairākās vai visās vietās).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdiedzu vairākas viensētas, bet nekā nedabūju.</quote>
            <bibl>ME pap I, 77.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdīgt:1" sortKey="apdīgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdīgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dīgst, pag. -dīga; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdīgt:1/1" n="1">
        <def>Sadīgt, izdīgt (par lielāku daudzumu). Būt pārklātam ar asniem (par zemes platību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tīrums jau apdīdzis.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdīgt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārklāties (ar bārdas rugājiem) - par seju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Daļa [kareivju] krastmalā mazgāja.. bārdas rugājiem apdīgušās sejas.</quote>
            <bibl>Grīva 4, 146.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdilt:1" sortKey="apdilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dilstu, -dilsti, -dilst, pag. -dilu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdilt:1/1" n="1">
        <def>No virspuses mazliet nodilt, kļūt neizskatīgam (parasti par apģērbu, apaviem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piedurknes sāk apdilt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa tikai paguva ievērot, ka Garais sava allaž nolēkšķētā [notraipītā] un apdilušā uzvalka vietā uzvilcis jaunu, tumšbrūnu..</quote>
          <bibl>Sakse 6, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zoles [kurpēm] gan tagad likās daudz plānākas, un papēži bija apdiluši pavisam apaļi.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 5, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Modris.. atcerējās savu apdilušo portfeli, kas ar visiem lekciju konspektiem bija palicis uz sola...</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 146.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdilt:1/1/1" n="1">
          <def>Nolietojoties kļūt plānākam, tievākam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uz pusplikā ceļa panīkuši, sprogaini laucinieku zirdziņi mocījās ar vezumiem. Vedēji skubināja, lamāja un sita tos, kamēr pātagu kāti apdila.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 144.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdilt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt tērptam apvalkātā apģērbā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kādu dienu pie manis ierodas tāds krietni apdilis vīrs..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 50, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Zvagūzis ir pavisam parasts vīrelis. Neliela auguma, pašķidriem pelnu krāsas matiem, īsti nenosakāma vecuma, apbružāts un apdilis kā viņa platmalīte.</quote>
            <bibl>Ezera 4, 218.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdobe:1" sortKey="apdobe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdobe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -bju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdobe:1/1" n="1">
        <def>Iekopta vieta ap koku vai krūmu, kas aptuveni atbilst sakņu izplatības joslai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jauno augļu kociņu apdobes jāapmēslo ar organiskiem un mākslīgiem mēsliem.</quote>
          <bibl>Pion 56, 39, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dārzkopji šodien uzirdinās augļu kociņu apdobes..</quote>
          <bibl>Pion 56, 32, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdoma:1" sortKey="apdoma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdoma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdoma:1/1" n="1">
        <def>Vispusīga situācijas, rīcības un iespējamo seku apsvēršana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkoties ar apdomu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzi dzīvnieki no mūsu planētas izzuduši tikai tāpēc, ka cilvēks tos bez apdomās iznīcina.</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauku cilvēki pieraduši visu darīt ar apdomu, laikus.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 2, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apspriezdami budžeta projektu, deputāti stingri prasīja taupīgi un ar vislielāko apdomu rīkoties ar valsts līdzekļiem.</quote>
          <bibl>Pion 55, 8, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas galva laikam radīta matemātikai, un, kur nepiekļūst klāt lēna apdoma, tur nāk talkā pieredze, rūpīgas atzīmes..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdomāt:1" sortKey="apdomāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdomāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomāt:1/1" n="1">
        <def>Vispusīgi apsvērt, pārdomāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdomāt savus vārdus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdomāt savu rīcību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Apdomā labi, ko tu atraidi. Man ir māja, par kuru man sola - bez prasīšanas - divpadsmit tūkstošus." [Saka Mālnieks Lienei.]</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 77.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārguris un izsalcis, pļavmalas biezajās eglītēs sēdēdams, Rūdolfs Stemps apdomāja, ko iesākt. Skaidrs, vispirms jālūko dabūt ko ēdamu..</quote>
          <bibl>Brodele 14, 272.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ansons: Apdomā, Māri, tas nav nekāds joks!.. Kā tu dzīvosi pie cilvēka, kas tevi nemīl un ko tu nevari mīlēt?</quote>
          <bibl>Upīts XIII, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dari ko darīdams, apdomā galu!</quote>
          <bibl>LSP (N) 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdomāties:1" sortKey="apdomāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdomāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomāties:1/1" n="1">
        <def>Vispusīgi apsvērt, pārdomāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Nu, ko tu sacīsi?" - "Es nezinu. Neesmu vēl apdomājusies," Liene atbildēja nedroši.</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Un atslēgu es paņemšu," Ilga ātri saka, neļauj vecmāmiņai apdomāties.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 230.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdomāties:1/1/1" n="1">
          <def>Pārdomājot un apsverot mainīt savu iepriekšējo lēmumu, nodomu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ātriem soļiem viņš [barons] iegāja kabinetā ar nodomu [Andriksonam] vairs neteikt ne vārda.. Bet viņš apdomājās..</quote>
            <bibl>Blaumanis II, 315.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gusts jau pārkāpj pār slieksni, grib iet, bet apdomājas, paskatās atpakaļ un saka: "Nē, es tomēr neiešu."</quote>
            <bibl>Talcis 5, 79.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Grīslis pielika soļus, lai panāktu gājēju, bet tad apdomājās: "Pag, jāapskatās, vai jel maz ir Pēteris.."</quote>
            <bibl>Sakse 2, 50.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdomāts:1" sortKey="apdomāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdomāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apdomāti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomāts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apdomāt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomāts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, ko dara ar apdomu, pārdomāti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdomāta rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkoties apdomāti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdomība:1" sortKey="apdomība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdomība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomība:1/1" n="1">
        <def>Rakstura īpašība, rīcības veids → apdomīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šodien vēl es no jums prasu Apdomību visās lietās. Apsveriet ikkatru vārdu, Ko jūs saviem brāļiem sakāt..</quote>
          <bibl>Paegle 2, 271.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"..tev jādod visa sava iekrātā nauda manā glabāšanā!" Tādu gudrību Līze savā meitas apdomībā un neuzticībā izgudroja..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdomīgs:1" sortKey="apdomīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdomīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apdomīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas rīkojas ar apdomu. Piesardzīgs, uzmanīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdomīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Es biju ļoti apdomīgs, savos spriedumos, es visu prasīju melnu uz balta, un tas man bieži nejāva skatīties tālāk un drošāk.." [Stāsta vecs kapteinis.]</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 231.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdomīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas apdoma, piesardzība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdomīgi vārdi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apdomīga izturēšanās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apdomīga rīcība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..prokurors Nāts gandrīz skrēja.. Apmierinājās un iesāka iet apdomīgiem soļiem tikai tad, kad nonāca kādas lielas un daudzkorpusainas ēkas krēslā. Šī ēka bija cietums.</quote>
            <bibl>Kurcijs 4, 28.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sirmais rakstnieks.. nosēžas pie bieza rokrakstu saiņa, pārlasa iepriekšējā dienā uzrakstīto un lēniem, apdomīgiem spalvas vilcieniem uz papīra atzīmē jaunus secinājumus un domu gājienus.</quote>
            <bibl>Lit M 54, 49, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kaut kas līdzīgs bija Jēkaba un Martas ārējā izskatā...pat roku kustības lēnas, apdomīgas, tomēr spēka pilnas.</quote>
            <bibl>Zv 56, 1, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdomīgums:1" sortKey="apdomīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdomīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdomīgums:1/1" n="1">
        <def>Apdomība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [rakstniece] nekur nav idealizējusi vecā Pakalna tēlu, bet parādījusi viņu kā īstu goda vīru, kas iemieso sevī labās darba zemniecības īpašības - tautas gudrību un izturību, apdomīgumu, nesteidzību un noteiktību..</quote>
          <bibl>Behmane 1, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdoms:1" sortKey="apdoms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdoms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdoms:1/1" n="1">
        <def>Apdoma.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdot:1" sortKey="apdot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dodu, -dod, -dod, pag. -devu; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdot:1/1" n="1">
        <def>Pasniegt, piedāvāt (daudziem vai visiem pēc kārtas). <mentioned>imperf.</mentioned> Dot apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Vai neapdosi arī citiem mājas cilvēkiem pa glāzei [vīna]?" Mālnieks jautāja..</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 80.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdraudēt:1" sortKey="apdraudēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdraudēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-draudu, -draudi, -draud, pag. -draudēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdraudēt:1/1" n="1">
        <def>Radīt bīstamus apstākļus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vilki.. saplosīja ne tikai tūkstošiem stirnu un zaķu mežos,.. bet apdraudēja arī kolhozu ganāmpulkus.</quote>
          <bibl>Vanags 10, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Citi [ugunsgrēkā] atkal kā apmāti sviež mantas no apdraudētajiem namiem un veikaliem uz ielas.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 324.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plašā apkārtnē izplatītā radioaktivitāte vēl ilgi apdraudēja Japānas mierīgo iedzīvotāju ikdienas gaitas.</quote>
          <bibl>Jauno v 56, 296.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrāzt:1" sortKey="apdrāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-drāžu, -drāz, -drāž, pag. -drāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrāzt:1/1" n="1">
        <def>Drāžot apdarināt (visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iesms apdrāzts tik smails kā adata.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdrāzt:1/1/1" n="1">
          <def>Pavirši, nelīdzeni apdarināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Cirvja kāts tikai apdrāzts, nav nogludināts.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrāzt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ilgi vai nevīžīgi valkājot, sabojāt (no virspuses, parasti apavus). Stipri apbružāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpēm apdrāzti purngali.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrāzties:1" sortKey="apdrāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-drāžos, -drāzies, -drāžas, pag. -drāzos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrāzties:1/1" n="1">
        <def>Ātri, steigā apskriet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrāzties ap stūri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdriskāt:1" sortKey="apdriskāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdriskāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdriskāt:1/1" n="1">
        <def>Stipri apvalkāt (apģērbu, apavus). Lietojot sabojāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdriskāt piedurknes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdriskāti bikšu gali.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunās kurpes jau apdriskātas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas bija nopietns vīrs apdriskātā komandiera tērpā un sašautā bruņu cepurē.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atmiņā man Svārciņš apdriskāts un linu mati - Puisēns nemierīgs ar platām acīm.</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abām rokām ķirurgs satvēra apdriskāto, locījumu vietās saplīsušo papīra lapu..</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 165.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdriskāties:1" sortKey="apdriskāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdriskāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdriskāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apdriskāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piedurknes stipri apdriskājušās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdriskājusies kleita.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdriskāties:1/1/1" n="1">
          <def>Būt ar apdriskātu apģērbu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdriskājies klaidonis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrošinājums:1" sortKey="apdrošinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrošinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošinājums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apdrošinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvības apdrošinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošinājuma summa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrošināšana:1" sortKey="apdrošināšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrošināšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s. parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošināšana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → apdrošināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Obligātā apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīvprātīgā apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Personu apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauktā dzīvības apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mantas apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēku apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sociālā apdrošināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināšanas objekts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināšanas līgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināšanas summa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināšanas aģents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Obligāti apdrošināšanai pakļaujas likumā norādītā kolhozu un pilsoņu manta..</quote>
          <bibl>AT Bil 60, 3, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrošināt:1" sortKey="apdrošināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrošināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošināt:1/1" n="1">
        <def>Izdarot attiecīgas iemaksas apdrošināšanas iestādēm, nodrošināt iespēju sev vai mantiniekiem saņemt noteiktu naudas summu nelaimes gadījumā (kad zaudēts īpašums, darba spējas, arī dzīvība).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināt dzīvību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināt mantu pret ugunsgrēku.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdrošināt:1/1/1" n="1">
          <def>Ar papildu samaksu palielināt pasta atbildību par sūtījumu piegādi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdrošināt nosūtāmo vēstuli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apdrošināta bandrole.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tas ir trešais pasta atgādinājums saņemt apdrošinātu sūtījumu..</quote>
            <bibl>Preilis 1, 93.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrošinātājs:1" sortKey="apdrošinātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrošinātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apdrošinātāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošinātājs:1/1" n="1">
        <def>Iestāde vai uzņēmums, kas veic apdrošināšanas operācijas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju Savienībā apdrošinātājs ir Valsts apdrošināšanas pārvalde.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošinātājs:1/2" n="2">
        <def>Persona, kas pilnvarota izdarīt apdrošināšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ieradies apdrošinātājs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrošināties:1" sortKey="apdrošināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrošināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošināties:1/1" n="1">
        <def>Apdrošināt sevi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrošināties pret nelaimes gadījumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrošināties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nodrošināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Andēls [saimei]: ..Lai tautas vārdos saucamies, Pret pārsvešošanu tā varam Viskrietnāk apdrošināties.</quote>
          <bibl>Rainis VII, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ikkatrs [tirdzinieks] pa to starpu, kamēr vienu gabalu [gaļas] ēda, nekavējās apdrošināties ar otru..</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrukāt:1" sortKey="apdrukāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrukāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrukāt:1/1" n="1">
        <def>Drukājot (iespiežot) pārklāt ar rakstu zīmēm vai attēliem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Papīra lapu apdrukāja no abām pusēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs strādājam pie uzsaukuma izgatavošanas. Apdrukāto papīru guba aug..</quote>
          <bibl>Arājs-Bērce 1, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pergamenta gabals bija apdrukāts visādām.. zīmēm.</quote>
          <bibl>ME pap I, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..biju pieradis cienīt katru apdrukāto lapiņu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5. 133.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kastīte [leijerkastniekam] blīvi piebāzta ar tipogrāfijā apdrukātām lapiņām, kurās rakstīts, kāds liktenis un kāda laime sagaida cilvēku, ja viņš nežēlos trīs kapeikas..</quote>
          <bibl>Zv 57, 6. 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdrukāt:1/1/1" n="1">
          <def>Tekstilrūpniecībā - pārklājot audumu ar krāsu, padarīt to rakstainu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lūk, apdrukāti vilnas un apdrukāti un uzkārsti zīda audumi ar sudrabotiem metāla pavedienu ievijumiem.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 107, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrupināt:1" sortKey="apdrupināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrupināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrupināt:1/1" n="1">
        <def>Drupinot atdalīt sīkus gabaliņus (visapkārt vai no vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrupināt maizes kukuli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrupināt siera gabalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrupināt sienas apmetumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētiņas skats - ložu un granātu apdrupinātās mājas.. atbraucējus nepārsteidza.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrupināt:1/2" n="2">
        <def>Drupinot (ko virsū, pāri), apbārstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galds apdrupināts ar maizi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdrupt:1" sortKey="apdrupt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdrupt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -drūp, pag. -drupa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdrupt:1/1" n="1">
        <def>Drūpot sairt (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrupis sienas apmetums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrupušas klintis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdrupušas plienakmens kāpnes veda.. nelielajā pārtikas veikaliņā.</quote>
          <bibl>Sēlis 7, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzi [mola] bluķi bija stipri apdrupuši - virsējais cementa segums sabirzis, atsegdams viļņu triecieniem milzeņu [bluķu] akmens iekšas.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad abi [strādnieki] kabatas nažiem griež maizi no apdrupuša klaipa un ēd.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 101.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdugt:1" sortKey="apdugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dugst, pag. -duga; intrans.; parasti divd. formā: apdudzis; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdugt:1/1" n="1">
        <def>Viegli apmākties, būt dūmakainam (parasti par gaisu, debesīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdudzis gaiss.</quote>
          <bibl>ME I, 82.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdullinājums:1" sortKey="apdullinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdullinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apdullināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spēcīgs apdullinājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullinājums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → apdullināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkohola apdullinājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdullināt:1" sortKey="apdullināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdullināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullināt:1/1" n="1">
        <def>Radīt apziņas traucējumus (ar sitienu, triecienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spējš [policista] dūres trieciens sejā Bobi vai apdullināja.</quote>
          <bibl>Sēlis 7, 413.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi spiede dīvaini iekrācās, un nākošajā mirkli Jānis dabūja spēcīgu, apdullinošu triecienu pa vaigu.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 268.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdullināt:1/1/1" n="1">
          <def>Radīt samaņas traucējumus (dzīvniekiem ar sitienu, triecienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Strādnieki ar āķiem zvejoja.. stores, apdullināja ar rungas belzienu un iemeta celtņa sietā.</quote>
            <bibl>Cīrulis 1, 111.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullināt:1/2" n="2">
        <def>Radīt apziņas traucējumus (ar indīgām vielām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Voldis atkal piedzērās. Aiz skaidra aprēķina viņš apdullināja sevi un palika uz brīdi par idiotu.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 107.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdullināt:1/2/1" n="1">
          <def>Radīt apziņas traucējumus (par stipru troksni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vai esat kādreiz bijis arktiskā sniegputenī? ..Auri apdullina, tu zaudē jebkuru sajēgu par virzienu, bet ceļa atpakaļ vairs nav.</quote>
            <bibl>Cīrulis 1, 229.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Hitlerieši, artilērijas apdullināti, vēl nebija atjēgušies..</quote>
            <bibl>Grants 5, 167.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullināt:1/3" n="3">
        <def>Ietekmēt (piemēram, domas, uzskatus) ar nepareizām, kaitīgām mācībām, idejām u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[progresīvā zinātniskā literatūra] atskaidroja galvu dažam kroņa skolā apdullinātam ģimnāzistam un reālskolniekam..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 374.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fašistiskās ideoloģijas apdullinātos pusaudžus sagaida bargā kara īstenība.</quote>
          <bibl>Kar 63, 4, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdullināties:1" sortKey="apdullināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdullināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apdullināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdullināties ar alkoholu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdullināties ar kokaīnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdullt:1" sortKey="apdullt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdullt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dullstu, -dullsti, -dullst; pag. -dullu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullt:1/1" n="1">
        <def>Rasties apziņas traucējumiem (no sitiena, trieciena).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdullt no kritiena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Dāvis pirmais ar svešinieku uzsācis strīdu un ar pilnu alus pudeli zvēlis tam pa galvu. Tas apdullis, un tad Dāvis viņu galīgi pieveicis.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 293.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullt:1/2" n="2">
        <def>Pazaudēt skaidru apziņu (piemēram, no indīgām vielām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdullt no alkohola.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdullt:1/2/1" n="1">
          <def>Pazaudēt skaidru apziņu (no stipra trokšņa).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ak tu tēvs, - kā te [dzirnavās] viss gāja un griezās, un rūca, un klaudzēja! Pirmajā acumirklī es biju pavisam apdullis. Man likās, ka arī es nestāvu mierā, bet griežos un lokos.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 2, 172.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ilgākais, ko Oskars.. spēja pilsētā izturēt, bija dažas dienas. Apdullis, smagu galvu un mulsu sajūtu nomākts, viņš tad steidzās atpakaļ klusajā kāpu valstībā..</quote>
            <bibl>Lācis 4, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdullt:1/2/2" n="2">
          <def>Pazaudēt skaidru apziņu (no pārdzīvojuma).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdullt no prieka.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apdullt no negaidītas ziņas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc triju stundu tirdīšanas viņš [apcietinātais] bij pavisam apdullis un tikai ceļa otrajā pusē sāka samanīt, kas ar viņu notiekas.</quote>
            <bibl>Upīts III, 467.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdullums:1" sortKey="apdullums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdullums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apdullt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc kritiena atjēgties no apdulluma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdullums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → apdullt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Alkohola apdullums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apduļķojums:1" sortKey="apduļķojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apduļķojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apduļķojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apduļķot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stiklķermenī [acī] rodas apduļķojumi.</quote>
          <bibl>Ves 60, 8, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apduļķot:1" sortKey="apduļķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apduļķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apduļķot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt mazliet duļķainu, neskaidru, necaurspīdīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apduļķot šķidrumu traukā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apduļķoties:1" sortKey="apduļķoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apduļķoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apduļķoties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt mazliet duļķainam, neskaidram, necaurspīdīgam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens avotā apduļķojies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdūmēt:1" sortKey="apdūmēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdūmēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja (retāk -dūma, 1. konj.); intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdūmēt:1/1" n="1">
        <def>Pārvilkties, pārklāties ar dūmiem, dūmaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdūmējusi saule jau nogrimst aiz Podnieku kalna..</quote>
          <bibl>Upīts 6, 67.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamale apdūmējusi.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ganu Andrs papuvē cauru dienu dedzināja Galiņa sakrautās zaru gubas.. Apdūma visi Brīviņu lauki, liela un laiska saule brida pa sārtenu miglāju..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdūmot:1" sortKey="apdūmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdūmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdūmot:1/1" n="1">
        <def>Apžāvēt dūmos (piemēram, zivis, gaļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdūmot zivis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdūmot gaļu skurstenī.</quote>
          <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdūmot:1/1/1" n="1">
          <def>Izdarīt apdūmošanu, lai pasargātu no salnām (augļu kokus, ogulājus), lai iznīcinātu kaitēkļus u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdūmot ābeles.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdūmot:1/1/2" n="2">
          <def>Atvairīt, arī apdullināt ar dūmiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdūmot bites.</quote>
            <bibl>ME I, 83.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdūmoties:1" sortKey="apdūmoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdūmoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdūmoties:1/1" n="1">
        <def>Piepildīties, pārklāties ar dūmiem, dūmaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad sausa migla no zemes ceļas, tad apdūmojies gaiss.</quote>
          <bibl>ME 1, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdūņot:1" sortKey="apdūņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdūņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdūņot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar dūņām (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nokopusi nelaimīgo kleitu, kas krietni vien bija apdūņota [pēc kritiena upē], Adelīna likās gulēt..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdūņoties:1" sortKey="apdūņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdūņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdūņoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apdūņot. Tikt pārklātam ar dūņām (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Veseli baļķi guļ upes līkumos.. apdūņojušies. Neviens viņus vairs neizcels.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdurstīt:1" sortKey="apdurstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdurstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a; pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdurstīt:1/1" n="1">
        <def>Iedurt, sadurstīt (vairākās vietās vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adatu spilventiņš apdurstīts no abām pusēm.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdurstīt:1/1/1" n="1">
          <def>Apspraudīt (visapkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdurstīt mietiņus apkārt dobei.</quote>
            <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdurstīt:1/1/2" n="2">
          <def>Durstot (visapkārt), ievainot, arī pārdurt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rakdams viņš kociņiem apdurstījis saknes.</quote>
            <bibl>ME I, 82.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdurt:1" sortKey="apdurt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdurt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-duru, -dur, -dur, pag. -dūru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdurt:1/1" n="1">
        <def>Saspraust (parasti ko asu kam apkārt). Apspraust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdurt mietiņus dobei apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdurt:1/2" n="2">
        <def>Nodurt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdurt ezerā visas zivis.</quote>
          <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdvest:1" sortKey="apdvest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdvest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dvešu, -dves, -dveš, pag. -dvesu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdvest:1/1" n="1">
        <def>Uzpūst (dvašu, elpu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Roberts.. pieliecās namatēvam gluži tuvu, apdvesdams viņu ar degvīna pūsmu.</quote>
          <bibl>Kar 55, 8, 85.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdvest:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apņemt (ar gaisu, smaržu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Abas [meitenes] apstājās, apdvesdamas apkārtējos ar smaržu mākoni.</quote>
            <bibl>Liesma 58, 3, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viegla sala apdvestajā marta naktī rūgti smaržoja sulu pilnie kārkli.</quote>
            <bibl>Grants 4, 171.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā bija.. saulaina, silta un ziedu smaržu apdvesta diena..</quote>
            <bibl>Kar 54, 9, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdvest:1/2" n="2">
        <def>Apņemt, pārņemt (parasti par jūtām, noskaņām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sejas vaibsti [meitenei] bija smalki un nezin kāpēc likās skumju apdvesti..</quote>
          <bibl>Vilks 2, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudz dzimtenes ilgu, vientulības sāpju apdvestu pantu ir Raiņa dzejoļu krājumos "Tie, kas neaizmirst", "Gals un sākums"..</quote>
          <bibl>Kar 54, 9, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šodien komjaunieši veic lielus, varonības apdvestus celtniecības darbus.</quote>
          <bibl>Kar 58, 10, 149.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzejojums:1" sortKey="apdzejojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzejojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzejojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apdzejot (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzejojums:1/2" n="2">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apdzejot (2).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzejot:1" sortKey="apdzejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzejot:1/1" n="1">
        <def>Attēlot, atspoguļot dzejā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzejot dabu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tauta ļoti reālistiski apdzejojusi cilvēka mūža gājumu, viņa tuvāko apkaimi, kas tepat vai ar roku aizsniedzama.</quote>
          <bibl>Kar 54, 1, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzejot:1/2" n="2">
        <def>Cildināt, slavināt, apjūsmot (parasti mākslas darbā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[gleznotājs] savos darbos apdzejo dzimtās zemes dabu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzelt:1" sortKey="apdzelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dzeļ, pag. -dzēla; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzelt:1/1" n="1">
        <def>Sadzelt (visapkārt vai vairākās vietās, parasti par nātrēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nātres man apdzēla kājas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Žandarmi!" Met vējš šo vārdu Ass no ielas ielā ātri. Apdzeļ ausis kā ar nātri..</quote>
          <bibl>Čaks 2, 182.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzeltējums:1" sortKey="apdzeltējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzeltējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzeltējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apdzeltēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lapu apdzeltējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzeltēt:1" sortKey="apdzeltēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzeltēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzeltēt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt iedzeltenam. Mazliet nodzeltēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērziem lapas apdzeltējušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzeltējis papīrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Staigājām ar groziem pa sakņu dārzu, lauzām apdzeltējušas kāpostu lapas..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bērni ne pārāk jūsmo par šādiem [pašu pagatavotiem] albumiem, kas pēc tam gadiem glabājas kaut kur, apputējuši un apdzeltējuši.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa dažādiem apdzeltējušu preses izdevumu foliantiem izkaisīti, latviešu literatūras kritikas raksti līdz šim galvenokārt bija atrodami un lasāmi tikai cītīgākajiem bibliotēku apmeklētājiem.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzert:1" sortKey="apdzert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzeru, -dzer, -dzer, pag. -dzēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzert:1/1" n="1">
        <def>Daudz dzerot alkoholiskus dzērienus, iztērēt, zaudēt (materiālas vērtības). Nodzert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzert daudz naudas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..būdnieka sievai.. vīrs bija dzērājs un apdzēra ne tikvien mēneša algu, bet arī visu, ko tas blakām nopelnīja..</quote>
          <bibl>Aspazija II, 385.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māju un mantu šis cilvēks bij apdzēris, un no visas pārpilnības Ilzes māte savam bērnam ar lielām pūlēm tikai trīssimt sudraba rubļu bija varējusi aiztaupīt.</quote>
          <bibl>Blaumanis I, 63.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzert:1/1/1" n="1">
          <def>Pārmērīgi dzerot, zaudēt (saprātu, spējas u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdzert godu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kur, puisīti, tavas acis? Vai apdzēri padomiņu?</quote>
            <bibl>LD 11 975.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>"Vai jūs traki esat palikuši?" viņš iekarsis kliedza. "Vai savu prātu pavisam jau esat apdzēruši?!"</quote>
            <bibl>Plūdonis 3, 59.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzert:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izdzert (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brāļi alu apdzēruši..</quote>
          <bibl>LD 19 687.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte: Cik pudeļu alus, cik stopu brandvīna [degvīna] tad pie Iņķa esmu apdzērusi?</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 323.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzert:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārspēt dzeršanā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš jau nav mazais dzērājs, bet kaimiņš to apdzer apkārt un apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzerties:1" sortKey="apdzerties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzerties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzeros, -dzeries, -dzeras, pag. -dzēros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzerties:1/1" n="1">
        <def>Stipri piedzerties, pārmērīgi piedzerties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>"Jā, jā.. vajadzētu taisīties, ka tiekam kapos. Citādi viņi visi apdzersies. Manējam jau arī deguns sasarcis un acis spīd," un Ziediņa pakrata ar pirkstu pret vīru..</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slokenbergs apdzērās ātri, bet lūzt nelūza. Tikai no miglainā skatiena varēja spriest, ka viņš vairs neko jēdzīgu neaptver.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi apdzērušies.</quote>
          <bibl>ME I, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzesēt:1" sortKey="apdzesēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzesēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzesēt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt vēsāku. Ļaut mazliet atdzist. Padzesēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzesēt pārāk karsto viru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzesēt:1/2" n="2">
        <def>Apmierināt, apremdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzēsāt slāpes.</quote>
          <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzēst:1" sortKey="apdzēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzēšu, -dzēs, -dzēš, pag. -dzēsu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzēst:1/1" n="1">
        <def>Apslāpēt (liesmas, uguni). Nodzēst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzēst ugunskuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms viņš [pavārs] apdzēsa uguni, pasperdams zem katla spaini ūdens.</quote>
          <bibl>Grants 5, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ugunsgrēku apdzēš ugunsdzēsēju komandas vīri.</quote>
          <bibl>Zv 58, 18, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzēst:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apspiest, apslāpēt (jūtas, to izpausmi, arī domas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa atturība apdzēsa arī Veronikas sirsnību, abi klusu aizsoļoja līdz pat Kalnciema ielai.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 362.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vilnis it kā pasmīnēja sevī, bet tad negribēta nopūta apdzēsa smaidu.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 320.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nepārejošās sāpes notrulina, apdzēš domu.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 5, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdziedāšanās:1" sortKey="apdziedāšanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdziedāšanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, dsk. -ās, ģen. -os, akuz. -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdziedāšanās:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apdziedāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziedāšanās kāzās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziedāšanās apkūlībās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziedāšanās talkā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sākt apdziedāšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziedāšanās dziesmās ne tikai nopeltas negatīvas parādības, bet arī cildināti labākie ļaudis un viņu panākumi.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 228, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viena no šī jaunības prieka zīmīgākajām izpausmēm ir puišu un meitu savstarpējā apdziedāšanās - ķircināšanās.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdziedāt:1" sortKey="apdziedāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdziedāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dziedu, -dziedi, -dzied, pag. -dziedāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdziedāt:1/1" n="1">
        <def>Ar dziesmām cildināt, slavināt. Arī apdzejot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Neskaitāmās dziesmās un teiksmās krievu tauta apdziedājuši Volgas skaistumu, plašumu un varenību.</quote>
          <bibl>Zv 57, 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tajā [poēmā] ar dziļu māksliniecisku izjūtu un lielu spēku apdziedāta mīlestība, draudzība un varonība.</quote>
          <bibl>Zv 58, 21, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdziedāt:1/1/1" n="1">
          <def>Attēlot dziesmā, dzejolī.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tautas dziesmās apdziedāta sērdieņu grūtā dzīve.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdziedāt:1/2" n="2">
        <def>Izzobot, pelt apdziedāšanās dziesmā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāzinieki un panāksnieki lūkoja valodās cits citu aizrunāt un pārspēt, un dziesmām apdziedāt.</quote>
          <bibl>LD III (I), 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pa lielākai daļai katra [dziedātāju] puse apdzied sadomātas pretējās puses vainas un trūkumus. Tā tas ir pa daļai Jāņos, bet it īpaši kāzās, talkās un citās jaunatnes sanāksmēs.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdziedāties:1" sortKey="apdziedāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdziedāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk., -dziedamies, pag. -dziedājāmies; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdziedāties:1/1" n="1">
        <def>Dziesmās savstarpēji pazoboties par pretējās dziedātāju puses peļamajām īpašībām (izdomātajām vai esošajām). Arī cildināt citam citu (kāzās, talkās, svētkos un svinībās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..meitas līgoja un apdziedājās skaļi..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdziedēt:1" sortKey="apdziedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdziedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdziedēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet (no virspuses) sadziedēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziedēt pušumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziedēt deguma brūci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vaina jau apdziedēta.</quote>
          <bibl>ME pap I, 80.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdziras:1" sortKey="apdziras" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdziras</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. apdzira, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdziras:1/1" n="1">
        <def>Daudzgadīgs staipeknis, kas aug ēnainos, mitros mežos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdziru ekstrakts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar apdzirām krāso vilnu dzeltenā krāsā.</quote>
          <bibl>Flora I, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzirdināt:1" sortKey="apdzirdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzirdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzirdināt:1/1" n="1">
        <def>Apdzirdīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..lai mani ieēdinātu un apdzirdinātu.</quote>
          <bibl>ME I, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzirdīt:1" sortKey="apdzirdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzirdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzirdīt:1/1" n="1">
        <def>Pilnīgi apreibināt ar alkoholisku dzērienu. Piedzirdīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nerimās, kamēr Žuburs nebija izdzēris visu glāzi. Mani grib apdzirdīt... Žuburs domāja.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 354.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vanags ar savu priekšstrādnieku to [Saulīti] apdzirdīja un ar varas darbiem ieslēdza pasta cietumā..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 314.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzisme:1" sortKey="apdzisme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzisme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzisme:1/1" n="1">
        <def>Process → apdzist. Apdzišana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nav tādas mīlas jūsmu nianses, ko Rainis nenogleznotu romantiski pārspilgtās krāsās vai atkal neatskaņotu līdz apdzismei noklusinātā sapņainā melodijā.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 225.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzist:1" sortKey="apdzist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dziest, pag. -dzisa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzist:1/1" n="1">
        <def>Pārstāt degt. Pārstāt kvēlot, spīdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uguns apdzisusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cigarete apdzisa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumsa jau apseguši nometni, ugunskuri apdzisuši, kad pionieri izklīst pa teltīm.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ugunskurā sakrita apdegušās pagales, un mirdzošo dzirksteļu spiets uzvijās gaisā, apdzisdams alkšņu kuplajā lapotnē.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakara klusumu pārtrauca spalgs šāvienu troksnis.. Nameļu logos apdzisa ugunis.</quote>
          <bibl>Branks 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzist:1/1/1" n="1">
          <def>Pazaudēt spožumu, spilgtumu (par gaismu, krāsām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bija tumšs, rieta blāzma apdzisusi.</quote>
            <bibl>Grants 5, 228.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saulainās dienās kastaņa bij tumšbrūna, bet liepas nespodri dzeltenas - tagad [lietū] visas krāsas apdzisušas, tikai melnīgsnēji silueti apmiglotiem apveidiem atēnojas pret pelēko debess fonu.</quote>
            <bibl>Upīts IX, 333.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzist:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pazaudēt dzīvu, spraigu, priecīgu izteiksmi (par seju, acīm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uz mirkli viņa [skolnieka] skumjās acis iedzirkstījās,.. bet tūlīt atkal apdzisa.</quote>
            <bibl>Niedre 10, 265.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa skatiens no biedru pulciņa pārsviedās uz vientuļi sēdošo jaunekli, un līksmā izteiksme sejā apdzisa.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 210, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzist:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pazaudēt aktivitāti, intensitāti (par jūtām, domām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Doma apdziest.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pacēlās glāzes. Aizdzirkstīja kāds joks, taču, īsti neiededzies, apdzisa.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 182.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzist:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apklust vai pavājināties, kļūt nesadzirdamam (par skaņām, balsi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa balss apdzisa jūkļainajā kņadā..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 43.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzisums:1" sortKey="apdzisums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzisums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzisums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apdzist.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gaismas apdzisums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prieka apdzisums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīt:1" sortKey="apdzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīt</orth>
        <pron>apdzĩt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-dzenu, -dzen, -dzen, pag. -dzinu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīt:1/1" n="1">
        <def>Dzenot panākt, ka apvirzās (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Dzīt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīt cūkas ap šķūni.</quote>
          <bibl>ME 1, 84.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdzīt.. arklu, ecēšas vēl kādu reizi gabalam apkārt.</quote>
            <bibl>ME pap I, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīt:1/2" n="2">
        <def>Panākt (kādu) un aizsteigties (tam) priekšā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīt pirmo braucēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīt motociklistu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liela klajuma malā Raimonds panāca Ninonu, apdzina un aizstājas ceļā.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tramvaji steidzīgi dārdēja, automašīnas, cita citu apdzīdamas, taurēja, gājēju pilnas ietves.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz šim [sacīkstēs] gāja labi. Viņa [sportiste] bija apdzinusi vairākus braucējus..</quote>
          <bibl>A Grigulis 8, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīt:1/3" n="3">
        <def>Izdzīt (vagu ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meita aurēja pusdienā. Vecais Gatviņš vēl apdzina pāris vagas un tad lēniem soļiem veda zirgu pavadā uz mājām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīt:2" sortKey="apdzīt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīt</orth>
        <pron>apdzît</pron>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dzīst, pag. -dzija; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīt:2/1" n="1">
        <def>Daļēji (no virspuses) sadzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nobrāzums apdzijis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šāviena brūce rokā jau sāka apdzīt, tādēļ sāpes vairs nebija tik lielas.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 319.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brūce bija maza, jau apdzijusi, pārvilkusies ar sakaltušu asiņu krevelīti.</quote>
          <bibl>Grants 5, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienai govij badoties bija nomaukts rags, un to sēja ar lupatu, kamēr apdzija.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 215.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīvojams:1" sortKey="apdzīvojams" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīvojams</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvojams:1/1" n="1">
        <def>Dzīvošanai piemērots (nams, telpa u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunais nams vēl nav apdzīvojams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šī telpa ir apdzīvojama.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīvojama māja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jāuzceļ 650-660 miljoni kvadrātmetru apdzīvojamās platības, tas ir, ap 15 miljoni dzīvokļu.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīvot:1" sortKey="apdzīvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvot:1/1" n="1">
        <def>Pastāvīgi vai ilgāku laiku dzīvojot, aizņemt (teritoriju, telpas u. tml.) - par cilvēkiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ģimene apdzīvo trīs istabas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labas gribas cilvēki, kas apdzīvo Baltijas jūras krastus, dedzīgi sveica [miera brauciena dalībniekus]..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 1, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sievietes, kas apdzīvoja liela nama paprāvu dzīvokli, bija Maskavas tekstilnieces.</quote>
          <bibl>Grants 5, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Juris iegāja gala istabiņā, kuru viņš pa vasaru apdzīvoja, un aizslēdza durvis.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 311.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzīvot:1/1/1" n="1">
          <def>Par augiem, dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..jūru un okeānu dziļumus un piekrastes apdzīvo milzīgs daudzums dažādu organismu.</quote>
            <bibl>Zv 60, 2, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Latvijas PSR līdzenumus apdzīvo tikai nedaudzas [akmeņlauzīšu] sugas.</quote>
            <bibl>Galenieks 2, 225.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīvotājs:1" sortKey="apdzīvotājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīvotājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apdzīvotāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvotājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas pastāvīgi vai ilgāku laiku dzīvo (kādā teritorijā, telpā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salu apdzīvotāji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar visu ieaudzināto respektu pret muižu un viņas apdzīvotājiem pirmais iespaids dārzniekmājā.. Rogām nepatika.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 369.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puskāļu mājas apdzīvotājus īstenībā sauca par Sēršņiem..</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 103.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzīvotājs:1/1/1" n="1">
          <def>Par dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[Baltijas jūras] piekrastē trūkst tādu tipisku jūras apdzīvotāju kā adatādaiņu..</quote>
            <bibl>Latv dzīvn 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..mūsu agrākais atceļotājs no dziedātājputniem ir pļavu un ganību apdzīvotāja ķīvīte.</quote>
            <bibl>A Kalniņš 1, 230.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Repši, kas ir tipiski dziļūdens apdzīvotāji, vislabāk pasargāti no līdakām.</quote>
            <bibl>Spuris 1, 64.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīvotība:1" sortKey="apdzīvotība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīvotība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvotība:1/1" n="1">
        <def>Iedzīvotāju skaits kādā teritorijā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..intensīvāka apdzīvotība Mārtiņsalā vērojama tikai.. mūsu ērā.</quote>
          <bibl>Zv 66, 18, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzīvotība:1/1/1" n="1">
          <def>Dzīvnieku skaits kādā teritorijā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Panākts apdzīvotības blīvums šādās vietas [priežu silos] caurmērā līdz 2,4 un pat 19 [putnu] ligzdu uz 1 hektāru.</quote>
            <bibl>Latv dzīvn 56.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvotība:1/2" n="2">
        <def>Cilvēku eksistence kādā vietā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad mājas logu acis neaizklātas raudzījās uz kluso ielu un mulsināja daudzus nezinātājus, kas pieraduši aizkarus uzlūkot par nama apdzīvotības pazīmi..</quote>
          <bibl>Sakse 6, 227.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašā pēdējā šo [izrakumos atrasto] celtņu apdzīvotības laikā starp tām gājis apaļkoku ceļš.</quote>
          <bibl>Zv 59, 24, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīvoties:1" sortKey="apdzīvoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīvoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvoties:1/1" n="1">
        <def>Iejusties (jaunā vietā, jaunos apstākļos). Iedzīvoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš pilsētā jau apdzīvojies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [uz salas] jau katram tā. Kad pirmo reizi atbrauc, tad liekas neciešami. Bet apdzīvojas un pierod. Es pats vairs nedomāju par projāmbraukšanu.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Kad tavs radinieks, Didžu, būs kaut cik apdzīvojies, tad atnāciet ciemos!"</quote>
          <bibl>A Grigulis 7, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apdzīvots:1" sortKey="apdzīvots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apdzīvots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apdzīvots:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apdzīvot, tāds, kur dzīvo cilvēki.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīvots nams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīvota sala.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaļas lopu audzēšana izvērsās plašajās Amerikas prērijās, kur bija maz cilvēku.. Taču šādu saimniekošanas paņēmienu nedrīkst mehāniski pārnest uz apdzīvotiem rajoniem.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 19, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apdzīvots:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kur dzīvo dzīvnieki.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apdzīvota ligzda.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apecējums:1" sortKey="apecējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apecējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apecējums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apecēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lauka apecējums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apecēt:1" sortKey="apecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apecēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ecējot apstrādāt (lauku). Noecēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apecēt kviešu lauku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es nenieka nebēdāju, Ka nav sava arājiņa: Pati gāju druvu art, Pati - druvu apecēt.</quote>
          <bibl>DV 477.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apecēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ecējot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apecēt kalnam apkārt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apeja:1" sortKey="apeja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apeja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apeja:1/1" n="1">
        <def>Darbība → apiet (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Panākumu kontā jāieskaita.. Vecrīgas apejas transporta maģistrāles izbūve pa 13. janvāra ielu.</quote>
          <bibl>Māksla 66, 2, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apelācija:1" sortKey="apelācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apelācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apelācija:1/1" n="1">
        <def>Vēršanās (pie kā) pēc atbalsta, padoma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apelācija pie sabiedriskās domas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apelācija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>neakt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Buržuāziskajā tiesvedībā - sprieduma pārsūdzēšana augstākas instances tiesā, kam ir tiesības no jauna izskatīt lietu pēc būtības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apelācijas sūdzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apelācijas tiesas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iztiesāt lietu apelācijas kārtībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apelācijas termiņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taču [apsūdzētā] aizstāvis paziņojis, ka viņš iesniegšot sūdzību apelācijas tiesā [Vīnē].</quote>
          <bibl>Zv 63, 4, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apelējums:1" sortKey="apelējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apelējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apelējums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apelēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stokholmas aicinājums guva dedzīgu atbalsi tautās. Humānais apelējums pie cilvēces sirdsapziņas radīja.. autoritāti vispasaules miera kustības kaujas štābam.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 16, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apelējums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>neakt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apelēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apelējums tiesā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apelēt:1" sortKey="apelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apelēt:1/1" n="1">
        <def>Vērsties (pie kā) pēc atbalsta, padoma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apelēt pie dēla sirdsapziņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tas [šefs] griezās pie veikala personāla.. un apelēja pie viņa jūtām un goda prāta.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 379.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un Gauriene [sieva] bez ievada klāja vaļā, apelēdama pie viņa [vira] tēvišķas sirds. Kāpēc ieņēmis tādu nelabvēlīgu nostāju pret jauniešu nodomu [precēties]?</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apelēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>neakt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Buržuāziskajā tiesvedībā - pārsūdzēt tiesas spriedumu augstākas instances tiesā, iesniegt apelācijas sūdzību.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apelsīns:1" sortKey="apelsīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apelsīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apelsīns:1/1" n="1">
        <def>Subtropu augļu koks ar apaļiem, aromātiskiem, parasti oranžiem augļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apelsīnu sugas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apelsīnu ziedi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kultivēt apelsīnus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No Ķīnas citronu, apelsīnu un citu radniecīgu augļu koku kultivēšana pārgāja uz Indiju.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 254.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apelsīns:1/2" n="2">
        <def>Šī koka auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apelsīnu sula.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>"Tas jau apelsīns..." viņš teica lēnām...bālie pirkstiņi lobīja suloto, viņa dzīvē visai reto augli.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Papīrs čaukstēja un čabēja, ārā izvēlās apaļš, dzeltāni [dzelteni] sarkans apelsīns..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 494.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apendicīts:1" sortKey="apendicīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apendicīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apendicīts:1/1" n="1">
        <def>Aklās zarnas tārpveida piedēkļa iekaisums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Naktī [slimnīcā] ieveda slimnieku ar perforētu apendicītu. Operēja dakteris Lēlis.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir dzirdēti gadījumi, kad stipras vēdergraizes var atgādināt apendicītu.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 202.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viens no maniem dakteriem domāja, ka esmu saslimis ar akūtu apendicītu..</quote>
          <bibl>Grīva 9, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apendikss:1" sortKey="apendikss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apendikss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apendikss:1/1" n="1">
        <def>Aklās zarnas tārpveida piedēklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apendiksa iekaisums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Operēt apendiksu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apēnojums:1" sortKey="apēnojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apēnojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apēnojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apēnot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tulpes ir sauli mīloši augi, bet viegls apēnojums, kāds ir jaunos augļu dārzos, tulpju kultūrai nekaitē.</quote>
          <bibl>DDD 59, 5, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noderīgākie [plēsumā] ir augi, kam kupla lapotne un kas augsni pilnīgi apsedz, apēno; apēnojums jūtami veicina velēnas sadalīšanos.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 311.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Egļu apēnojumu skābardei grūti paciest, un, jo kuplāka egle, jo ēna tai tumšāka gulstas uz zemes, bet skābardei top jo smagāk.</quote>
          <bibl>Vīlips 3, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apēnot:1" sortKey="apēnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apēnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apēnot:1/1" n="1">
        <def>Apklāt ar savu ēnu, nosegt, aizklāt (parasti augus) tā, ka neapspīd gaisma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apēnot puķes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecu ozolu apēnotais pagalms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melns zīda saulessargs apēno viņas kailo galvu un tumšā uzvalkā tērpto augumu pāri pusei.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 560.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saulē un gaismā [nokļūst] arī tie kociņi, kas visu laiku bija apēnoti, tie nākamajā gadā dos.. lielāku ražu.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 68.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apēnot:1/1/1" n="1">
          <def>Mest ēnu (uz seju, acīm) - par matiem, skropstām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lukins neizpratnē palūkojās meitenē savām zēniski platajām un dzidrajām, garu skropstu apēnotajām acīm.</quote>
            <bibl>Kar 51, 5, 422.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māriņa:.. kāds bāls ģīmītis [sejiņa], melniem matiem apēnots, lūkojas man pretim..</quote>
            <bibl>Aspazija I, 390.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apēnot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Piešķirt sejai, acīm skumju, nopietna izteiksmi (par pārdzīvojumu, izjūtām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa seju apēnoja dziļas skumjas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Adelīnas seju apēnoja aizvainotība un greizsirdība.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 236.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apēnot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt nepatīkamu, drūmu, samaitāt (ko labu). Aptumšot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Arī mēs vienu otru reizi sastrīdējāmies ar sievu, bet tie nebija tādi strīdi, kas kaut cik apēnotu mūsu kopdzīvi.</quote>
            <bibl>Laganovskis 1, 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunās paaudzes skaistākos dzīves gadus - bērnību tur [kapitālistiskās valstīs] apēno nabadzība un trūkums.</quote>
            <bibl>Bērn 45, 1/2, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apēnot:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ar savu pārākumu padarīt (ko) mazāk ievērojamu, manāmu, nomākt. Aizēnot, aptumšot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Spilgti dzeltens magonīšu pudurs [puduris] Skaļi priecīgs pacēlies un smejas, - Neviļus turp vēršas visas acis, Skaistās, raibās puķes apēnotas..</quote>
            <bibl>Rainis III, 453.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Māteru Jura popularitāte apēnoja daža laba studēta tautas darbinieka slavu..</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 519.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aperitīvs:1" sortKey="aperitīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aperitīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aperitīvs:1/1" n="1">
        <def>Alkoholisks dzēriens ēstgribas ierosināšanai.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apēst:1" sortKey="apēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēdu, -ēd, -ēd, pag. -ēdu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apēst:1/1" n="1">
        <def>Noēst bez pārpalikuma (barību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apēst sviestmaizi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apēst ābolu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uzskrējis savā istabā, ēdu, ēdu, ēdu. Brīnums, ko cilvēks var apēst! Gandrīz divi kilo [kilogrami] maizes.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš apēda visu kulteni, notiesāja trīs maizes šķēles un iztukšoja šķīvi zupas.</quote>
          <bibl>Mūsu g 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iedevu viņai [kaķei] dažus kumosus maizes mīkstuma. Katru kumosu viņa papriekš apostīja, ieņēma mutē, krietni nopurināja un apēda.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 52.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apēst:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sabojāt (mūžu, veselību). Nomocīt (kādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Smagais darbs apēda veselību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Grūtas bija kunga klaušas, Dārgas kunga nodeviņas: Tās apēda manu mūžu Pa vienai dieniņai.</quote>
            <bibl>DV 183.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tas riebīgais loku liecējs [Šveheimers] apēda viņas [Lienas] jaunību, padarīja viņu līdzīgu niknam, netīram kustonim..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 595.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..visi.. mirstam šajā zemes gabalā. Divdesmit gados viņš apēd cilvēku. [Saka Mārtiņš par tēva saimniecību.]</quote>
            <bibl>Upīts 6, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apēst:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nomākt, iznīcināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Valentīnas godkārību apēda viņas slinkums, un tā nespēja vēlēties, lai viņas vīrs būtu vairāk, nekā tas bija.</quote>
            <bibl>Rozītis 1, 168.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No sākuma Krists [komandieris] turēja gaisā vienu raķeti [nakts kaujā]. Migla bija smaga un bieza un apēda daudz gaismas.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 124.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apēst:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Patērēt daudz vai visu (parasti naudu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet ārējie kredīti visu peļņu procentos vien apēd. [Saka veikalnieks.]</quote>
            <bibl>Rozītis 1, 15.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Tomberga kungam atkal gadījās nepatikšanas ar to tranzīta manufaktūru, un tā apēda visu linsēklu peļņu.</quote>
            <bibl>Upīts VII, 408.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apetīte:1" sortKey="apetīte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apetīte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apetīte:1/1" n="1">
        <def>Ēstgriba.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Normāla apetīte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laba apetīte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apetītes trūkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atgūt apetīti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēst ar apetīti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Samaitāt apetīti.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apetīte:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vēlēšanās, patika (ko darīt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ka tikai nu meitenes nepadotos, bet atbildētu tā, ka viņiem uz visu mūžu pārietu apetīte nākt uz «Vērpēju» [fabriku]!</quote>
            <bibl>Vilks 1, 91.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apēvelēt:1" sortKey="apēvelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apēvelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apēvelēt:1/1" n="1">
        <def>Ēvelējot (visapkārt, no virspuses), padarīt gludu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Zītari sāka celt jauno māju. Baļķi pa ziemu bija apdarināti, grīdas un griestu dēļi apēvelēti, spāres iztēstas..</quote>
          <bibl>Lācis III, 531.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apēvelēt:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet, pavirši noēvelēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pavirši apēvelēts dēlis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgabals:1" sortKey="apgabals" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgabals</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgabals:1/1" n="1">
        <def>Plaša teritorija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Polārais apgabals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stepju apgabals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tropisko mežu apgabals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa vasaru es dzīvoju kalnainā dzimtenes apgabalā, kur satek daudz ceļu un kuru sauc par zemes vidu.</quote>
          <bibl>Laicens I, 305.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Angļu un amerikāņu interventu plānos bija paredzēts nepieļaut proletāriskās revolūcijas attīstību okupētajos apgabalos, paturot tur vācu karaspēku līdz tam brīdim, kad ieradīsies Antantes armijas.</quote>
          <bibl>Kar 54, 1, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažas [jūras dzīvnieku] sugas ievazātas Rietumeiropas ūdeņos no tāliem apgabaliem.</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 31.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgabals:1/1/1" n="1">
          <def>Josla, daļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..nav nekādu īpašu viļņa garumu, kas spektra apgabalus citu no cita atdalītu.</quote>
            <bibl>Zin T 66, 9, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lielākie atomi tiecas izvietoties izstieptajos kristāla apgabalos, mazākie - saspiestajos apgabalos.</quote>
            <bibl>Zin T 67, 1, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[ar aparātu] vienlaikus var programmēt trīs atsevišķu debess apgabalu koordinātes..</quote>
            <bibl>Pad J 67, 15, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgabals:1/2" n="2">
        <def>Administratīvi teritoriālā iedalījuma vienība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Autonomais apgabals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgabala centrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Partijas apgabala komiteja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgabala darbaļaužu deputātu padome.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgabala avīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Septiņgadu plāns ..ievēro katras republikas un apgabala attīstības vajadzības.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgabala.. pilsētiņās sākās gada tirgi.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Ēvalds bija nodienējis dažus mēnešus, kara apgabals rīkoja ziemas meistarsacīkstes.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 50.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgabals:1/2/1" n="1">
          <def>Valsts teritoriāla vienība, ko izveido speciālā nolūkā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vēlēšanu apgabals.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pavisam apstiprinātas 310 apgabalu velēšanu komisijas Latvijas PSR Augstākās Padomes vēlēšanām.</quote>
            <bibl>Cīņa 63, 23, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgabaltiesa:1" sortKey="apgabaltiesa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgabaltiesa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgabaltiesa:1/1" n="1">
        <def>Apgabala tiesa.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgabaltiesa:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>neakt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Svarīgāko lietu pirmās instances tiesa un sīkāko lietu otrās instances tiesa buržuāziskajā Latvijā un pirmsrevolūcijas Krievijā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgabaltiesas priekšsēdētājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miertiesa Kāpuru atzina par vainīgu un notiesāja. Viņš pārsūdzēja apgabaltiesā un palika brīvība līdz jaunai tiesas dienai.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 356.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kaimiņš.. sacījās iesniedzis apgabaltiesai sūdzību pret Krastu par krāpšanu.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 198.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādājamais:1" sortKey="apgādājamais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādājamais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgādājamā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādājamais:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas atrodas kāda apgādībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvam četri apgādājamie.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādāt:1" sortKey="apgādāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādāt:1/1" n="1">
        <def>Nodrošināt (ar nepieciešamo, vajadzīgo) pietiekošā daudzumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāt veikalus ar precēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāt pilsētas iedzīvotājus ar pārtiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāt zvejniekus ar dzeramo ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāt lopus ar barību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valsts apgādāja zvejnieku arteļus ar zvejas inventāru un degvielu..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 502.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zinātnieki aprēķinājuši, ka viena neliela plāksne, kas izgatavota no pusvadītājiem, spēj apgādāt vesela nama iedzīvotājus ar elektrisko enerģiju dažādām vajadzībām..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgādāt:1/1/1" n="1">
          <def>Sagādāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šajā apvidū Frīdis bij savās mājās. Uzņēmās siena vezumniekiem apgādāt pircējus un prata kaut kādu purva grīsli ieslavēt par mēslotas pļavas zāli.</quote>
            <bibl>Upīts IX, 222.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tirdzniecības uzņēmumi ..apgādā svētkiem piemērotas preces un produktus.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 250, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādāt:1/2" n="2">
        <def>Nodrošināt (parasti nestrādājošu cilvēku) ar dzīvei nepieciešamo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāt bērnus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņai [Annužai] bij tagad divas meitas, no kurām viena jāauklē, otra jāapgādā un abas jākopj.</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 354.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, ja viņam [pusgraudniekam] bija dzimis dēls, tad vajadzēja prast arī nopelnīt šim dēlam maizi un apgādāt viņa māti.</quote>
          <bibl>Mākonis 1, 64.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tavu bezkaunīgu meiteni! Tā izturēties pret vecu cilvēku, kas viņu apgādā un apčubina kā princesīti.</quote>
          <bibl>Niedre 10, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādāt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izdot (grāmatas, laikrakstus, žurnālus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas apgādāt.</quote>
          <bibl>ME I, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ejiet pie Šablovska kunga, tam ir nauda!... Tas jums to romānu apgādās un labi samaksās, kad es jums saku..»</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 529.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vērtīgs izdevums bija.. progresīvā latviešu grāmatizdevēja J. Ozola apgādātā «Cittautu Raža» [19. gs. beigās un 20. gs. sākumā]..</quote>
          <bibl>LLV III, 77.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādātājs:1" sortKey="apgādātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgādātāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādātājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apgādā (2) kādu. Apgādnieks (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādātājs:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas sagādā, apgādā (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārtikas apgādātājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tikai pats biļešu apgādātājs zināja, cik daudz pūļu, cik daudz enerģijas bija vajadzīgs, lai iegūtu šo sektoru un šo rindu.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādātājs:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Grāmatu, žurnālu, laikrakstu izdevējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nopietnākie latviešu rakstnieki [līdz 19. gs. 80. gadiem] ar grūtībām varēja atrast saviem darbiem apgādātājus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vidzemē pirmais latviskais kalendārs parādījās 1782. gadā. Tā sastādītājs un apgādātājs bija Rubenes mācītājs Harders, kurš arī to iespieda pats savā tipogrāfijā Rubenes Ķieģeļu muižā.</quote>
          <bibl>Niedre 8, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādāties:1" sortKey="apgādāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apgādāt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāties ar labiem darba rīkiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādāties ceļojumā ar pārtiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kuģis samērā ātri nodeva zivis, ļaudis apgādājās ar ēdamo un atkal izgāja jūrā.</quote>
          <bibl>Grants 7, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noīrējām dzīvokli ar divām istabām un virtuvi ..apgādājāmies ar malku, pārkravājāmies, ierīkojāmies.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 430.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgādājušies ar.. komandējumu apliecībām, pēc divām dienām pa to pašu ceļu sekoja Ostnieks ar Klabami.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 486.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgāde:1" sortKey="apgāde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgāde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgāde:1/1" n="1">
        <def>Nodrošināšana (ar nepieciešamo, vajadzīgo). Apgādāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpniecības apgāde ar izejvielām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētas apgāde ar produktiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siltuma apgādes sistēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielu ieguldījumu rūpniecības uzņēmumu apgādē ar augstražīgu tehniku devuši VEF... A. Popova radiorūpnīcas un citu uzņēmumu novatori.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 9, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elpošana ir organisma ritmiska, nepārtraukta apgāde ar skābekli.</quote>
          <bibl>Zv 59, 12, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgāde:1/1/1" n="1">
          <def>Pasākumu kopums (iedzīvotāju, organizāciju) materiālo vajadzību apmierināšanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sociālā apgāde.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgādes kantori.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgādes organizācijas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgādes darbinieks.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uzlabot apgādi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Par materiālu sagādi rūpnīcas direktoram un apgādes nodaļas darbiniekiem ir skaidrs, pārskats.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 250, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgāde:1/2" n="2">
        <def>Apgādāšana, apgādība (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitene] vakarā skrēja uz [baleta] studiju, bet dienā šuva ādas cimdus - negribēja uzvelt visu ģimenes apgādi tēvam vien.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādība:1" sortKey="apgādība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nestrādājoša (veca, nepilngadīga u. tml.) cilvēka nodrošināšana ar dzīvei nepieciešamo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Būt tēva apgādībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt vīra apgādībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ņemt savā apgādībā.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgādība:1/1/1" n="1">
          <def>Gādība, apkopšana.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mājās mazmeita paņēma vistiņu tūliņ savā apgādībā, krietni paēdināja..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 274.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ne siltu roku apskāviena... Ne mīļas apgādības garā mūžā..</quote>
            <bibl>Rainis I, 433.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādība:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgāds, apgādniecība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Prometa» apgādībā [20. gados] iznākušas L. Laicena grāmatas «Berlīne», «Semafors» u. c.</quote>
          <bibl>LLV V, 178.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādniecība:1" sortKey="apgādniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādniecība:1/1" n="1">
        <def>Apgāds.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatu apgādniecība.</quote>
          <bibl>ME 1, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No 1906. gada līdz 1908. gadam iznāca četri «Zalkša» almanahi, kurus izdeva grāmatu apgādniecība «Zalktis»..</quote>
          <bibl>LLV IV, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Padomju Latvijas valdība [1940. gadā] visu poligrāfisko rūpniecību, izdevniecības un grāmatu tirdzniecību nodeva valsts rokās: izveidoja Valsts apgādniecību un poligrāfiskās rūpniecības uzņēmumu pārvaldi (VAPP).</quote>
          <bibl>Jaun Gr 61, 7, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgādnieks:1" sortKey="apgādnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgādnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgādniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apgādā (2) kādu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgā ģimenes apgādniece.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilis Freibergs bija neizskatīgs, bet labs cilvēks, vārdu sakot, garlaicīgs sava darba izpildītājs un sievas apgādnieks.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 186.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rotas komandierim pie vāciešiem bez apgādnieka bija palikuši sirmi vecāki..</quote>
          <bibl>Grants 6, 101.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādnieks:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kas piegādā, sagādā ko vajadzīgu, - piegādātājs. Sagādnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai mākslinieks varētu netraucēti strādāt, Mākslas kombinātam intensīvi jārūpējas par materiālu apgādi. Būtu ļoti bēdīgi, ja tēlniekam nāktos ziedot laiku un pūles cīņai ar apgādnieku nolaidību un kūtrumu.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 32, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgādnieks:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgādātājs (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatu apgādnieks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgāds:1" sortKey="apgāds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgāds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgāds:1/1" n="1">
        <def>Izdevniecība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jāņa Ozola izdevniecība gadus piecpadsmit līdz 1905. gada revolūcijai bija ievērojamākais latviešu grāmatu apgāds..</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apgādi «Daile un Darbs», «Jaunā Kultūra» un «Promets».. galvenokārt izdeva sava laika latviešu revolucionāro literatūru.</quote>
          <bibl>LLV V, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš dabūja darbu kādā lielākā grāmatu apgādā, kur iespieda grāmatas arī itāliešu valodā.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaisme:1" sortKey="apgaisme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaisme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaisme:1/1" n="1">
        <def>Apgaismošana (1). Apgaismojums (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismes tehnika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaisme [kinoteātra] zālē dota gan atstarotās gaismas veidā (griestos), gan kā tiešā gaisma..</quote>
          <bibl>Lit M 61, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Telpu izgaismo aiz skaidu plātņu paneļiem apslēptie.. apgaismes ķermeņi.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 6, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaisme:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgaismība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visgrūtāk latviešu tautai klājās XVII, bet jo sevišķi XVIII gadsimtā, kad Vakareiropā bija apgaismes laikmets.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>G. Merķelis bija dedzīgs apgaismes darbinieks, dzimtbūšanas pretinieks, drosmīga, interesanta personība. Savā laikā - 18. gs. beigās un 19. gs. pirmajā pusē - viņš piederēja pie drosmīgākajiem, izcilākajiem domātājiem.</quote>
          <bibl>LLV I, 469.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visu jaunlatviešu ieskatos [19. gs.] 60. gados raksturīga ir buržuāziskā apgaisme: dažādu praktiska un vispārizglītojoša rakstura zināšanu propaganda un šo zināšanu izplatīšana tautas masās.</quote>
          <bibl>Niedre 9, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaisme:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgaismošana (2). Apgaismojums (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīves parādību dziļa apgaisme.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismība:1" sortKey="apgaismība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismība:1/1" n="1">
        <def>Zinātnes un kultūras izplatīšana, feodālisma apkarošana 17.-18. gadsimtā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismības laikmets.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismības laikmeta filozofi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismības kustība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismības vēsture.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismības idejas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgaismība:1/1/1" n="1">
          <def>Zinātnes un kultūras izplatīšana, tautas izglītošana.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgaismība bij laidusi savas saknes jau plaši.</quote>
            <bibl>ME 1, 86.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un viņš [Viktors Ostrovskis] plaši aprādīja tiem [Ošu Andram un Kalvicu Andram], ka strādnieku šķiras apgaismības un izglītības darbs ir pirmais un nepieciešamais pamats visam tālākajam.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 1060.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismniecība:1" sortKey="apgaismniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismniecība:1/1" n="1">
        <def>Apgaismība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Pēterburgā viņu [strādnieku] pulciņos nāca studenti, it īpaši no tehnoloģiskā institūta. Tā bij nenovērtējami svarīga apgaismniecība, ko tie atnesa tumšajām proletariāta masām.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 385.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismniecisks:1" sortKey="apgaismniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismniecisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar apgaismniecību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunās strāvas tendence sākumā tomēr bij tīri apgaismnieciska, pat ideālistiska, viņas radikālisms teorētisks, no grāmatām smeltā pārliecība tāda, ka pietiek tikai apgaismot savus un ļaužu prātus ar jaunām atziņām..</quote>
          <bibl>Upīts 13, 143.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismnieks:1" sortKey="apgaismnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismnieks:1/1" n="1">
        <def>Apgaismotājs (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mednis sava apgaismnieka dedzībā mazliet pārsteidzās, šos strādniekus noturēdams par lielākiem muļķiem, kā [nekā] tie patiesībā bij.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 283.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Starp apgaismnieku intelektuālistiem Ruso ir vienīgais īstais jūtu cilvēks.</quote>
          <bibl>Kar 63, 12, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismojums:1" sortKey="apgaismojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apgaismot (1). Gaisma, ko izstaro kāds gaismas avots.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dabiskais apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslīgais apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elektriskais apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiešs apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spilgts apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vājš apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bezēnu apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatuves apgaismojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismojuma intensitāte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai pie [kutera] borta zaļās uguns gaismā redzēja kādu cilvēku. Nepazinu viņu uzreiz, jo blāvais apgaismojums visam piešķīra savādas formas.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismojums [fotografēšanai] arī labs - saule spīd tieši stigas virzienā.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augsto mākslas meistarību Kuindži sasniedzis, aizrautīgi pētīdams dabu gan saules tveicē.., gan blāvajā, aukstajā mēness apgaismojumā.</quote>
          <bibl>Zv 53, 18, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismojums:1/2" n="2">
        <def>Ierīce, kas dod mākslīgu gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Satumsa vakars, bet mašīnas apgaismojums nebija kārtībā, nedega prožektori.</quote>
          <bibl>Zv 58, 18, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad izslēdz [motocikla] apgaismojumu, viss atkal iegrimst melnā tumsā.</quote>
          <bibl>Talcis 4, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismojums:1/3" n="3">
        <def>Rezultāts → apgaismot (2). Attēlojums, izskaidrojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pareizs laikmeta apgaismojums romānā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā, piemēram, no A. Ostrovska Černiševskis prasīja ne tikai raksturu patiesību,.. bet arī patiesību daudz dziļākā izpratnē - progresīvu, idejisku apgaismojumu, asāku tendenciozitāti.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 122.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Balzaks un Dikenss ..savos darbos sniedz vairāk materiāla laikmeta apgaismojumam un izpratnei nekā visi buržuāzijas.. zinātnieki, kopā ņemti.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 72.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgaismojums:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lok.: apgaismojumā</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ievērojot (ko), no kāda viedokļa, no kādām pozīcijām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi taču.. ir bārenīši. Man it kā jaunā apgaismojumā tikai tagad tas tā īsti ienāca prātā.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 10, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismošana:1" sortKey="apgaismošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismošana:1/1" n="1">
        <def>Darbība -&gt; apgaismot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Telpu apgaismošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ielu apgaismošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatuves apgaismošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismošanas armatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismošanas ierīces.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismošanas raķetes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpējoties par pilsētas tālāku labiekārtošanu, apgaismošanas tīklu aizvien paplašina, lai visšaurākajā un nomaļākajā ieliņā mirgotu gaisma.</quote>
          <bibl>Pion 55,9, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Turpat pie griestiem [tekstilfabrikā] iekārtota spēcīga apgaismošanas sistēma. Katra lampa te apgaismo zināmu telpas daļu.</quote>
          <bibl>Zv 51, 6, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnišķīgā priekā ieslēdzu citu pēc cita visus apgaismošanas ķermeņus - jumolu pie griestiem, galda lampu ar zīda abažūru, mazās nakts spuldzes virs dīvāniem.</quote>
          <bibl>Zv 55, 22, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismošana:1/2" n="2">
        <def>Darbība → apgaismot (2). Izskaidrošana. Noskaidrošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es domāju - tas ir svarīgs jautājums un pelna vispusīgu apgaismošanu..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismošana:1/3" n="3">
        <def>Darbība → apgaismot (3). Izglītošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tautas masu apgaismošana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismot:1" sortKey="apgaismot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt (ko) gaišu, izstarojot gaismu (par gaismas avotiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Telpu apgaismo dienasgaismas spuldzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raķete apgaismoja apkārtni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tā [uzlecošā saule] izpleš savu staru vainagu ap sevi un apgaismo viņu ostas malu, kalnu nobrukumus, un pilsētā saceļ veselus ugunsgrēkus galeriju plašajos logos.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šoferis.. ieslēdza uguni. Liela un spēcīga gaismas šalts apgaismoja ceļu tālu uz priekšu.</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 184.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds logs bija pavērts, no tā lija dzeltenīga lampas gaisma, apgaismodama sārtus flokšus dobē.</quote>
          <bibl>Birze 3, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā spoža lāpa Lielā Oktobra iekarojumi apgaismo visas pasaules darbaļaužu cīņu un centienus pēc labākas.. rītdienas.</quote>
          <bibl>Zv 53, 22, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgaismot:1/1/1" n="1">
          <def>Padarīt (ko) gaišu (ar gaismas avotu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgaismot kāpnes ar sveci.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgaismot ielas ar dienasgaismas spuldzēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgaismot ceļu ar lukturi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgaismot ar prožektoru celtnes fasādi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pacēlis lukturi, Unga apgaismoja ūdens malā kautri stāvošos [zēnus].</quote>
            <bibl>Mūsu g 106.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa uzspieda kabatas spuldzi un apgaismoja savādo priekšmetu.</quote>
            <bibl>Lācis VII, 729.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgaismot:1/1/2" n="2">
          <def>Pakļaut (gaismjutīgu materiālu) gaismas iedarbībai. Eksponēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgaismot fotofilmu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismot:1/2" n="2">
        <def>Vispusīgi izskaidrot, attēlot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismot mākslas problēmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismot patiesos apstākļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taču dzīve nemitīgi attīstās, un literatūrai jāiet tai līdzi, jāapgaismo mākslas tēlos ne tikai mūsu cīņām bagātā pagātne, bet arī šodiena, jāieskatās nākotnē.</quote>
          <bibl>Kar 56, 7, 122.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu zemnieki neko nezināja par Krievijas ekonomiski politisko nozīmi Latvijas attīstībā. Jaunlatvieši.. «Mājas Viesī» centās apgaismot šo svarīgo jautājumu. Tika iespiesti raksti par Krieviju, tās ģeogrāfiju, vēsturi.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 27, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..prāts cenšas atšķetināt, apgaismot, ko jūtas visu laiku vērpušas un mezglojušas.</quote>
          <bibl>Upīts 6, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismot:1/3" n="3">
        <def>Padarīt zināšanām, atziņām bagātāku. Izglītot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaismot tautas masas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tā nevarēja mūžam palikt, te bij jāstrādā, jāstrādā, jāapgaismo tās tumšās galvas, jāpamodina svabadais gars, jāiemāca reiz taču saprast, ka strādnieki nav muļķu bars, ko visādi blēži apkrāpj un aplaupa.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 232.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rakstnieks apgaismo lasītāju un pārliecina par kaut ko.</quote>
          <bibl>Kar 45, 5/6, 515.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismotājs:1" sortKey="apgaismotājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismotājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgaismotāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismotājs:1/1" n="1">
        <def>Darbinieks, kas pārzina teātra, televīzijas u. tml. izrāžu, arī filmu uzņemšanas vietu apgaismošanu. Darbinieks, kas apgaismo šīs vietas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..apgaismotājam.. [teātrī] nāksies rīkoties ar 60 dažādu gaismas punktu ieslēdzējiem.</quote>
          <bibl>Zv 52, 6, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašreizējā jauno radošo spēku skate iezīmīga ar to, ka tajā pirmo reizi piedalās arī tehniskie darbinieki - apgaismotāji, skatuves strādnieki, butafori, rekvizitori..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 23, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismotājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgaismības ideju izplatītājs. Cīnītājs pret dzimtbūšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..18. gadsimta apgaismotāji Latvijā atšķīrās no tā paša laikmeta apgaismotājiem Krievijā un Francijā.</quote>
          <bibl>Niedre 8, 156.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Merķelis ir radikālākais un nozīmīgākais pārējo Baltijas apgaismotāju vidū. Viņa priekšteči.. neuzstājās pret dzimtbūšanu tik kvēli un asi kā Merķelis.</quote>
          <bibl>LLV I, 469.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgaismotājs:1/2/1" n="1">
          <def>Zinātnes un kultūras izplatītājs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Rabindranats Tagore bija.. īsts apgaismotājs, kas ļoti daudz pūļu un arī personisko līdzekļu ziedojis savas tautas izglītošanai un izglītības attīstībai.</quote>
            <bibl>Sk Ģ 66, 7, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaismoties:1" sortKey="apgaismoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaismoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaismoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apgaismot (1). Tikt apgaismotam (ar gaismas avotu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nodzisa svece, trauksmīgi skraidīja strēlnieki tumšajās telpās, kuras tikai reizēm apgaismojās plīstošo šāviņu ugunsliesmās.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš.. ātri iztina visu filmu no kasetes... Uzņēmumi apgaismojās, un tagad velti varēja pētīt, kas uzņemts.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 459.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaita:1" sortKey="apgaita" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaita</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaita:1/1" n="1">
        <def>Noteikta teritorija, kas jāpārzina dienesta uzdevumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļu remontstrādnieka apgaita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļu apgaitnieks.. zina: vilciens patlaban jau būs pie viņa apgaitas robežas, četrus kilometrus aiz stacijas.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divas nedēļas Čiekurkalna policijas iecirkņa apgaitā bij zināms, gan ārienē maz ko manāms, satraukums.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 570.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaita:1/2" n="2">
        <def>Mežsaimniecības administratīva vienība (līdz 1959. gadam), kas bija nodota mežsarga uzraudzībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstaigāt savu apgaitu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko savas apgaitas 86. kvartālā aplencu trīs lūšus.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tikai retais mežsargs, kam īsta mednieka dzirksts asinīs, pēc katra svaiga sniguma, neviena nemudināts, jau mazā gaismiņā skrēja ar slēpēm šķērsām un aplīk [apkārt] savai apgaitai, vilku pēdas meklēdams..</quote>
          <bibl>Vanags 10, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaita:1/3" n="3">
        <def>Pārbaude, ko veic, apstaigājot kādu telpu, vietu, teritoriju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ķirurgs kopā ar slimnīcas ārstiem dodas apgaitā pa visām nodaļām.</quote>
          <bibl>Zv 58, 15, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kārtējā apgaitā, ar automātiem apbruņojušies, brida divi robežsargi.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 5, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzis darbnīcu apgaitu, galvenais inženieris aizgāja uz nule pabeigto mašīnu novietni..</quote>
          <bibl>Niedre 5, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [naktssargs] apstaigāja visu nometnes teritoriju, kā tas vakara apgaitā pienākas..</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgaitnieks:1" sortKey="apgaitnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgaitnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgaitniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgaitnieks:1/1" n="1">
        <def>Dzelzceļa līnijas, arī citu satiksmes ceļu darbinieks, kas pārzina noteiktu ceļa posmu - apgaitu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgaitnieki katru dienu tik rūpīgi pārbauda sliedes, ka niecīgākais defekts laikus tiek atklāts un novērsts.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens josla kļūst aizvien šaurāka, abās pusēs bez binokļa var saskatīt alu izroboto klinšu krauju piekājēs bāciņas un citas ceļa zīmes, reizēm kādu vientuļu apgaitnieka būdiņu.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 230.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgājiens:1" sortKey="apgājiens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgājiens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgājiens:1/1" n="1">
        <def>Vienreizēja paveikta darbība → apiet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>To pašu sveķu daudzumu, ko sezonā iegūst ar bezstimulācijas metodi, izdarot 40 apgājienus [mežā], stimulējot ar sērskābi, iegūst 8.. apgājienos.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 68, 32. 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgalvene:1" sortKey="apgalvene" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgalvene</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgalvene:1/1" n="1">
        <def>Ragavu priekšā uz augšu uzliekto slieču savienojums. Ragavu slieču priekšējā daļa, priekšējais uzliekums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dobuļos ragutiņas iekrīt durteniski un iecērtas. Tad jājūdzas laukā, jāiet un rokām aiz apgalvenēm jāceļ laukā.</quote>
          <bibl>Upīts II, 721.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgalvojums:1" sortKey="apgalvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgalvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgalvojums:1/1" n="1">
        <def>Ļoti noteikti, kategoriski izteikta doma, spriedums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pareizs apgalvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Un elektriskais zāģis arī mums nav aiz kalniem. Varbūt vēl ne rīt, ne parīt, bet mums tas būs!» Pats [brigadieris] gan mazliet nobijās par savu pārliecīgi drošo apgalvojumu.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..monogrāfistiem.. vajadzētu meklēt apskatāmo autoru darbos viņu radošo rakstnieka individualitāti un nevis uzspiest patvarīgi sadomātu apgalvojumu, ka visi viņi obligāti mācījušies no kāda viena universāla skolotāja.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dievticīgos nepārliecināsi ar apgalvojumiem, ka dievs ir izdomāts. Reliģijas absurdam jāliek pretim zinātne.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 362.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgalvot:1" sortKey="apgalvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgalvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgalvot:1/1" n="1">
        <def>Izteikt (domu, spriedumu) ļoti noteikti, kategoriski.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..šķiet, es nemaldīšos, apgalvodams, ka mēs visi esam nākuši šurp ar apņemšanos beigt fakultāti un kļūt par īstiem padomju skolotājiem.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šoreiz var noteikti apgalvot: filma pelnīti iegūs daudz, daudz draugu.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 9, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Es taču neesmu šāvis!» Reinis apgalvoja, un Pēteris tam ticēja.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apganīt:1" sortKey="apganīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apganīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apganīt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji noganīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ganīšanas cēliena sākumā, kamēr lopiem pastiprināta ēstgriba, gana uz jau apgānītas platības.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 130, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti svarīgi zelmeni apgānīt tā, lai jaunie zāles dzinumi nepārsniegtu trīs četru centimetru garumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 295, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai no ganībām iegūtu iespējami lielākas ražas, tās jāapgana pakāpeniski pēc aploku sistēmas.</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 329.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgānīt:1" sortKey="apgānīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgānīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgānīt:1/1" n="1">
        <def>Aptraipīt, notriept ar netīrumiem. Arī izpostīt, nopostīt (parasti aiz ļaunuma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ar tādām netīrām rokām apgānīs visu papīru.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izgāztiem žoga stabiņiem, nocirsto koku celmiem, sapostīts un apgānīts ostas ceļa malā [pēc kara] ēnoja Viestura dārzs..</quote>
          <bibl>Lācis 8, 228.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgānīt:1/2" n="2">
        <def>Apkaunot (ko cēlu, labu). Aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgānīt zvērestu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Manu vārdu tu apgānīji ar visriebīgākiem traipiem, es biju zvērs un nelietis savu līdzcilvēku acīs. Ļaunas aizdomas un tumšu neuzticību tu sēji pret mani.. [Saka Oskars sludinātājam.]</quote>
          <bibl>Lācis II, 179.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Roberts jau domās diktēja mašīnrakstītājai: «Jūsu [sievas] grēcīgā un nekorektā izturēšanās apgāna manas laulības godu ..»</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..negods apgāna mūs visus..</quote>
          <bibl>LTTP IV, 119.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgānīt:1/2/1" n="1">
          <def>Necienīgi izturēties (pret ko cienījamu, svētu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgānīt kapu, nolaužot ziedus.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgānīt:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>neakt.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izturēties zaimojoši, neatbilstoši reliģiskajām normām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgānīt baznīcu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgarojums:1" sortKey="apgarojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgarojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgarojums:1/1" n="1">
        <def>Psihisks stāvoklis, kam raksturīgas cēlas jūtas, iekšēja skaidrība, sajūsma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dauge bij aizgrābts un sacildināts kā vienmēr, augšup paceltā seja smaidīja iekšējā apgarojumā..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 388.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgarot:1" sortKey="apgarot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgarot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju, trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgarot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Piešķirt cildenumu (piemēram, darbam, mūžam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Draudzība apgaro mūžu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieces] spalvai pieder ugunīga publicistika, padomju patriotisma apgaroti dzejoļi.</quote>
          <bibl>Kar 59, 9, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gribas vēl un vēlreiz dzirdēt jauko, uzticības skaistuma apgaroto dziesmu par mīļoto meiteni..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 51, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš dzīvo un dzīvos - rosīga darba apgarotu dzīvi, kurai ir jēga, jo tā nāk par labu cilvēkiem.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Godinām Lāčplēsi lielu, jo spēku tam apgaro domas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 107.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgarot:1/1/1" n="1">
          <def>Piešķirt (sejai) cildenu izteiksmi (par domām, jūtām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[sanitāres] seju apgaro mierīga domu ēna.</quote>
            <bibl>Grants 5, 77.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Augsto, balto [sievietes] pieri zem matu melnajām sprogām apgaroja kaut kāds sāpīgs, bet dziļš miers.</quote>
            <bibl>Grīva 5, 165.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgarot:1/2" n="2">
        <def>Izraisīt cēlas jūtas, centienus. Iedvesmot, sajūsmināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nē, - tomēr bij kaut kas, ko šie simpātiskie inteliģenti prata labāk pateikt kā [nekā] viņi paši. Arī tie skaistie vārdi nebij.. vārdi vien, tie iekvēlināja, stiprināja, trauksmīgi apgaroja... [Domā Ošu Anna.]</quote>
          <bibl>Upīts XII, 322.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielas un cēlas idejas apgaro viņus [antifašistus], dara cildenus un skaistus.</quote>
          <bibl>Kar 63, 7, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu padomju dzejā ir iekšējs spriegums, pacēlums, silts lirisms, kas spārno un apgaro tautas dvēseli.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 41, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgarotība:1" sortKey="apgarotība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgarotība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgarotība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apgarots, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslinieka apgarotība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatiena apgarotība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [vitrāžista] radītie tēli.. vienmēr, mākslinieka karstās sirds sasildīti, gūst apgarotību un poētisku skaistumu.</quote>
          <bibl>Tēl M 57, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [gleznotājs] cilvēkā prot saskatīt un pārliecinoši interpretēt cildeno, garīgi nozīmīgo. Viņa ota prot atraisīt cilvēka apgarotību un iekšējo harmoniju.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgarots:1" sortKey="apgarots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgarots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgaroti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgarots:1/1" n="1">
        <def>Ar dziļām, cildenām domām un jūtām, kas izpaužas ārēji. Ar bagātu garīgo pasauli (par cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgarots mākslinieks.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgarots:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgarots skatiens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..manās domās veidojās mākslinieces tēls: trausla būtne ar apgarotu, augstu pieri..</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 4, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunākajiem zinātnes sasniegumiem apbruņota, padomju tauta aizrautīgi un apgaroti veic milzu darbus..</quote>
            <bibl>Kar 58, 10, 119.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[gleznotājs] runā ar aizkustinoši patiesu nopietnību, apgaroti, poētiski izsakot smagā darba nozīmību.</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 3, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgarots:1/1/2" n="2">
          <def>Tāds, kurā paustas dziļas, cildenas domas un jūtas. Ar bagātu, cildenu saturu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgarots dzejolis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tēlnieks radījis skaistu un apgarotu skulptūru granītā «Rīts».</quote>
            <bibl>Kar 59, 11, 150.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz apgarotam, paša romāna iecerē sakņotam un dziļi izjustam simbolam reālistiskais skatījums jau pacelts jūras vārtu aprakstā.</quote>
            <bibl>Kar 60, 2, 117.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Raksturīgi, ka latviešu klusās dabas glezniecība neaiziet pašmērķīgi formālos eksperimentos.. Vienkāršo lietu pasauli tā redz mākslinieka acīm un lietām piešķir apgarotu, bieži vien romantisku skatījumu.</quote>
            <bibl>Tēl M 57, 30.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[pēc kara] mutuļoja darbs, jauna, apgarota dzīve..</quote>
            <bibl>Lācis 12, 229.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgāzt:1" sortKey="apgāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gāžu, -gāz, -gāž, pag. -gāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgāzt:1/1" n="1">
        <def>Pieskaroties, piegrūžoties u. tml., pārvietot uz sāniem. Gāžot apgriezt otrādi. <mentioned>imperf.</mentioned> Gāzt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgāzt piena krūzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgāzt krēslu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgāzt vezumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš apgāzis žogu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reiz, pārkārtojot laboratoriju, Toms apgāza kādu kasti. No tas izripoja vairākas.. pudeles.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[puikas] plosīdamies bija apgāzuši trauku, un tagad krāsa kā brūngans ezeriņš pletās uz grīdas.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 248.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..krastmalā gulēja uz mutes apgāzta laiva.</quote>
          <bibl>Zv 57, 9, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz apgāztas baļļas dibena dega plīvojoša tauku svece.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī Lietuvas laukos notikusi īsta revolūcija, kas kājām gaisā apgāzusi veco sādžu ar spīļarklu, budžiem un viņu iekārtu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 150.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgāzt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apliet (ko, parasti, gāžot ar šķidrumu piepildītu trauku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgāzt galdu ar ūdeni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgāzt galdautu ar vīnu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgāzt:1/2" n="2">
        <def>Pierādu (domas, uzskata) maldīgumu, nepatiesumu, aplamību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgāzt hipotēzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju zinātniekiem vispirms bija jāapgāž aplamais uzskats, it kā uz Volgas neesot iespējams celt lielas hidroelektrostacijas.</quote>
          <bibl>Zv 50, 4, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bruno caur pieri pablenza manī - bez šaubām.. samelojis un nu nezināja, vai tikai es šos melus neesmu galīgi atmaskojis un apgāzis.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 518.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Policists gan no Aizupa rakstiem satulkojis briesmīgas lietas, bet man nenākas grūti katru trešo teikumu apgāzt un pierādīt par aplamu.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 554.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgāzt:1/2/1" n="1">
          <def>Būt par pierādījumu (kā) maldīgumam, nepatiesumam, aplamībai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Eksperimenti apgāž pieņēmumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Komunisma celtniecības panākumi mūsu zemē apgāž dažādo aizrobežu revizionistu izdomājumus un falsificējumus..</quote>
            <bibl>Birziņa 1, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgāzties:1" sortKey="apgāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gāžos, -gāzies, -gāžas, pag. -gāzos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgāzties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apgāzt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiva apgāzās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgāzies vezums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet lejā ragaviņas vai nu uzskrēja cinim virsū, vai arī Jancis, kas sēdēja pakaļgalā, bija vainīgs, - viņas apgāzās, un abi braucēji ievēlās kupenā.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No trieciena [piena] kanna apgāzās, vāks atspruka vaļā, atbrīvodams ceļu baltajam šķidrumam, kas.. burzguļodams plūda uz asfalta.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sārtīte pakrīt, kurvītis apgāžas, visas vārpas sabirst biezajā zālē.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglabāt:1" sortKey="apglabāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglabāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglabāt:1/1" n="1">
        <def>Aprakt (mirušo), parasti ar sēru ceremoniju. Apbedīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apglabāja kritušos [strādniekus].. Jau aizbēra kapus, un grants dārdēdama krita uz zārkiem.</quote>
          <bibl>Arājs-Bērce 1, 132.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valda māte ir mirusi, viņš apglabā to tepat Torņakalna kapos..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 245.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecāki man miruši un apglabāti katrs savā svešā kapsētā.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglāstīt:1" sortKey="apglāstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglāstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglāstīt:1/1" n="1">
        <def>Glāstot apmīļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apglāstīt roku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apglāstīt vaigu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[māte] grib vienkārši parunāt vai apglāstīt Valdi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Braukādams apkārt.. noskatījos meža strādniekos - kā viņi ar acīm apglāsta tikko sakrautu malkas strēķi [grēdu]!</quote>
          <bibl>Brīdaka 2, 159.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mīkstām lapu rokām lauku daba apglāsta cilvēku..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 488.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēja vēsma patīkami apglāstīja kailos stilbus.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglaudīt:1" sortKey="apglaudīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglaudīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglaudīt:1/1" n="1">
        <def>Noglaudīt (no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apglaudīt matus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un Kazimirs, apglaudījis bārdu no vienas un no otras puses, palika pie tā, ko kolhoza vadītāji ieteica [darīt].</quote>
          <bibl>Niedre 6. 216.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apglaudīt:1/2" n="2">
        <def>Glaudot apmīļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirmā māmiņa mani [meiteni] apglaudīja un apmīļoja, bet es cieši spiedos klāt skolotājai.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 212.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..naktsmāju saimniece ir pasausa, uz priekšu salīkusi vecenīte, kas nebeidz vien mūs abus ar Valdi [bērnus] apglaudīt.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 216.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglaust:1" sortKey="apglaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-glaužu, -glaud, -glauž, pag. -glaudu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglaust:1/1" n="1">
        <def>Glaužot (visapkārt vai vietumis), padarīt (ko) gludāku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Annelei] bij jāskatās no galvas līdz kājām, kāda tā Laukmaliete: gara, kalsnēja,.. taisni atšķirtu celiņu, gar ausīm apglaustiem, tumšiem matiem.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apglaust:1/2" n="2">
        <def>Glaužot apmījot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tad saule gāja un sildīja, Ikvienu mīļi apglauda, Un visas sirdis tai atvērās, Tās draudzībā silti iedegās.</quote>
          <bibl>Rainis I, 252.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā kā Gauju rakuši latvieši un igauņi, tad ar ūdeņiem tā apglaužot abu zemju krastus.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 215.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apglaust:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apņemt, apkļaut (par ko mīkstu, gludu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zīda zeķes apglauž kājas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 10, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglausties:1" sortKey="apglausties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglausties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -glaužas, pag. -glaudās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglausties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apglaust (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ieva nomet kurpes, pabrien soli ūdenī, pamēģina. Ūdens vēss, bet tīkams apglaužas kājām.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 224.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgleznojums:1" sortKey="apgleznojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgleznojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgleznojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apgleznot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Griestu apgleznojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Porcelāna un fajansa apgleznojumam pievērsušies nedaudzi jaunie keramiķi.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 2, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgleznot:1" sortKey="apgleznot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgleznot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgleznot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt (ko) ar gleznojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgleznot zāles griestus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bagātīgi apgleznotās vāzes un dekoratīvos šķīvjus viņš [mākslinieks] apdedzina.. keramikas cepļos Rīgā.</quote>
          <bibl>Tēl M 56, 197.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dekorācijas mēs [aktieri] darinājām un apgleznojām paši.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 7, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie darbnīcas sienām pieslieti apgleznoti un vēl krāsu neskarti audekli.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgludināt:1" sortKey="apgludināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgludināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgludināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt gludu vai gludāku (visapkārt, no vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sviru apgludinādams un resno galu slīpi notēsdams, priekšstrādnieks vairāk reižu pablenza uz istabas durvīm.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc Ošu Andreja nokantētiem un sagrieztiem, ēveles apgludinātiem dēlīšiem jāiet [Andram] pašam..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 210.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgludināt malas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 82.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglumēt:1" sortKey="apglumēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglumēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja (retāk -gluma, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglumēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties (visapkārt vai vietumis) ar gļotām, kļūt glumam (parasti mitruma ietekmē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apglumējusi sieksta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar laiku koks [ūdenī] nomelnē, apglumē, beidzot.. grimst..</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 164.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[cietuma] pagraba stāvā, dziļi pazemē, četri karceri mitrām, apglumējušām sienām.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 10, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No satrakotās ūdens masas laivas tuvumā izauga milzīga, zaļganām aļģēm un koraļļiem apglumējusi klints.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trauks apglumis.</quote>
          <bibl>pap I, 82.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apglūnēt:1" sortKey="apglūnēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apglūnēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-glūnu, -glūni, -glūn, pag. -glūnēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apglūnēt:1/1" n="1">
        <def>Glūnoši aplūkot (no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Voldis aukstasinīgi laida visu [skandālu] pār galvu, parakstījās zem protokola un, daudzu acu apglūnēts, pavadīja Laumu līdz automobilim.</quote>
          <bibl>Lācis I, 614.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divdesmit šaudīgi acu pāri apglūnēja katru pienācēju.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 474.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrābāt:1" sortKey="apgrābāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrābāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrābāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgrābstīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Līze] uzkāpa uz krēsla aizdedzināt lampu. Baķis, pa tumsu grābstīdamies, apgrābāja arī viņas kāju.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrābāt:1/2" n="2">
        <def>Apgrābstīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns te tik tā apgrābājis.</quote>
          <bibl>ME I, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrābstīt:1" sortKey="apgrābstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrābstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrābstīt:1/1" n="1">
        <def>Pavirši vairākkārt pieskarties, aptaustīt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegbaltais marmors bija netīru pirkstu apgrābstīts.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 31, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilis un Leinasars steidzīgi ierāpās tukšajā, tumšajā.. preču vagonā. Vilis apgrābstīja visu vagonu, bet, neatradis nekā, uz kā varētu apsēsties, izstiepās uz grīdas..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 215.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrābstīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pavirši paveikt. Pavirši iemācīties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kalpiem viņš bija stingrs saimnieks, neviens nedrīkstēja.. darbu šā tā apgrābstīt.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā, gramatika tagad šā tā apgrābstīta. Tagad matemātiku, vai ne? Valdis tūlīt raksta iekšā burtnīcā.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 140.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrābstīt:1/2" n="2">
        <def>Daļēji, pavirši nogrābt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrābstīt nobirušās lapas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrābstīt dārza celiņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrābt:1" sortKey="apgrābt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrābt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-grābju, -grāb, -grābj, pag. -grābu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrābt:1/1" n="1">
        <def>Nogrābt (visapkārt, no vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Leknās pļavas gar upmali un lauku vidū ir jau sāktas pļaut.. Jaukajā laikā jau otrā dienā var sākt ārdīt spailes un apgrābt malas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 122.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ērika sameklēja grābekli un tūliņ nolīdzināja Lauča uzrakto... Dobes uzrakuši un apgrābuši, viņi gāja dziļāk dārzā..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 275:</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgraizīt:1" sortKey="apgraizīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgraizīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgraizīt:1/1" n="1">
        <def>Pavirši apgriezt [2] (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sadabūjis mazas šķērītes, [slimnieks] sāka apgraizīt nagus.</quote>
          <bibl>Kar 57, 1, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgraizīt putnam spārnus, lai nelaižas.</quote>
          <bibl>ME I 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms tā [jaunā valdība] atjaunoja priekšgājēju apgraizītās buržuāziski demokrātiskās tiesības.</quote>
          <bibl>Zv 66, 10, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgramstīt:1" sortKey="apgramstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgramstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; sar.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgramstīt:1/1" n="1">
        <def>Apgrābstīt (1) (parasti, lai ko sataustītu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgramstīt kam kabatas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrauzdēt:1" sortKey="apgrauzdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrauzdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrauzdēt:1/1" n="1">
        <def>Pagrauzdēt (no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrauzdēt maizes šķēles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrauzdēt mandeles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Auzu pārslas kopā ar cukuru uz pannas maisot karsē, līdz.. pārslas viegli apgrauzdētas.</quote>
          <bibl>Mājtur 300.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrauzt:1" sortKey="apgrauzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrauzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-graužu, -grauz, -grauž, pag. -grauzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrauzt:1/1" n="1">
        <def>Iegrauzt, arī nograuzt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrauzts kauls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķi ziemā apgrauž augļu kociņiem mizu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Briežu mātes dažreiz atkārpa arī koku virsējās saknes un apgrauž tās visapkārt kokam.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sprakšķu kāpuri apgrauž arī kukurūzas stublāja lejas daļu, kā arī noēd kukurūzas saknes.</quote>
          <bibl>Pad J 60, 138, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mātes brūnā pūra lāde ar zarainiem apkalumiem un peļu apgrauzto dibenu pavisam tukša..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 669.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No lielceļa gar baltu, pajaunu, bet laika zoba bez žēlastības apgrauztu mūra baznīcu uz upes pusi nogriežas divi vīrieši.</quote>
          <bibl>Kar 59, 11, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrāvot:1" sortKey="apgrāvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrāvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrāvot:1/1" n="1">
        <def>Izrakt grāvi (kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrāvot lauku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrebt:1" sortKey="apgrebt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrebt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-grebju, -greb, -grebj, pag. -grebu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrebt:1/1" n="1">
        <def>Grebjot apstrādāt (visapkārt, no vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgreb karoti ar grebli!</quote>
          <bibl>ME I, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrēcība:1" sortKey="apgrēcība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrēcība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrēcība:1/1" n="1">
        <def>Reliģisko priekšrakstu neievērošana (ticīgo uztverē); grēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garīdznieku aprindas nostājās pret teātri, sludināja, ka tas esot apgrēcība, ka skolotājiem, kas esot mācītāja palīgi kristīgās mācības druvā, neklājoties nodarboties ar tādām grēka lietām.</quote>
          <bibl>PL Kom 60, 3, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz istabu iedama, Līzbete baltām acīm paskatījās tajā mežonī [Bramanī], tajā bezdievī, kas te visa baznīclaiku klabinājās [strādāja] par tīro apgrēcību.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Mare, man pašam ir savs dievs!» - .. «Apdomā, Mārtiņ, ko tu runai Neņem uz savu sirdi apgrēcību!»</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 147.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrēcība:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārkāpums, rīcība, kas ir pretēja: pieņemtajām normām.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrēcīgs:1" sortKey="apgrēcīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrēcīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a; -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgrēcīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrēcīgs:1/1" n="1">
        <def>Grēcīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[mācītājs] bija ievērojis, ka vairāki strēlnieki jau otru reizi sniedzas pēc biķera [pie dievgalda]. Mācītāja acis gan meta zibeņus, tomēr roka, kaut arī negribīgi, sniedza šīm apgrēcīgajām mutēm vīnu vēlreiz.</quote>
          <bibl>Zv 58, 14, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplinkus un ļoti uzmanīgi [sludinātājs] sāka sēt sēklu, ka pārliecīga pieķeršanās zeltam un sudrabam var izrādīties par ļoti liktenīgu izšķīrējā dieva žēlastības un bardzības stundā. Tāpēc svētīgs tas, kas tādas apgrēcīgas lietas atdod dievam.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 243.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrēcīgs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas neatbilst pieņemtajām normām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgrēcīga doma.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgrēcīga rīcība.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgredzenot:1" sortKey="apgredzenot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgredzenot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgredzenot:1/1" n="1">
        <def>Iezīmēt (putnu) ar īpašu gredzenu, apliekot to ap putna kāju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgredzenot melnos strazdus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atradējs pēc gredzenā iespiestās adreses var paziņot gredzenotajam, kur, kad un kādos apstākļos atrasts apgredzenotais putns.</quote>
          <bibl>Mihelsons 1, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad [putnu] izstāde beigusies, [Dabas] muzeja administrācija nolēmusi visus sagūstītos putnus atkal izlaist brīvībā, iepriekš apgredzenojot, lai noskaidrotu, kurp tie, atguvuši brīvību, aizlaidīsies.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrēkoties:1" sortKey="apgrēkoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrēkoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrēkoties:1/1" n="1">
        <def>Izdarīt ko reliģiskos priekšrakstos aizliegtu vai nosodāmu (ticīgo uztverē).</def>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrēkoties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izdarīt pārkāpumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ko tad viņš ir apgrēkojies?</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgriezenisks:1" sortKey="apgriezenisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgriezenisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgriezeniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezenisks:1/1" n="1">
        <def>Pretējs, otrāds. Apgriezts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezeniskas reakcijas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrieziens:1" sortKey="apgrieziens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrieziens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrieziens:1/1" n="1">
        <def>Pilns aplis griešanās kustībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Riteņa apgrieziens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tālā pagātnē, pirms miljoniem gadu, Mēness griezās ap savu asi ātrāk.. veikdams vienu apgriezienu dažās stundās.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 214, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izvēloties elektrodzinēju, kuram būtu atbilstošais apgriezienu skaits, vispirms jāievēro darba mašīnas prasības.</quote>
          <bibl>Raž 3, 204.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrieziens:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>dsk.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Griešanās ātrums (dzinējam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Samazināt dzinēja apgriezienus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>To [signālu] momentā ievēroja arī uz otrās motorlaivas, kur tāpat pieklusa motors, pārejot uz maziem apgriezieniem..</quote>
            <bibl>Purs 2, 88.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mašīna strādāja pilniem apgriezieniem, un kompresori kauca.</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 76.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrieziens:1/2" n="2">
        <def>Pusaplis griešanās kustībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Var apgriezties [slidojumā] arī uz vienas slidas, ar otru mazliet atsperoties, pie tam balsta kājas slidu tad pavirza uz iekšpusi. Līdzīgi izdara apgriezienu, pārejot no atmuguriskā slidojuma slidojumā uz priekšu.</quote>
          <bibl>A Pētersons 1, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgriezt:2" sortKey="apgriezt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgriezt</orth>
        <pron>apgriêzt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-griežu, -griez, -griež, pag. -griezu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:2/1" n="1">
        <def>Griežot saīsināt, nolīdzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezt nagus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezt košumkrūmus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezt augļu kokiem zarus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Jāapgriež ir,» māte teica, izlaizdama pirkstus caur [Andra] taisnajiem matiem, kam gali bij balti, bet virsū jau metās zeltaini pelēki..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ratos bija iejūgti liela auguma trekni zirgi ar spīdīgu spalvu un īsi apgrieztām krēpēm un astēm.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas priekšā auga skaisti apgrieztu liepu rinda.</quote>
          <bibl>Kar 57, 10, 54.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:2/1/1" n="1">
          <def>Nogriezt (kam visapkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgriezt kartītēm malas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgriezt galdautam bārkstis.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:2/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nogriezt (daudz vai visu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgriezt dārzā visas rozes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgriezt:1" sortKey="apgriezt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgriezt</orth>
        <pron>apgriẽzt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-griežu, -griez, -griež, pag. -griezu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/1" n="1">
        <def>Apvirzīt (apkārt) pa pilnu apli, ap asi. <mentioned>imperf.</mentioned> griezt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezt riteni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sētā valda prieks. Puisis paķer meitu un ķircinādamies apgriež jautri riņķī.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 175.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upes līkumos laiva piedursies pie krasta, pašūposies, sazvalstīsies; ūdens to apgriezīs.. riņķī kā skaidiņu..</quote>
          <bibl>Laicens I, 424.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mare pieklupa pie durvīm.. divi reizes apgrieza atslēgu.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 123.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/1/1" n="1">
          <def>Griežot apkārt pa apli, apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns veikli pārlēca pār grāvi un apgrieza rīksti vairākas reizes ap galvu.</quote>
            <bibl>Brodele 14, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/2" n="2">
        <def>Pavērst pretējā virzienā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi uzbrauca augšā līdz tiltam.. Bet pret baznīcu laivu apgrieza, lai pa straumi atkal dotos lejup..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar ašu ķērienu Anta sagrābj brālīti pie pleciem, krietni sapurina, apgriež apkārt ar seju pret mājas pusi..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 440.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..izlecam no ratiem, apgriežam zirgu apkārt, sadodam tam krietni pa muguru, lai aulekšo atpakaļ.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 496.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/2/1" n="1">
          <def>Apvērst otrādi (ar augšpusi, virspusi uz leju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgriezt laivu uz mutes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgriezt krēslu ar kājām gaisā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pret pusdienu [pļāvēji] apgrieza un pairdināja [siena] spailes..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 210.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Traktora vilktie spožie un spēcīgie lemeši apgrieza rugājus apkārt. Viss plašais lauks izskatījās kā melnas, barojošas maizes riecieniem noklāts.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 185.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/2/2" n="2">
          <def>Apvērst (apģērbu, tā daļu) ar iekšpusi uz āru.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Policists apgrieza otrādi Andra kabatas, aptaustīja vīles.</quote>
            <bibl>Imermanis 2, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/2/3" n="3">
          <def>Pāršūt (apģērbu), liekot kreiso pusi uz āru.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgriezt mēteli uz otru pusi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmajā dienā Daukam deva izārdīt vecu vesti.. jo meistars ne tikvien kā šuva jaunus uzvalkus, bet arī apgrieza vecus..</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 162.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/2/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārmainīt pretējā virzienā, arī sagrozīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bebris: Visa mana dzīves kārtība ir apgriezta ačgārni. Agrākos laikos es vienmēr braucu visās svarīgākajās darīšanās, tagad uz kongresu atbrauca sieva!</quote>
            <bibl>Zālīte 2, 15.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zaļums: Tie gadi mums ir garām, kad likās, ka ar vienu mītiņu, ar vienu runu visa pasaule jau būs apgriezta otrādi.</quote>
            <bibl>Upīts XIV, 225.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vilks [pagasta ziņnesis]: Senāk bija krogus [krogs] aiz baznīcas, tagad baznīca aiz krogus. Mācītājs palicis krodzinieka ēnā. Apgriezta pasaule.</quote>
            <bibl>Paegle 2, 477.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/2/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izskaidrot pilnīgi citādi (piemēram, kāda teikto).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad resnais [liecinieks] ar dzelteniem matiem savos melos sapinas, tiesas priekšsēdētājs [buržuāziskajā tiesā] apgriež viņa vārdus otrādi un uzved to uz ceļa.</quote>
            <bibl>Brodele 13, 205.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Kam spēks, tam tiesa,» Grasis mēģināja atspēkot ar senu dzīves gudrību. «Apgriezīsim to teicienu otrādi un pierādīsim, ka spēks tam, kam taisnība,» Miķelis turējās pretim.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 213.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezt:1/3" n="3">
        <def>Pārmeklēt (parasti, radot nekārtību). Izvandīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[policists] norīkoja savus ļaudis uzsākt kratīšanu. Dažās minūtēs viss divās mazajās istabās tika apgriezts otrādi.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 2, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anna: Kur tie divi krekli, ko tu pašuvi? Visu kumodi apgriezu, bet nav. Kur tu viņus esi iegrūdusi?</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visas malas apgriezu, bet pazudušo gredzenu tomēr neatradu.</quote>
          <bibl>ME I, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgriezties:1" sortKey="apgriezties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgriezties</orth>
        <pron>apgriẽztiess</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-griežos, -griezies, -griežas, pag. -griezos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezties:1/1" n="1">
        <def>Pavērsties pretējā virzienā. Refl. → apgriezt [1] (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezties uz sāniem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc soļiem trīsdesmit Leinasars apgriezās un devās atpakaļ.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 377.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī.. Zarēnu vecene laikam bij ko sadzirdusi, pie pusgraudnieka kūtiņas apgriezās un čāpoja atpakaļ.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 218.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un «Gruzija» [kuģis], nevienam nemanot, jau ir apgriezušies un slīd atpakaļ uz Rīgu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 17, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezties:1/1/1" n="1">
          <def>Apvērsties otrādi, arī ačgārni.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No bērna dienām ieradusi peldēt, ūdenī sajutos viegla un droša. Apmetu vairākus plašus lokus, apgriezos uz muguras un ļāvu velgai matus.</quote>
            <bibl>Zv 59, 2, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gadījās [kalpam] pat tā aizrauties [ar domām par zemi], ka pīpīte izdzisa zobos vai apgriezās ar virsu uz leju.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 51.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..novilkumā attēls uz papīra no klišejas apgriežas otrādi..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 4, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pilnīgi pārmainīties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Klāvam šodien viss apgriezies otrādi. Saimnieks strādā laukā, - bet viņam, Purvainu kalpam Klāvam, arī reiz svētdiena..</quote>
            <bibl>Eferts-Klusais 1, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezties:1/2" n="2">
        <def>Apvirzīties (apkārt) pa pilnu apli, ap asi. Refl. → apgriezt [1] (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ritenis apgriezās trīs reizes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeme apgriežas ap savu asi 24 stundās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks, kādā Mēness apgriežas ap savu asi, ir vienāds ar laiku, kāda tas apriņķo Zemei apkārt..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 214, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..durvis lēni novirinājās, un atslēga ātri apgriezās.</quote>
          <bibl>Laicens II, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jūrnieks] lika kādreiz melderim apturēt dzirnavas, iekāpa spārnā kā kuģa mastā un tad lika laist vaļā, apgriezdamies vairākkārt gaisā kā mērkaķis..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 271.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgriezties:1/2/1" n="1">
          <def>Griežoties pa apli, apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..gads ir periods, kurā Zeme apgriežas ap Sauli..</quote>
            <bibl>Pad J 59, 177, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bieži būt, ierasties (kādā vietā, sabiedrībā u. tml.). Apgrozīties (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kādas reizes arī skolotājs Puķītis bij redzēts izlienam no Grīnu mājiņas. Visādi tur apgriezās, nezin no kurienes gadījušies.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 556.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ziņnesis [pagasta namā] varētu uzņemties [koka karošu] pārdošanu. Tur taču apgriezās visi pagasta saimnieki.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 354.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgriezts:1" sortKey="apgriezts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgriezts</orth>
        <pron>apgriẽzts</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apgriezti (2)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezts:1/1" n="1">
        <def>Divd.→ apgriezt (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezts:1/2" n="2">
        <def>Otrāds, pretējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezta kārtība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezta reakcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autors «glauda pret spalvu», slavinot patiesībā peļ. Izsmejošā intonācija slavinošiem vārdiem piešķir apgrieztu nozīmi.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezts:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>mat.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kam viena lieluma palielinājums saistīts ar otra pamazinājumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezta attiecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezta proporcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgriezti proporcionāli lielumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgriezums:1" sortKey="apgriezums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgriezums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apgriezt [2].</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgriezums:1/2" n="2">
        <def>Mala, kas izveidojas, ko apgriežot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas apgriezums var būt gluds un tīrs, krāsots, apzeltīts vai robots. Apgriezumu nokrāsošanu, parasti grāmatas vāka tonī, lieto kā grāmatas apdares līdzekli.</quote>
          <bibl>Poligr 443.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrs pataustīja.. biezā [matu] apgriezuma vīle pat aptaustot vien nelikās necik līdzena.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgropēt:1" sortKey="apgropēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgropēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgropēt:1/1" n="1">
        <def>Ēvelējot (ar īpašu ēveli vai mašīnu), izveidot (visapkārt) gropi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgropēt dēlīti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrozāms:1" sortKey="apgrozāms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrozāms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozāms:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apgrozīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozāms:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas piedalās aprites procesā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saimnieciskos līdzekļus mēdz iedalīt 3 grupās: 1) pamatlīdzekļi, 2) apgrozāmie līdzekļi, 3) atdalītie līdzekļi.</quote>
          <bibl>Andžāns 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No ekonomiskā viedokļa apgrozāmie līdzekļi ir darba priekšmeti. Tie līdzekļu riņķojumā tiek pilnīgi izlietoti.</quote>
          <bibl>Andžāns 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrozība:1" sortKey="apgrozība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrozība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Darba produktu apmaiņa ar naudas starpniecību, preču pārvēršana naudā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrozības process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrozības ātrums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kapitāla apgrozība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tirdzniecība sociālisma apstākļos ir preču apgrozības veids, ar kura starpniecību tiek realizēti plānveidīgi sakari starp sociālistiskajiem uzņēmumiem, starp pilsētu un laukiem, starp sociālistisko ražošanu un tautas patēriņu..</quote>
          <bibl>Pol ek 557.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Krauklīša grāmatvedība sniedz skaidru pārskatu par naudas un būvmateriālu apgrozību.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 162.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozība:1/2" n="2">
        <def>Funkcionēšana. Arī izmantošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrozībā parādījusies jauna pastmarka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Progresīvās literatūras vajāšana pastiprinājās pēc fašistiskā režīma nodibināšanās [Latvijā], kad no apgrozības izņemta vesela rinda 20. gadu izdevumu..</quote>
          <bibl>LLV V, 178.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādreiz par lielu sasniegumu uzskatīja milisekundi - sekundes tūkstošdaļu. Tad to izspieda no apgrozības mikrosekunde - sekundes miljondaļa.</quote>
          <bibl>Zv 66, 10, 19.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrozība:1/2/1" n="1">
          <def>Pilns cikls (transportlīdzekļu) kustībā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izkraušanas darbu mehanizācija saīsinās [stacijās] vagonu dīkstāvi un palielinās [vagonu] apgrozību.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 5, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrozījums:1" sortKey="apgrozījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrozījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozījums:1/1" n="1">
        <def>Naudas summas, līdzekļi, preces u. tml., kas atrodas apgrozībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Naudas apgrozījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņēmuma līdzekļu gada apgrozījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>PSRS mazumtirdzniecības preču apgrozījuma apjoms valsts un kooperatīvajā tirdzniecībā pilsētās un laukos.. 10 gados pieaugs 2,5 reizes..</quote>
          <bibl>Pol ek 568.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..palielinājies PSRS preču apgrozījums ar sociālistiskajām zemēm, ievērojami pieauguši tirdzniecības apgrozījumi ar vairākām Rietumeiropas zemēm..</quote>
          <bibl>Pol ek 572.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrozīt:1" sortKey="apgrozīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrozīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozīt:1/1" n="1">
        <def>Pagrozīt gan uz vienu, gan uz otru pusi, arī apkārt (parasti aplūkojot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrozīt rokās vēstuli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katru ābolu viņa apgrozīja un apskatīja, vai to nav iegrauzis tārps..</quote>
          <bibl>Kar 61, 4, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drusku nosūbējis divdesmitkapeiku gabals... Mamma apgrozīja to pirkstos, aplūkoja no abām pusēm, piebāza degunu gluži klāt.</quote>
          <bibl>Upīts 11. 636.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labu laiku viņa pūlas iemigt un vairākkārt apgroza spilvenu, lai drānas vēsums atveldzētu pietvīkušo vaigu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 8, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Panākt, ka atrodas apgrozībā (1) (parasti nauda).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri apgrozīt kapitālu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņēmums apgroza lielas summas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrozīties:1" sortKey="apgrozīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrozīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozīties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrasties apgrozībā (2) (par transportlīdzekļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maiņā šeit [stacijā] apgrozās ap 160 vilcienu un lokomotīvju.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 152, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu zemē uz visvairāk noslogotajām dzelzceļa līnijām ik dienas apgrozās vairāk nekā 150-200 pāru vilcienu.</quote>
          <bibl>Zin T 62, 8, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrasties apgrozībā (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tirdzniecības kapitāls apgrozās četras reizes gadā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrozīties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bieži būt, ierasties (kādā vietā, sabiedrībā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balts un vēlīgs kā ziedošs ķirsis viņš [Meirānu tēvs] apgrozījās ļaudīs..</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un tad Silvija Rauda sāka apgrozīties rakstnieku un žurnālistu aprindās. Piedalījās sanāksmēs, izbraukumos, atnesa uz redakcijām vienu otru nelielu informāciju.</quote>
          <bibl>Purs 1, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zvejnieku arteļa] statūtu tekstu.. izkāra tādās vietās, kur zvejnieki visbiežāk mēdza apgrozīties: valdes mājā, zivju žāvētavā, Zvejnieku savienības veikalā.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 492.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrozīties:1/3/1" n="1">
          <def>Pabūt, uzkavēties īsu laiku (par daudziem cilvēkiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vienā dienā šeit [kafejnīcā] apgrozās simtiem cilvēku.</quote>
            <bibl>Zv 58, 2, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrūtinājums:1" sortKey="apgrūtinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrūtinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrūtinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apgrūtināt. Tas, kas apgrūtina, sagādā neērtības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Elpošanas apgrūtinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt par apgrūtinājumu kādam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bērnam [slimojot ar smadzeņu trieku] ir kustību apgrūtinājums vai nu visos locekļos, ķermeņa vienas puses locekļos, vai arī atsevišķi rokā vai kājā.</quote>
          <bibl>Ves 63, 10, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgrūtināt:1" sortKey="apgrūtināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgrūtināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgrūtināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt neērtu, traucēt (norisi, darbību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [vējš] svilpa ausīs, kā ar vati bāza ciet muti, degunu un stipri apgrūtināja elpošanu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 7, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs ielas ārkārtīgi šaurā braucamā daļa ļoti apgrūtina transporta un gājēju kustību..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 30, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aitas bija ļoti bailīgas un nelaidās cilvēku tuvumā. Tas stipri apgrūtināja slimo aitu nošķiršanu no veselajām..</quote>
          <bibl>Purapuķe 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lieks šķidrums [organismā] apgrūtina sirds un nieru darbību..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 131.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgrūtināt:1/1/1" n="1">
          <def>Sagādāt neērtības, grūtības (cilvēkam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgrūtināt draugu ar lūgumiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgrūtināt biedru ar uzdevumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņam [meistaram] nebija jāapgrūtina sevi ar ierakstiem piezīmju grāmatiņā. Viņa smadzenes rūpīgi saglabāja visu..</quote>
            <bibl>Bērce 2, 34.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Vai tiešām, Pēter, tas tevi ļoti apgrūtinātu - noiet lejā, kantorī?»</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 197.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Ja tevi, Uldi, mana ziņkāre apgrūtina, tad piedod ..»</quote>
            <bibl>Grants 7, 177.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgruzdēt:1" sortKey="apgruzdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgruzdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -gruzd, pag. -gruzdēja (arī -gruzda, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgruzdēt:1/1" n="1">
        <def>Apdegt, daļēji pārogļoties (no visām pusēm, vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgruzdējis cepetis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kā uguns versmē mūžu dedzis velns Stāv akmens, apgruzdējis gluži melns.</quote>
          <bibl>Kar 59, 8, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..krāsnī iemestā [maizes] doniņa bija apgruzdusi, kļuvusi līdzīga oglei..</quote>
          <bibl>Bērn 56, 2, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaustu apgruzdušos matus, un tad man acu priekšā viss, sāk griezties kā karuselī.</quote>
          <bibl>Spāre 2, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kur sārts bij, vairs tik pelni, tiem apkārt zaru gali, apgruzdusi melni.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apguldināt:1" sortKey="apguldināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apguldināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apguldināt:1/1" n="1">
        <def>Apguldīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apguldināt slimnieku.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apguldināt:1/1/1" n="1">
          <def>Ļaut vai panākt, ka (lopi) ganībās ilgāku laiku guļ.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apguldināt govis.</quote>
            <bibl>ME pap I, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apguldīt:1" sortKey="apguldīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apguldīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apguldīt:1/1" n="1">
        <def>Novietot guļus. Nolikt gulēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apguldīt ievainoto.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte viņu [aizmigušo bērnu] viegli uzcēla, aiznesa vietiņā un apguldīja.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Martu [meiteni] apguldījusi, Anna nokāpa zemē, viņa vēl gribēja drusku pastaigāt pa mežmalu.</quote>
          <bibl>Upīts, 4, 697.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagalam nogurušu, sarkanām acīm, asaru svītrām strīpainu seju viņu aizvadīja uz guļamistabu un apguldīja. Viņa tūliņ aizmiga, dziļā, mierīgā miegā.</quote>
          <bibl>Upīts II, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Guna [Normundam]: Tik neaizej, ak, pagaidi, es tevi Ar skūpstiem apguldīšu un ar smiekliem Kā cīruļdziesmām rītos modināšu.</quote>
          <bibl>Aspazija 3. 386.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apguldīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apbedīt, apglabāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saranskā mums brāļu kapā Anna Lūse [komisāre] apguldīta.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgulēties:1" sortKey="apgulēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgulēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: apgulējies; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgulēties:1/1" n="1">
        <def>Apguļoties, guļot netīrā vietā, kļūt netīram (par dzīvniekiem). Nogulēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Ej tu, Banga,» viņš uzsauca.. ķēvei, «bet nu atkal apgulējusies! Tā mums tāda netīrīga,» viņš paskaidroja Ozolam. «Gulstas vien, kā pagadās.»</quote>
          <bibl>Sakse 7, 322.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgult:1" sortKey="apgult" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgult</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gulstu, -gulsti, -gulst, pag. -gūlu, arī -gulu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgult:1/1" n="1">
        <def>Saslimt tā, ka jāgulstas gultā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vispirms pārslimoja lielie ar gripu, tad sāka apgult bērni ar masalām un difterītu.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 557.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam bija divdesmit četri gadi, kad māte apgula slimības gultā, bet saimniekot atnāca bārene Olga..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgult:1/2" n="2">
        <def>Apgulties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«..mans zvērs ieradis man blakus gulēt, iešu tad labāk turpat rijā, kur abi varam apgult.» [Saka lāču dīdītājs.]</quote>
          <bibl>LTTP VII, 262.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgulties:1" sortKey="apgulties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgulties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gulstos, -gulsties, -gulstas, arī -guļos, -gulies, -guļas, pag. -gūlos, arī -gulos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgulties:1/1" n="1">
        <def>Nolikties gulēt, ieņemt guļus stāvokli, arī aizmigt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgulties uz dīvāna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgulties uz sāniem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecmāmiņa skubināja mūs ar Kati likties, gultā.. Kad bijām apgulušies, vecmāmiņa mums stāstīja teiku.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 197.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izģērbies ciemiņš apgūlās un tūliņ arī aizmiga.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 63, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es apgulstos - miega nav, un es nesaprotu, kāpēc.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vilki nekur nav izgājuši! Tie apgulušies. Purvsalas jaunaudzē!</quote>
          <bibl>Vanags 10, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļavas apkopušas ar miglu, vēji apgulušies, nepūš, ne vēsma.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 231.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgulties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tikt apbedītam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Un kapukalnā bērzi šalc: «Tavs vectēvs kādreiz apgūlās te balts.»</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 57.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgumzīt:1" sortKey="apgumzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgumzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgumzīt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sagumzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgumzīt drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgumzīta cepure.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgurdināt:1" sortKey="apgurdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgurdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgurdināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka apgurst. Nogurdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tā bij neizdeldējama un neapgurdināma suga, šie no dzimtām pilsētām izdzītie un izsūtītie krievu fabrikas strādnieki ar sevišķu prasmi pulcināt, pārliecināt, iekustināt, organizēt kopīgam pasākumam.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1018.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgurt:1" sortKey="apgurt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgurt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gurstu, -gursti, -gurst, pag. -guru; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgurt:1/1" n="1">
        <def>Sajust pagurumu, spēka trūkumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vecā Purklāvu Ieva gan mēģināja iet kājām aiz sava vīra zārka, bet pusceļā apgura, un viņu nosēdināja ratos.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 384.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acis apgurst, skatīties nemaz vairs netīkas... Vecā, gurdā galva skumji noliecas uz krūtīm.</quote>
          <bibl>Upīts II. 466.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažas bezdelīgas sāka apgurt un palika iepakaļus. Gaidīdamas arī iepriekšējās sāka lēnāk laisties. Bet tas it kā vēl vairāk nogurdināja. Viss bezdelīgu bars juta, ka atpūta nepieciešama.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 382.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāzeps [Naftalim]: Vai es nenesu [nastas] No laba prāta, kad bij jāpalīdz, Kad ejot apguri tu karstumā?</quote>
          <bibl>Rainis IX, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgurt:1/1/1" n="1">
          <def>Pazaudēt sparu, enerģiju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[priekšnieks] nekādi nav mācējis sadzīvot ar priekšgājēja savāktajiem šoferiem, - daļu no tiem viņš padzinis, bet pēc pāris mēnešiem apguris cīnīties.</quote>
            <bibl>Kar 60, 8, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgurt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atslābt, aprimt (par parādībām dabā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Beidzot, ap pusnakti, kad negaiss pavisam apgura.., viņa to [vīru] atrada liedaga smiltīs.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 73.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgurums:1" sortKey="apgurums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgurums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgurums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts -&gt; apgurt. Pagurums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa acīs un balsī bija manāms apgurums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apgūt:1" sortKey="apgūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apgūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-gūstu, -gūsti, -gūst, pag. -guvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apgūt:1/1" n="1">
        <def>Mācīties un paturēt atmiņā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koris apgūst jaunas dziesmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dāvids Bundža.. bez skolas, vienīgi tikai ar paša spēkiem apguvis plašas zināšanas, iemācījies labi, asprātīgi, kodīgi rakstīt.:</quote>
          <bibl>Upīts XII, 804.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzejnieks] daudz strādā un mācās, pašmācības ceļā apgūst vācu un franču valodu, lai oriģinālā varētu lasīt šo tautu rakstnieku darbus.</quote>
          <bibl>Kar 55, 12, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tanī [latviešu valodas stundā] bagātīgi bija izmantoti uzskates līdzekļi, kas palīdzēja skolēniem labāk izprast jauno vielu un to pamatos apgūt jau stundā.</quote>
          <bibl>PL Skola 61, 11, 43.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgūt:1/1/1" n="1">
          <def>Iemācīties un pilnībā pārzināt (profesiju, specialitāti u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgūt amatu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai atrisinātu kadru jautājumu, sūtīja cilvēkus kursos apgūt traktoristu.. ekskavatora mašīnistu un citas specialitātes.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 230, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[zēni] nolēmuši reizē ar vidusskolas izglītību apgūt arī atslēdznieka.. profesiju.</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 12, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgūt:1/1/2" n="2">
          <def>Mācoties, vingrinoties iegūt (māku, iemaņas). Iemācīties izmantot (paņēmienu, metodi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgūt atslēdznieka iemaņas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgūt aktiera meistarību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgūt dzejas tehniku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgūt progresīvas darba metodes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apgūt darba biedru pieredzi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Eiropieši ar papīra ražošanas māku iepazinās krusta karu laikā Arābijā. Pirmie to apguva spānieši.</quote>
            <bibl>Zv 58, 16, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[mākslīgās šķiedras] kombināta uzmanības centrā izvirzījies cehs, kura uzdevums - apgūt augstvērtīgās mākslīgās vilnas - nitrona - ražošanu.</quote>
            <bibl>Zv 59, 13, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apgūt:1/1/3" n="3">
          <def>Izpētīt un pārzināt (piemēram, plašu materiālu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz ar visām brālīgajām padomju tautām arī latvieši apguvuši Čehova bagātīgo literāro mantojumu - tikpat kā visi viņa darbi tulkojumā kļuvuši pieejami.. lasītājiem.</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 24, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Radošs gars būs brīvs savā daiļradē tikai tad, ja viņš pamatīgi apgūs dzīves materiālu, izpētīs [dzīves].. parādību būtību..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 19, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apgūt:1/2" n="2">
        <def>Sākt izmantot, ietvert savas darbības lokā (kādu teritoriju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgūt vecaines.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zivju nozveja pieaugs ...apgūstot jaunus zvejas rajonus Atlantijas okeānā.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apgūt:1/2/1" n="1">
          <def>Iemācīties ražot, arī iemācīties izmantot (piemēram, materiālus, ierīces).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu [ēku] celtniekiem izvirzīts uzdevums apgūt jaunos būvmateriālus.. un arī tiem piemērotas formas..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 50, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mītiņa dalībnieki.. nolēma.. šī gada otrajā pusgadā apgūt septiņas plūsmas līnijas un visu iekārtu, kas mehanizēs veļas mazgājamo mašīnu izgatavošanu jaunajā cehā..</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 119, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apguve:1" sortKey="apguve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apguve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apguve:1/1" n="1">
        <def>Process → apgūt (1). Apgūšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zināšanu apguve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svešvalodu apguve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iemaņu apguve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Specialitātes apguve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmrindnieku pieredzes apguve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu literārā mantojuma apguve nule sākusies, bet jau tagad liecina, cik krietnu kuplinājumu mūsu [padomju] literatūrai sniedz šo revolucionāro rakstnieku darbi.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs [radio literārās] pārraides veic lielu darbu cittautu literatūras vērtību apguvē..</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apguve:1/2" n="2">
        <def>Process → apgūt (2). Apgūšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunu iekārtu apguve.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apģērbs:1" sortKey="apģērbs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apģērbs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apģērbs:1/1" n="1">
        <def>Izstrādājums, arī izstrādājumu kopums, parasti virsdrēbes (piemēram, no auduma, kažokādas, ādas) ķermeņa aizsargāšanai no ārējās vides iedarbības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vasaras apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemas apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Silts apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plāns apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Formas apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darba apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ikdienas apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienkāršs apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elegants apģērbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnu apģērbi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gatavu apģērbu veikals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašūt apģērbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sakārtot apģērbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trešajā ceturksnī uzņēmums devis apmēram 10 tūkstoš uzvalku, mēteļu un kleitu skolas un pirmsskolas vecuma bērniem. Daļa šo apģērbu izrotāta mākslas izšuvumiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 212, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Starp kokiem parādījās meitene sanitāres apģērbā..</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nebija tāda kara tērpa, kas neslīdētu no viņas [snaiperes] stūrainajiem pleciem.. Kauju starplaikos viņa vienu otru apģērba gabalu pāršuva..</quote>
          <bibl>Grants 6, 300.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apģērbt:1" sortKey="apģērbt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apģērbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ģērbju, -ģērb, -ģērbj, pag. -ģērbu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apģērbt:1/1" n="1">
        <def>Ietērpt (kādu) drēbēs. Panākt, ka ietērpjas drēbēs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apģērbt bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apģērbt lelli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zīdainis jāapģērbj tā, lai neierobežotu viņa kustības un elpošanu.</quote>
          <bibl>Mājtur 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antiņš: Es jau apmazgāju [mirušo tēvu] un nācu pie jums lūgt, lai dodat man jaunu kreklu un jaunas drēbes, un arī jaunu paladziņu. Vajag apģērbt mūsu mīļo tētiņu..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 398.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad viņu [apcietināto] apģērba tāpat kā tos tur pagalmā..</quote>
          <bibl>A Upīts 18, 153.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apģērbt:1/1/1" n="1">
          <def>Uzvilkt (apģērbu, drēbes).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apģērbt virsvalku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apģērbt bērnam jaunu kleitu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visvaldis uzreiz ievēroja, ka viņa apģērbusi savu labāko tērpu.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[slaucēja] ātri novelk svētku drānas, apģērbj ērto darbdienas kārtu.</quote>
            <bibl>Zv 53, 19, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš.. priekšnamā apģērba mēteli, paņēma cepuri..</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 120.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..mežs apģērbis savu.. rudens uzvalku.</quote>
            <bibl>Upīts 6, 34.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apģērbt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apgādāt ar drēbēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvam jāapģērbj četri bērni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Rita guva pārliecību, ka cilvēka pienākums ir savus bērnus arī audzināt, nevis tikai uzturēt un apģērbt.</quote>
            <bibl>Meldere 1, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Parasti viņš [drēbnieks] ieradās mūsu mājās vasarā.. un šuva nedēļas divas vai trīs. Vispirms viņš apģērba saimniekus, tad puišus, beidzot sievietes un bērnus.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš II, 146.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apģērbties:1" sortKey="apģērbties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apģērbties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ģērbjos, -ģērbies, -ģērbjas, pag. -ģērbos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apģērbties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apģērbt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apģērbties svētku tērpā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Silti apģērbties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Palīdzēt apģērbties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klusēdami viņi garderobē saņēma mēteļus, apģērbās un izgāja uz ielas.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tev tikai cieši jāapģērbjas, laukā auksts.»</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 40, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Steidzīgi apģērbusies, Oglēna kundze pēdīgi parādījās durvīs melnos svārkos un vienkāršā, baltā mājas blūzē.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 395.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apģērbties:1/1/1" n="1">
          <def>Apgādāt sevi ar drēbēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi [spānieši] mocījās savos akmeņainajos vīndārzos un ap māju, mocīja savus ēzeļus un kazas un tomēr nekad nebija ne paēduši, ne apģērbušies.</quote>
            <bibl>Kurcijs 4, 140.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Ja tev būtu bijuši tādi apstākļi kā man, es varu apgalvot, ka tev bikšu nebūtu kājā. Es vēl šodien.. esmu apģērbusies, un arī bērniem ir katram sava lupata ap gurniem.»</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 306.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apģērbties:1/1/2" n="2">
          <def>Nēsāt, valkāt (noteikta veida, labuma u. tml.) apģērbu, arī izvēlēties sev apģērbu. Ģērbties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Prast gaumīgi apģērbties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš vienmēr eleganti apģērbies.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Trūcīgi apģērbies vīrs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Amālija rūpējās par to, lai viņas brūtgāns [līgavainis] pieklājīgi apģērbtos. Vaļīgo.. svārku vietā, kādus viņš bija visu mūžu valkājis, nu tam bija jāvelk mugurā šauri svārki.</quote>
            <bibl>Saulietis V, 50.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Laba piegrieztne.. palīdz skaisti apģērbties.</quote>
            <bibl>Rīgas B 57, 28, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apģist:1" sortKey="apģist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apģist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ģiedu, -ģied, -ģied, pag. -ģidu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apģist:1/1" n="1">
        <def>Apjaust, apjēgt, aptvert, saprast (parasti daļēji). Noskārst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Es varētu to cepuri panēsāt, kamēr brālis paaugsies.» Uldis, nu tikai apģizdams brāļa viltību, pieskrēja pie tēva un, asaras valdīdams, sauca: «Tas ievainotais zaldāts [kareivis] taču cepuri atdeva man!»</quote>
          <bibl>Branks 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kārlsonu māte tikai pirmo pusi [no sacītā] bij dzirdējusi. Atkliedza, kā paradusi, rupjā vīrieša balsī, nemaz neapģizdama pati, ka kliedz..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apģisties:1" sortKey="apģisties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apģisties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ģiedos, -ģiedies, -ģiedas, pag. -ģidos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apģisties:1/1" n="1">
        <def>Apģist.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš apģidās, ka velti uztraucies.</quote>
          <bibl>ME 1, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apiet:1" sortKey="apiet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apiet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-eju, -ej, -iet, pag. -gāju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ejot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Iet apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apiet ap pagalmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apiet apkārt galdam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apiet mājai apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es apeju vēl ap šķūni un savāktām siena gubām, kur tik daudz sviedru liets, un tad sēstos uz vezuma.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgājis nojumei apkārt, Strazds [vīrietis] meža pusē iekāpa nojumē iekšā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 222.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lauks ir tik plašs, ka brigadierim krietni jānostaigājas, kamēr apiet tam apkārt.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir cilvēki, no kuriem iedams neaiziesi.. Zemeslodei apiesi apkārt un kaut kur atkal un atkal satiksi tos.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 349.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Lēniem soļiem viņi apgāja apklusušo jūras ostas līci, ar vērīga saimnieka aci nopētīja sablīvējušos zvejas kuģus..</quote>
            <bibl>Līvs 1, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ejot izveidot (loku, apli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvs noliecas pie stirnas, vērīgi apskata pēdas, tad atiet tālāk no barotavas, kur sniegs mazāk izmīņāts, apiet loku un atgriezies īsi izstāsta pagājušās nakts baigā notikuma vēsturi.</quote>
            <bibl>Dripe 1. 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ejot nokļūt, pabūt (pie visiem vai daudziem, visā teritorijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dienā apiet visu pilsētu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Kamēr tu, garā diena, aizvilksies [uz tiesu], viņš [kaimiņš] jau visus būs apgājis, apvārdojis.»</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 304.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tiekot virzītam, sūtītam, dotam apkārt, nonākt (pie daudziem vai visiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saņemtā vēstule apgāja visu māju.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Kad.. glāze apgāja apkārt un atkal nonāca pie Frīdas, viņa to aizvien izdzēra ar neapslēptu tīksmi.</quote>
            <bibl>Rozītis 2. 213.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kādu nedēļu vēl pirms Jāņiem apgāja pa ezermalniekiem ziņa, ka no pirmdienas rīta jāsāk pļaut.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 162.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ejot (ar līkumu), nokļūt (kam) garām, (to) neskarot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apiet peļķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veikli viņi apgāja vairākus sētām iežogotus mīnu laukus..</quote>
          <bibl>Kar 45, 1/2, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Iešu taisni!» viņa nolēma. «Ka var zināt, varbūt purvs ir liels, un kad es to apiešu?»</quote>
          <bibl>Grīva 4, 131.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[gājējiem] nācās nogriezties sānis, lai apietu aizžogoto ostas teritoriju..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar savu aklumu Jānītis sen jau apradis, viņš ar spieķīti nekļūdīgi atrod ceļu, apiedams visas grambas un akmeņus, tipina sīkiem, steidzīgiem solīšiem.</quote>
          <bibl>Spāre, 2, 36.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.; parasti savienojumā ar «apkārt»</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apiet purvam ar līkumu apkārt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tik osmas spēja tai [vecajai taisnībai] vēl smalka liekas: Jau iztālēm jūt būdās dūmu smaku Un labprāt apiet tām ar loku apkārt.</quote>
            <bibl>Rainis 1, 134.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aplenkt. Nokļūt (pretinieka karaspēkam) aizmugurē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vāciem viņu plāns, apiet, sažņaugt un iznīcināt arī krievu otro, Šeidemaņa armiju.. neizdevās.</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 358.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Petrogradas strādnieku nodaļa, kas nesen ieradusies frontē, apgāja ienaidnieku no sāniem.</quote>
          <bibl>Jokūms 1, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrasties (ap ko, kam apkārt) - parasti par ceļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš apgāja, mājai visapkārt.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/5/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Tie [ceļi] vijas un, lokās.. cauri bērzājiem, apiet slīkšņas.. un, klusus ezerus..</quote>
            <bibl>Niedre 10, 270.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izdarīt ko aizmuguriski, kādam nezinot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visu rīta pusi priekšnieks jutās ļoti labi,.. un te pēkšņi parādījās jaunais meistars, kas, apejot darba vadītāju un inženieri, ar skarbu apsūdzību vērsās pie viņa.</quote>
          <bibl>Zv 54, 10, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es sapratu, ka pārspīlēju sava, stāvokļa bīstamību. Bet kaut kas apgāja manu, apziņu, ietika pret gribu smadzenēs un strādāja postošu darbu.</quote>
          <bibl>Ezeriņš I, 136.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apiet:1/6/1" n="1">
          <def>Noklusēt, ignorēt (kādu faktu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Meitenei šķita, ka viss, kas pamatoja viņas projektu, tika gluži vienkārši apiets vai noklusēts.</quote>
            <bibl>Bērce 3. 218.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apieties:1" sortKey="apieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ejos, -ejies, -ietas, pag. -gājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apieties:1/1" n="1">
        <def>Paust, parādīt savu attieksmi (parasti pret pakļautu cilvēku). Izturēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [direktora] prasme apieties ar ļaudīm, atrisināt vissarežģītākos kadru jautājumus - ir apbrīnojama.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Šiliņš ar viņiem apgājās kā ar vecu veciem draugiem, pārgāja uz «tu» un sita uz pleca.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 112.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apieties:1/1/1" n="1">
          <def>Izturēties (pret dzīvniekiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar mani [zaķi] gan cilvēki labi apgājās. Kā mazs zaķēns es apmaldījos un aizklīdu uz lauku. Tur divi cilvēki mani noķēra, pārnesa savās mājās, ēdināja mani mīkstiem salātiem.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 23.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ar suni vajag labi apieties un viņu saudzēt, īsts mednieks vispirms rūpējas par savu suni un tikai tad pats par sevi.</quote>
            <bibl>A Kalniņš 1, 268.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apieties:1/1/2" n="2">
          <def>Rīkoties (ar ierīcēm, materiāliem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tie [ieroči] jāizdala, jāiztīra, un gvardisti jāapmāca ar tiem apieties. Daži ir tādi, kas šauteni lāgā nav redzējuši.</quote>
            <bibl>Grīva 4, 68.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saudzīgi apejoties ar tehniku, rūpīgi kopjot to, visi.. šķēršļi ir pārvarami.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 8, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kā nu tāds cilvēks varot strādāt mežā, kas neprotot apieties ar uguni?</quote>
            <bibl>Ezera 2, 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apinājs:1" sortKey="apinājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apinājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apīnājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apinājs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vieta, kur aug apiņi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Novākt rogas apinājā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apinājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apiņu stīgas ar lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap koku apvijusies apināji.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apiņi:1" sortKey="apiņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apiņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. apinis, -ņa, arī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apīņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. apīnis, -ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apiņi:1/1" n="1">
        <def>Vijīgs lakstaugs, kura rogas lieto alus rūpniecībā un medicīnā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārza apiņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meža apiņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apiņu stīgas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķīt apiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apiņi.. ir daudzgadīgs tīteņaugs, kas arī Latvijas PSR bieži sastopams savvaļā..</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ap zemē saspraustām kārtiņām rotaļīgi vijās apīņi.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti labi dzīvžogam vai ēkas fasādes apzaļošanai var izmantot parastos apiņus..</quote>
          <bibl>Zv 57, 8, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apiņi:1/1/1" n="1">
          <def>Šī auga rogas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mājās saradās zirņi, cūkas šņukurs.. iesals un apiņi alus darīšanai.</quote>
            <bibl>Sakse 6, 119.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apirdināt:1" sortKey="apirdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apirdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apirdināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt irdenu, uzirdināt (parasti augsni ap ko, kam apkārt)</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apirdināt zemi ap ābelēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kukurūza.. labi aug kvadrātligzdās, kur to no visām pusēm var apirdināt.</quote>
          <bibl>PL Siev 62, 1, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apirt:1" sortKey="apirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-iru, -ir, -ir, pag. -īru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apirt:1/1" n="1">
        <def>Irot apbraukt (laivu ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apirt laivu ap akmeni.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apirt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apirt salai apkārt.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apirties:1" sortKey="apirties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apirties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-iros, -iries, -iras, pag. -īros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apirties:1/1" n="1">
        <def>Iroties apbraukt ar laivu (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apirties ap niedrāju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apirties apkārt salai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjāt:1" sortKey="apjāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jāju, -jāj, -jāj, pag. -jāju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jājot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Jāt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjāt ap tīrumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjāt apkārt purvam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jājot nokļūt, pabūt (vairākās vai visās, vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjāt visu saimniecību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šo pusi esmu apjājusi..</quote>
          <bibl>LTTP V, 396.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjauda:1" sortKey="apjauda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjauda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjauda:1/1" n="1">
        <def>Apjausma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jo ilgāk [Andrs] Vaineļos nodzīvoja, jo svešāks tur palika. Ne mazākā apjauda neradās, ka pašam arī kaut kas piederētu un ka nākotne tur kaut ko solītu.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 476.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjausma:1" sortKey="apjausma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjausma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjausma:1/1" n="1">
        <def>Aptuvens priekšstats.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai gabaliņu gājušam, Atālam atausa apjausma par īstenību, par lietu un notikumu esību..</quote>
          <bibl>Laicens 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakarā Pumpurs sameklēja spalvu, lai turpinātu «Lāčplēsi». Bet viņš neuzrakstīja ne rindu. Viņa domas bija smagas, bez apjausmas par rītdienu. Un tad ir grūti atrast vārdus, kas pasakāmi tautai.</quote>
          <bibl>Kar 64, 8, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Antiņa cīņa par Saulcerīti izraisa mums apjausmu un asociācijas par latviešu tautas cīņu par brīvību..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 202.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjaust:1" sortKey="apjaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jaušu, -jaut, -jauš, pag. -jautu, arī -jaužu, -jaud, -jauž, pag. -jaudu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjaust:1/1" n="1">
        <def>Gūt (parasti aptuvenu) priekšstatu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa nozīmi apjauta, viņam vēl dzīvam esot, arī tādi ļaudis, kam Raiņa augstā domu pasaule varbūt nebija pieejama.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, kad bija sasniegta [Zilā kalna] virsotne un atklājās plašais skats uz Burtnieku ezeru tālumā, tikai tad visi [ceļotāji] apjauta, ka Zilais kalns tomēr ir augsts.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ezera plašumu apjaust un izbaudīt vislieliskāk iespējams tādā reizē, kad cilvēks spiests tam apsoļot apkārt..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 112.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apjaust:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neskaidri uztvert (parasti ar redzi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Krēslā apjaust mājas siluetu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es dzirdu tikai viņa elpu. Pavisam neskaidri apjaušu sejas kontūras.</quote>
            <bibl>Brodele 17, 95.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjauta:1" sortKey="apjauta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjauta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjauta:1/1" n="1">
        <def>Apjausma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Īstenības apjauta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [ierēdņa] būtnē nebija ne smakas no jebkuras mākslas apjautas.</quote>
          <bibl>Laicens 2, 176.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjautāt:1" sortKey="apjautāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjautāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjautāt:1/1" n="1">
        <def>Mēģināt ko noskaidrot, jautājot (daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjautāt kaimiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aojautāt visu ciemu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjautāt klasi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjautāties:1" sortKey="apjautāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjautāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjautāties:1/1" n="1">
        <def>Jautājot izpaust interesi (par ko), izzināt, noskaidrot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjautāties par darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjautāties par brāļa veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsts nomazgā rokas lielā, baltā bļodā, noslauka un tad apjautājas mātei, kas kaišot mazajam puisim.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 113.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēteris sacīja labudienu un drošības pēc apjautājās, vai šis ir Laivu mājas.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 139.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kad viņš apjautājās vietējos filatēlistu veikalos, izrādījās, ka šo marku eksemplāri Rīgā nemaz nav dabūjami..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 246.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrs] zvana.. uz skolu un apjautājas pēc sievas.</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 411.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjēga:1" sortKey="apjēga" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjēga</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjēga:1/1" n="1">
        <def>Aptuvena jēga, aptuvena izpratne.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet ko kalējs lai teiktu šim labsirdīgajam vientiesim Grantsgalam, kam.. dzīves un apstākļu apjēga sniedzās tikai līdz paša lauku, ja daudz, tad līdz sava pagasta robežām?</quote>
          <bibl>Upīts X, 646.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš vairs negāja, viņš skrēja, sava nemiera trenkts, pilnīgi pazaudējis apjēgu, kur rīti, kur vakari.</quote>
          <bibl>Upīts X, 243.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjēgt:1" sortKey="apjēgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjēgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jēdzu, -jēdz, -jēdz, pag. -jēdzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjēgt:1/1" n="1">
        <def>Izprast, aptvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjēgt savu stāvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjēgt notiekošo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīta pusē kāds brāziens mani izsviež no šaurā kajītes dīvāna uz grīdas... pirmajā acumirklī neapjēdzu, kur īsti atrodos un kas notiek. Tikai tad, kad sataustu pie grīdas piestiprinātā krēsla kāju, es sāku aptvert, ka atrodos uz kuģa.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 133.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Un cik tad par jūsu [jūrnieku kluba] pakalpojumiem jāmaksā?» beidzot vaicā Islandes kuģa.. kapteinis. «Jāmaksā?» instruktors tikai pēc brīža apjēdz jautājuma būtību. «Nekas, protams.»</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izrādījās, ka man.. esot sievietēm neparasta spēja ātri apjēgt tehniskas lietas..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 267.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjomība:1" sortKey="apjomība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjomība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjomība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība -&gt; apjomīgs (1), šīs īpašības konkrēta izpausme. Apjomīgums (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Romāna apjomība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjomība:1/2" n="2">
        <def>Vispārināta īpašība → apjomīgs (2), šīs īpašības konkrēta izpausme. Apjomīgums (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kents [gleznotājs] uzsver formas apjomību..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar gaismēnām un kontūru līniju pastiprināšanu viņa [gleznotāja] cenšas sasniegt lielāku izteiksmību un tēla apjomību.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 3, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjomīgs:1" sortKey="apjomīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjomīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjomīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir liels apjoms (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[kopoto rakstu] izdevums ir visai apjomīgs, kopumā tas aptver ap 4000 lappušu.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 66, 6, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] strādājis.. laikrakstu redakcijās, rakstījis žurnāliem, radiopārraidēm. Pamazām sāka krāties arī apjomīgāku darbu lappuses.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 111, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjomīgs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kam ir apjoms (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjomīga skulptūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apjomīgu dekorāciju (būvētu koku, kolonnu) šāds [bezēnu] apgaismojums padara it kā plakanu.</quote>
          <bibl>Pad sk 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzos dabaszinātņu muzejos ir izstādīti neparasti veidojumi - apjomīgas ģeometriska tipa kompozīcijas vai lineāri melnbalti risinājumi.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 5, 24.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apjomīgs:1/2/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šāda īpašība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..tēlniecība ir apjomīga māksla.</quote>
            <bibl>Māksla 61, 2, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjomīgums:1" sortKey="apjomīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjomīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjomīgums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apjomīgs (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas apjomīgums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjomīgums:1/2" n="2">
        <def>Vispārināta īpašība -&gt; apjomīgs (2), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai panāktu dekorāciju apjomīguma ilūziju, uzgleznotās gaismas apspīdētās vietas papildus iegaismojam ar starmetējiem.</quote>
          <bibl>Pašd sk 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjoms:1" sortKey="apjoms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjoms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjoms:1/1" n="1">
        <def>Lielums, apmērs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liela apjoma dzelzsbetona panelis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sasniegt lielu apjomu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Valerijs] bija spēkavīrs: ja ne pārāk garš un diezgan kalsns, tad toties varenu krūšu apjomu, platiem pleciem un lieliski attīstītiem muskuļiem.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā no Gulbenes parkiem atrodas dīķis, kas apjoma ziņā atgādina nelielu ezeriņu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 211, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] atrod laiku un spēku, lai sarakstītu.. vairākus apjomos milzīgus.. sacerējumus.</quote>
          <bibl>Lit M 57, 48, 1.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apjoms:1/1/1" n="1">
          <def>Daudzums, kopums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kapitālo ieguldījumu apjoms.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rūpniecības produkcijas apjoma pieaugums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jāņa Ezeriņa atstātais literārais mantojums pēc apjoma nav nekāds lielais - tikai pieci stāstu un noveļu krājumi..</quote>
            <bibl>Kar 56, 4, III.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apjoms:1/1/2" n="2">
          <def>Plašums (saturam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zināšanu apjoms.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Daudz plašākā apjomā nekā kara dziesmās drosmes tikums atspoguļojas tajās dziesmās, kas tēlo cīņu pret sabiedrisko ienaidnieku.</quote>
            <bibl>J A Jansons 1, 34.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zaļkalna mākslas apjoms ir daudzpusīgs. Viņa domas skulpturālajā ģīmetnē ir saistījuši gan vienkāršo ļaužu tēli, gan lielas personības, kvēli revolūcijas cīnītāji.</quote>
            <bibl>Tēl M 56, 87.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjoms:1/2" n="2">
        <def>Īpašību kopums (priekšmetam), ko veido garums, platums un augstums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[bezēnu] apgaismojums ļoti noderīgs gleznoto, plakano dekorāciju izgaismošanai, kur priekšmetu apjoms ir uzgleznots..</quote>
          <bibl>Pašd sk 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjoņot:1" sortKey="apjoņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjoņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjoņot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Joņojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Joņot apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs apjoņoja apkārt laukam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns apjoņo ap māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Motociklists apjoņo laukumam apkārt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjoņot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti ātri ejot, skrienot, braucot, pabūt (vairākās vai visās vietās), apmeklēt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dažās dienās viņi divatā apjoņoja.. vai pusi pilsētas.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjozt:1" sortKey="apjozt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjozt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jožu, -joz, -jož, pag. -jozu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjozt:1/1" n="1">
        <def>Aplikt, apsiet (joslu, siksnu u. tml. ap vidu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ap vidu [senlatvietim] bija apjozta ar bronzu apkalta josta.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap vidu brālis man apjoza siksnu..</quote>
          <bibl>Branks 1, 36.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apjozt:1/1/1" n="1">
          <def>Apņemt (ar jostu, siksnu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[ģimnāzistiem] vidus jāapjož ar melni lakotu ādas jostu..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 32.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pagalmā ienāca sieviete garā, bāli zaļganā, ar auklu apjoztā mētelī, vīstokli padusē.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 115.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lidmašīnas apjož zemi ar sudrabotu ātruma jostu..</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 260.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ja visus PSRS sliežu ceļus izstieptu vienā līnijā, ar to varētu gandrīz trīs reizes apjozt visu zemeslodi.</quote>
            <bibl>Bērn 49, 8, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apjozt:1/1/2" n="2">
          <def>Apņemt, apsiet (ap ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Īsākos [autiņu] stūrus izņem [zīdainim] starp kājiņām, garākos apjož ap gurniem.</quote>
            <bibl>Mājtur 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apjozt:1/1/3" n="3">
          <def>Piestiprināt ar jostu (parasti ieroci).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apjozt zobenu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Acumirklī viss mūsu vads bija kaujas gatavībā. Strēlnieki steigā pārbaudīja šautenes, apjoza granātas.</quote>
            <bibl>Zv 58, 15, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apjozt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ierobežot, apņemt, ieskaut.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Eiropas vidū, kalnu grēdu apjozta, atrodas.. Čehoslovakija.</quote>
            <bibl>Zv 50, 6, 28.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmēru ziņā Rīga [17. gadsimtā] nebija visai plaša - to cieši apjoza mūri un vaļņi, kuriem apkārt vēl atradās plaša ūdens josla.</quote>
            <bibl>Zv 58, 2, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Baigos torņus [cietoksnī] apjoza bieza granīta sēta ar šaujamajām lūkām visapkārt.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjozt:2" sortKey="apjozt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjozt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jožu, -joz, -jož, pag. -jozu; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjozt:2/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri, strauji apskriet, apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns apjoza apkārt dārzam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trīsreiz viņš apjoza ap istabu.</quote>
          <bibl>ME I, 92.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjozt:2/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri, strauji skrienot, braucot pabūt (vairākās vai visās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..šovakar varētu jau apjozt [braucot ar velosipēdu] puspagasta.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjozties:1" sortKey="apjozties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjozties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jožos, -jozies, -jožas, pag. -jozos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjozties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apjozt [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uldis uzvilka mātes veco virsjaku, apjozās ar auklu, kājās uzāva tēva zābakus..</quote>
          <bibl>Branks, 1, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunavas apjozušās smalki izstrādātām ādas un sudraba jostām zelta apkalumos.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 416.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa šauro [cietuma] gaiteni un viņa šķērsejām staigāja revolveriem apjozušies sargi.</quote>
          <bibl>Upīts III, 458.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apjozties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apjozt sev (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvs melnā kažokā ar milzīgu apkakli, apjozies platu, pērlēm šūdinātu ādas jostu, nosēdās kamanu labajā pusē par braucēju.</quote>
            <bibl>Plūdonis 2, 424.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Trešais [bija] visā apkārtnē pazīstamais meža vīrs un zirgu zaglis Toms.. vīzēs, lūku striķi apjozies..</quote>
            <bibl>Upīts 8, 240.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vītols virs kažoka apjozies uradņika Sarķa zobenu.</quote>
            <bibl>Upīts V, 93.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjukt:1" sortKey="apjukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jūku, -jūc, -jūk, pag. -juku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjukt:1/1" n="1">
        <def>Zaudēt (pēkšņi, uz neilgu laiku) orientēšanās un noteiktas rīcības spējas. Apmulst, samulst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjukt no negaidīta jautājuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aojukt no daudzajiem iespaidiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ceplis galīgi apjuka un pats vairs nezināja, ko runā.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 212.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu tikai Nikolajs Nikolajevičs aptvēra, ka noticis trauksmes mēģinājums. «Būtu vismaz man pateikuši,» viņš visiem par lielu jautrību apjucis grozījās pa klāju.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis [ugunsgrēka laikā] skrien kā apjukuši, nezina, ko tvert, ko ķert.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 324.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apjukt:1/1/1" n="1">
          <def>Paust apmulsumu (par balsi, sejas izteiksmi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mācītājs pavisam pazaudēja pamatu zem kājām un rādīja muļķīgi apjukušu seju.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 280.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjukums:1" sortKey="apjukums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjukums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjukums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apjukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas acīs bija mulsums un apjukums.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi ļaudis kliedza un sauca [ka klētiņa deg], bet pirmā apjukumā nesaprata, ko iesākt.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 442.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņās desanta operācijas [Rīgu atbrīvojot] aizmugurē okupantos radīja apjukumu. Ienaidnieks nepaguva organizēt pretestību pilsētas centrā un steidzīgi bēga pāri Daugavai.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 145, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene uz ielas apjukumā sarosījās te uz vienu, te uz otru pusi.</quote>
          <bibl>Vilks 5, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjums:1" sortKey="apjums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjums:1/1" n="1">
        <def>Pārsegums jumta veidā (parasti automobiļiem, ratiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brezenta apjums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kučierim uz bukas mētelis balta misiņa pogām. Ratos ar nolaistu apjumu lielmāte..</quote>
          <bibl>Upīts 5, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjumt:1" sortKey="apjumt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjumt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-jumju, -jum, -jumj, pag. -jūmu, arī -jumu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjumt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt (ko) ar jumtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjumt ēku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjumt šķūni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjumt māju ar šīferi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Netālu no augļu dārza sētas piemalā maza būdiņa, apjumta ar biezu niedru klāju.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tieši pie pašas Jelgavas pilsētas robežas ieraudzīju otru jaunbūvi. Tā jau bija daļēji apjumta.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 108, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apjumt:1/2" n="2">
        <def>Izveidot (jumtu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Citreiz viņš [amatnieks] šur tur apjūma arī kādu salmu jumtu.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjūsma:1" sortKey="apjūsma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjūsma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjūsma:1/1" n="1">
        <def>Process, arī rezultāts → apjūsmot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šajā dzejā maz skaistas apjūsmas, tā patiešām ir spēcīga kā ass, raupjš lauznis.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 16, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa labprāt sauļojās meiteņu apjūsmā, stāstīja par sevi daudz un ar prieku.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 212.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apjūsmot:1" sortKey="apjūsmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apjūsmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apjūsmot:1/1" n="1">
        <def>Jūsmot (par ko), arī cildināt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apjūsmot dabu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjūsmot gleznu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apjūsmot teātra izrādi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klusi apjūsmot varoņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Petrarka rakstīja sonetus Laurai, viņš ne tikai apjūsmoja iemīļotās daiļumu, bet visnotaļ pauda humānisma ideju.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 43, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visvairāk [gleznotāja darbos] apjūsmoti Vidzemes vidienes pakalni un noras gan rudens zelta rotā, gan baltajā ziemas villainē.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rita Gruntē [braucot automašīnā] atkal iegrima domās, un pavasara ainavas,.. aizslīdēja garām neapjūsmotas.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaime:1" sortKey="apkaime" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaime</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -mju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaime:1/1" n="1">
        <def>Apkārtējā teritorija. Apkārtne.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolas apkaime.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētas apkaime.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visā apkaimē pazīstams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunatnes rakstnieks Valdis sava stāsta varoņiem liek visus gadalaikus pavadīt Staburaga apkaimē.</quote>
          <bibl>Zv 58. 2, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man no pirmā acumirkļa iepatikās viņas laipnā, smaidīga lauku saimnieces seja un Cesvaines apkaimes mīkstā izruna.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No plašākas apkaimes uz Lubānas ieplaku.. tek vairākas upes.</quote>
          <bibl>Veģet 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaisīt:1" sortKey="apkaisīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaisīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaisīt:1/1" n="1">
        <def>Kaisot (ko virsū, pāri), apklāt. Apbārstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaisīt gaļu ar sāli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tauku traipus [tīrot papīru] apkaisa ar sausu krītu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 30, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ataugā] staipekņu klani savijušies sprogaini, zaķakāpostu lāmas glezniem, baltiem ziediņiem apkaisītas.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaitināt:1" sortKey="apkaitināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaitināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaitināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt dusmīgu. Aizkaitināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaitināt kaimiņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savus rakstus viņš [dzejnieks] arvien labo un pārlabo līdz pēdējam iespiešanas brīdim, apkaitinādams korektores, burtličus un mašīnmeistarus.</quote>
          <bibl>Brutāne 4, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkakle:1" sortKey="apkakle" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkakle</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkakle:1/1" n="1">
        <def>Augšējā, kaklu aptverošā (apģērba) daļa (ko parasti piešuj pie apģērba kakla izgriezuma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kostīma apkakle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atlocīt apkakli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzcelt kažoka apkakli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizpogāt kreklu līdz apkaklei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegs aizbira aiz apkakles un sāka pie kakla kust..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 2, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar spēcīgu roku Brīviņu saimnieks sagrāba meistaru aiz apkakles.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 250.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš ar kreiso [roku] nolieca kažoka melnās karakula apkakles stūri..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagriezušies pret vēju, mēteļu apkakles uzsitusi, raugāmies garām slīdošajā ainavā.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 9, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaklīte:1" sortKey="apkaklīte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaklīte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaklīte:1/1" n="1">
        <def>Dem. → apkakle</def>
        <sense id="llvv_2024_1/apkaklīte:1/1/1" n="1">
          <def>Šaura, neliela apkakle, kas piešūta, piepogāta pie (vīriešu krekla vai sieviešu tērpa) kakla izgriezuma.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mežģīņu apkaklīte.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iestīvināt krekla apkaklīti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplikt apkaklīti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Žilbinoši baltā krekla apkaklīte cieši piegūla pie viņa kakla.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 94, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nēsāju skolas formu ar balto apkaklīti.</quote>
            <bibl>Cīņa 64, 106, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pogas, lentes, apkaklītes - sīkumi, kas tik ļoti grezno tērpu.</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 6, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkala:1" sortKey="apkala" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkala</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkala:1/1" n="1">
        <def>Apkalums (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vārti izzarotām dzelzs apkalām..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 311.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalpe:1" sortKey="apkalpe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalpe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -pju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpe:1/1" n="1">
        <def>Cilvēku grupa, kas apkalpo ierīci, mašīnu, iekaltu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Traktora apkalpe.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visa ekskavatora apkalpe - 17 cilvēku.</quote>
          <bibl>Zv 52, 15, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap Anku sapulcējās visa kombaina apkalpe un spieda viņas roku.</quote>
          <bibl>Grīva 3, 55.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalpe:1/1/1" n="1">
          <def>Karavīru grupa, kas apkalpo ieroci.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lielgabala apkalpe.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mīnmetēja apkalpe.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Komjauniešu rotas flangā pēkšņi apstājās šaut kāda patšautene. Pamazām atžirdzis, Līcis aizlīda līdz ierakumam un atrada patšautenes apkalpi kritušu.</quote>
            <bibl>Grīva 4, 193.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..neitrālajā joslā atradās sabojāts ienaidnieka tanks, taču apkalpe to neatstāja un visu laiku.. apšaudīja mūsu pozīcijas.</quote>
            <bibl>Grīva 8, 67.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalpe:1/1/2" n="2">
          <def>Darbinieki, kas apkalpo transportlīdzekli.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vilciena apkalpe.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lidmašīnas apkalpe.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmo darba uzvaru jaunajā gadā guvuši Baltijas republiku zvejnieki... kuģu apkalpes ziņoja par mēneša uzdevuma izpildi pirms termiņa.</quote>
            <bibl>Cīņa 63, 23, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpe:1/2" n="2">
        <def>Apkope.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc katra brauciena šoferis mašīnu nodod speciālai brigādei, kas izdara mazo tehnisko apkalpi.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 8, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Traktors gāja bez mitas.. Puiši laiku taupīja ik uz soļa. Pat apkalpes, kas parasti paņem stundu, saīsināja.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 98, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpe:1/3" n="3">
        <def>Darbība → apkalpot (1). Apkalpošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpes rajons.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalpot:1" sortKey="apkalpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpot:1/1" n="1">
        <def>Izdarīt (kādam) dažādus pakalpojumus (ko pasniedzot, atnesot, aiznesot u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpot pasažierus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpot viesus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpot slimnieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa vēroja Oļģertu, kas iztapīgi apkalpoja savu Alisi, pasniegdams tai no viena vai otra ēdiena.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa paņēma no gultiņas Martas mētelīti un iekāra skapī. «..tu viņu par daudz apkalpo,» Andrs teica.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 170.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šis kustīgais cilvēks veikli un labi apkalpo pircējus, labprāt izrāda visu, kas atrodas [veikala] plauktos.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 42, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalpot:1/1/1" n="1">
          <def>Pasniegt (apmeklētājiem) ēdienus un dzērienus (ēdnīcā, restorānā u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ēdnīcā Roberts izraudzījās sev vienu no tiem galdiņiem, kurus apkalpoja Lonija. Viņai kaut kā darbs veicās ātrāk nekā citām. Nekad nebija ilgi jāgaida, kamēr Lonija atnesīs ēdienu.</quote>
            <bibl>Vilks 1, 145.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalpot:1/1/2" n="2">
          <def>Apgādāt (par veikaliem, darbnīcām, uzņēmumiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[sadzīves] pakalpojumu darbnīcas apkalpo darbaļaudis.</quote>
            <bibl>Cīņa 54, 1, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mazsalaciešus apkalpo ne vien valsts un kooperatīvie veikali; četrus tirdzniecības punktus ierīkojuši arī apkaimes kolhozi.</quote>
            <bibl>Zv 53, 19, 15.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Otrā rītā pēc ieiešanas Liverpūles ostā uz kuģa ieradās pārstāvis no tās angļu firmas, kas apkalpo mūsu kuģi.</quote>
            <bibl>Grīva III, 30.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpot:1/2" n="2">
        <def>Vadīt un uzturēt darba kārtībā (mašīnas, ierīces).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpot ekskavatoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpot ložmetēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpoju divas stelles, tad trīs un beidzot četras. Šodien es jau pilnīgi varētu strādāt ar sešām stellēm.. [Stāsta audēja.]</quote>
          <bibl>Vilks 1, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raimam [kapteiņa palīgam] vajadzēja.. apkalpot stūri un telegrāfu..</quote>
          <bibl>Talcis 7, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rāciju apkalpoja.. Jaunzems.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 267.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalpot:1/2/1" n="1">
          <def>Veikt pienākumus, kas saistīti ar transportlīdzekļu kustību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..katru [šaursliežu] vilcienu apkalpo tikai četri dzelzceļnieki: mašīnists ar palīgu un divi konduktori.</quote>
            <bibl>Zv 58, 14, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Latvijas flotiles sastāvā, kas izbrauc uz Atlantiju, ir divas kuģu vienības, ko apkalpo zvejas arteļa biedri.</quote>
            <bibl>Zv 59, 10, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalpotājs:1" sortKey="apkalpotājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalpotājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apkalpotāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpotājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas (iestādē vai uzņēmumā) tīra un uzpoš telpas. Apkopējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolas apkalpotāja, uzkopjot telpas, ierauga savu čemodānu..</quote>
          <bibl>Mūsu g 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pat mūsu [viesnīcas] numura apkalpotāju neredzam, tikai, kad atgriežamies, viss ir uzposts un nokopts.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 73, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalpotājs:1/1/1" n="1">
          <def>Cilvēks, kas apkalpo (1).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reiz, šķūnītim jumtu jumjot, vectēvu aizsūtīja par jumiķa apkalpotāju, kas sataisa šķeistiņas [tievas kārtis]..</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 76.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpotājs:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas (ēdnīcā, restorānā, kafejnīcā u. tml.) apkalpo viesus, oficiants.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pie mana galdiņa [ēdnīcā] tūliņ pienāca jauna meitene - viesu apkalpotāja.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 8, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..divas apkalpotājas sniega baltos priekšautos.. mums pasniedza desiņas, baltmaizi un alu.</quote>
          <bibl>Zv 56, 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vasarīgām kurpēm klaudzot, [dārza kafejnīcā] skraidīja apkalpotājas ar kefīra un zeltera pudelēm.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalpoties:1" sortKey="apkalpoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalpoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalpoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apkalpot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalpojieties paši!</quote>
          <bibl>ME pap 1, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalst:1" sortKey="apkalst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kalst, pag. -kalta; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalst:1/1" n="1">
        <def>Sakalst (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaltusi maize.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [vīri] kļuva jautrāki un vienbrīd sāka jokoties tīri kā zēni - nez kur dabūjuši dažas apkaltušas reņģes, apmētāja viens otru.</quote>
          <bibl>Purs 2, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akotam sāka slāpt. Rīkles galā un uz mēles viņš samanīja sāļi rūgtenu garšu, lūpas bija apkaltušas un sūrstēja.</quote>
          <bibl>Lēmanis 14, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte [tēvam pārnākot] metās pie cepeškrāsns raudzīt, vai ēdiens vēl silts un vai nav pārāk apkaltis.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 42.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkalst:1/1/1" n="1">
          <def>Apžūt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Āboliņš jau labi apkaltis.</quote>
            <bibl>ME I, 93.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un tad, kad siens apkalta, tas brīnišķīgi smaržoja.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 124.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..šā rīta pļāvums jau bija apkaltis. Viņš pagrāba sauju un pavīstīja. Neaizmirstuļu zilie ziedi smaržoja savītuši.</quote>
            <bibl>Lēmanis 4, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalst:1/2" n="2">
        <def>Nokalst (par daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visi kārkli apkaltuši.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalt:1" sortKey="apkalt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kaļu, -kal, -kaļ, pag. -kalu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalt:1/1" n="1">
        <def>Kājot apklāt (visapkārt vai vietumis ar metālu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkalt ratus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzelzīm apkalti vārti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar naglām apkalti zābaki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar bronzu apkalta josta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sulainis atvēra] ar biezu dzelzi apkaltās ozola durvis.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 53, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vecis] izstūma istabas vidū ar dzelzs stīpām apkaltu lādīti.</quote>
          <bibl>Kar 57, 9, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[akas] vindas kārtsgalā šūpojās ozola spainis, pat dzelzs stīpām apkalts.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 334.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slieces apkaļ ar.. nerūsošā tērauda lenti.</quote>
          <bibl>Zin T 69, 11, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalt:1/2" n="2">
        <def>Piestiprināt pakavu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saimnieks aizveda veco zirgu pie kalēja, apkala un palaida mežā.</quote>
          <bibl>LTP 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaltēt:1" sortKey="apkaltēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaltēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaltēt:1/1" n="1">
        <def>Sakaltēt (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaltēt maizi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaltēt sieru.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkaltēt:1/1/1" n="1">
          <def>Apžāvēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkaltēt sienu..</quote>
            <bibl>ME pap I, 89.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkalums:1" sortKey="apkalums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkalums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apkalt (1). Arī metāla kārta, ar ko kas ir apkalts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pajūga apkalumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieroči ar apkalumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Guļamā istabā kaktā stāv vecmodīga lāde.. izrobotiem dzelzs apkalumiem.</quote>
          <bibl>Upīts II, 417.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunavas apjozušās smalki izstrādātām ādas un sudraba jostām zelta apkalumos.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 416.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labajā mutes kaktā Tenim allaž gara jo gara dzeltenīga kaula pīpe ar sudraba apkalumiem.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalums:1/2" n="2">
        <def>Metāla detaļa, kas paredzēta kāda priekšmeta apkulšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pielikt vārtiem apkalumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mehāniskā darbnīca stājās pie apkalumu un citu metāla daļu ražošanas..</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 79.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkalums:1/3" n="3">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apkalt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par zirga apkalumu kalējs noņēma [paņēma] lielu naudu.</quote>
          <bibl>ME I, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaļķojums:1" sortKey="apkaļķojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaļķojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaļķojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apkaļķoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plaušu apkaļķojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arheoloģijas institūta restaurācijas darbnīcās tagad rūpīgi atjauno antīkās dievietes skaistumu, ko pārklājusi tūkstošgadīga apkaļķojuma kārtiņa..</quote>
          <bibl>Māksla 64, 1, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaļķot:1" sortKey="apkaļķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaļķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaļķot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar kaļķu kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaļķot ābeles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaļķoties:1" sortKey="apkaļķoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaļķoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaļķoties:1/1" n="1">
        <def>Tikt pārklātam vai apņemtam ar kaļķu kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaļķojušies plaušu dziedzeri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkampiens:1" sortKey="apkampiens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkampiens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkampiens:1/1" n="1">
        <def>Vienreizēja, paveikta darbība → apkampt. Apskāviens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spēcīgs apkampiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pleci vēl juta Volodjas drebošo roku krampjaino apkampienu.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 11, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkampiens:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skavas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ieslēgt kādu savos apkampienos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uģis nepaguva pat lāgā attapties, kad jau atradās krustmātes apkampienos... «Nenožņaudz, Ann, to puiku!» tēvocis nāca Uģim talkā.</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Migla lēnām raisījās no zemes apkampieniem, kāpa arvien augstāk, kļuva arvien plānāka, līdz beidzot pārvērtās dzidrā dūmakā un izgaisa vējiem līdzi.</quote>
            <bibl>Imermanis 2, 90.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkampt:1" sortKey="apkampt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkampt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kampju, -kamp, -kampj, pag. -kampu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkampt:1/1" n="1">
        <def>Aptvert rokām (paužot maigumu, sirsnību, mīlestību). Apskaut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte apkampj bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draugi apkampa viens otru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas pirmā man metas pretim un apkampj māte..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekā gribējās gavilēt un ikvienu cilvēku apkampt kā tuvāko draugu.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un cilvēki [siena pļavā] novēro viens otru no tālienes, un saule un debess tos apkampj ar savām vasaras rokām.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 65.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkampt:1/1/1" n="1">
          <def>Cieši satvert. Sakampt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[vīrietis] ar kreiso roku pieturēja galvu apkamptu un atsukāja viļņojošos matu galus uz augšu.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kaķis kaut ko, nagiem apkampis, turēja ciet.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 193.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkampties:1" sortKey="apkampties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkampties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kampjos, -kampies, -kampjas, pag. -kampos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkampties:1/1" n="1">
        <def>Apkampt vienam otru. Apskauties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēteris ar Ilzi.. stāv ilgi apkampušies, bet tad Pēteris nobučo mātei abas rokas, izraujas, ātri aizsteidzas..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visiem viņš [atbrīvotais cietumnieks] spieda roku, ar visiem apkampās un sabučojās..</quote>
          <bibl>Lācis VI, 450.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvīs stāv Kalējs, mans labākais draugs... mēs apkampjamies, un pa mūsu vaigiem rit pa asarai.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 316.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkapāt:1" sortKey="apkapāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkapāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkapāt:1/1" n="1">
        <def>Kapājot atdalīt (no visām vai vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atraktās saknes apcērt, ar svīrēm [svirām] atrauj no zemes un apkapā ar cirvi mazākās blakus saknītes.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man bij arī tāds mazs cirvītis. Ar to es varēju apkapāt eglēm sausos zarus gar apakšu.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 353.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Edvarts: Guste - klēts galā tiem ošiem, apkapā viņiem mizu! Visapkārt.</quote>
          <bibl>Blaumanis V, 153.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkapāt:1/1/1" n="1">
          <def>Kapājot sabojāt vai iebojāt (visapkārt vai vietumis).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kļavas zirgu apgrauztas un cirvjiem apkapātas.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 195.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vējš.. šņākdams brāzās pāri pauguram un bezspēka dusmās plosīja bezlapainos, šķembu un ložu apkapātos alkšņu krūmus..</quote>
            <bibl>Kar 45, 1/2, 118.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sejas visiem sarkanas, asā sniega apkapātas.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 571.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkapāt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nopļaut, appļaut ar īsiem izkapts cirtieniem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēdējo griezienu [ar izkapti] pustukšā izliecis un dažas nesasniegtās smilgas apkapājis, [pļāvējs] pašapzinīgi paskatījās atpakaļ.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 202.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apkapāt rudziem.. malas.</quote>
            <bibl>ME pap 1, 89.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaplēt:1" sortKey="apkaplēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaplēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaplēt:1/1" n="1">
        <def>Kaplējot uzirdināt (augsni ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaplēt cukurbietes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaplēt kāpostus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kukurūzas] laukus vairākkārtīgi ecēja, rindstarpas kultivēja, un augus apkaplēja.</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 1, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkāre:1" sortKey="apkāre" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkāre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkāre:1/1" n="1">
        <def>Iegarens, pārvietojams koka līstīšu ietvars bišu šūnām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Katrā apkārē bija viena šūna..</quote>
          <bibl>Biškop 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stropā pēc vajadzības var ievietot vai izņemt atsevišķas apkāres (rāmīšus).</quote>
          <bibl>Eglītis 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkarināt:1" sortKey="apkarināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkarināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkarināt:1/1" n="1">
        <def>Apkārt (ko no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarināt eglīti ar rotājumiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkarinātiem:1" sortKey="apkarinātiem" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkarinātiem</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkarinātiem:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apkarināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vērību [karnevālā] guva.. «Prieks», kas, apkarinājies viskomiskākajām fizionomijām.. sasmīdināja citus vai līdz asarām.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarināties visādiem bimbuļiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkarot:1" sortKey="apkarot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkarot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkarot:1/1" n="1">
        <def>Ar aktīvu, mērķtiecīgu rīcību iznīcināt (augus, dzīvniekus), ierobežot (augu, dzīvnieku) izplatību, attīstību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarot lauksaimniecības kaitēkļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarot grauzējus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti efektīvi [kolhozā] apkaro arī āboliņa ziedu smecernieku.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 101, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarot daudzgadīgās nezāles un tās izskaust no tīrumiem ir daudz grūtāk nekā cīnīties pret viengadīgām nezālēm.</quote>
          <bibl>Bot 2, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svarīgi ir apkarot kaitīgās un mazvērtīgās zivis.</quote>
          <bibl>Spuris 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkarot:1/1/1" n="1">
          <def>Iznīcināt, ierobežot (slimības).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Hlorofils labvēlīgi ietekmē vielmaiņu un kopā ar dzelzi un varu sekmē asins sastāvdaļu atjaunošanu organismā, apkarojot mazasinību.</quote>
            <bibl>Skulme 3, 40.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ievadot šīs [antibiotiskās] vielas slimu cilvēku organismā, ārsti ar ļoti labiem rezultātiem apkaroja dažādas slimības.</quote>
            <bibl>Zv 51, 10, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkarot:1/2" n="2">
        <def>Vērsties, cīnīties (pret ko skaužamu, nevēlamu sabiedrībā, uzskatos, paražās u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarot spekulāciju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarot žūpību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz šim nepilngadīgo noziedzības apkaroja galvenokārt izmeklēšanas un tiesu orgāni..</quote>
          <bibl>Pad J 58, 247, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarojot dekadenci, marksistiskā kritika tai pašā laikā iesakņoja reālisma, vēsturiskā materiālisma principus..</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņiem [jaunlatviešiem] pats svarīgākais bija apkarot, apgāzt «patiesības», kādas gadsimtiem ilgi latviešiem sludinājuši vācu feodālie kungi..</quote>
          <bibl>Niedre 9, 47.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkarot:1/2/1" n="1">
          <def>Aktīvi vērsties (pret nevēlamiem vai naidīgiem cilvēkiem, cilvēku grupām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkarot spekulantus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārpīt:1" sortKey="apkārpīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārpīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārpīt:1/1" n="1">
        <def>Kārpot (ko virsū, pāri), apsegt, apraust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns apkārpījis puķu dobi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vistas dārzā citus stādiņus izkārpījušas, citus zemēm apkārpījušas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkarsēt:1" sortKey="apkarsēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkarsēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkarsēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sakarsēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarsēt ūdeni.</quote>
          <bibl>ME pap I, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkarsēt seju saulē.</quote>
          <bibl>ME pap I, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkarst:1" sortKey="apkarst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkarst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-karstu, -karsti, -karst, pag. -karsu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkarst:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sakarst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens jau apkarsis.</quote>
          <bibl>ME pap I, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārstīt:1" sortKey="apkārstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārstīt:1/1" n="1">
        <def>Apkarināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirģelis apkārstīts ar misiņa sprādzēm.</quote>
          <bibl>ME I, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkāršot:1" sortKey="apkāršot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkāršot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkāršot:1/1" n="1">
        <def>Nožogot (no visām pusēm) ar kārtīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja vēl ganības apkāršotas un ir krūmi, zem kuriem lietus laikā pastāt,.. kas tad [lopu ganam] kaiš?</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 6, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkāršot:1/2" n="2">
        <def>Pārklāt ar kārtīm (parasti spāres).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spāres bij saceltas, viņi sacirta aplokā elkšņu [alkšņu] maikstis un apkāršoja tās.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 631.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs savu riju jau apkāršojām, tikai vēl jāapjumj.</quote>
          <bibl>ME 1, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārt:1" sortKey="apkārt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārt</orth>
        <pron>apkãrt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-karu, -kar, -kar, pag. -kāru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:1/1" n="1">
        <def>Sakārt (ko visapkārt). Piekarot (ko), apklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt sienas ar gleznām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viesistabā spoži dega zibošām kristāla prizmiņām apkārta lampa..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārt:3" sortKey="apkārt" n="3" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārt</orth>
        <pron>apkā̀rt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar akuz.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:3/1" n="1">
        <def>Norāda uz to, kas atrodas lokveidā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt kalnu liepas auga.</quote>
          <bibl>ME I, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:3/2" n="2">
        <def>Norāda uz to, kur kas virzās lokveidā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kungi jāja raudādami Apkārt manu linu lauku..</quote>
          <bibl>DV 1245.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārt:2" sortKey="apkārt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārt</orth>
        <pron>apkā̀rt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/1" n="1">
        <def>Visās pusēs. Uz visām pusēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Upes līmenis bija tik rāms, tik līdzens. Un apkārt valdīja tāds dziļš klusums, kā tas mēdz būt tikai siena laikā.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt satumsa. Saulei priekšā bija aizvilcies mākonis.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt - līdz apvārsnim un droši vien arī aiz apvāršņa - vairs neredz nekā cita kā stepi.</quote>
          <bibl>Kroma 3, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/2" n="2">
        <def>No vienas vietas uz otru (dažkārt kustībā veidojot it kā apli). No viena pie otra.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klejot apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valodas klīst apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jānītis uz sava īstā velosipēda.. braukāja pa dzīvokli apkārt un apkārt, sākot no rakstāmgalda, garām grāmatu plauktam, klavierēm, cauri priekšnamam, virtuvei.. un atkal no gala.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 3, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi bija darba meklētāji Latgales vīri, kuri staigāja apkārt un klaušināja, vai kādam nevajag strādnieku.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 199.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kam ir labāk - vējam, kas skraida apkārt, vai kalnam, kas stāv uz vietas?</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ivars skatās atvērtā mācību grāmatā, un viņa domas, nepiesaistīdamās lasītajam, klaiņo apkārt.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 234, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/2/1" n="1">
          <def>Citam pēc cita, visiem pēc kārtas (sniegt, dot u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Troksnis Lieni padarīja drošu, un, vīnu apkārt dodama, viņa nenolaida acu..</quote>
            <bibl>Blaumanis 2, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi mieloja Jāņa bērnus, laizdami zara kannu apkārt - no rokas rokā.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 210.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bērni sasēdās zemē ap bļodiņu un pēc kārtas laida karoti apkārt, katrs savu reizi iestrēbdams.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/2/2" n="2">
          <def>Uz visām pusēm, uz visiem pēc kārtas (skatīties).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Prātnieks sāka tagad lūkoties apkārt, vai neieraudzīs Teni..</quote>
            <bibl>Kaudzītes la, 170.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš skatījās apkārt un redzēja visu acis uz sevi vērstas..</quote>
            <bibl>Blaumanis 2, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Deidars pavērās apkārt. Istabā pie loga uz krusteniskām kājām balstījās galds, pie sienas gulta..</quote>
            <bibl>Birze 4, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/3" n="3">
        <def>Uz pretējo pusi, pretējā virzienā (apgriezt, apvērst u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar ašu ķērienu Anta sagrābj brālīti pie pleciem, krietni sapurina, apgriež apkārt ar seju pret mājas pusi..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 440.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..izlecam no ratiem, apgriežam zirgu apkārt, sadodam tam krietni pa muguru, lai aulekšo atpakaļ.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 496.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Suns pacēla galvu, atskatījās, tad apsviedās apkārt un devās atpakaļ.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/3/1" n="1">
          <def>Otrādi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Met apkārt zaļo trauku, Tu reibis, ko tu dzer?</quote>
            <bibl>Rainis I, 189.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Didžum pieliekot savu plato muguru pie vezuma, tas apsviedās apkārt.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 56, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..atdursta velēnu gar malām, pašauj dzelzs šķipeli [lāpstu] apakšā, atgriež no zemes un paveļ apkārt kā plāceni, ar zaļo mauriņu uz leju.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/4" n="4">
        <def>Lokveidā, no visām pusēm (piemēram, atrasties, Ietvert).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt stāvošie puiši skubināja šūpotāju dzīt [šūpoles] vēl augstāk..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viss bij tāds strīpains un raibs: ikkatrai lietai bij apkārt varavīksne.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 107.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>priev. nozīmē ar dat.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apkārt Ābolam stāvēja viņa vada karavīri. Tie gaidīja viņa tālākos rīkojumus, pavēles.</quote>
            <bibl>Bērce 4, 51.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līze bij nosēdusies uz gultas malas un čubinājās apkārt meitenei.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 57.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmēru ziņā Rīga [17. gs.] nebija visai plaša - to cieši apjoza mūri un vaļņi, kuriem apkārt vēl atradās plaša ūdens josla.</quote>
            <bibl>Zv 58, 2, 20.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/4/2" n="2">
          <def>No ārpuses (apņemt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un, kad gaļu apžāvē, apkārt iznāk tīri jauka kamariņa [ādiņa].</quote>
            <bibl>Zv 58, 2, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/5" n="5">
        <def>Lokveidā (apvirzīties pilnīgi vai daļēji).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni skrēja ap māju apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte apgāja apkārt, aplūkodama savu darbu.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 135.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/5/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>priev. nozīmē ar dat.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apbraukt apkārt zemeslodei.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lietpratīgi apsvērdams, [puisis] apgāja apkārt akmenim..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 105.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māra gāja pa priekšu, līkumodama apkārt akačiem.</quote>
            <bibl>Kar 57, 2, 71.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..priecājos par Antras paradumu netipināt apkārt kājceliņā izskalotajām bedrēm, bet lēkt pāri.</quote>
            <bibl>Vācietis 1, 45.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Labs gājējs varēja apiet salai apkārt no saules lēkta līdz rietam, pārāk nesteidzoties.</quote>
            <bibl>Lācis 10, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..steidzos tūlīt uz kalnu, uz smēdi, ar mīļu apņēmumos ķerties krusttēvam Klāvam apkārt un sacīt: «Mīļo, labo krusttēv! ..»</quote>
            <bibl>Plūdonis 3, 57.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/5/2" n="2">
          <def>Ar līkumu (doties).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[Trīne] devās steigšus taisni no kapiem pa dziļo sniegu lejā uz dīķi. Tikai labu laiku vēlāk nāca citi ciemnieki apkārt pa ceļu..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 34.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunavas gribēja saīsināt ceļu un, lai nebūtu jāiet apkārt.. pārlēca pār sētu.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 328.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārt:2/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pagājis (par laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nu jau būs nedēļa apkārt, kā lietus ne pilītes..</quote>
          <bibl>Brodele 14, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..stundai vajadzēja būt jau apkārt.</quote>
          <bibl>Grīziņš 1, 68.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtceļš:1" sortKey="apkārtceļš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtceļš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtceļš:1/1" n="1">
        <def>Ceļš, kas ir garāks par kādu citu ceļu, kurš ved uz to pašu vietu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iet pa apkārtceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pionieris] aizveda sarkanarmiešus pa slepeniem apkārtceļiem uz ienaidnieka ieņemto ciemu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 11, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet negribu es laipot, Jo laime patiesa pa apkārtceļiem nenāk.</quote>
          <bibl>Pad J 55, 48, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārtceļš:1/1/1" n="1">
          <def>Apbraucamais ceļš.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šosejas remonta dēļ jābrauc pa apkārtceļu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtējais:1" sortKey="apkārtējais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtējais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtējais:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas tuvākajā apkārtnē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtējie meži.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtējie iedzīvotāji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtējā vide.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svētdienu pēcpusdienās bieži atnāk no apkārtējām mājām vīri Avotos ciemā.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..naktīs no pilsētiņas pa apkārtējiem ceļiem izgāja bruņotas patruļas.</quote>
          <bibl>Branks 1, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iela bija tukša, un viņas vientuļo soļu troksnis baigi atbalsojās apkārtējos mūros.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 379.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtējais:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tas, kas atrodas apkārtnē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtējais viņu ļoti ietekmē.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārtējais:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēki, kas atrodas apkārt vai tuvumā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkārtējie klausījās runātājā ar uzmanību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krišs ļoti interesējās par putniem. Viņš tos novēroja, gredzenoja un centās ievilināt savā dārziņā, ko visi apkārtējie dēvēja par «Putnu dārzu»..</quote>
            <bibl>K Grigulis 2, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Abas [meitenes] apstājās, apdvesdamas apkārtējos ar smaržu mākoni.</quote>
            <bibl>Liesma 58, 3, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kareivji uztrūkās augšā un pateica apkārtējiem, lai tūlīt brauc uz māju pusi.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 49.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārties:1" sortKey="apkārties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-karos, -karies, -karas, pag. -kāros</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārties:1/1" n="1">
        <def>Refl.→ apkārt [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārties ar saiņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..liela tirgus sieva, nesamiem apkārusies, nākdama šurp, gāza apkārt visu, kas vien nebija smagāks par viņu pašu.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz zemes gulošie [zirņu] stublāji nokaltuši un sapuvuši, bet galotnes apkārušās smagām pakšu krellēm.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 64.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>niev.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārāk daudz, arī negaumīgi izgreznoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkārties ar krellēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ja tu kādā dienā atnāksi mājās, apkārusies ar visādām krāšņām rotām, man būs ļoti bēdīga sirds ...</quote>
            <bibl>Meldere 1, 165.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtmērs:1" sortKey="apkārtmērs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtmērs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtmērs:1/1" n="1">
        <def>Robežas garums (ģeometriskai figūrai). Perimetrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzstūra apkātmērs.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkārtmērs:1/1/1" n="1">
          <def>Izmērs apkārt kādam ķermenim.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Priedes apkārtmērs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Celma apkārtmērs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dūmeņa apkārtmērs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Varenā koka [ozola] stumbra augstums līdz zariem ir 3 metri, apkārtmērs 9 metri, bet plašā vainaga platums 30 metri.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 222, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pieciem vīriem jāsadodas rokās, lai apņemtu tā [ozola] milzīgo stumbru, kam apkārtmērs 7,5 metri.</quote>
            <bibl>Zv 58, 20, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtne:1" sortKey="apkārtne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtne:1/1" n="1">
        <def>Vieta, teritorija, kas atrodas (kam) apkārt, (kā) tuvumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētas apkārtne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpnīcas apkārtne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sanatorijas apkārtne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tuvākā apkārtne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iepazīties ar apkārtni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Novērot apkārtni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pavasarī] būs redzams viss Roguļu apkārtnes skaistums: gleznā upe ievāju krastos, lielie ķiršu un ābeļu dārzi visapkārt.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 1, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visa apkārtne bija izmainījusies: saceltas jaunas mājas, iztaisnoti straujie ceļa līkumi..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 308.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu klīst skatiens pa visu apkārtni, kur milzīgais plašums saskaras ar padebešiem.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēja mainīt ķermeņa krāsu un pieskaņot to apkārtnei palīdz šiem dzīvniekiem izsargāties no ienaidnieka uzbrukumiem.</quote>
          <bibl>Sloka 1, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtraksts:1" sortKey="apkārtraksts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtraksts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtraksts:1/1" n="1">
        <def>Administratīvs raksts (paziņojums, pavēle), kas attiecas uz vairākām vai daudzām iestādēm vai personām, kuras ar šo rakstu iepazīstina pēc kārtas vai piesūtot norakstus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Steidzams apkārtraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parakstīties par apkārtraksta saņemšanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No mājas uz māju iet ziņnesis ar apkārtrakstu. Tanī teikts: «Kolhoznieku iniciatoru grupa sasauc visu kolhoznieku kopsapulci.»</quote>
          <bibl>Jansons 2, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[komandieris] piesēdās pie galda un ieraudzīja uz tā pulka štāba apkārtrakstu par karavīru izvirzīšanu apbalvošanai.</quote>
          <bibl>Grants 5, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skolas pionieri un jaunie naturālisti saņēma no Dabas muzeja apkārtrakstu par fenoloģisku novērojumu reģistrēšanu skolas apkārtnē.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtstaigulis:1" sortKey="apkārtstaigulis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtstaigulis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apkārtstaigule</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtstaigulis:1/1" n="1">
        <def>Klaidonis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vecs amatnieks - apkārtstaigulis - piedāvājis krogā kādam puspuisim brandvīnu [degvīnu]..</quote>
          <bibl>LTTP VII, 925.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkārtstāvošais:1" sortKey="apkārtstāvošais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkārtstāvošais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtstāvošais:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas stāv (kam) apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtstāvošais ļaužu pūlis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un apkārtstāvošie cilvēki neviļus virzās tālāk nost..</quote>
          <bibl>Upīts 18. 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkārtstāvošais:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē; dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tie, kas stāv apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Kur tad tavu puiku svešs rājis?» kāds no apkārtstāvošajiem ievaicājās Matvejam.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 3, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkasas:1" sortKey="apkasas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkasas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkasas:1/1" n="1">
        <def>Siens vai salmi, kas nokrituši zemē, apgrābjot siena vai salmu kaudzi, vezumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad siena vezums ir sasiets, tad vezumu apkasa, un apkasas samet.. uz vezuma.</quote>
          <bibl>ME pap I, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkasīt:1" sortKey="apkasīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkasīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkasīt:1/1" n="1">
        <def>Kasot, skrāpējot ko nost, notīrīt (no ārpuses vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkasīt maizei apakšu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 90.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkasīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>apv.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apgrābt visapkārt (siena vai salmu kaudzi, vezumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkasīt gubas, siena kaudzi.</quote>
            <bibl>ME pap 1, 90.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaunēties:1" sortKey="apkaunēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaunēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -as, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaunēties:1/1" n="1">
        <def>Izjust kaunu. Nokaunēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaunēties par savu rīcību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš ļoti apkaunējās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkauniesi, tautas meita, īsus kreklus pašuvusi, īsus kreklus pašuvusi, Slaiki mani bāleliņi.</quote>
          <bibl>LD 25448, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaunināt:1" sortKey="apkaunināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaunināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaunināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka (kāds) izjūt kaunu. Nokaunināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaunināt meli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vajadzēja aprāt, apkaunināt nedarbjus.</quote>
          <bibl>ME 1, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaunojošs:1" sortKey="apkaunojošs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaunojošs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apkaunojoši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaunojošs:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apkaunot.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaunojošs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas dara kaunu, apkauno. Tāds, par ko jākaunas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaunojoša izturēšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaunojošs darbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaunojošs kompromiss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilnis aprāva [valodu] un iekoda lūpā. Balss bij noskanējusi apkaunojoši gļēvi.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 505.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..feodālo attiecību centrālais, saskares punkts ir.. zemnieku necilvēciskā izkalpināšana un apkaunojošā pazemošana..</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaunojums:1" sortKey="apkaunojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaunojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaunojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apkaunot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jācieš apkaunojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karsts apkaunojuma vilnis Laiķi svieda kā bezdibenī.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 397.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par savu vieglprātīgo rīcību Imantam beigās nākas ciest un piedzīvot publisku apkaunojumu.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 67, 5, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaunot:1" sortKey="apkaunot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaunot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaunot:1/1" n="1">
        <def>Nodarīt kaunu, negodu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raits jutās apkaunots un pazemots.</quote>
          <bibl>Paegle 4, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais Čakāns [kalps] čukstēja: «Cilvēks, cilvēks! Spēra mani, apkaunoja. Nu pats [muižnieks] guļ putekļos un mēslos ..»</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkausēt:1" sortKey="apkausēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkausēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkausēt:1/1" n="1">
        <def>Sildot, karsējot panākt, ka izkūst, nokūst (no virspuses vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saule apkausējusi ledus gabalus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaustīt:1" sortKey="apkaustīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaustīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaustīt:1/1" n="1">
        <def>Apkalt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs nav apkaustīts, pa akmeņiem grūti. Ar kreiso pakaļkāju pieklibo.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaustīju kumeliņu Tēraudiņa pakaviem..</quote>
          <bibl>LD 13 828.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkaut:1" sortKey="apkaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kauju, -kauj, -kauj, pag. -kāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkaut:1/1" n="1">
        <def>Nokaut (daudzus vai visus dzīvniekus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkaut vistas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vāciešiem neesot vairs nekādu rezervju. Viņiem trūkstot maizes un gaļas, apkaujot pēdējos zirgus. [Pirmā pasaules kara laikā.]</quote>
          <bibl>Rihters 1, 308.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkaut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nogalināt (daudzus vai visus cilvēkus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Beidzot kara kungs teicis: «Es viņus [slepkavas] apkaušu visus!»</quote>
            <bibl>LTTP V, 49.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkauties:1" sortKey="apkauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk., -kaujamies, pag. -kāvāmies; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkauties:1/1" n="1">
        <def>Nonāvēt citam citu (par daudziem cilvēkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Kaut šis nu būtu pēdējais kautiņš. Kāds tur gan prāts - iet [karā] un apkauties simtiem un tūkstošiem ..» [Saka māte.]</quote>
          <bibl>Lēmanis 9, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkautrēties:1" sortKey="apkautrēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkautrēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkautrēties:1/1" n="1">
        <def>Pēkšņi kļūt kautrīgam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēģināja dziedāt, bet pats apkautrējās un gandrīz satrūkās no savas balss..</quote>
          <bibl>Laicens 1, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklaiņot:1" sortKey="apklaiņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklaiņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklaiņot:1/1" n="1">
        <def>Klaiņojot nokļūt, pabūt (vairākās vietās). Apklejot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklaiņot visu pasauli.</quote>
          <bibl>ME pap I, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklājs:1" sortKey="apklājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklājs:1/1" n="1">
        <def>Pārklājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noņemt apklāju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrietis] apgūlās siena ķirpā, apklājam uzmezdams zirga segu.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa stāvēja garā galda šajā galā,.. abām rokām bārkstainajā apklāja sparīgi atspiedusies..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 719.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklāt:1" sortKey="apklāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klāju, -klāj, -klāj, pag. -klāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklāt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt, apsegt. Pārsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklāt gultu ar segu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa uzposa istabu un nelielo galdu apklāja ar baltu galdautu.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz galdiņa stāvēja apklāts maizes klaips..</quote>
          <bibl>Branks 1, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liene tās [tēva rokas] satvēra.. karstiem skūpstiem apklādama.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nupat pabeidza apklāt ielu ar jaunu asfalta segu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 95, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklāt:1/2" n="2">
        <def>Novietojoties vai atrodoties (kam) virsū, nosegt, pārklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lēni krīt mīkstas pārslas, apklādamas Vecpilsētas bruģi, mūrus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vasarās tīteņi apklāja ēkas dienvidu pusi.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 217.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklāties:1" sortKey="apklāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klājos, -klājies, -klājas, pag. -klājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apklāt (1). Tikt apklātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bruģis apklājas ar sniegu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakara atbraucēji sagulās uz grīdas, apklādamies ar mēteļiem.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tieši maijā, kad dabā visur jau pamodusies jauna dzīvība, smaržo puķes, koki apklājas lapām un raisa ziedu pumpurus..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis V, 261.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklausīties:1" sortKey="apklausīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklausīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklausīties:1/1" n="1">
        <def>Pajautāt (vairākiem, vairākās vietās). Paklausīties, ko saka citi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklausīties par tirgus cenām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daži [zvejnieki] aizgāja pie ostas priekšnieka apklausīties par tuvākajās dienās gaidāmo laiku..</quote>
          <bibl>Grants 7, 183.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šad un tad [saimnieks] aizstaigāja pie kaimiņa palasīties [avīzes] vai arī apklausīties, kas notiek.</quote>
          <bibl>Laicens II, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklausīties:1/2" n="2">
        <def>Savienojumos «nevar ne apklausīties», «nevar vien apklausīties»: atklausīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un vēršu un jēru, un sivēnu - vesela bezgalība [tirgū]; apklausīties vien nevarēja: mauro, blēj, kviec, brēc, zviedz un spiedz.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu jau te katru vakaru skan [sarunas], ka nevar vien apklausīties.</quote>
          <bibl>Upīts II, 52.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklaušināt:1" sortKey="apklaušināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklaušināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklaušināt:1/1" n="1">
        <def>Apjautāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visi liecinieki jau apklaušināti.</quote>
          <bibl>ME pap I, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklaušināties:1" sortKey="apklaušināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklaušināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklaušināties:1/1" n="1">
        <def>Apjautāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un jāapklaušinās, vai nevar apmesties kur citur.</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklejot:1" sortKey="apklejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklejot:1/1" n="1">
        <def>Klejojot pabūt (vairākās vietās). Apklaiņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklejot visu pasauli.</quote>
          <bibl>ME pap I, 92.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklibot:1" sortKey="apklibot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklibot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklibot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Klibojot apiet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš apkliboja ap dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apklibot kam apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 92.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklibot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Klibojot apstaigāt (vairākas vietas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Invalīds apklibojis visu pilsētiņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkluburot:1" sortKey="apkluburot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkluburot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkluburot:1/1" n="1">
        <def>Apklumburot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkluburot ap koku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklumburot:1" sortKey="apklumburot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklumburot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklumburot:1/1" n="1">
        <def>Neveiklā, grīļīgā gaitā apiet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklumburot dīķim apkārt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklunkurot:1" sortKey="apklunkurot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklunkurot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklunkurot:1/1" n="1">
        <def>Apklumburot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklunkurot ap akmeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklusināt:1" sortKey="apklusināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklusināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka (kāds) apklust. Pārtraukt (kādu), neļaujot turpināt runāt, dziedāt u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklusināt trokšņotājus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apklusināt suni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš sāka stāstīt par mežu, par vakariem mājās, par laipno saimnieci.. Atkal Aija viņu apklusināja! «Guli tagad. Izstāstīsi rītu. Man nāk miegs.»</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 400.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauneklis ar žestiem apklusināja biedru pusvārdā.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņa aplausu un ovāciju vētra apklusināja runātājus.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/1/1" n="1">
          <def>Nomierināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Māte apklusināja raudošo bērnu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nogalināt (cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet tad [Resnais] lēnām izvelk melnu revolveri un pakrata muižkungam. «Un tagad - muti ciet! Neviena vārda - jeb [vai] es tevi apklusināšu uz visiem laikiem.»</quote>
            <bibl>Upīts V, 75.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Riters: Mana lode viņu apklusināja.</quote>
            <bibl>Aspazija VI, 131.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/2" n="2">
        <def>Izslēgt, apturēt (mašīnu, ierīci), kas rada skaņas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apklusināt automobiļa motoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apklusināt skaļruni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lieciet apklusināt šo briesmīgo [tvaikoņa] sirēnu! Tāda gaudošana bendē nervus!</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 29, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Bankins ar spēcīgu grūdienu apklusināja ērģeles, baznīcā iestājās kapa klusums..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 268.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/2/1" n="1">
          <def>Iznīcinot, sagraujot panākt, ka pārstāj darboties (ugunspunkts, šaujamierocis u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apklusināt ienaidnieka bateriju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gvardes cīnītāju grupa saņēma uzdevumu apklusināt ienaidnieka dzotu..</quote>
            <bibl>Bērn 47, 2, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rotas komandieris vecākais leitnants Plonišs saprot, ka pauguros netiks, iekams nebūs apklusināti ienaidnieka ložmetēji.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/2/2" n="2">
          <def>Panākt, ka vairs neturpinās (darbība, norise, kas rada skaņas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aoklusināt aplausus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..arteļa priekšsēdētājs.. centās apklusināt divu kolhoznieku strīdu.</quote>
            <bibl>Niedre 13, 115.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nākamajā mirklī [skolas] zvans apklusināja soļu dipoņu..</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 398.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/2/3" n="3">
          <def>Panākt (ar savu rīcību, nostāju), ka tālāk neizplatās (runas, valodas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..tā [jauniete] caur [ar] savu vienaldzību apklusināja ļaužu valodas.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/3" n="3">
        <def>Apspiest, apslāpēt sevī (jūtas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lauma nekā nesacīja. Tikai krūtīs kaut kas viegli, viegli aiztrīsēja, bet viņa saņēma visus spēkus un apklusināja pēkšņo jūtu smeldzi.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 551.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bebris: Sirds nemieru gribēju apklusināt.</quote>
          <bibl>Zālīte 2, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apklusināt:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apremdināt (izsalkumu, slāpes).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Cibiņam bija tā ap dūšu, it kā kad tam vajadzētu visu, kas lādē no ēdamā atradās, aprīt, lai apklusinātu savu izsalkumu.</quote>
            <bibl>Poruks 3, 305.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apklust:1" sortKey="apklust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apklust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-klustu, -klusti, -klust, pag. -klusu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/1" n="1">
        <def>Pārstāt runāt, dziedāt, smieties u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runātāji apklust.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvocis apklust pusvārdā, bet no skatiena, ko viņš uzmet man, es jau noprotu - negrib manā klātbūtnē izteikties līdz galam.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Olga padzied, padzied un atkal apklust.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Juris iesākumā gāja, skaļi svilpodams, bet brālis viņu apsauca: «Netrokšņo!» Juris apklusa.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aiz muguras kāds smējās jautrus bērna smieklus, uz brīdi apklusa un tad smējās atkal.</quote>
          <bibl>Vilks 1, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abi [zvejnieki] aizsmēķēja. Pirmo dūmu ievilkusi, sirdīgi izklepojās un apklusa.</quote>
          <bibl>Līvs 1, 66.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/1/1" n="1">
          <def>Pārstāt radīt skaņas (par dzīvniekiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dzeguze apklust.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Putni apklusuši.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apklusa beidzot.. suņi. Kokiem ārā šņācot un lokoties, māja iegrima murgainā naktsmiegā.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Suns draudzīgi noņurdēja un apklusa.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 369.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..zostēviņš uzreiz iegādzinājās, bet tūliņ arī apklusa.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārstāt radīt skaņas (par mūzikas instrumentiem, aparātiem, mašīnām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Orķestris apklust.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ložmetējs apklusa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieva spēlēja ilgi. Kad beidzot vijole apklusa, Toms.. devās mājās.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nosvelpj rūpnīcas svilpe, un motori cits pēc cita apklust. Iestājas neticams klusums..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 141.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērija apklusa... neatskanēja neviens šāviens.</quote>
          <bibl>Grants 5, 167.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad apklust iela, vieglāk ieklausīties mājas valodā.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 194.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/2/1" n="1">
          <def>Izbeigties (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apklust čala.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apklust mūzika.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apklust āmura sitieni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pamazām apklusa aplausi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..naktī apklust trokšņi..</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 195.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apklusa kombaina vienmērīgā dūkoņa..</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 104.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Barba: Ļaužu balsis apklusušas, Gatiņš viens stabulē..</quote>
            <bibl>Rainis VIII, 469.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nakts bija silta un klusa. Pat putnu dziesmas Gaujmalā bija apklusušas.</quote>
            <bibl>K Grigulis 2, 57.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/2/2" n="2">
          <def>Norimt (par parādībām dabā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vētra apklust.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pret vakaru tas [vējš] saka piegurt, un, kad saule.. nogrima aiz apvāršņa, zemes vējš spēji apklusa..</quote>
            <bibl>Grants 4, 105.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārstāt izplatīties (par runām, slavu, baumām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pilsētas metalurgu slava aizskanējusi tālu un, kamēr viļņos šī jūra, tā arī neapklusīs.</quote>
          <bibl>Zv 57, 21, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu jau vairākus gadus neapklust sarunas un jūsmošana par mūsu basketbolistu sasniegumiem.</quote>
          <bibl>Zv 59, 11, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tenkas klīda un apklusa, kad jauns notikums satrauca kraupēniešu prātus.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 131.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izbeigties vai ļoti samazināties (par ekonomiskām parādībām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tirdzniecība bija apklususi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tikai kuģniecība uz Ņevas bija apklususi. Platā straume, pārklājusies ar pirmo ledu, gulēja..</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 333.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apklust:1/3/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Norimt, pārstāt izpausties (par psihiskām vai fizioloģiskām norisēm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Meklēju cilvēkus, no kuriem gan nekādas pamācības negaidīju, bet kuru sabiedrībā manas pretrunas kaut uz brīdi apklusa.</quote>
            <bibl>Kurcijs 2, 223.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Indriķis gulēja, baidīdamies pakustēties un pamodināt apklusušo sāpi..</quote>
            <bibl>Spāre 1, 125.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc pārciestām masalām var uzliesmot kāds apklusis vai vispār vēl nepamanīts tuberkulozes process.</quote>
            <bibl>Ves 64, 5, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkļaut:1" sortKey="apkļaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkļaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kļauju, -kļauj, -kļauj, pag. -kļāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkļaut:1/1" n="1">
        <def>Cieši aptvert. Aņemt (no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tērps apkļauj augumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Uz krēsla atzveltnes guļ lakats rūtains. Vairs neapkļaus tas tavus [mirušās mātes] matus sirmos, Vairs neatskanēs pazīstamā balss.</quote>
          <bibl>Kar 56, 4, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkļauties:1" sortKey="apkļauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkļauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kļaujos, -kļaujies, -kļaujas, pag. -kļāvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkļauties:1/1" n="1">
        <def>Piekļaujoties aptvert, apņemt (no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tērps apkļāvās ap augumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkļūt:1" sortKey="apkļūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkļūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kļūstu, -kļūsti, -kļūst, pag. -kļuvu; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkļūt:1/1" n="1">
        <def>Apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkļūt kam apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 92.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apknābāt:1" sortKey="apknābāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apknābāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ā, pag. -āja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apknābāt:1/1" n="1">
        <def>Nedaudz saknābāt (vairākās vietās vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vistas apknābā kartupeļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apknābāts ābols.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Putni apknābājuši zirņu asnus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apknaibīt:1" sortKey="apknaibīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apknaibīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apknaibīt:1/1" n="1">
        <def>Knaibot saspiest (vairākās vietās vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apknaibīts ābols.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apknaibīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Appūst, apsaldēt tā, ka kļūst sārts, kaist (par vēju, salu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ienāca kā arvien - gluds, elegants, vēja mazliet apknaibītiem vaigiem.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vējš.. apknaibīs degunu gluži sarkanu.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 17, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apknibināt:1" sortKey="apknibināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apknibināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apknibināt:1/1" n="1">
        <def>Knibinot atdalīt sīkus gabaliņus (vairākās vietās vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apknibināt maizi, sieru.</quote>
          <bibl>ME pap I, 92.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkniebt:1" sortKey="apkniebt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkniebt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kniebju, -knieb, -kniebj, pag. -kniebu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkniebt:1/1" n="1">
        <def>Nokniebt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkniebt galotnes, pumpurus, liekos ziedus.</quote>
          <bibl>ME pap I, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkodīt:1" sortKey="apkodīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkodīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkodīt:1/1" n="1">
        <def>Iekost, arī nokost (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Peksis ar Grieču [bērni] bij nolikuši apkodītos maizes gabalus gultā..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkodīt nagus.</quote>
          <bibl>ME pap I, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkope:1" sortKey="apkope" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkope</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -pju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkope:1/1" n="1">
        <def>Tehniskā (mašīnas, ierīces u. tml.) apkalpošana, sagatavošana darbam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tehniskā apkope.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkopējs:1" sortKey="apkopējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkopējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apkopēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopējs:1/1" n="1">
        <def>Darbinieks, kura uzdevums ir apkopt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolas apkopējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kantora apkopējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēdnīcas apkopējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas apkopēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimnieka apkopējs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnudārza apkopēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlāk dažs viņu [Švaukstu] redzēja kaut kur par bodes [veikala] puisi vai citur par sētas apkopēju..</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 367.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lodziņš bija kuģa apkopējs, bet, kad zvejas vīri vilka tīklus laukā, viņam vajadzēja palīdzēt arī uz klāja. Tādās reizēs viņš «aizmirsa» savus apkopēja pienākumus..</quote>
          <bibl>Talcis 7, 228.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkopojums:1" sortKey="apkopojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkopojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apkopot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Materiālu apkopojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Faktu apkopojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas būs pirmais plašākais Sudrabu Edžus literārā mantojuma apkopojums.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 69, 1, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopojums:1/2" n="2">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apkopot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Autors glezno sīku, naturālistiski precīzu dzīves ainu.. bet nepaceļ faktus līdz apkopojuma, līdz tipizācijas pakāpei.</quote>
          <bibl>Niedre 9, 267.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkopot:1" sortKey="apkopot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkopot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopot:1/1" n="1">
        <def>Savākt vienkopus, apvienot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cenšamies apkopot materiālus par revolucionārajiem notikumiem, cilvēkiem, kas cīnījās un atdeva savas dzīvības par padomju varu.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 108, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izcilā igauņu novelista.. labākais devums apkopots viņa noveļu izlasē.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3. 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..grafikas izstādē apkopoti galvenokārt darbi, kas darināti pēc 1944. gada..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 101, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopot:1/2" n="2">
        <def>Apvienojot (faktus, materiālus), vispārināt, secināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopot pētījumu rezultātus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopot līdzšinējo pieredzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..stāstījuma beigās dažos teikumos jāapkopo galvenais no stāstītā vai jāsniedz savs vērtējums.</quote>
          <bibl>Bērn 54, 1, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkopt:1" sortKey="apkopt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkopt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kopju, -kop, -kopj, pag. -kopu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopt:1/1" n="1">
        <def>Sakārtot un uzturēt tīru un kārtīgu (saimniecību, telpas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopt dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ieva ar Līzi staigāja un apkopa visas malas. Tur bij tik daudz ko novietot un tīrīt. Plašais sētsvidus bija salmiem piekaisīts, vezumus kravājot.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 223.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ej vien, es apkopšu māju viena, kamēr pārnāks bērni,» Olga padevīgi nomurmināja..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 22.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkopt:1/1/1" n="1">
          <def>Notīrīt, sakārtot lietošanai, darbam (apģērbu, apavus, mašīnas, darba rīkus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkopt apavus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc brauciena apkopt automašīnu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tagad zveja ar stāvvadiem beigusies un zvejnieku pienākums rūpīgi tos apkopt, izremontēt..</quote>
            <bibl>Cīņa 53, 282, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Mašīna izskatās ļoti bēdīga,» Andrejs nožēlodams sacīja. «Bet nekas, apkopšu mazliet un sākšu strādāt.»</quote>
            <bibl>Rinkule 2, 56.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sienmalī stāvēja neapkopta gulta - piemētāta visādiem apģērba gabaliem.</quote>
            <bibl>Saulietis II, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopt:1/2" n="2">
        <def>Pienācīgi apstrādāt (zemi). Veikt nepieciešamo, lai (augs) labi augtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopt dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopt tīrumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopt ābeles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kohozs.. apkopti vecie augļu dārzi pāri par 100 hektāru platībā, uzrokot augsni ap augļu kokiem un to nomēslojot. Daudzos kolhozos no augļu koku stumbriem un&gt; zariem nokasīti ķērpji un sūnas, izzāģēti sausie un slimie zari.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 8, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noganīto aploku tūdaļ apkopjam: nopļaujam nenoēsto zāli, izklīdinām mēslus un.. dodam virsmēslojumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 37, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pētera Caunes sieva.. pirmoreizi mūžā apkopa zemes gabaliņu. Augu dienu viņa pavadīja dārzā, rakdama valgo zemi, izlasīdama ar pirkstiem baltās un sīkstās ciesu saknes un veidodama dobes.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopt:1/3" n="3">
        <def>Rūpējoties par cilvēku, uzturēt (viņu) tīru, kārtīgi apģērbtu, paēdināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopt sevi un bērnus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkopt slimnieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmdienas rītā māte izvadīja viņu [zēnu] no mājas apkoptu, nomazgātu muti un rokām, tīrā uzvalciņā.</quote>
          <bibl>Bērn 56,3, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Esmu apradis, ka sievas rokas mani apkopj, un grūti bez tām iztikt.</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antiņš: Mīļie brālīši, apkopsim pirms [mirušo] tētiņu! Nonesīsim viņu siltā ķēķī [virtuvē]; nomazgāsim un uzvilksim viņam jaunu kreklu un labās, drēbes.</quote>
          <bibl>Rainis VII, 394.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkopt:1/3/1" n="1">
          <def>Iztīrīt, pārsiet (ievainojumus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Visi sīkie ādas bojājumi (mikrotraumas) tūlīt ir jāapkopj. Vispirms ādu apbrūci nomazgā ar kamparspirtā.. samērcētu vati.</quote>
            <bibl>Ves 64, 7, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopt:1/4" n="4">
        <def>Pabarot un uzturēt tīrus (mājdzīvniekus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[sievietes] cēla galdā ēdienus, mazgāja traukus un vakarā gāja lopus apkopt.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Inta bija savas govis apkopusi un varēja iet uz istabu.</quote>
          <bibl>Purs 2, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ansis, savu bēro nojūdzis, arī veda uz stalli to apkopt.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizgāja māsiņa ar brālīti uz zirnāju šķūnīti apkopt zosis. Aiznesa groziņā sakapātus, nevārītus kartupeļus un graudus..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkopties:1" sortKey="apkopties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkopties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kopjos, -kopies, -kopjas, pag. -kopos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apkopt (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Nāc tagad [pēc ceļa] zem dušas. Apkopies!»</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 317.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurinātāji nomazgāja mašīnu, apkopās paši un dabūja brīvdienu.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 282.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkopties:1/2" n="2">
        <def>Paveikt ikdienas darbus saimniecībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slaucējas jau apkopušās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otrā rītā tam [saimniekam] iegadās tāpat pa mājām apkopties.</quote>
          <bibl>LTTP II, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es atsteidzos [mājās] ātrāk apkopties un sagatavot vakariņas.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkost:1" sortKey="apkost" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkost</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kožu, -kod, -ko, pag. -kodu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkost:1/1" n="1">
        <def>Iekost, arī nokost (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visapkārt apkosts maizes rieciens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [zēna] rokas ir rupjas un sarkanas, apkostiem nagiem.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkost:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kožot iznīcināt (daudzus vai visus). Nokost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sesks apkodis visus cāļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baltā zaķa galvenie ienaidnieki ir lapsas, vilki, lūši un ūpji... Tāpat tos [zaķus] apkož apkārtklejotāji suņi un kaķi.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkost:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nosaldēt, iznīcināt (daudzus vai visus augus, to daļas) - par salu, salnu‥</def>
          <cit type="example">
            <quote>..pie logiem šūpoja savas smagās, jau salnu apkostās galvas ģeorģīnes.</quote>
            <bibl>Vilks 2, 100.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sērskābes tvaiki apkoduši maijpuķīšu lapas apmēram 1500 metru attālumā no rūpnīcas.</quote>
            <bibl>Zin T 65, 12, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkošļāt:1" sortKey="apkošļāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkošļāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkošļāt:1/1" n="1">
        <def>Sakošļāt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkošļāt maizes garozu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns apkošļājis zīmuļa galu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā vienmēr, lūpās iekniebts apkošļāts, melns cigāra gals.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 350.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas tad man te dažus āboltiņus apkošļājis?</quote>
          <bibl>ME I, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bārdiņa atkal sāka trīsēt, it kā vārdus iepriekš apkošļājot.</quote>
          <bibl>Upīts XII 858.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrampēt:1" sortKey="apkrampēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrampēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrampēt:1/1" n="1">
        <def>Cieši un stingri apņemt (pirkstus, rokas, kājas ap ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrampēt pirkstus ap zaru, nūju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 93.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, viņš apkrampēja tievam baļķēnam savas spēcīgās rokas un kājas..</quote>
          <bibl>Lēmanis 14, 265.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrampēties:1" sortKey="apkrampēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrampēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrampēties:1/1" n="1">
        <def>Piekļauties, cieši un stingri aptverot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrampēties ap baļķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirksti apkrampējas ap durvju rokturi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrāpt:1" sortKey="apkrāpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrāpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krāpju, -krāp, -krāpj, pag. -krāpu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrāpt:1/1" n="1">
        <def>Apmānīt, lai iegūtu materiālu labumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet tagad tu atzinies, ka gribi tikai iedzīvoties uz citu rēķina. Tu apkrāpsi visus, kas tev uzticēsies.» [Saka sieva Ceplim.]</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nedrīkst būt neviena gadījuma, kad pārdevējs neizturētos godīgi, apkrāptu pircēju, nepareizi sverot, mērot, skaitot.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 2, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cara ierēdņi, tirgotāji un šamaņ.. apkrāpa medniekus un briežkopjus, pērkot no viņiem gandrīz pilnīgi par velti sniegbaltās polārlapsu ādiņas.</quote>
          <bibl>Pion 56, 44, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkrāpt:1/1/1" n="1">
          <def>Pievilt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā departamenta direktors un viņa kundze viens otru apkrāpa un abi jutās laimīgi, jo kā viens, tā otrs tie domāja, ka viņa laulāts draugs tam ir uzticīgs.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 59.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrāpties:1" sortKey="apkrāpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrāpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krāpjos, -krāpies, -krāpjas, pag. -krāpos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrāpties:1/1" n="1">
        <def>Apkrāpt, piekrāpt sevi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļauties apkrāpties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrāsot:1" sortKey="apkrāsot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrāsot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrāsot:1/1" n="1">
        <def>Nokrāsot (visapkārt, no visām pusēm), arī ātri vai pavirši nokrāsot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrāsot mājai logus, durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrāsot stabu koši dzeltenu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkraustīt:1" sortKey="apkraustīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkraustīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkraustīt:1/1" n="1">
        <def>Apkraut (parasti nekārtīgi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš zīmīgi paskatījās uz.. papīriem apkraustīto rakstāmgaldu.</quote>
          <bibl>Upīts III, 376.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkraut:1" sortKey="apkraut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkraut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krauju, -krauj, -krauj, pag. -krāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkraut:1/1" n="1">
        <def>Kraujot (ko virsū), pārklāt, apsegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..balta smilts vien griežas, lai cik pūlētos laistīt un apkraut [kapu] kopas velēnām nenogurstošās kapu sievas.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs: Es tevis neatstūmu. Tu pats aizgāji, apkraudams mūs ar sirdēstiem.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 394.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkraut:1/1/1" n="1">
          <def>Uzlikt (daudz nastu, saiņu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nastām apkrauts ēzelis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zemnieks stumj sev līdzās velosipēdu, kas apkrauts līdz pēdējai iespējai; uz bagāžas stieņiem piestiprināts neliels miltu maiss, pie rāmja piesieti nokauti putni..</quote>
            <bibl>Zv 51, 20, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkraut:1/1/2" n="2">
          <def>Kraujot, liekot (ko) virsū, aizņemt (visu virsmu vai daļu no tās).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ēdieniem apkrauts galds.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apkraut visas malas</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkraut:1/1/3" n="3">
          <def>Salikt visur, atstājot maz brīvas vietas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmais, ko direktors pamanīja [skolēna istabā], bija skolas grāmatām un burtnīcām apkrauts galdiņš.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 113.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pēc brītiņa atgriezies atkal pie sava īleniem, ādas gabaliem un piķotu drāti apkrautā galda, kurpnieks uzvilka savu dziesmu..</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 331.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..zemnieki cītīgi veda saražotos produktus pārdot. Tirgus galdi dārzeņu apkrauti.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 381.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkraut:1/2" n="2">
        <def>Ļoti noslogot (ar uzdevumiem, pienākumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkraut ar darbiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [nodaļas vadītājs] visus vīriešus no savas nodaļas aizlaidis uz fronti; katru dienu savā nodaļā viens pats apkrauts ar tūkstoš un vienu lietu no piefrontes pagastiem..</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 100.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkraut:1/2/1" n="1">
          <def>Aplikt (piemēram, ar nodokļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkrauts parādiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Divas trešdaļas zemes atņēma un atdeva kalpiem, atlikušo saimniecību apkrāva nodokļiem.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 557.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrauties:1" sortKey="apkrauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kraujos, -kraujies, -kraujas, pag. -krāvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrauties:1/1" n="1">
        <def>Saņemt daudz mantu (rokās, uz muguras u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrauties ar saiņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrauties ar pirkumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[bēgļi] apkrāvušies paunām, - nav izprotams, kā cilvēks var iemanīties tik daudz dažādu aizsaiņu, piebāztu maisu un koka lāžu.. panest..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 546.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrāvies ar visām kuģošanai nepieciešamajām mantām un draugu padomiem un pamācībām, es ierados Mīlgrāvja ostā stundu pirms kuģa iziešanas jūrā.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kārlis atgriezās [no bufetes], apkrāvies pudelēm, šokolādes tāfelītēm, biskvītiem un saldējumu.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 69.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkrauties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>niev.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par daudz izgreznoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkrauties ar rotas lietām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apkrauties ar kažokādām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrauties:1/2" n="2">
        <def>Uzņemties (loti lielas saistības). Sevi ļoti noslogot (ar darbiem, pienākumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Esmu no rīta līdz vakaram ar darbiem apkrāvies.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nav labi.., ka cilvēks jūsu gados tā apkraujas ar darbiem. Pārāk nemanot paiet jaunība.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 116.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkrauties:1/2/1" n="1">
          <def>Iekļūt parādos. Uzņemties naudas saistības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi apkraujas ar grūtu parādu nastu.</quote>
            <bibl>ME I, 96.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrimst:1" sortKey="apkrimst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrimst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kremtu, -kremt, -kremt, pag. -krimtu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrimst:1/1" n="1">
        <def>Apgrauzt, apskrubināt (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrimsta maize.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķi apkrimtuši ābelītes.</quote>
          <bibl>ME I, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgi pieskrien pie apkrimstām margām.</quote>
          <bibl>ME I, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkrist:1" sortKey="apkrist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkrist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-krītu, -kriti, -krīt, pag. -kritu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrist:1/1" n="1">
        <def>Krītot mainīt stāvokli, pēc kritiena nokļūt citā (pretējā) stāvoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkrist augšpēdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš dažkārt pacels vabolīti, kas uz ceļa apkritusi, pacels un noliks sānis, lai to nesamin.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atminos viņu.. stāvam pie apkrituša vezuma, kuru tas veltīgi pūlējās piecelt.</quote>
          <bibl>Kurcijs 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Celms sakustējās, pacēlās un apkrita uz sāniem..</quote>
          <bibl>Breicis 1, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrist:1/2" n="2">
        <def>Nokrist (par daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visi āboli jau apkrituši.</quote>
          <bibl>ME 1, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkrist:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nobeigties (par daudziem vai visiem dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tai gadā apkrita gandrīz visi māju lopi.</quote>
          <bibl>ME I, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkūlības:1" sortKey="apkūlības" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkūlības</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkūlības:1/1" n="1">
        <def>Kulšanas darbu nobeigums. Tam sekojošais mielasts, svinības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kūla trīs dienas. Kūlēji agri rītos nāca un vakaros gāja, līdz trešajā dienā pēdējās saslaukas izlaida caur trumuli un varēja dzert apkūlības.</quote>
          <bibl>Jansons 1, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkult:1" sortKey="apkult" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkult</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kuļu, -kul, -kuļ, pag. -kūlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkult:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt kult. Izkult (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkult kviešus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudzi jau apkulti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[divas] kuļmašīnas rudeņos apkuļ labību gandrīz pusei pagasta zemnieku.</quote>
          <bibl>Jansons 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar riju un piedarbu zvirbuļi mitinājās ilgi, kamēr apkūla visu labību.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 455.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkulties:1" sortKey="apkulties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkulties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kūļos, -kulies, -kuļas, pag. -kūlos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkulties:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt kulšanu. Apkult visu (savu labību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs jau esam apkūlušies.</quote>
          <bibl>ME 1, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkūpēt:1" sortKey="apkūpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkūpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kūpu, -kūpi, -kūp, pag. -kūpēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkūpēt:1/1" n="1">
        <def>Kūpot, degot (kam), pārklāties (ar kvēpiem, sodrējiem). Apkvēpt. Nokvēpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkūpējuši griesti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nodega barona labības šķūņi un rijas... «Es likšu savu kara cepuri galvā..» Uldis prātoja, stāvēdams uz apkopējušā rijas ķieģeļu pamata.</quote>
          <bibl>Branks 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkūpēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārklāt, apņemt (par dūmiem, smaržu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Baltas zvaigznītes tumsā - Ilga pieduras tām, un viņu apkūp matiolu smarža kā saldi dūmi.</quote>
            <bibl>Zigmonte I, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkūpēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apputēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar smiltīm apkūpēt.</quote>
            <bibl>ME 1, 97.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vakarā, sabērusi pēdējos kartupeļu kurvjus pagrabiņā, viņa gribēja iet pie Ērika. Nomazgāja apkūpējušo seju..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 132.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkūpināt:1" sortKey="apkūpināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkūpināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkūpināt:1/1" n="1">
        <def>Dūmojot, kūpinot dūmus, pārklāt (ko ar kvēpiem, sodrējiem). Apkvēpināt. Nokvēpināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkūpināt griestus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkūpināts stikls.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apkūpināt:1/1/1" n="1">
          <def>Kūpinot apžāvēt, sagatavot ēšanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkūpini [zivis] uz zāģu skaidu sūrajiem dūmiem, un kas par kumosu!</quote>
            <bibl>Kar 58, 1, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..apkūpinājusi reņģes, māte gribēja patlaban ķerties pie tīklu lāpīšanas.</quote>
            <bibl>Plūdonis 2, 343.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apkūpināt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārklāt ar putekļiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jānim gadījies iet vēja pusē - katrs braucējs viņu apkūpina. Bet kas viņam putekļi!</quote>
            <bibl>Upīts IV, 519.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkūpt:1" sortKey="apkūpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkūpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kūpu, -kūpi, -kūp, pag. -kūpu; intrans.; parasti divd. formā: apkūpis</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkūpt:1/1" n="1">
        <def>Apkvēpt‥</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis tur ir apkopuši un apsmakuši.</quote>
          <bibl>ME, I, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļavas apkūpušas ar miglu, vēji apgulušies, nepūš ne vēsma.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 231.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkure:1" sortKey="apkure" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkure</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkure:1/1" n="1">
        <def>Process → apkurināt. Apkurināšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gādāt par apkuri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vest akmeņogles apkurei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liek caurules, [ielās], kas centralizēs namu apkuri..</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļot jaunas mājas.., būvē siltumcentrāles vadus to [māju] apkurei.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 101, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apkure:1/2" n="2">
        <def>Telpu apsildīšana. Apsildīšanas ierīce.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tvaika apkure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens apkure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Malkas apkure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Centrālā apkure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciena apkure.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ierīkot apkuri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu klimatiskajos apstākļos.. galvenokārt [izmanto] krāsns un centrālo ūdens apkuri.</quote>
          <bibl>Vendeliņš 1, 209.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>XIX gs. pirmajā pusē Vidzemes un Latgales zemnieki arī sāka celt istabas ar dūmeņiem.. Krāsns apkures un dūmeņa ierīkošanai prasīja ievērojamus naudas izdevumus.</quote>
          <bibl>Vēsture 1, 459.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jūs.. neredzat ne centrālapkures radiatorus, ne krāsnis, un tomēr no [telpas] sienām vai griestiem izplūst patīkams, vienmērīgs siltums. Jūs atrodaties telpā ar staru apkuri.</quote>
          <bibl>Zv 55, 22, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkurināt:1" sortKey="apkurināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkurināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkurināt:1/1" n="1">
        <def>Kurinot (krāsni, plīti u. tml.), apsildīt (telpu)‥</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkurināt dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkurināma istaba.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kurinātājs] gādā par to, lai dzīvokļos vienmēr būtu silti, lai tie būtu labi apkurināti.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 18, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkurlt:1" sortKey="apkurlt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkurlt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kurlstu, -kurlsti, -kurlst, pag. -kurlu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkurlt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt gandrīz nedzirdīgam (parasti uz neilgu laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkurlt no liela trokšņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es no baznīcas zvana apkurlu.</quote>
          <bibl>ME 1, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkurtēt:1" sortKey="apkurtēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkurtēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kurtē, pag. -kurtēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkurtēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet izkurtēt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rutki no galiem apkurtējuši..</quote>
          <bibl>ME pap I, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkust:2" sortKey="apkust" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kūstu, -kusti, -kūst, pag. -kusu; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkust:2/1" n="1">
        <def>Nogurt, piekust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..es griežu, tecīlu gan ar vienu, gan ar otru roku, līdz abas apkūst..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 225.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad Maska [ķēve] gāja ar arklu pa vagu, bet Lauķītis [kumeliņš] pa otru vagu staigāja līdzi, kamēr apkusa un palika ežmalā guļot.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 308.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkust:1" sortKey="apkust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -kūst, pag. -kusa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkust:1/1" n="1">
        <def>Atkust, nokust (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mežmalā apkusis sniegs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ledus no malām apkusis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkvēpēt:1" sortKey="apkvēpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkvēpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkvēpēt:1/1" n="1">
        <def>Apkvēpināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lopus apkvēpēja ar mēsliem, kurus uz kvēlošām oglēm sadedzināja.</quote>
          <bibl>ME I, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkvēpināt:1" sortKey="apkvēpināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkvēpināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkvēpināt:1/1" n="1">
        <def>Kvēpinot (ko), pārklāt ar kvēpiem, sodrējiem vai apņemt ar dūmiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmos apkvēpināt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkvēpināt griestus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tumšas, pat melnas sienas [vecajām koka mājiņām], šķiet, apkvēpinājuši paši fabrikas, dūmi..</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkvēpt:1" sortKey="apkvēpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkvēpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-kvēpstu, -kvēpsti, -kvēpst, pag. -kvēpu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkvēpt:1/1" n="1">
        <def>Kūpot (kam), pārklāties (ar kvēpiem vai sodrējiem). Nokvēpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dūmos apkvēpt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkvēpusi siena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkvēpuši mūri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkvēpis katls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dūmenim] bija nodrupuši daži ķieģeļi; robi apkvēpuši tumši brūni.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apkvēpušais [petrolejas lampas] stikls laida cauri tikai nespodru spīdumu.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 247.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..strēlnieki noraudzījās postažā. Melnas, apkvēpušas krāsmatas rēgoja abās pusēs ceļam. Šur un tur kā spīganas naktī vēl gailēja neizdegušās ogles..</quote>
          <bibl>Lācis 12, 285.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apkvēpums:1" sortKey="apkvēpums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apkvēpums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apkvēpums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apkvēpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Notīrīt apkvēpumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķēpāt:1" sortKey="apķēpāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķēpāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķēpāt:1/1" n="1">
        <def>Notraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apķēpāt stiklu ar netīrām rokām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķepēt:1" sortKey="apķepēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķepēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; parasti divd. formā: apķepējis</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķepēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apķept.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trauks apķepējis ar mīklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tur stūrī bij tikai apķepējusi mēslu kaste.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neviens nebrauca, ceļi mirka dubļos,.. cilvēki.. tīrīja rudenī apķepējušos pajūgus.</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 203.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apķepēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apķepināt.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķepināt:1" sortKey="apķepināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķepināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķepināt:1/1" n="1">
        <def>Notraipīt, noklāt (visapkārt vai vietumis ar ko ķepīgu, lipīgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apķepināt drēbes ar māliem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķept:1" sortKey="apķept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķepu, -ķep, -ķep, pag. -ķepu; intrans.; parasti divd. formā; apķepis</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķept:1/1" n="1">
        <def>Aplipt, pārklāties, notraipīties (visapkārt vai vietumis ar ko ķepīgu, lipīgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kājas apķep ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>.. visvairāk vaimanāja dārznieki, jo akmeņogļu dūmi bojājot viņu ābeles un puķes. Visi ziedu pumpuri apķepot kā ar piķi..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 334.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ar krāsu apķepušos svārkos viņš izskatījās pavisam nožēlojams..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 42, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rītausmā] iznira nosniguši pakalni ar birzīm un sādžu mājam, slapja sniega apķepuši koki.</quote>
          <bibl>Zv 53, 13, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķērība:1" sortKey="apķērība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķērība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķērība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apķērīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme. Atjautība, attapība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parādīt savu apķērību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No sarežģītas situācijas izkļūt ar apķērību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jānis: Tam skuķim ir apķērība, to katrs.. neapvedīs ap stūri. Tas ies uz augšu..</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 158.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad lieku galvā rēķināt, no kā vislabāk var noskārst prāta apķērību.</quote>
          <bibl>ME I, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķērīgs:1" sortKey="apķērīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķērīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apķērīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķērīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ātri, viegli saprot, aptver. Tāds, kas ātri orientējas situācijā. Atjautīgs, attapīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apķērīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visumā Juris bija saprātīgs un apķērīgs zēns. Viņa prāts ātri rada skaidrību daudzos sarežģītos jautājumos, kuros pat pieaugušais samulsa un prātoja: kā? un ko?</quote>
          <bibl>Lēmanis 2, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..brigadieris atļāva viņam [Rīgas zēnam] sēsties uz grābjamās mašīnas.. Rīdzinieks izrādījās apķērīgs: ātri vien iemanījās savākt sienu taisnos un līdzenos vālos.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 83.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apķērīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apķērīgs prāts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rīkoties apķērīgi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķērīgums:1" sortKey="apķērīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķērīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķērīgums:1/1" n="1">
        <def>Apķērība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēna apķērīgums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķert:1" sortKey="apķert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķeru, -ķer, -ķer, pag. -ķēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķert:1/1" n="1">
        <def>Strauji apņemt, aptvert (piemēram, ar rokām, taustekļiem), aplikt (parasti rokas apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds [kareivis], šķembas ķerts,.. pakrita, rokām apķerdams.. melnalkšņa stumbru.</quote>
          <bibl>Zv 53, 16, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dresētājs nogulstas zemē, un zilonis lēni kāpj viņam pāri. Tad apķer cilvēku ar snuķi, paceļ gaisā, pašūpo un saudzīgi noliek zemē.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 53, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apķert:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apskaut, apkampt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Karlīn!» Ansis priecīgi iesaucās.. «Tu man patīc,.. nevienas citas negribu.» Viņš viņu atkal cieti apķēra.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Artūrs apķēra meiču abām rokām un pievilka sev klāt..</quote>
            <bibl>Dripe 2, 51.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apķert:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apķerties (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzot tas tomēr apķēris, kas darāms..</quote>
          <bibl>LTP III, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Nemaz nerunājiet, jaunkundzi» Viņš [vedējs] vēl nevar un nevar apķert, ka Marija nu jau vairāk kā gadu nav jaunkundze.</quote>
          <bibl>Upīts V, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ātrs kustībās, kluss izdarībā, viņš mirklī apķēra, kam tīk glaimi..</quote>
          <bibl>Niedre 6, 195.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apķert:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Noķert, arī izķert (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..daudz mušu apķēra bezdelīgas: visu laiku viņas šaudījās starp zirgiem... viena muša pēc otras nozuda viņu platajās rīklītēs..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķerties:1" sortKey="apķerties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķerties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķēros, -ķeries, -ķeras, pag. -ķēros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķerties:1/1" n="1">
        <def>Apņemt, aptvert (ar rokām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apķerties ap koku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa apķērās dēlam ap kaklu un pieplaka tam..</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte vairs nenoturējās [pārdodot govi], apķērās govij ap kaklu, piespieda seju pie viņas galvas un sāka šņukstēt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 152.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apķerties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apskauties, apkampties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Roberts izlēca no ierakuma un paskrēja viņam [atbraukušajam komandierim] pretī. Abi apķērās, saskūpstījās..</quote>
            <bibl>Grīva 4, 299.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apķerties:1/1/2" n="2">
          <def>Saķerties (visapkārt), aplipt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Spilvendrāna apķērusies ar spalvām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apķerties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Attapties, saprast, apjēgt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par vēlu apķerties, kas darāms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš saķēra manu roku, lai to spiestu, bet laikam apķērās, ka es vēl slima un vārīga, un palaida.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gusts jau pavēra muti, lai pateiktu, ka viņš vakar tēvam atklājis noslēpumu.. bet laikā apķērās, ka nedrīkst pat vistuvākajam draugam stāstīt kaut ko..</quote>
          <bibl>Bērn 48, 5, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecums pielien kā zaglis, vienu dienu tikai apķēries, ka garozu vairs nevari saēst..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķēzīt:1" sortKey="apķēzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķēzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķēzīju, -ķēzī, -ķēzī, arī -ķēzu, -ķēzi, -ķēza, pag. -ķēzīju; trans.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķēzīt:1/1" n="1">
        <def>Notraipīt ar mēsliem, netīrumiem (parasti par dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mājā nav ne pilītes petrolejas, un pa garo vasaru visas lampas galīgi izžuvušas, mušu apķēzītas. Nu tās jātīra..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apķīlāt:1" sortKey="apķīlāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apķīlāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apķīlāt:1/1" n="1">
        <def>Paņemt (ko) par ķīlu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Oskars paredzēja, ka bez sekām šis nedarbs [stacijas bufetē] nepaliks. Labi, ka dabūja aizbraukt ar vadiem, citādi tos varēja apķīlāt, un par zveju tad nebūtu ko domāt.</quote>
          <bibl>Lācis II, 319.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apķīlāt:1/1/1" n="1">
          <def>Sodīt (cilvēku), paņemot (ko) par ķīlu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apķīlāt malu mednieku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apķīlāt:1/2" n="2">
        <def>Pēc tiesas lēmuma vai administratīva rīkojuma ierobežot īpašnieka brīvu rīcību (ar viņa mantu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apķīlāt visu mantu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodrošināt prasību, apķīlājot mantu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja vekseli laidīs protestā, ūtrupnieks būs klāt, apķīlās motoru un tīklus.</quote>
          <bibl>Lācis II, 362.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visu apķīlāja, visu pārdeva par parādiem.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 391.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaidelēties:1" sortKey="aplaidelēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaidelēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaidelēties:1/1" n="1">
        <def>Laidelējoties apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Putns vairāk reižu aplaidelējās ap māju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaimojums:1" sortKey="aplaimojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaimojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaimojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aplaimot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Just aplaimojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Negaidīts aplaimojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaimot:1" sortKey="aplaimot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaimot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaimot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt laimīgu. Ļoti iepriecināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaimot draugu ar smaidu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaimot bērnu ar dāvanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katram godīgam zinātniekam ar atklājumiem gribas aplaimot savu tautu un visu cilvēci.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 213.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilnim pāršalca tāds prieks, it kā pats būtu nejauši aplaimots.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 526.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaipot:1" sortKey="aplaipot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaipot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaipot:1/1" n="1">
        <def>Laipojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Laipot apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaipot laidaram apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaist:1" sortKey="aplaist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laižu, -laid, -laiž, pag. -laidu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/1" n="1">
        <def>Padot (ko apkārt), lai (tas) nonāktu pie vairākiem vai visiem. <mentioned>imperf.</mentioned> Laist apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viesībās aplaist apkārt atspirdzinājumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kausu aplaist apkārt.</quote>
          <bibl>ME I, 99.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/1/1" n="1">
          <def>Ļaut, panākt, lai (kas) apvirzās (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bet zirgi.. [kuļot rijā] nemitīgi rikšo man apkārt, tā, ka tikko pagūstu aplaist ap sevi pavadu.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 109.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/1/2" n="2">
          <def>Apvirzīt (ko) lokveidā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[govs] izlīda no krūmājiem, aplaida aso mēli šur tur kādam zāļu kušķim..</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 172.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/1/3" n="3">
          <def>Ar riņķveida kustību izveidot (apli, loku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Bet tu redzi, mēs esam patlaban darbā pāri galvai,» Mirdza aplaida ar roku plašu loku, parādīdama uz kūlējiem..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 468.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Paziņot (vēsti, ziņu) vairākiem pēc kārtas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplaist visiem ziņu par sapulci.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apskriet, apbraukt, aplidot (apli, loku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielmanis.. aplaida pa pagalmu lielu riņķi un izbrauca alejā.</quote>
          <bibl>Birze 1, 87.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apskriet, apbraukt, aplidot (kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplaist apkārt mežam.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaist:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izplatīt (kukaiņus, slimību, miegu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Tauriņš] bija ieteicis [Aivaram] turēties pa gabalu no kalpu un nabadzīgo kaimiņu bērniem, nedraudzēties ar tiem, kā kad tie būtu spitālīgi un varētu viņu aplaist ar ļaunu slimību.</quote>
          <bibl>Lācis 12, 163.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viena kraupaina aita aplaiž visu baru ar kraupi.</quote>
          <bibl>LSP (N) 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaisties:1" sortKey="aplaisties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaisties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laižos, -laidies, -laižas, pag. -laidos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaisties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Laižoties, lidojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Laisties apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No priedēm pacēlās apmiegojies vārnu pulks, aplaidās ap kapiem un sametās atkal atpakaļ melnajās mājās.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaisties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļaut sevi pārņemt (kukaiņiem, slimībām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaisties ar utīm.</quote>
          <bibl>ME I, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaistīt:1" sortKey="aplaistīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaistīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaistīt:1/1" n="1">
        <def>Laistot padarīt mitru vai slapju. Vairākkārt vai vairākos paņēmienos apliet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaistīt dēstus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaistīt ielas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ielu lēni brauc mašīna ar ūdeni, rūpīgi aplaistīdama puķu dobes un kokus.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 5, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienas bija karstas. Māte brīžam nesa no akas ūdeni un aplaistīja grīdu, lai istaba būtu vēsāka..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tie [soda ekspedīcijas jātnieki] aplaistīja ar petroleju mājas durvis un pakšus.</quote>
          <bibl>Branks 1, 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaistīt:1/1/1" n="1">
          <def>Nejauši apliet (vairākās vietās). Nolaistīt. Nesot ūdeni, aplaisīt drēbes.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ēdot aplaisīt galdu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaistīties:1" sortKey="aplaistīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaistīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaistīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aplaistīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaistīties ar aukstu ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns ēdot aplaistījies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaizīt:1" sortKey="aplaizīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaizīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaizīt:1/1" n="1">
        <def>Laizot padarīt mitru. Laizot notīrīt. Nolaizīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaizīt pirkstus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis aplaiza ķepas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaizīt karoti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Govs aplaiza teļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apīnis ar sausu mēli aplaizīja sažuvušās lūpas..</quote>
          <bibl>Zv 53, 19, 20.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaizīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apņemt (par liesmām, uguni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sīka liesmiņa aplaizīja žagarus un nodzisa.</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 2, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaizīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Saslapināt vai saziest un ļoti gludi saglaust (matus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaizīti mati.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaizīt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>divd. formā: aplaizīts.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds (cilvēks), kam ir samitrināti, saziesti, gludi saglausti mati. Tāds (cilvēks), kura āriene ir pārspīlēti uzposta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa zābaki bija stipri nošķiebušies. Cepures nebija nemaz. Tāpēc bija nepatīkami te [pilsētas centrā] starp aplaizītiem un sapomādētiem kundziņiem un dāmām.</quote>
            <bibl>Kurcijs 3, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaizīties:1" sortKey="aplaizīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaizīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaizīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aplaizīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis aplaizījās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abi klaipiņi blakus stāv uz baltā paklāja... meitene neviļus aplaizās un pieliekusies kaut ko iečukst tēvam.</quote>
          <bibl>Upīts II, 669.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitiņa, paturēja savā rokā kādu brīdi ganu suņa balto ķepu, kurš viņai sirsnīgi paskatījās acīs un aplaizījās aiz draudzības.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 159.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplamība:1" sortKey="aplamība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplamība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplamība:1/1" n="1">
        <def>Nepareiza rīcība, attieksme. Kļūda, muļķība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt aplamības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nudien, cik šai [rakstā].. teikumu, tik tajā aplamību!</quote>
          <bibl>Blaumanis VII, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [stārasts] atzina un saprata visas sava kunga aplamības un kļūdas..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārskaitusies par tādu nepiedzīvotu aplamību, ka rikšiem triec pa stāvo krauju lejā, viņa [ķēve] nikni sakrustīja asti un sastiepās.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 175.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplamis:1" sortKey="aplamis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplamis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mja, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aplame</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -mju, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplamis:1/1" n="1">
        <def>Aplamnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Papriekšu apdomā un tad runā, ka nepaliec par aplami!</quote>
          <bibl>ME pap 1, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāds kā aplamis! Šis domā izgriezt vezumu no tik lielas grambas!</quote>
          <bibl>ME pap I, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ej nu, aplame.</quote>
          <bibl>ME I, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplamnieks:1" sortKey="aplamnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplamnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aplamniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplamnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas rīkojas, runā vai domā aplam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāpītis vispār bija prātīgs cilvēks un pie reizes pats izsmēja un piezoboja visādus.. māņticīgus aplamniekus, kas.. lūko nekad neizkāpt no gultas ar kreiso kāju.</quote>
          <bibl>Vanags II, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es saku, aplamnieks tu esi, Un mīlēt jau nemaz tu neproti..</quote>
          <bibl>Rainis III, 488.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplams:1" sortKey="aplams" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplams</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aplam</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplams:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nesaskan ar patiesību, ar zinātnes, prakses atziņām. Nepareizs, maldīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplams uzskats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplams secinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplama doma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aplami ir.. ideālistu spriedelējumi, ka cilvēka prāts nekad nespēs uzzināt, kā uzbūvētas matērijas vissīkākās daļiņas..</quote>
          <bibl>Zv 51, 20, 23.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplams:1/1/1" n="1">
          <def>Nepareizs, bezjēdzīgs, arī nelietderīgs (par darbību, izturēšanos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplama rīcība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplam rīkoties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Es par ienaidnieka uzskatiem neinteresējos.» - «Aplam dari.»</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 150.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Mums vārdi ir aplam sadalīti: tev vajadzēja saukties par Cauni, bet man par Medni.» [Saka Caune.]</quote>
            <bibl>Rozītis 1, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplams:1/1/2" n="2">
          <def>Muļķīgs, slikts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sastopot baronu, puikas sauca: «Cirmuļgalva!» - un tad paši tūliņ nozuda kā ūdenī... Viņu vairs nebija, tikai aplamais sauciens vēl it kā skanēja gaisā..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 50.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplams:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>apst.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti, pārlieku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piere tik aplam gluda, ka pat piespiezdamies krodzinieks tajā vienu pašu krunku nevarēja ievilkt.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 222.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eidis [zvejnieks] bija aplam taupīgs, viņš taupīja ne tikai kapeiku, bet arī zvejas lietas: skaloja tīklus mīkstajā upes ūdenī, lai linums izturētu ilgāk..</quote>
          <bibl>Grants 7, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplam baidīties.</quote>
          <bibl>ME I, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplam daudz.</quote>
          <bibl>ME 1, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplāpīt:1" sortKey="aplāpīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplāpīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplāpīt:1/1" n="1">
        <def>Salāpīt un sakaitot, uzturēt kārtībā (kāda drēbes, veļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vera bija sīks un jautrs radījums, kura pasaulē nekas cits neeksistēja kā vienīgi rūpes, lai vīrs un deviņus gadus vecais dēls justos labi paēduši, aplāpīti un viņas mīlestības apstaroti.</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ilze, ar kuru Anna visu laiku centīgi sarakstījās, lūdza viņu laiku pa laikam pārliecināties, kā brālis dzīvo: vai viņš ir kārtīgi apmazgāts un aplāpīts, vai nestaigā šāds un tāds.</quote>
          <bibl>Lācis 12, 293.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplāpīt:1/1/1" n="1">
          <def>Salāpīt (daudz vai visu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Visi bija tīrs un kārtībā.. Arī lielā veļa.. bija izmazgāta, viss aplāpīts un saposts.</quote>
            <bibl>Dorbe 2, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplāpīties:1" sortKey="aplāpīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplāpīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lāpos, -lāpies, -lāpās, pag. -lāpījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplāpīties:1/1" n="1">
        <def>Aplāpīt (sev drēbes, veļu). Pabeigt lāpīšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Palīdzēt aplāpīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemā laiks aplāpīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Diegus un adatas man arī iedeva - varēsim nu labi apšūties un aplāpīties.</quote>
          <bibl>Janševskis 7, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplapot:1" sortKey="aplapot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplapot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplapot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties ar lapām (par kokiem, krūmiem). Salapot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērzi.. gar šosejas malām vēl nebij gluži pilnīgi aplapojuši, zaļums tik glezns, ka pat putekļi vēl kautrējās tur uzmesties.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priede, ne tev ziemu skujas bira, ne vasaru aplapoji.</quote>
          <bibl>ME I, 100.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplapot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti divd. formā: aplapots; trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāts ar lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stiebri [timotiņam] vienādi aplapoti no apakšas līdz augšai.</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liesmoja ugunsgrēki kā milzīgas rozes, drausmīgu dūmu mutuļu aplapotas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplasīt:1" sortKey="aplasīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplasīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplasīt:1/1" n="1">
        <def>Salasīt, nolasīt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķirši aplasīti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplasīt ābolus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brūkleņu bij visos [purviņos] diezgan, bet tās aplasīja gani vien un paši saimnieki savām vajadzībām.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 2, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kur soli pasperu, tur zemenes tik sārtas kā ogles pretim deg, tik aplasi pēc kārtas..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 67.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplasīt:1/1/1" n="1">
          <def>Nolasīt (kokam, ceram u. tml. visapkārt, pa virsu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplasīt jāņogu krūmam lielākās ogas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplasīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nolaupīt, arī iznīcināt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Mežs nāk pa durvīm iekšā. Pusi cāļu aplasa lapsas, otru pusi aiznes vanagi..» ļaudis sūrojās.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ir aizdomas, ka brūnā čakste ēd bites... Aplasīs visas, iztukšos stropus ...</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 63</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ziemā vilki daudziem bija aplasījuši suņus, dažam aizstiepuši arī pa jēram..</quote>
          <bibl>Vanags 10, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplāsot:1" sortKey="aplāsot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplāsot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplāsot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar lāsēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Loga rūtis aplāsojušas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplatot:1" sortKey="aplatot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplatot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplatot:1/1" n="1">
        <def>Piestiprināt (jumta spārēm, sienai u. tml.) latas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplatot jumtu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplatot sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad sacēla spāres un aplatoja un ielika griestus, atradu.. vēl nesadedzinātus latu un dēļu galiņus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 237.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplatot māju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaudēt:1" sortKey="aplaudēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaudēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaudēt:1/1" n="1">
        <def>Sist plaukstas, lai paustu atzinību, sajūsmu, uzmudinājumu u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaudēt runātājam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaudēt aktieru spēlei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[koncerta] zālē iešalcās aplausi. Aleksis aplaudēja līdzi.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 11, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Jānis Krūmiņš gūst grozu [basketbola spēlē], skatītāji aplaudē.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 7, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sāp plaukstas aplaudējot, bet gribas vēl un vēlreiz dzirdēt jauko, uzticības skaistuma apgaroto dziesmu..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 51, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplaupīt:1" sortKey="aplaupīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplaupīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplaupīt:1/1" n="1">
        <def>Uzbrukt (kādam) un atņemt mantas, naudu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplaupīt ceļotāju.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaupīt:1/1/1" n="1">
          <def>Ielauzties un apzagt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplaupīt māju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Krusta banda.. sāka aplaupīt veikalu... banda ieguva tik daudz dažādu preču, ka nespēja aiznest.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 511.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplaupīt:1/1/2" n="2">
          <def>Nekaunīgi (kādu) izmantot, arī piesavināties (kāda) īpašumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..mums [zvejniekiem] nevajag četri lati mārciņā par lasi, bet nevēlamies to atdot arī par četrdesmit santīmiem, - kā viens, tā otrs no šiem gadījumiem ir laupīšana: pirmajā aplaupa patērētāju, otrajā mēs esam tie, kurus apzog.</quote>
            <bibl>Lācis II, 183.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Tavu iedomu dēļ mēs aplaupām paši sevi. Vai mēs esam sev atļāvušies kādu īstu atpūtas brīdi? Pat neviena drauga mums nav.» [Saka sieva vīram.]</quote>
            <bibl>Sakse 1, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplausi:1" sortKey="aplausi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplausi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplausi:1/1" n="1">
        <def>Plaukstu sišana, arī sitieni, paužot atzinību, sajūsmu, uzmudinājumu u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgi aplausi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vētraini aplausi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skan aplausi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sumināt ar aplausiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sirsnīgiem aplausiem mītiņa dalībnieki atbalsta savas darba biedres priekšlikumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 215, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[aktrise] guva vēl nepieredzētu atsaucību... zāle dārdēja aplausos un jūsmīgos piekrišanas saucienos.</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzstādīts jauns pasaules rekords... Ilgi nerimst stadionā sajūsmināto skatītāju aplausi.</quote>
          <bibl>Zv 52, 15, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplauzējs:1" sortKey="aplauzējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplauzējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aplauzēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas (ko) aplauž.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaru aplauzējs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzējs:1/2" n="2">
        <def>Burtlicis, kas aplauž salikumu. Metieris.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplauzēja darbs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplauzīt:1" sortKey="aplauzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplauzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzīt:1/1" n="1">
        <def>Aizlauzt, nolauzt (daudzus vai visus, arī vairākās vietās vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplauzīt nokaltušos zarus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēja aplauzīti koki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, viņš [pīlādzis] zaro... Varens šodien un sīksts. Vējš viņa galotni aplauzīt neuzdrīkst.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 12, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplauzīties:1" sortKey="aplauzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplauzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -lauzās, pag. -lauzījās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aplauzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ābelītēm zari vedot aplauzījušies.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplauzt:1" sortKey="aplauzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplauzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-laužu, -lauz, -lauž, pag. -lauzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzt:1/1" n="1">
        <def>Nolauzt (daudzus vai visus, arī vairākās vietās vai visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplauzti jaunie kociņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vētras aplauzti zari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc [garšaugu] novākšanas ārējas, lielās lapas aplauž, bet vidējās, sīkās lapiņas atstāj neskartas.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 313.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>To [tauvu] nevar atšķetināt, nevar saliekt, bet nagi sen aplauzti, pirkstu galos iemetušās asiņainas, nedzīstošas tulznas.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzt:1/2" n="2">
        <def>Slejās saliktu tekstu sadalīt lappusēs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplauzt grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplauzt laikrakstu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Nē, es nevaru iet. Palikšu, kamēr aplauzīs manu lappusi. Var gadīties, ka šis tas jāsaīsina, jāpārtaisa.» [Saka korespondente.]</quote>
          <bibl>Grīva 4, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplauzums:1" sortKey="aplauzums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplauzums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aplauzt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maize aplauzuma vietā apkaltusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naga aplauzums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplauzums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poligr.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aplauzts salikums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Žurnāla aplauzums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lasīt korektūru aplauzumā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplecināt:1" sortKey="aplecināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplecināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplecināt:1/1" n="1">
        <def>Sapārot (dzīvnieku mātīti) ar tēviņu (lai mātīti apaugļotu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Govi aizveda aplecināt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apledojums:1" sortKey="apledojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apledojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apledojums:1/1" n="1">
        <def>Iedus kārta, kas apklāj kādu virsmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni un arī māte.. piegāja pie ledus puķēm izrakstītā loga... Uldis ar pirkstu pakausēja caurumu apledojumā, it kā gribēdams pa to saskatīt kaujas vietu.</quote>
          <bibl>Branks 1, 67.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apledojums:1/1/1" n="1">
          <def>Atkala.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ietvju apledojums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aukstā laikā, lietum līstot, uz sasalušas zemes, koku stumbriem, zariem, telefona vadiem.. rodas apledojums (atkala).</quote>
            <bibl>Zirnītis 1, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apledojums:1/1/2" n="2">
          <def>Dabiskais ledus uz zemes virsmas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apledojums ar šļūdoni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nekur citur mūsu plašās Dzimtenes kalnos nav tik daudz apledojuma, šļūdoņu un sniegoto virsotņu kā Muksū [upes] iztekā [Pamira kalnos]..</quote>
            <bibl>Pad J 59, 214, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apledojums:1/1/3" n="3">
          <def>Ledājs, kas pārklājis zemi ledus laikmetā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kvartāra perioda apledojums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ledus krājās un veidojās kalnājos Skandināvijā [ledus laikmetā], pamazām sākot slīdēt lejup dienvidu-dienvidaustrumu virzienā. Pa ceļam apledojums izara un samala iežus, pa kuriem tas slīdēja.</quote>
            <bibl>Saudz dabu 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apledot:1" sortKey="apledot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apledot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apledot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar ledu (visapkārt, vispāri).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīna stiprajā salā apledoja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apledojuši akmeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa nakti uz kuģa viss apledojis. Pat tievās virves un troses kļuvušas tik resnas kā ūdens caurules.</quote>
          <bibl>Zv 59, 10, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maiga nolēma izmēģināt, vai tiešām viņai vairs nav nekāda iespaida uz cilvēku, kas tik svešs un nepieejams, kā apledojis, sēdēja tepat blakus.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 1, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplēkāt:1" sortKey="aplēkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplēkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplēkāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lēkājot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aplēkāja galdam apkārt.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplēkāt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Lēkājot pabūt (vairākās vai visās vietās).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zīlītes aplidoja, aplēkāja visas ēkas, visus jumtus. Zem sijām, aiz pakšiem, sienmaļu šķirbās vēl retumis bija atrodams kāds sasalis kāpurs.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 28.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplēkāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aprūpēt, izdabājot un apkalpojot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tādu uzmanību Fredis nezin vai bija kādreiz baudījis savās jūrnieka gaitās. Visi viņu aplēkāja, izdabāja uz katra soļa. Ja viņam radās kāda vajadzība - divi trīs steidzās to apmierināt.</quote>
          <bibl>Lācis II, 138.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplēkt:1" sortKey="aplēkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplēkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lecu, -lec, -lec, pag. -lēcu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplēkt:1/1" n="1">
        <def>Lēcieniem apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aplēca ap ābeli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valdis aplēca ratiem apkārt uz vienas kājas un uzdeva tēvam daudz jautājumu: «Tēt, kur tu dabūji zirgu? Vai tev iedeva brigadieris?»</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplenkt:1" sortKey="aplenkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplenkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lencu, -lenc, -lenc, pag. -lencu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplenkt:1/1" n="1">
        <def>Novietoties cieši (kam) visapkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[skolotāja] runāja tik aizrautīgi, ka arī puikas bija sākuši klausīties un aplenkuši abas skolotājas.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ellu ieraudzījušas, sievietes to aplenc no visām pusēm... Visas viņas cita pār citu spiežas pie Ellas..</quote>
          <bibl>Upīts II, 411.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplenkt:1/1/1" n="1">
          <def>Tuvoties no vairākām pusēm (piemēram, lai uzbruktu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Suņi aplenca medījumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vīru aplenkuši tik daudz vilku, ka acis apžibušas [apžilbušas].</quote>
            <bibl>LTTP III, 106.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplenkt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>mil.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ielenkt (kādu objektu), lai pakāpeniski iznīcinātu (to).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplenkt cietoksni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplenkta armijas daļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplenkta pilsēta! Vai to ir iespējams attēlot? Protams, var aprakstīt viņas izskatu, viņas pamirušo dzīvi, aizvērtos veikalus, izdauzītos logus..</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 379.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī ap Ļeņingradu loks savilkās arvien ciešāk. Kad ziemā aizsala Ladogas ezers, tas bija vienīgais ceļš, pa kuru aplenktajai pilsētai piegādāja pārtiku.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 6, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplenkums:1" sortKey="aplenkums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplenkums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplenkums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts, stāvoklis → aplenkt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties vilku aplenkumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raugoties pavasarīgajā saulē, kura par varītēm cenšas atbrīvoties no biezo mākoņu aplenkuma, domas aizklīst pie sējas laika darbiem.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 13, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplenkums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts, stāvoklis → aplenkt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārraut aplenkumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ap Ļeņingradu savilkās ienaidnieka aplenkuma loks.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 151.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplēse:1" sortKey="aplēse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplēse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplēse:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aplēst. Aprēķins.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārbaudīt aplēsi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzrakstīt aplēsi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skapītī [atradās] burtnīciņa ar aplēsi, cik naudas vajag, lai apmierinātu pašu nepieciešamāko..</quote>
          <bibl>Niedre 5, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trešdienā, kad korektores raksta algu aplēses, ienāk Liepkalns.</quote>
          <bibl>Brutāne 4, III.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai optimāli vadītu sarežģītu objektu, nepieciešams izdarīt milzīgi daudz aplēšu.</quote>
          <bibl>Zin T 68, 2, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplēst:1" sortKey="aplēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lēšu, -lēs, -lēš, pag. -lēsu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplēst:1/1" n="1">
        <def>Aprēķināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplēst trīsstūra laukumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplēst vērtību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplēst naudā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā nav nejaušība, ka tieši padomju matemātiķi pirmie.. pasaulē ir precīzi aplēsuši, kur un ar kādu ātrumu, kad un kā ir jāizšauj raķete, lai tā apriņķotu apkārt Mēnesim, atnāktu atpakaļ un pēc tam turpinātu savu trajektoriju ap Zemi.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplēsts, ka saspiestā gaisa patēriņa samazināšana vien dod iespēju [rūpnīcā] ik mēnesi ietaupīt 38 tūkstošus kilovatstundu elektroenerģijas.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 240, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viegli aplēst ledus slāņa biezumu.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 2, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplēsums:1" sortKey="aplēsums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplēsums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplēsums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aplēst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad, pēc aptuveniem aplēsumiem, laiva jau atradās ziemeļaustrumos no Roņu salas,.. samazināja laivas ātrumu.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 365.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplidināties:1" sortKey="aplidināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplidināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplidināties:1/1" n="1">
        <def>Lidinoties apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Putns dažas reizes aplidinājās ap mežu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplidojams:1" sortKey="aplidojams" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplidojams</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplidojams:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība → aplidot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zemes aplidojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kosmiskās] stacijas veiktais Mēness aplidojums ir jauno pētījumu programmas daļa..</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 224, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplidot:1" sortKey="aplidot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplidot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lidojot, laižoties apvirzīties (ap ko, kam apkārt) - par putniem, kukaiņiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tiklīdz barība gāja uz beigām, dažas zīlītes pielaidās pie loga un bungoja, ka visa māja skan. Lai zīlītes mani pārāk netraucētu, mēģināju noslēpties citā istabā, bet zīlītes aplidoja ap māju un mani drīz vien atrada.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liesma [ugunskurā] uzšāvās augstu, apgaismodama labu gabalu būdas priekšā. Brīžam viņas gaišumam aplidoja apkārt kāds putns.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 239.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/1/1" n="1">
          <def>Apbraukt (ap ko, kam apkārt) - par lidaparātiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kosmosa kuģis aplido ap Mēnesi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gaisā dūca lidmašīnu motori. Eskadriļa pēc eskadriļas iznira no debess zilgmes, izauga par milzīgiem putniem un ar slaidu loku, aplidojušas apkārt visai pilsētai, laidās lejup uz saviem aerodromiem.</quote>
            <bibl>Lācis VI, 447.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/1/2" n="2">
          <def>Apbraukt (ap ko, kam apkārt) - par cilvēkiem lidaparātos.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kosmonauti aplido Zemei apkārt.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Viegli, it kā lidojot, apdējot, apskriet (apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš [lezgīns] viegli aplidoja reizi apkārt visai sētai, tad nostājās Aņai priekšā un neatlaidīgi taktī mīņājās, kamēr tā atdeva harmonikas citai jaunavai un pati gāja dejot.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 209.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apriņķot (ko) - par lidaparātiem, arī par to apkalpi, pasažieriem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplidojot Mēnesi, automātiskā starpplanētu stacija lidos gar to mūsu pavadoņa pusi, kas līdz šim nebija pieejama cilvēka skatienam.</quote>
            <bibl>Cīņa 59, 235, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nav viegli - palaist [kosmisko] raķeti tā, lai tā aplidotu Mēnesi un pēc tam riņķotu ap Zemi.</quote>
            <bibl>Zv 59, 20, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pret mūsu planētu [Zemi] vienmēr ir pavērsta Mēness viena un tā pati puse. Tikai aplidojot Mēnesi, rodas iespēja paskatīties arī uz otru pusi.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 11, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lidojot nolaisties (vairākās vietās) vai pabūt (virs vairākām vietām). Lidojot kavēties (pie kā) noteiktā nolūkā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strazdi aplido svaigo arumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un vecās vārnas.. sāk aplidot svešas ligzdas, izknābāt, izdzert citu putnu olas..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piepeši ezerā ielidoja niedru lija un, lēni spārnus cilādama, aplidoja katru niedru puduri.</quote>
          <bibl>Zv 59, 18, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/2/1" n="1">
          <def>Par lidaparātiem, to apkalpi, pasažieriem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[viesi] helikopterā aplidoja Vašingtonas rajonu. Lidojums ilga apmēram pusstundu.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 219, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/2/2" n="2">
          <def>Barā, pūlī lidojot, lidinoties ielenkt, aptvert (kādu objektu) no vairākām pusēm, virzīties visapkārt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zirgus bezdelīgas sarga no mušām un knišļiem... Darbā, pļavā un aplokā bezdelīgas visu laiku aplido zirgus un ķersta mušas.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 46.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[kuģa] mastus un nomelnējušos sānus aplidoja baltu kaiju bars.</quote>
            <bibl>Zv 58, 17, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mušas aplidoja pustukšās ābolkūku pannas..</quote>
            <bibl>Lācis 5, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/2/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Parādīt (kādam cilvēkam) sevišķu laipnību, uzmanību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Komiji un saimniekdēli, kas no sākuma mazo skolotāju neievēroja, sāka viņu arvien vairāk aplidot.</quote>
            <bibl>Paegle 3, 27.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Juris zina arī, ka Helma ir ļoti pielūdzēju aplidota.</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 306.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri izplatīties, kļūt zināmam (daudzās vietās, daudziem cilvēkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ziņa aplidoja ciemu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vēsts [par panākumiem] kā žigla bezdelīga bija aplidojusi rūpnīcu.</quote>
          <bibl>Zv 51, 3, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Simfonija ātri aplidoja pasauli un iekaroja klausītājus..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 40, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš bija lielisks dziedātājs, un viņa slava aplidoja; pat attālākos ciemus un pilsētiņas.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri parādīties, kļūt redzamam, pārslīdēt (par smaidu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..smaids aplidoja viņa lūpas.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 371.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņas seju aplido laimīgs smaids.</quote>
            <bibl>Upīts 6, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri aplūkot, aptvert (par acīm, skatienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa pētošais skatiens ātri aplidoja apkārt mazajai istabiņai..</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 46, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplidot:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>..raudzījos bālajā, sīkajā meitenītē, kuras ņiprās actiņas ātri aplidoja manu dzīvokli un it kā vaicādamas apstājās pie dažiem priekšmetiem.</quote>
            <bibl>Mākonis 1, 85.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīdzināt:1" sortKey="aplīdzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīdzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīdzināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt līdzenu, nolīdzināt (virsmu vai malu visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplīdzināt košuma krūmus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplīdzināt drānas malas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplīdzināt:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet apgriezt (matus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Jurks noņēma cepuri un lūdza manu krusttēvu, lai aplīdzinot drusku matus, - esot pa vasaru izauguši pārāk nelīdzeni.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš II, 93.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Avots nēsāja kuplus, gandrīz pie pašiem pleciem strupi aplīdzinātus matus..</quote>
            <bibl>Niedre 6, 192.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliecība:1" sortKey="apliecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecība:1/1" n="1">
        <def>Dokuments, kas apliecina kādu faktu, apstākli, tiesības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Darba apliecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Personas apliecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolēna apliecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komandējuma apliecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izdot jaunas apliecības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pūdums izrāva no krūšu kabatas apliecību zaļos vākos, kas piešķīra tiesības aizturēt zvejas likuma pārkāpējus..</quote>
          <bibl>Zv 57, 4, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunajām [medicīnas] māsām pasniedza kursu beigšanas apliecības..</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 125, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pērn mūsu zemē ieviesa labu tradīciju - atzīmēt jauniešu pilngadības svētkus, izsniedzot pilngadības apliecības, kad tie sasnieguši 18 gadus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 116, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tehnika Raimondu interesēja jau tad, kad viņš vēl mācījās Limbažu vidusskolā. Acīm redzot, tieši tādēļ viņš pēc gatavības apliecības saņemšanas iestājās 1. mehanizācijas skolā Saukā.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apliecība:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skolas liecība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad Francis pirmo reizi brīvdienās pārbrauca mājās, viņš lepojās ar savu apliecību: mācījies bija centīgi, piecnieku un četrinieku, cik uziet.</quote>
            <bibl>Salenieks 3, 264.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliecinājums:1" sortKey="apliecinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliecinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecinājums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apstiprinājums, pierādījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Darbi bija labs apliecinājums vārdiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dmitrija Šostakoviča mūzika jau sen guvusi lielu piekrišanu ārzemēs, un Jana Sibeliusa prēmija nav vienīgais atzinības apliecinājums tās autoram.</quote>
          <bibl>Kar 58, 12, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..koncerta biļetes tika pārdotas dažās dienās - vai gan vajadzīgs labāks apliecinājums sabiedrības interesei?</quote>
          <bibl>Lit M 57, 50, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jaunā zemes ieguvēja] izskatījās sasārtusi vai nu no ātrā gājiena un marta vēja, vai no satrauktām gaidām ātrāk turēt savās rokās svinīgo papīra loksni, kurā būs ierakstīts viņas vārds un apliecinājums, ka piecpadsmit hektāru no leknās Sarkaļu zemes atdots viņai un viņas bērniem.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 289.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecinājums:1/2" n="2">
        <def>Ārēja (jūtu, rakstura īpašību u. tml.) izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pateicības apliecinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draudzības apliecinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ikkatrs [festivāla koncerts] kļuva par visdažādāko tautu pārstāvju savstarpējas draudzības, atzinības un neviltotu simpātiju apliecinājumiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 196, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz PSRS sūtniecību nepārtraukti zvanīja sajūsminātie pilsoņi, izteikdami savu pateicību [par avarējušo lidotāju izglābšanu], apbrīnu un cieņas apliecinājumus.</quote>
          <bibl>Zv 59, 2, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliecināt:1" sortKey="apliecināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliecināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecināt:1/1" n="1">
        <def>Apstiprināt (kā pareizumu, patiesumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apliecināt kādu faktu tiesā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apliecināt ar savu parakstu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tie jau nemaz nebija tavi putniņi!» - «Bija gan mani! ...» - «Bija gan viņa!» arī Marčs apliecināja.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tu domā, ka viņi [Anita ar Sārtaputnu] tikai runājas? Nez kas tad tie bija, kas bučojās Banderu istabā?» - Oskars saīdzis nosvieda saivu un piecēlās kājās. «Kurš to ir redzējis? Lai panāk šurp un apliecina!»</quote>
          <bibl>Lācis II, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ar parakstiem un zīmogu apliecināts, ka kucēns ir tīras sugas.</quote>
          <bibl>A Grigulis 7, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apliecināt:1/1/1" n="1">
          <def>Apgalvot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvu tēvi apliecināja, ka esot piedzīvojuši tikai ļoti maz un reti tik jaukus un pastāvīgus pavasarus.</quote>
            <bibl>Kaudzītes la, 207.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apliecināt:1/1/2" n="2">
          <def>Pierādīt, ļaut secināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..pētījumi apliecinājuši, ka Antarktīdas ledus slāņu biezums ir divi un pat vairāk kilometru.</quote>
            <bibl>Zv 58, 16, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..izstāde apliecināja, ka.. arodskolās mācās jaunatne, kam netrūkst radošas izdomas..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 31.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šodien [Ansonu Mārtiņš] bij noskuvies sevišķi rūpīgi, to apliecināja arī prāvais iešņāpums šķērsām zodā.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 142.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecināt:1/2" n="2">
        <def>Izteikt vārdos, parādīt ar darbiem (jūtas, attieksmi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apliecināt savu draudzību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apliecināt cieņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man tikai gribējās, lai tu kādreiz aktīvi apliecini savas jūtas, lai tu visas sabiedrības priekšā ar darbiem pierādi, ka es tev kaut ko nozīmēju.</quote>
          <bibl>Lācis II, 192.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svētki ir tas brīdis, kad atceramies dažu labu ikdienas darba steigā aizmirstu cilvēku un ar nelielu velti vai ziediem varam apliecināt tam savu draudzību vai pateicību.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 237, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliecinātājs:1" sortKey="apliecinātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliecinātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apliecinātāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecinātājs:1/1" n="1">
        <def>Tas (tāds), kas apliecina (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Fakta apliecinātājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patiesības apliecinātājs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apliecinātājs:1/2" n="2">
        <def>Tas (tāds), kas apliecina (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīves apliecinātājs.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apliecinātājs:1/2/1" n="1">
          <def>Tas (tāds), kas pauž ticību dzīvei, tās nozīmīgumam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēlnieka Vučetiča radītais šķēpu pārkalējs arklos, kura attēls kļuva plaši pazīstams, ir visas jaunas dzīves izteicējs un apliecinātājs.</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 14, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliekamais:1" sortKey="apliekamais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliekamais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliekamais:1/1" n="1">
        <def>Tas, ar ko aptver kādu priekšmetu (apliekot, apņemot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arī skolas grāmatas [policisti kratīšanā] izšķirstīja un visām vāku apliekamos norāva.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apliekamais:1/2" n="2">
        <def>Ārstniecisks līdzeklis - samitrināts apklājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karsti apliekamie.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Auksti apliekamie.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dūņu apliekamais.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mainīt apliekamos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tūlīt dabūsim aukstus apliekamos. Tas jums [slimniecei] būs tikai par labu.»</quote>
          <bibl>Jaunsudrabin? 7, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nomainīja [slimniekam] siltos apliekamos.</quote>
          <bibl>Kar 56, 11, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliekt:1" sortKey="apliekt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliekt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liecu, -liec, -liec, pag. -liecu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliekt:1/1" n="1">
        <def>Liecot apņemt, aptvert (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Liekt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cinkotu skārdu apliec ap vēja dēļa augšmalu..</quote>
          <bibl>Šterns 2, 246.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stīpām apliektās, audeklu pārjumtās kulbas piekrautas līdz augšai.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 461.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apliekt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apņemt (par upi, ceļu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Upe apliec pļavu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ceļš iet gar kalna nogāzi augšup un lejup, taustīdams, kur vieglāk apliekt klinšu bluķus vai kraujas..</quote>
            <bibl>Zv 59, 18, 26.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..smilšu pludmale kā milzīgs pakavs apliec jūras līci.</quote>
            <bibl>Zv 53, 3, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apliekt:1/2" n="2">
        <def>Apiet, apskriet, apbraukt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pelēkais [sirotāju] pulks pāršķīrās un izklīda, pa abām pusēm aplieca birzi, pēc pāris minūtēm atkal saplūda kopā uz lielceļa un pazuda uzsāktā virzienā pret ziemeļiem.</quote>
          <bibl>A Upīts X, 617.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kirils Pelns gar Bastejkalnu Žigli apliec ielas stūri.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 8, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apliecot bāciņu salas galā, laivas iziet Lielupes plašumā, kur no labās puses ietek Iecava.</quote>
          <bibl>Vanags 6, 124.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apliekt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ejot, skrienot, braucot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [Ošu Anna] steigšus aplieca ap mājas galu..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 494.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliekties:1" sortKey="apliekties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliekties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liecos, -liecies, -liecas, pag. -liecos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliekties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apliekt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vīnstīgas apliekušās ap žogu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tilta galā.. gludajam zālienam jau apliekusies dzelteni violeta atraitnīšu lenta.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 429.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa virtuves durvīm rūkdama gāžas ārā uguns, priekšnams ir šaurs, liesmas aizpilda gandrīz vai visu telpu un, apliekušās durvju stenderei, laužas laukā.</quote>
          <bibl>Spāre 2, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Samta ņieburs [augumam] apliecies tik vingri.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 673.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apliekties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → apliket (2). Virzīties ar līkumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Pūpēža kungs nesteigdamies pāriet ielu, apliecas ap stūri un iegriežas pa pirmajām durvīm.</quote>
          <bibl>Upīts III, 166.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vilciņš] dejoja ap krēsla kājām, nemaz pie tām nepiedurdamies. Slaidā lokā viņš apliecas ap vienu, taisīja līkumu ap otru..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 441.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliesmot:1" sortKey="apliesmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliesmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliesmot:1/1" n="1">
        <def>Apspīdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pār jūru cēlās vakara kvēles apliesmoti mākoņi.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 147.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aust gadsimtenis deviņpadsmitais Ar spīti acīs, cīņu apliesmots, Un uzzied vētrās darbaļaužu maijs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 3, 328.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apliet:1" sortKey="apliet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apliet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-leju, -lej, -lej, pag. -lēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apliet:1/1" n="1">
        <def>Lejot (ko virsū), pārklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pielikusi šķīvi ar kartupeļiem, viņa [viešņa] aplēja tos ar mērci..</quote>
          <bibl>Brodele 14, II.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai citrona aromāts būtu vairāk sajūtams, augli pirms tūlītējas lietošanas ieteicams apliet ar vārošu ūdeni.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[partizāni] aplēja automašīnu ar benzīnu un sadedzināja.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplej korķi ar laku vai sveču taukiem tā, lai pilnīgi noslēgtu [pudeli]..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 2, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Krišam metas tik salti, viņš nopurinās, kā.. apliets ar saltu ūdeni.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 292.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apliet:1/1/1" n="1">
          <def>Notraipīt (ar ko šķidru).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apliet galdautu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apliet priekšautu ar mērci.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bārenīte sargādamās izņēma [darvas] trauku, bet, tiklīdz to ieraudzīja Umba, tā ar ļaunu skatu to izsita viņai no rokām un viņas drēbes aplēja ar darvu.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 253.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apliet:1/1/2" n="2">
          <def>Lejot (ko virsū), padarīt mitru (augsni ap augu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apliet puķes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apliet dobi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tikko iedēstīts kociņš jāaplej, sausā laikā visi stādījumi prasa valgmi.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 227, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gar puķu rindām staigāja pajauns cilvēks ar lejkannu rokā un rūpīgi aplēja katru stādu, katru ceru.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 168.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apliet:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Bagātīgi apspīdēt (piemēram, par sauli, uguni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saule kāpa ātri un ar spilgtu gaismu aplēja visu krauju..</quote>
            <bibl>A Grigulis 1, 257.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule rietēja un nevarēja norietēt. Tā lēnām grima aiz meža, bet tad pēkšņi kā kaitēdamās atkal pazibsnīja caur koku zariem un aplēja zemi ar sārtu mirdzumu.</quote>
            <bibl>Kar 52, 1, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sarkanās [ugunsgrēka] blāzmas aplieti cilvēku stāvi skraidīja ap dzīvojamo māju..</quote>
            <bibl>Indrāne I, 46.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplieties:1" sortKey="aplieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lējos, -lējies, -lejas, pag. -lējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplieties:1/1" n="1">
        <def>Apliet sevi, savu apģērbu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni [pusdienās] sasēžas pie savām bļodiņām, draiskulis Juris paspēj iegrūst savam biedram dunku sānos, tā ka tas gandrīz aplejas ar zupu..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 100.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplieties:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt aplietam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Salēju visu spaini bļodā. Bļoda gāja pāri. Aplējās kurpes un zeķes..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplieva:1" sortKey="aplieva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplieva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplieva:1/1" n="1">
        <def>Koka stumbra ārējā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ozola aplieva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priedes aplieva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplievas trupe.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koksne [Eiropas lapeglei] sveķaina, cieta, netrūd. Tādēļ sarkanā aplieva sevišķi vērtīgs materiāls celtnēm ūdenī un lecektīm.</quote>
          <bibl>Flora 1, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīgot:1" sortKey="aplīgot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīgot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīgot:1/1" n="1">
        <def>Apdziedāt ar līgo dziesmām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplīgoju savu Kranci, Savu lielu rožu dārzu, Lai Krancīša vilks nenesa, Lai rozītes nenosala.</quote>
          <bibl>LTD X, 2628.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāņu bērni, dziesmu bērni, Tie mācēja aplīgot, Labam darbam godu dot, Nedarbiņu pazobot.</quote>
          <bibl>Zv 57, 12, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sievu bars ielenca Pēteri un sāka to aplīgot. Visi pasaules netikumi tika piedziedāti otrās brigādes brigadierim, bet sievu asprātībām un ķircinājumiem, šķita, nebija gala.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 10, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīgoties:1" sortKey="aplīgoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīgoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk., -ojamies, pag. -ojāmies; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīgoties:1/1" n="1">
        <def>Aplīgot vienam otru, citam citu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaimiņi Jāņos aplīgojas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīk:1" sortKey="aplīk" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīk</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīk:1/1" n="1">
        <def>Apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Neej taisni, ej aplīk.</quote>
          <bibl>ME I, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš uzved kalnā, tad lejup krīt aši, Atkal ved augšup, ver ainavu plaši. Septiņi pakalni aplīk zviln rindā..</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīk:2" sortKey="aplīk" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīk</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar akuz.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīk:2/1" n="1">
        <def>Ap.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplīk kalnu saule tek.</quote>
          <bibl>ME I, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplikācija:1" sortKey="aplikācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplikācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikācija:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvs veidojums (piemēram, uzšuvums, uzlīmējums) uz kādas virsmas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsaina papīra aplikācijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplikāciju pagatavošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darināt aplikācijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Majolikas aplikācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izrotājumam noderēs spilgtas krāsas auduma apmales, aplikācijas, izšuvumi utt.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 7, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dekoratīva ir.. sienas sega aplikāciju un izšuvuma tehnikas kombinējumā.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 243, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pret pilsētu vērstajā laboratoriju [ēku] korpusa galasienā krāsaina apmetuma aplikācijā attēlots jaunās dzīves Celtnieks.</quote>
          <bibl>Zv 62, 7, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikācija:1/2" n="2">
        <def>Apliekamais (ārstniecībā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parafīna aplikācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc dūņu aplikācijām asinīs samazinās askorbīnskābes daudzums.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 292, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplikatīvs:1" sortKey="aplikatīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplikatīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikatīvs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas raksturīgs aplikācijai. Tāds, kas veidots aplikācijas tehnikā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplikatīvs darbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplikatīvs veidojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplikatūra:1" sortKey="aplikatūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplikatūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikatūra:1/1" n="1">
        <def>Pirkstu izkārtojums, spēlējot mūzikas instrumentu. Šī pirkstu izkārtojuma apzīmējums nošu rakstā (ar arābu cipariem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klavieru aplikatūra.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplikt:1" sortKey="aplikt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lieku, -liec, -liek, pag. -liku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/1" n="1">
        <def>Liekot (ko) apkārt, apņemt, aptvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplikt ap kaklu lakatiņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Līziņa] smējās un, aplikusi roku māsai ap pleciem, pievilka to sev klāt.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 626.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[llze] redzēja, ka Astra nodrebinās vēsumā un ka Ābele noņem sev no pleciem žaketi, lai apliktu to Astrai.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 118.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/1/1" n="1">
          <def>Apņemt (kam apkārt) un sasaistīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Adatiņš, uzvilcis virskreklu, aplika kaklasaiti..</quote>
            <bibl>Zv 52, 8, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/1/2" n="2">
          <def>Pārklāt, apsegt (visapkārt vai vispāri).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pabeigto skābbarības kaudzi aplikām 2 metru biezumā no sāniem un virsas ar salmiem..</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 215, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kapi bija aplikti zaļām velēnām..</quote>
            <bibl>Laicens 1, 44.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Taurupē visas akas jau bija izraktas, to malas apliktas ar sarkaniem dedzinātiem ķieģeļiem un dažām pat nolietas ar cementu.</quote>
            <bibl>Kar 59, 10, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/1/3" n="3">
          <def>Nolikt, novietot (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplikt akmeņus ap puķu dobi.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apvākot (piemēram, burtnīcu, grāmatu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..puika rāva nost Abula «Skolas druvas» vākiem aplikto [avīzes] puslapu un nikni savīstīja kamolā..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 1023.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[kratīšanā grāmatas] izšķirstīja, norāva apliktos vākus un svieda uz grīdas čupā.</quote>
            <bibl>Zv 58, 5, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/1/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>divd. formā: aplikts.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārklāts ar nogulsnēm, plēvi, atdalījumiem (par gļotādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplikta mēle.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apliktas mandeles.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikt:1/2" n="2">
        <def>Uzlikt saistības (piemēram, maksājumus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplikt ar nodevām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ar nodokli apliekamajā strādnieku un kalpotāju mēneša izpeļņā ieskaitāmas visāda veida prēmijas.</quote>
          <bibl>L Zin 60, 21, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ienākumus, ko kolhoznieki saņem par darbu kolhozos, ar lauksaimniecības nodokli neapliek.</quote>
          <bibl>Pad J 60, 88, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīkt:1" sortKey="aplīkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -līkst, pag. -līka; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīkt:1/1" n="1">
        <def>Nosvērties, noliekties uz leju. Nolīkt (par daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ābelei zari aplīkuši no ābolu smaguma.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplīkt:1/1/1" n="1">
          <def>Kļūt grūti atliecamam (parasti par muguru).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mugura aplīkst ravējot.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplikties:1" sortKey="aplikties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplikties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-liekos, -liecies, -liekas, pag. -likos; refl., trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikties:1/1" n="1">
        <def>Aplikt sev (ko apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Marija aplikās lakatu, iegāja kambarī pēc luktura un.. izgāja no istabas.</quote>
          <bibl>Blaumanis la, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzcēlās [Sveilis], nomazgājās, ieberzējās un ielaistījās, aplikās tīru apkaklīti un baltu kravati.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 303.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīkumot:1" sortKey="aplīkumot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīkumot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīkumot:1/1" n="1">
        <def>Ar līkumu apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis aplīkumoja ap krūmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplīkumot ap māju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplikums:1" sortKey="aplikums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplikums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikums:1/1" n="1">
        <def>Nogulsnes, plēve, atdalījumi (kas pārklāj, piemēram, gļotādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Difterijas aplikums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz piesarkušajām mandelēm [angīnas slimniekam] redzami bāli dzeltenīgi aplikumi..</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 292, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[organisko vielu atliekas] uzkrājas uz.. mēles kā balts aplikums..</quote>
          <bibl>Ves 59, 1, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplikums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rezultāts → aplikt (1). Tas, kas ir aplikts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Velēnu aplikums kapu kopiņai.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplikums:1/2/1" n="1">
          <def>Grāmatas vai burtnīcas apvākojums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Labi vēl, ka bibliotekāre neatlocīja visus aplikumus, tad viņa redzētu, ka vienai [grāmatai] vāks pat noliets ar kaut kādu zaļganu ķīmisku šķidrumu.</quote>
            <bibl>Zv 52, 6, 20.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīmēt:1" sortKey="aplīmēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīmēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīmēt:1/1" n="1">
        <def>Līmējot (ko) virsū, apklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[soma] bija no vienas vietas aplīmēta dažādu svešzemju viesnīcu reklāmu markām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>...paneļa iekšpuse tikai jānokrāso vai jāaplīmē ar tapetēm.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 43, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplinki:1" sortKey="aplinki" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplinki</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. aplinks, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplinki:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vārdi, ar ko domu izsaka netieši un kas ļauj tikai noprast, nojaust izteikuma īsto saturu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar Brīviņu Lauru vispār viegli runāt, viņa nemeklēja nekur aplinku un nedomāja citu, kā teica.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 685.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplinki:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>instr.: aplinkiem, apst. nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aplinkus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājums bij uzstādīts pārāk tieši un asi, tiem [zemniekiem] labāk patiktos aplinkiem un iztālēm, kad iespējams izrunāties šā un tā un galu galā neko noteiktu neatbildēt.</quote>
          <bibl>Upīts X, 493.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplinki:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>apst. nozīmē, savienojumā ar «bez».</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tieši, bez vilcināšanās.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Runāsim bez aplinkiem: tu mani vairs nemīli un tādēļ meklē kaut kādus cēlus iemeslus, lai varētu no manis aiziet..</quote>
            <bibl>Kar 56, 3, 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet vārnēns bija tūliņ klāt [pie ēdiena] un bez kādiem aplinkiem nekavējoties cirta knābi maizes mīkstumā..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 497.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplinks:1" sortKey="aplinks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplinks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplinks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ļauj tikai noprast, nojaust izteikuma īsto saturu, netiešs (domu izteikšanas veids).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplinks teiciens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplinka runāšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aplinkus vārdus.. Ilonas skaidrā vientiesība nesaprata, un gaiši izteikties, sānu tekas rādīt viņai [vīramātei] mēle neklausīja..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 212.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja aplinkie vārdi nelīdzēja, tad Nodievs [precinieks] iesāka tieši: «Frīdas jaunkundz, man nav saimnieces..»</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 214.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplinkus:1" sortKey="aplinkus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplinkus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>arī aplinku apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplinkus:1/1" n="1">
        <def>Novirzoties sāņus, nedodoties taisni uz mērķi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš nogriezās uz meža pusi un aplinkus pa kāpām un zvejnieku sētu aizmugurēm kā zaglis naktī tuvojās savam ceļa mērķim.</quote>
          <bibl>Lācis 11, 192.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplinkus:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Netieši, neizsakot domu līdz galam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplinkus izteikties par kaut ko.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvocis izbrīnījies paraudzījās savā māsasdēlā: tam puisim bija kaut kas aiz ādas. Runā tā aplinkus, bet skaidri neko nepasaka.</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[pulka komandieris] runāja aplinkus, lai to, kas viņam jau bija skaidrs, pārējie vismaz nojaustu..</quote>
            <bibl>Grīva 4, 311.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cik Kode izlikās noslēgta, visu izteikdama pusvārdiem un aplinkus, tik Sarma bija atklāta un vaļsirdīga.</quote>
            <bibl>Grants 7, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplipināt:1" sortKey="aplipināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplipināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplipināt:1/1" n="1">
        <def>Lipinot (ko) virsū, apklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..stāvēja Gramzda ar plāksteriem aplipinātu virslūpu un degunu.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzmanību [Londonā] saista milzum daudz raibu, spilgtu reklāmu - uz ēku sienām, divstāvu trolejbusu jumtiem, pat čemodānus viesnīcās aplipina ar reklāmas papīrīšiem.</quote>
          <bibl>Ves 59, 11, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz apklātā galdiņa pie loga bija.. vairākas vēstules, aplipinātas ārzemju pastmarkām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 121.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplipināt:1/1/1" n="1">
          <def>Notraipīt (ar ko lipīgu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Galds aplipināts ar plastilīnu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplipināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Inficēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplipināt ar gripu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplipināt ar iesnām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc operācijas izzūd tuberkulozes baciļi slimnieku krēpās. Tādēļ šādi slimnieki vairs nevar aplipināt apkārtējos.</quote>
          <bibl>Ves 58, 3, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplipt:1" sortKey="aplipt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplipt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-līpu, -līpi, -līp, pag. -lipu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplipt:1/1" n="1">
        <def>Apklāties (visapkārt vai vairākās vietās ar ko tādu, kas pielīp).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kājas aplipušas ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kartupeļi aplipuši ar māliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..delnas aplipušas tik biezu sveķu kārtu, ko tikai pa siena laiku nodeldēs izkapts un grābekļa kāti.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 327.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ar eļļu un putekļiem bija aplipušas.. [traktorista] rokas un seja.</quote>
          <bibl>Zv 53, 8, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zvejnieku meiteņu] rokas bija aplipušas ar zvīņām un drēbes piesūkušās dūmu un zivju smakas.</quote>
          <bibl>Lācis II, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplipt:1/1/1" n="1">
          <def>Atrasties (kam) cieši klāt, arī pārklāt (parasti par daudziem kukaiņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplīp kā mušas ap medu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ap egles kailo stumbru bija aplipuši simtiem sīku kukaiņu..</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 102.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No stropa izņemtam.. medus rāmim aplipušais bišu čemurs saulē ņirb un zvīļo kā zelts.</quote>
            <bibl>Zv 52, 14, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplipt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Inficēties (parasti par vairākiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplipt ar gripu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki visbiežāk aplīp (inficējas) ar cilvēku tuberkulozes baciļu tipu..</quote>
          <bibl>PL tub 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplipums:1" sortKey="aplipums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplipums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplipums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts -&gt;- aplipt (1). Tas, kas aplipis (visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Miesa [kurinātājam] bija piezīdusies melnumu un sviedrainu aplipumu, tos tikai ar asu suku varēja dabūt nost.</quote>
          <bibl>Lācis I, 253.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplis:1" sortKey="aplis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplis:1/1" n="1">
        <def>Plaknes daļa, ko ierobežo aploce. Riņķis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apļa centrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [zēns] izmeklēja labāko cirkuli, uzvilka lielisku apli..</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplis:1/2" n="2">
        <def>Veidojums, kam ir riņķa forma vai kas atgādina riņķi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..centrālajā laukumā sarkanu ziedu aplī paceļas piemineklis Maksimam Gorkijam..</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolēni [slidotavā] jautrā pulkā,.. rokās saķērušies, izveidoja lielu nepārtrauktu apli, kas griezās līdzīgi raibam karuselim.</quote>
          <bibl>Bēra 55, 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lokomotīve svieda gaisā dūmu apļus, kas, celdamies augstāk, kļuva arvien lielāki, izlocījās dīvainos līkumos un izgaisa.</quote>
          <bibl>Grīva 1, 79.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplis:1/2/1" n="1">
          <def>Ceļa, kustības riņķveida virziens.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Soļot pa apli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vecajos fortos ierīko miniatūru ziemas manēžu - apļu skrejceļu.</quote>
            <bibl>Sports 66, 99, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..laiva lēni riņķoja pa apli.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 365.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aplis:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vingrošanas rīks - virvēs iekārti riņķveida rokturi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vingrojums apļos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līdztekās, apļos un uz zirga čempiona nosaukumu izcīnīja [padomju vingrotājs]..</quote>
            <bibl>Pad J 64, 65, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplis:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>fizk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sporta sacensību norises kārtība, kad katra vienība pēc kārtas tiekas ar visām pārējām vienībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Abas tās [futbola komandas] beigušas pirmā apļa spēles ļoti sekmīgi.</quote>
          <bibl>Pad J 60, 115, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīst:1" sortKey="aplīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lienu, -lien, -lien, pag. -līdu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīst:1/1" n="1">
        <def>Lienot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplīst ap krūmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strēlnieki salīkuši aplīda visapkārt klosterim, turēdami šautenes cieši plaukstās sažņaugtas.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplīt:1" sortKey="aplīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-līstu, -līsti, -līst, pag. -liju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplīt:1/1" n="1">
        <def>Lietū, rasā kļūt slapjam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplijušas drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akots pagājās tālāk, līdz pļaviņai aiz ābeļu dārza. Basās kājas aplija ar vēsu rasu..</quote>
          <bibl>Kar 54, 8, 32.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplīt:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt apklātam, notraipītam (no virspuses), līstot kādam šķidrumam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Galds aplija ar pienu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplobīt:1" sortKey="aplobīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplobīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplobīt:1/1" n="1">
        <def>Apmizot (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplobīt apelsīnam mizu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplobīti kartupeļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplobīt kokam mizu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplobt:1" sortKey="aplobt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplobt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-lobju, -lob, -lobj, pag. -lobu; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplobt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri apskriet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns aploba ap šķūni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplobt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri apskriet (vairākas vai visas vietas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aplobuši malu malas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aploce:1" sortKey="aploce" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aploce</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aploce:1/1" n="1">
        <def>Līnija, kuras visi punkti atrodas vienādā attālumā no viena punkta. Riņķa līnija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aploces garums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aploce:1/2" n="2">
        <def>Ietvars, apmale (parasti ovālas vai apaļas formas priekšmetiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Ņina] piestāja pie spoguļa, kas zeltītā baroka aplocē sniedzās līdz pat griestu apmalas karnīziem.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplocīt:1" sortKey="aplocīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplocīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-loku, -loki, -loka, pag. -locīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplocīt:1/1" n="1">
        <def>Lokot apņemt, aptīt, apliekt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aukla man [makšķerniekam] ir satīta mīkstā kamolā vai aplocīta ap kādu dēlīti.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplocīties:1" sortKey="aplocīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplocīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -lokās, pag. -locījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplocīties:1/1" n="1">
        <def>Lokoties apņemt. Apvīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apiņi aplocījušies ap sētu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viens, divi, trīs.., viegls un gaisīgs ap spožo metra mēru aplokās aizkaru audums.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No blakus nišas [restorānā] atskan.. smiekli, un ap sienu aplokās zilgans papirosu dūmu mākonis.</quote>
          <bibl>Kar 56, 11, 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplocīties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Veidot loku, atrasties lokveidā (ap ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļš aplokās egļu pudurim, un meitene jau ir gandrīz klāt savam ceļa mērķim - lauku mājām.</quote>
            <bibl>Pad J 60, 53, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aploda:1" sortKey="aploda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aploda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aploda:1/1" n="1">
        <def>Koka ietvars (logam, durvīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ielikt durvis aplodās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Logu un durvju aplodas iebūvē sienās reizē ar sienu celšanu vai pēc tam.. Aplodās izgatavo no 7,5 cm biezām, sausām priedes koka plankām.</quote>
          <bibl>Šterns 1, 267.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalsna.. roka drebēja uz durvju aplodās.</quote>
          <bibl>Bels 1, 68.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplodāt:1" sortKey="aplodāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplodāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplodāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lodājot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplodāt ap māju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplodāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lodājot nokļūt, pabūt (vairākās vai visās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplodāt malu malas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplodāt istabu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš aplodāja [labības] stiebrus un notrauca ūdens lāses.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 77.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplodēt:1" sortKey="aplodēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplodēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplodēt:1/1" n="1">
        <def>Apklāt ar lādējamo materiālu (pirms lodēšanas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplodēt stieples galu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vislabāk detaļas salodēsies, ja katru no tām iepriekš aplodē..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 1, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aploks:1" sortKey="aploks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aploks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aploks:1/1" n="1">
        <def>Iežogota vieta (parasti mājlopu, arī mājputnu ganīšanai vai mitināšanai zem klajas debess).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cūku aploks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teļu aploks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Turēt govis aplokā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa katru rītu paganīja lopus un zirgu uz papuves un tad sadzina aplokā.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt [govju] fermai plešas aploki. Vistuvākais pie pašas kūts - tas ir nakts aploks: vasarā govis pārnakšņo laukā.</quote>
          <bibl>Zv 59, 20, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dižbitēs ganu neturēja. Te govis ganījās aplokos arī kalpiem.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 7, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..labu laiku [vistu] mājiņa stāvēja tukša.. Putniem uzcelto aploku noplēsa.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aploks:1/2" n="2">
        <def>Detaļa (velosipēda ritenī), kurā iestiprināti spieķi un kuru apņem riepa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Riteņa aploks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aploks:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Veidojums, priekšmets, kurš apņem ko lokveidā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kārlēnu [jūrnieku] nevarēja vairs ne pazīt:.. tumšie mati nogriezti īsi, īsi un apklāti baltu beznaga cepuri ar melnu aploku, no kura uz muguras nokarājās divas lentes.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divas koncerta amata personas [Arkādijas dārzā], melnās cepurēs ar zaļiem aplokiem, metās ķert.. suni..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 333.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vēl tālāk spiež [cilvēkus] dragūnu aploks.</quote>
          <bibl>Medenis 2, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aploksne:1" sortKey="aploksne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aploksne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aploksne:1/1" n="1">
        <def>Papīra apvalks vēstuļu, dokumentu u. tml. ielikšanai (parasti pasta sūtījumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aploksne ar marku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizlīmēt aploksni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atplēst aploksni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizzīmogota aploksne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lielvīrs atrada uz sava galda vēstuli. Tā kā mājās pasts nāca reti, viņš ar sevišķu interesi aplūkoja zilgano aploksni..</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[konkursam] iesniegtā darba autoru nevarēja zināt, iekams nebij atvērtas aploksnes ar autora vārdu..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz galda stāvēja divas aploksnes ar simt divdesmit kronām katrā.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplombs:1" sortKey="aplombs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplombs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplombs:1/1" n="1">
        <def>Pārāk droša, pašapzinīga izturēšanās, nostāja.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt ar aplombu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [kritiķis] uzrādīja gan vairākas jauneklīgas paviršības latviešu rakstnieku sacerējumu satura un it sevišķi estētiskās izveides prasmes un neprasmes steigšus un ar aplombu sagatavotajā iztirzē.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 308, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apložņāt:1" sortKey="apložņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apložņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apložņāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ložņājot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Čūska apložņāja akmenim visapkārt.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apložņāt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Ķirzaka apložņā celmu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[zēns] sakrāva būdas priekšā attēstas šķembeles, piedrāza skaidas, un drīz liesmiņa ielīgojās, apložņādama sveķaino malku.</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 239.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[saules] stari caur liepu, kļavu un ošu lapām izraksta gājējiem pie kājām spožus vizuļus,.. kas režģīdamies un mežģīdamies apložņā viņu spožos apavus..</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 393.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apložņāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sīki pārmeklējot, izpētījot, apstaigāt, arī novērot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apložņāt visas malas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Kaija] līdz vēlai naktij sēd pagrabā, kur uzdzīvotāji oficieri trokšņo dibentelpās, vācu spiegu apložņāti un noklausīti.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplūkojums:1" sortKey="aplūkojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplūkojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūkojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aplūkot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skatuves aplūkojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūkojums:1/2" n="2">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aplūkot (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šā raksta nolūks nav sniegt jautājuma vispusīgu aplūkojumu. Te tikai izteiktas dažas pārdomas..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plašāks aplūkojuma loks, dziļāks izpratnes tvēriens.. vērotājiem reālistiem var padoties tikai pēc pailgu gadu mācības un mēģinājumiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 304, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplūkot:1" sortKey="aplūkot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplūkot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūkot:1/1" n="1">
        <def>Vērīgi apskatīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplūkot skatuvi ar binokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piedarbā stāvēja jaunā pļaujmašīna, un visi to tagad ar interesi aplūkoja.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 60, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..stacijas perons bija ļaužu pilns, kas ziņkārīgi aplūkoja atbraucējus, bet skumji noraudzījās pakaļ aizbraucējiem.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi piecēlās un ziņkārīgi aplūkoja ievesto [cietumnieku]. Apskatīja no visām pusēm..</quote>
          <bibl>Arājs-Bērce 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplūkot:1/1/1" n="1">
          <def>Pārbaudot apskatīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es apauju kājas.. un eju tad uz staļļiem aplūkot zirgus.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūkot:1/2" n="2">
        <def>Apciemot, apraudzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēcpusdienā Aizbetņu tēvs taisījās mājup, piekodinādams, lai nu braucot Aizbetņu māti aplūkot.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc ilgas klejošanas pa pasauli ierados atkal dzimtajā ciematā aplūkot radus un vecos draugus.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 1, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūkot:1/3" n="3">
        <def>Iztirzāt, kritiski novērtēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplūkot kādu jautājumu žurnālā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..partejiskuma princips prasa, lai literatūra tiktu aplūkota kā daļa kopējā cīņā par sociālismu..</quote>
          <bibl>Kar 56, 7, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplūkoties:1" sortKey="aplūkoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplūkoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūkoties:1/1" n="1">
        <def>Vērīgi, uzmanīgi apskatīties (visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..meistars noņēma cepuri un aplūkojās, kur varētu to uzkārt.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ķēve sāk soļot tik atturīgi, it kā aplūkodamas, kur ērtāk apstāties.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 295.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplupināt:1" sortKey="aplupināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplupināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplupināt:1/1" n="1">
        <def>Atlupināt (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplupināt kartupelim mizu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplupt:1" sortKey="aplupt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplupt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -lūp, pag. -lupa; intrans.; parasti divd. formā: aplupis</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplupt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt tādam, kam atlūp virskārta (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aplupusi siena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēta izskatījās vietām aplupusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tūdaļ aiz.. stacijas malkas grēdām atrodas kādreiz gan balti krāsota, bet tagad aplupusi māja..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 242, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Resnu, aplupušu kolonnu pāris cienīgi balstīja nelielu jumtiņu virs ieejas durvīm.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jā... Tur jau viņi sēž visi divdesmit astoņi [skolēni].. saulē aplupušiem degungaliem...</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 110.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aplupt:1/1/1" n="1">
          <def>Atlupt (vairākās vietās vai visapkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>No tumsas [telpu apgaismojot] uz mirkli iznirst vecām, vietumis aplupušām tapetēm klātas sienas..</quote>
            <bibl>Kar 59, 11, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aplūzt:1" sortKey="aplūzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aplūzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -lūst, pag. -lūza; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aplūzt:1/1" n="1">
        <def>Nolūzt, atlūzt (par daudziem vai visiem, vairākās vai visās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kociņiem aplūzuši zari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgam aplūzuši nagi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apļveida:1" sortKey="apļveida" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apļveida</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apļveida:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir apļa veids. Tāds, kas veido apli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apļveida kustība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pie dzelzceļa caurbrauktuves tiks izveidota apļveida puķu dobe.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 206, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..meistarsacīkstēs apļveida šosejā jau ar pirmo braucienu uzmanības centrā nokļuva mūsu viesi.</quote>
          <bibl>Sports 62, 48, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apļveidīgs:1" sortKey="apļveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apļveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apļveidīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apļveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Apļveida.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apļveidīgs celiņš.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmācība:1" sortKey="apmācība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmācība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmācība:1/1" n="1">
        <def>Process → apmācīt. Apmācīšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Militārā apmācība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ražošanas apmācības klase.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmācība:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Attiecīgās nodarbības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laboratorijas darbiniekiem un noliktavu pārziņiem noorganizētas tehniskās apmācības kvalifikācijas celšanai.</quote>
            <bibl>Cīņa 53, 144, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mārtiņš kareiviski griežas apkārt un soļo viens pār laukumu, kur notiek rotas apmācības.</quote>
            <bibl>Kar 57, 1, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmācīt:1" sortKey="apmācīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmācīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmācīt:1/1" n="1">
        <def>Mācot sagatavot (kādam uzdevumam, arodam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[atslēdznieks] ik gadus apmācīs vienu no jaunajiem strādniekiem par vidējas kvalifikācijas virpotāju.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 50, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi apmācīja pionierus slēpošanas tehnikā, rādīja, kā vajag pareizi slēpot..</quote>
          <bibl>Pion 56, 12, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akrobātu treneris.. apmāca jaunos akrobātus vingrošanas mākslā.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmācīt:1/1/1" n="1">
          <def>Dresēt, vingrināt (dzīvniekus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmācīt jaunos rikšotājus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmācīti ūdri labi ķer zivis un pienes tās dzīvas savam saimniekam.</quote>
            <bibl>A Kalniņš i, 34.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplam domāt, ka nedrīkst apmācīt kucēnus, kas jaunāki par 10 - 11 mēnešiem, taču mazos kucēnus ar mācībām nevajag nogurdināt.</quote>
            <bibl>A Kalniņš 1, 279.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmainīt:1" sortKey="apmainīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmainīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmainīt:1/1" n="1">
        <def>Atdot (ko savu) un saņemt pretī (cita).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par naudu ceļā neko [bēgļiem] nedodot, bet rīsu, mannu, sāli un manufaktūru varot apmainīt pret sviestu, pienu, gaļu, maizi.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 475.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmainīt:1/2" n="2">
        <def>Aizstāt vienu (priekšmetu, apzīmējumu u. tml.) ar citu, paņemt viena vietā citu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz vien dziju spoles bija pilnas, un vērpēja apturēja mašīnu. Pilnās gatavo dziju spoles viņa apmainīja pret tukšām.</quote>
          <bibl>Talcis 3, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krists apgriezās, atspiedās uz elkoņa un, rūpīgi mērķēdams, izšāva visu pistoles aptveri, apmainīja un šāva atkal.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 125.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmainīt:1/2/1" n="1">
          <def>Aizstāt (ko nederīgu, nolietotu) ar citu, derīgu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmainīt puķēm ūdeni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tās [baterijas] jauda ir niecīga, bet pietiekama neliela pulksteņa mehānisma dzīšanai. Baterija kalpo divus gadus. Tad tā jāapmaina.</quote>
            <bibl>Zv 58, 19, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmainīt:1/3" n="3">
        <def>Pateikt savu un uzklausīt cita (domu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Īsus teicienus apmainīdami, viņi izzināja, ka abi nokalpojuši kara klausību apmēram vienos gados..</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs ēdam, garšojam jēra taukumu un apmainām pa vārdam.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 317.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažādi spriedumi un domas tika apmainītas, un prāvnieki nāca un gāja.</quote>
          <bibl>Laicens 1, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmainīties:1" sortKey="apmainīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmainīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmainīties:1/1" n="1">
        <def>Savstarpēji apmainīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmainīties suvenīriem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmainīties adresēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Biju lasījis, ka tūristi svešumā apmainās ar piemiņas lietiņām un skatu kartēm.</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmainīties:1/2" n="2">
        <def>Savstarpēji atbildēt, reaģēt (uz rīcību, darbību) ar atbilstošu pretdarbību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmainīties rokas spiedieniem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmainīties pāris vārdiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmainīties vēstulēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi stāvēja pavisam tuvu, viens otram pretī, un apmainījās izaicinoši vērīgiem skatieniem.</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunatnei bieži vien rodas vajadzība apmainīties domām par izlasīto, pastrīdēties.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 27, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmaiņa:1" sortKey="apmaiņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmaiņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaiņa:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apmainīt (1), apmainīties (1). Apmainīšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Hroniku apmaiņa nav vienīgā sadarbības forma ar ārzemju kinematogrāfistiem.</quote>
          <bibl>Kar 59, 8, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaiņa:1/2" n="2">
        <def>Darbība, process → apmainīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mehānisma detaļu apmaiņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaiņa:1/3" n="3">
        <def>Darbība, process → apmainīt (3), apmainīties (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Domu apmaiņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēstuļu apmaiņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..savstarpēja pieredzes apmaiņa palīdzētu veikt darbu labāk un pilnīgāk.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 224, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmaisīt:1" sortKey="apmaisīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmaisīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaisīt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet pamaisot, pārveidot (stāvokļa, sakārtojuma, noslāņojuma ziņā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmaisīt putru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmaisīt javu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārīšanas sākumā biezputra jākarsē ļoti intensīvi, un to var laiku pa laikam apmaisīt.</quote>
          <bibl>Druva 59, 3, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmaksa:1" sortKey="apmaksa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmaksa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaksa:1/1" n="1">
        <def>Atlīdzība, samaksa (piemēram, par darbu, pakalpojumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izstrādes dienas apmaksa kolhozā laba..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 230, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmaksāt:1" sortKey="apmaksāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmaksāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaksāt:1/1" n="1">
        <def>Atlīdzināt, samaksāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..darbs vislabāk sokas tad, ja cilvēks zina, ka viņa pūles tiks pienācīgi apmaksātas.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 207, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažādos debess virzienos joņoja telegrammas ar apmaksātu atbildi.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmāktība:1" sortKey="apmāktība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmāktība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmāktība:1/1" n="1">
        <def>Nomāktība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apbarojot gara tumsību, apmāktību un kūtrumu, pakāpeniski veidot apzinīgus, stiprus cīņas cilvēkus - tā ir viena no svarīgākajām tēzēm arī sociālistiskā reālisma teorijā..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 287.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmākties:1" sortKey="apmākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mācas, pag. -mācās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmākties:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar mākoņiem. Kļūt mākoņainam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemas nakts bija tumša, debess pavisam apmākusies, smalks sniegs birdināja acīs.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmākties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt skumjam, drūmam, arī saīgušam, dusmīgam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēva seja apmācās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ieva ieskatās viņam vaigā un redz, ka tas ir apmācies un bez prieka.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 181.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pavisam reti gan bija tādi brīži, kad.. sekretāra seja tā īsti apmācās un nozuda visiem tik pierastais labsirdīgais smaids..</quote>
            <bibl>Zv 52, 17, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bernsons, apmācies kā lietus padebess, iznāca pagalmā.. un pieslēdza darbnīcu... [sieva] ieraudzījusi vīru, manījās ātrāk uz istabu. Tādās reizēs, kad ģimenes galva nikns, labāk pazust no viņa acīm.</quote>
            <bibl>Zv 58. 16, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmākties:1/2" n="2">
        <def>Kļūt, būt tādam, kad debesis ir mākoņainas (par laika apstākļiem, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmākusies diena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks apmācies, un mežā pavisam tumšs.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 483.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svētdienas rīts pienāca apmācies un nemīlīgs. Kuru katru brīdi varēja sākties lietus.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmācies. Pamalē slīd draudīgi, tumši mākoņi.</quote>
          <bibl>Zv 60, 3, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmaldīties:1" sortKey="apmaldīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmaldīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmaldīties:1/1" n="1">
        <def>Noklīst, novirzīties no pareizā virziena, aizklīst prom (ejot, braucot). Pazaudēt ceļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mežā viegli apmaldīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmaldīties ogojot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viens mežinieks bij apmaldījies putenī un nevarēja vairs atrast ceļu..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 281.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laidzans: Jūtos kā zēna gados, kad bez mātes ziņas aizskrēju uz mežu un apmaldījos. Visu dienu klīdu piekusis, izsalcis un izmisis..</quote>
          <bibl>Zālīte 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažos gados [celtnieki] sacēluši tik daudz māju, ka tu, cilvēks, pats savā vecajā Ventspilī apmaldīsies.</quote>
          <bibl>Zv 59, 21, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmaldīties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Zaudēt mērķtiecību, noteiktu virzienu (par domām, skatienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[Robežnieks] nopūlas kaut ko saprast visā tajā kņadā [mītiņā]. Bet skats apmaldās, un ausīs dūc neatšķirama, nesaprotama dūkoņa.</quote>
            <bibl>Upīts V, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmaldīties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nespēt orientēties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sākas laivas salikšana. Pa ziemu visas instrukcijas pazaudētas, un abi [tūristi] ar šausmām atzīst, ka visā šai detaļu jūklī pagalam apmaldījušies un nekā nevar saprast.., kas darāms vispirms un kas pēc tam.</quote>
            <bibl>Zv 58, 16, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pat visgrūtākajā brīdī, kad uzmācas izmisums, dzejnieks nezaudē skaidru skatienu, neapmaldās raibu raibajā Ikdienas jūklī..</quote>
            <bibl>Kar 58,12, 134.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmale:1" sortKey="apmale" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmale</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.; arī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmala</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmale:1/1" n="1">
        <def>Šaura (auduma, ādas vai cita materiāla) sloksne, kas piestiprināta (apģērba, cepures, apavu) malai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cepure ar caunādas apmali.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pat mūķenes tērps ar melno galvas segu, kuras vienīgais rotājums - baltā apmale virs pieres, nenoslēpa viņas pievilcību.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 260.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..prakses laikā [studentu] cepurītes ar zaļi dzelteno apmali var redzēt margojam gan Rāmavā un Šķēdē, gan Valdeķos..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 4, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izrotājumam [priekšautiem] noderēs spilgtas krāsas auduma apmales, aplikācijas, izšuvumi utt.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 7, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmale:1/1/1" n="1">
          <def>Koka vai cita materiāla līste, josla (kas sedz spraugu starp sienu un loga vai durvju aplādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ja sienas vienādā biezumā ar loga aplodas platumu, tad pēc sienu apmešanas piesit apmales, lai nosegtu spraugu starp sienu un aplodām.</quote>
            <bibl>Šterns 1, 270.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No krievu namdariem latviešu meistari iemācījās izrotāt logu apmales ar grieztu ornamentu.</quote>
            <bibl>Vēsture I, 461.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Turpat zem stacijas ēkas nojumes, virs loga apmales, bezdelīga.. uzmūrējusi sev glītu, neapaļu perēklīti.</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmale:1/1/2" n="2">
          <def>Atšķirīga mala, kas veidota, piemēram, ar krāsojumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tapetes augšējās malas parasti noslēdz, uzlīmējot apmali..</quote>
            <bibl>Vendeliņš 1, 195.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmale:1/2" n="2">
        <def>Ārējā robeža, mala.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Robota lapas apmale.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lapu plātnes [salātiem].. gaiši zaļas, ar līdzenām vai vāji viļņveidīgām apmalēm.</quote>
          <bibl>Veisteris 1, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūs pavada tūkstošiem kaiju.. melniem spārniem ar baltu apmali..</quote>
          <bibl>Talcis 7, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmale:1/2/1" n="1">
          <def>Josla, kas piekļaujas ārējai malai, veido robežu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..melnalkšņajs bieži vien izvietojas nelieliem masīviem purvu apmalēs.</quote>
            <bibl>Veģet 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmalojums:1" sortKey="apmalojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmalojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmalojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmalot (1). Tas, ar ko apmalo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšauta apmalojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmalojums:1/2" n="2">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmalot (2). Tas, ar ko apmalo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Attēla apmalojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmalot:1" sortKey="apmalot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmalot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmalot:1/1" n="1">
        <def>Apšūt ar apmali.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmalot galvas lakatiņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmalot priekšautu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmalot:1/2" n="2">
        <def>Apņemt ar līnija, ornamentu vai vinjeti (tekstu vai attēlu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmalot rasējumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmalt:1" sortKey="apmalt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmalt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-maļu, -mal, -maļ, pag. -malu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmalt:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt malšanu, samalt (daudz vai visu, arī daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmalt rudzus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienām dzirnavām grūti visus apmalt, agrāk mums rūca veselas trīs..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 193.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmalties:1" sortKey="apmalties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmalties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mālos, -malies, -maļas, pag. -malos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmalties:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt malšanu. Samalt visu (savu labību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Esam apmalušies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmānīt:1" sortKey="apmānīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmānīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmānīt:1/1" n="1">
        <def>Apzināti maldināt. Piemānīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cara manifests, redzams, tikai viltība, ar kuru cer apmānīt tautu.</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..karnevālā viss iespējams, izņemot vienu: tava maska var apmānīt citus, tikai ne tevi pašu.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmānīt:1/1/1" n="1">
          <def>Apzināti mānīt, krāpt, lai iegūtu materiālus labumus. Apkrāpt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apkrāpt pircēju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..strādnieki arvien skaļāk runāja par krāpšanām un blēdībām, ka [buržuji] apmānot nabaga cilvēkus..</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 257.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmargojums:1" sortKey="apmargojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmargojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmargojums:1/1" n="1">
        <def>Iežogojums ar margām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāpņu apmargojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Publika.. vēlās laukumam pāri pa abām pusēm Aleksandra kolonnas čuguna apmargojumam.</quote>
          <bibl>Upīts XII. 500.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmargot:1" sortKey="apmargot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmargot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmargot:1/1" n="1">
        <def>Ierīkot margas (visapkārt vai no vairākām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmargots balkons.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmargot terasi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmargot:1/2" n="2">
        <def>Izrotāt (visapkārt malu ar izšuvumu, mežģīni u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laura sēdēja,.. mazu, apmargotu priekšautiņu aizsējusies.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmāt:1" sortKey="apmāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -māj, pag. -māja; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmāt:1/1" n="1">
        <def>Pilnīgi pakļaut savai ietekmei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un, ja man aizsietu acis vai vadātājs mani apmātu rudens vakarā, es jau pa gabalu dzirdētu dzirnavu spārnu šņākoņu un atrastu savas mājas.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmātība:1" sortKey="apmātība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmātība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmātība:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis → apmāts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..veikalnieciskais saprāts viņā visas kaislības pret Austru bija apslāpējis. Ceplis jutās kā izkļuvis no ļaunas apmātības un tagad pats varēja smieties par savu aizraušanos.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 222.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un tad man jāpasmaida par visu to, ko cilvēki savā bērnišķīgā apmātībā sauc par laimi.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 337.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzot galīgi atbrīvojies no sapņainās apmātības, Krists vērīgāk ielūkojās tumsā..</quote>
          <bibl>Skujiņš 5, 101.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmatojums:1" sortKey="apmatojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmatojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmatojums:1/1" n="1">
        <def>Matu kopums, kas klāj (cilvēka vai dzīvnieka) ķermeni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pastiprinātam apmatojumam ir dažādi cēloņi, un šādi radušies mati parasti ir daudz cietāki, biezāki un arī stiprāk pigmentēti..</quote>
          <bibl>Ves 59, 2, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sermuļa apmatojums vasarā rūsgans, ziemā pilnīgi balts..</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 20.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmatojums:1/1/1" n="1">
          <def>Spilviņas (uz lapām, augļiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[melno rutku] lapas vidēji lielas, šķeltas, tumši zaļas, ar apmatojumu.</quote>
            <bibl>Veisteris 1, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmāts:1" sortKey="apmāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s., -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmāts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apmāt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmāts:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti savienojumā ar «kā».</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas pilnīgi atrodas kāda spēcīga pārdzīvojuma, idejas, fantāzijas varā un zaudējis patstāvīgas spriešanas spējas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Citi [ļaudis ugunsgrēkā] atkal kā apmāti sviež mantas no apdraudētajiem namiem un veikaliem uz ielas.</quote>
          <bibl>Kar 54, 4,51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā apmāts Pēteris Lagzda aizskrēja no ārsta, pats nezinādams, kurp. Atjēdzās tikai tagad, kad.. kuplie bērzi liecās par viņu kā lielās skumjās.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 279.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ieraudzīju tālā jaunībā Uz sola kādu zaļā alejā, Kas bija laimīgs toreiz pusbadā, Pār grāmatām kā apmāts noliecies.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 175.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmazgāt:1" sortKey="apmazgāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmazgāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmazgāt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet nomazgāt, noskalot (parasti no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Marta pagaidīja, kamēr Ilze, sivēnu kūtiņā iedzinusi, atnāk atpakaļ un pie akas apmazgā nobristās kājas.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte ar tīru ūdeni apmazgā ievainojumus.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas trauks vienmēr baltāks, ko apmazgā; tas cilvēks vienmēr labāks, ko aprunā.</quote>
          <bibl>LSP (N) 173.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmazgāt:1/2" n="2">
        <def>Izmazgāt, nomazgāt (visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Veļa iemērkta. Vajadzēja steigt mazgāt: Gribējās taču, lai viss būtu apkopts, apmazgāts, tīrs.</quote>
          <bibl>Mūsu g 125.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmazgāt:1/2/1" n="1">
          <def>Mazgājot (piemēram, veļu), aprūpēt (kādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[pastnieks] dzīvoja.. pie atraitnes Skujiņas, kas viņu apmazgāja un apkopa.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 48.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmazgāties:1" sortKey="apmazgāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmazgāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmazgāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apmazgāt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rītos apmazgāties ar aukstu ūdeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmēbelēt:1" sortKey="apmēbelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmēbelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmēbelēt:1/1" n="1">
        <def>Iekārtot (telpu), novietojot mēbeles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmēbelēt istabu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmeijot:1" sortKey="apmeijot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmeijot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmeijot:1/1" n="1">
        <def>Apspraust, aplikt (visapkārt vai vairākās vietās) ar meijām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmeijot durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaimiņam čaklas meitas - Istabiņa izpušķota, Istabiņa izpušķota, Vārtu stabi apmeijoti.</quote>
          <bibl>DV 571.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmeklējums:1" sortKey="apmeklējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmeklējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmeklējums:1/1" n="1">
        <def>Gājiens, ierašanās noteiktā nolūkā (kur, pie kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drauga apmeklējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsta apmeklējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmeklējuma laiks slimnīcā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepatīkami Līviju pārsteidza atkārtotie Indrānes apmeklējumi. «Es nesaprotu, kāpēc jūs tik bieži nākat manās stundās..»</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atkal atnācis inženieris Voroncovs. Goba mazliet sadrūvējas. Nezin kāpēc iešaujas prātā, ka šis apmeklējums būs sakarā ar viņa uzstāšanos fabrikā.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 316.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklējums:1/1/1" n="1">
          <def>Ierašanās, lai noskatītos, noklausītos, redzētu (izrādi, koncertu, izstādi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Teātra apmeklējums.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmeklēt:1" sortKey="apmeklēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmeklēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmeklēt:1/1" n="1">
        <def>Ierasties ar noteiktu nolūku (kur, kādā vietā) un pabūt, uzturēties (tur) kādu laiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmeklēt pilsētu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas apmeklējis Sāmu salu, ko apskalo Baltijas jūras viļņi, tam ilgi paliks atmiņā šīs salas vēsturiskie pieminekļi..</quote>
          <bibl>Zv 58, 11, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kombinātu «Rīgas audums» apmeklēja Tbilisi zīda fabrikas strādnieku un inženiertehnisko darbinieku delegācija. Tā iepazinās ar kombināta ražošanas tehnoloģiju, darba organizāciju un strādnieku sadzīves apstākļiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 225, 1.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklēt:1/1/1" n="1">
          <def>Ierasties, lai noskatītos, noklausītos, redzētu (izrādi, koncertu, izstādi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmeklēt kino.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmeklēt teātra izrādes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmeklēt lekcijas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vajadzēja.. remdināt kultūras slāpes: apmeklēt izstādes, teātrus, koncertus..</quote>
            <bibl>Talcis 7, 240.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklēt:1/1/2" n="2">
          <def>Apciemot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmeklēt draugu slimnīcā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māte liek, lai tu apmeklējot krusttēvu Gobu.</quote>
            <bibl>Kurcijs 2, 268.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklēt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Mācīties (kursos, skolā), būt skolas audzēknim, kursu dalībniekam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmeklēt kursus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad apmeklēju pamatskolas pēdējās klases, es piedzīvoju apvērsumu savos uzskatos par grāmatām, drukāto vārdu.</quote>
            <bibl>Kar 59, 5, 133.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..skolu apmeklē bērni no daudziem.. rajona kolhoziem..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 7, 32.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es apmeklēju vakara vidusskolu.</quote>
            <bibl>Grīva 9, 63.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmeklētājs:1" sortKey="apmeklētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmeklētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmeklētāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmeklētājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apmeklē vai ir apmeklējis (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pastāvīgs bibliotēkas apmeklētājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvejnieki runāja skaļām balsīm.., nepiegriezdami lielu vērību pārējiem [ēdnīcas] apmeklētājiem.</quote>
          <bibl>Grants 7, 181.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Milda bija viena no cītīgākajām tirgus apmeklētājām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 381.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklētājs:1/1/1" n="1">
          <def>Cilvēks, kas ierodas, lai noskatītos, noklausītos, redzētu (izrādi, koncertu, izstādi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Muzeja apmeklētājs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rīdzinieki mīl mākslu. Daudz apmeklētāju katru vakaru ir teātros, koncertzālēs, kinoteātros.</quote>
            <bibl>Rīgas B 57, 52, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No tuvienes un tālienes ieradās apmeklētāji Jelgavas rajona lauksaimniecības izstādē..</quote>
            <bibl>Zv 53, 23, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklētājs:1/1/2" n="2">
          <def>Cilvēks, kas apciemo (kādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmeklētāju pieņemšanas laiks slimnīcā.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmeklētājs:1/1/3" n="3">
          <def>Cilvēks, kas ierodas darīšanās (piemēram, iestādē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Durvīs mīņājās vēl kāds apmeklētājs..</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmelnēt:1" sortKey="apmelnēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmelnēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmelnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmelnēt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt (no virspuses) tumšam, netīram.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nogurusi, bārdas sariem apaugusī, sodrējos un sviedros apmelnējusī tēva seja savilkās draudzīgā smīnā.</quote>
          <bibl>Lēmanis 2, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmelojums:1" sortKey="apmelojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmelojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmelojums:1/1" n="1">
        <def>Apzināti nepatiess apgalvojums (lai kādu apmelotu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaunprātīgs apmelojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izgudrot dažādus apmelojumus par kādu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmelot:1" sortKey="apmelot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmelot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmelot:1/1" n="1">
        <def>Stāstot, izplatot nepatiesas ziņas (par kādu), apzināti nostādīt (to) nelabvēlīgā stāvoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaunprātīgi apmelot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaupurs nesaprata, kas viņu tik bezkaunīgi varējis apmelot un nomelnot. Vairums noziegumu bija taisni no zila gaisa grābti..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 299.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izrādījās, ka.. [īrnieks] nemitīgi apmelo un terorizē savus kaimiņus, fabricē duču dučiem melu sūdzības..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 306, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmēļot:1" sortKey="apmēļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmēļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmēļot:1/1" n="1">
        <def>Aprunāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmēļot kaimiņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmēram:1" sortKey="apmēram" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmēram</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmēram:1/1" n="1">
        <def>Ar nelielu novirzi (no minētā). Ap. Aptuveni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jāmaksā apmēram 100 rubļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paveikšu darbu apmēram mēneša laikā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājis apmēram gads.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazā koncertu zāle ar apmēram trīssimt klausītāju vietām nebija necik pilna.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmēram 14 gadu vecumā cilvēka mūžā iestājas pārejas posms no bērnības uz jaunību.</quote>
          <bibl>Kar 57, 7, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Aizbrauksim uz Mežaparku,» viņš ierosināja. «Tas būs apmēram pusceļā starp manām un tavām mājām.»</quote>
          <bibl>Vilks 5, 112.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmēram:1/1/1" n="1">
          <def>Ne tieši tā, bet līdzīgi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es nākšu atpakaļ, gaidi mani, kad vasara būs savā krāšņumā, apmēram tā vai citādi viņš bija teicis.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 215.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Vai tu jau esi noguris, Oskar? Tev tomēr nevajadzēja pamest visu [darbu]..» Anita nezināja, ka apmēram to pašu Oskaram teicis Akmentiņš.</quote>
            <bibl>Lācis II, 309.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmēram:1/1/2" n="2">
          <def>Galvenajos vilcienos, nepilnīgi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Romāna saturu viņa apmēram zināja: tur bija par zemes mērīšanu,.. notika daudz netaisnību un liela kukuļošana.</quote>
            <bibl>Mūsu g 51.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jūrnieks, laikam negribēdams dot skaidru atbildi, paraustīja plecus, kas varēja nozīmēt - apmēram tā ir.</quote>
            <bibl>Vilks 5, 93.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmērcēt:1" sortKey="apmērcēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmērcēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmērcēt:1/1" n="1">
        <def>Saslapināt, iegremdējot kādā šķidrumā (uz neilgu laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmērcēt pirkstus ūdenī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmērcēt drānu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmērcēt maizes šķēli pienā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[puika] ar asi nodrāztu irbuli [rakstāmo], apmērcēdams to koši melnā šķidrumā.., velk uz plāna dēlīša ciparus.</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pirms sējas graudus apmērcē izkausētā parafīnā.</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 1, 38.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmērcēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iegremdējot (ko sasmalcinātā, pulverveida vielā), panākt, ka daļēji pārklājas (ar šo vielu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmērcēt kartupeli sālī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katru apelsīna šķēlīti viņš [sicīlietis] iemērc sālī.. «Kad apmērcē sālī, tie mazliet atgādina maizi.» [Viņš saka.]</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 5, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmērcēties:1" sortKey="apmērcēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmērcēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmērcēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apmērcēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmērcēties ūdenī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Marč! Marč! Nu neskrien tak malā!.. Nu jau pašreiz apmērcējies - un skrien malā!..tu tak nepaliksi nepeldējies?» [Saka Jancis.]</quote>
          <bibl>Valdis 1, 87.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmērs:1" sortKey="apmērs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmērs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmērs:1/1" n="1">
        <def>Lielums, ko raksturo augstums, garums, platums, tilpums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Palielināt apmērus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Samazināt apmērus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēviņš no [zosu] mātītes atšķiras galvenokārt apmēru ziņā - tas ir daudz lielāks.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 186.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nesen pirktais skolas uzvalks [zēnam] savu apmēru dēļ droši vien noderēs arī vēl nākamo ziemu.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik milzīgi šīs turbīnas apmēri, var spriest no tā, ka viens pats zemā spiediena cilindrs sver vairāk nekā simt tonnu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 6, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmērs:1/1/1" n="1">
          <def>Lielums naudas izteiksmē.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Soda naudas apmērs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Noteikt dalības maksas apmērus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ieturējumu apmēru no darba algas un citiem tai pielīdzinātiem maksājumiem un izsniegumiem aprēķina no summas, kas parādniekam jāsaņem.</quote>
            <bibl>Civilk 202.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmērs:1/2" n="2">
        <def>Daudzums, skaitliskā izteiksme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ražošanas apmēri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..romāns «Puškānu sala» aug pāri sākumā paredzētajiem apmēriem - kad bija uzrakstīta otrā daļa, kļuva skaidrs, ka jāraksta trešā.</quote>
          <bibl>Lit M 57, 1, 1.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmērs:1/2/1" n="1">
          <def>Vēriens (sabiedriskām parādībām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pārmaiņas laukos un zvejnieku ciematos norisa.. plašos apmēros..</quote>
            <bibl>Talcis 7, 161.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmēslot:1" sortKey="apmēslot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmēslot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmēslot:1/1" n="1">
        <def>Noklāt, apliet, nokaisīt ar mēslojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmēslot pļavas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tīrumi tiks labāk apmēsloti, ražas būs lielākas.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmest:1" sortKey="apmest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-metu, -met, -met, pag. -metu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmest:1/1" n="1">
        <def>Metot (kam ko virsū), apklāt (no visām pusēm vai arī no virsas vai sāniem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar zemi apmesta būda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kartupeļus uz lauka bēra lielās kaudzēs, pievakarē tās pārklāja ar rudzu salmiem un apmeta ar zemi.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 113.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es metu [sienu šķūnī].. un apmetu lielo meitu pavisam ar savam nastām.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 69.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmest:1/1/1" n="1">
          <def>Metot novietot (ap ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmest zemi ap ābelīti.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmest:1/2" n="2">
        <def>Pārklāt (piemēram, sienas, griestus) ar javas kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koka starpsienas apmet ar «slapjo» apmetumu uz skaliņiem vai apsit ar sausā apmetuma plāksnēm.</quote>
          <bibl>Vendeliņš 1, 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ēkai] apmet sienas un griestus, liek grīdas, logus un durvis.</quote>
          <bibl>Pion 55, 26, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no ārpuses [nams] jau izskatās tikpat kā gluži pabeigts. Ne vien apmests un nokrāsots smilšu krāsā, bet nojaukti arī visi būves aizžogi un uzlieta asfalta ietve.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 343.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmest:1/3" n="3">
        <def>Ar strauju vēzienu aplikt, apņemt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmest lakatu ap pleciem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmest virvi ap vezumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apenājs ieairēja upītē, laivas ķēdi apmeta ap lielu alksni..</quote>
          <bibl>Birze 3,14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap kaklu viņam [švaukstam] bij viegli apmesta gara, sarkana šalle..</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmest:1/4" n="4">
        <def>Strauji apgriezt, apvērst uz otru pusi, otrādi. Apgāzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns apmetis bļodiņu uz mutes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemelis [vējš] ieaurojies un apmetis laivas [ar zvejniekiem]..</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 217.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kad [meitene] kādam puikam gāza, tad tas divreiz apmeta kūleni un palika guļam.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 556.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmesties:1" sortKey="apmesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-metos, -meties, -metas, pag. -metos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/1" n="1">
        <def>Ierasties un iekārtoties (uz dzīvi). Ierasties (uz kādu laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmesties pilsētā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmesties pa vasaru pie radiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms [iebraucējiem] jāatrod viesnīca, kur apmesties.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ziltars savā jaunībā bija tik daudz ietaupījis, ka spēja iepirkt zemi Dievkalnā. Neviens še labprāt negribēja apmesties, jo zeme bija akmeņaina.</quote>
          <bibl>Paegle 3, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaismai svīstot, [gājēji] apmetās kādā jaunaudzē, un Šiliņš sāka pētīt līdzpaņemto apvidus karti.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saulē gozējās akmeņi - gan īsti milzeņi, gan mazāki, cits upē iebridis, cits apmeties turpat krastmalā..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/1/1" n="1">
          <def>Nolaisties uz kādu laiku (par putniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vārnu bars apmetās naktsguļā purva alkšņos.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 226.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vairākas reizes dienā.. atlido [ķauķis], apmetas bērzā, padzied dažas stundas un aizlaižas.</quote>
            <bibl>K Grigulis 2, 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ātri apiet, apskriet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Domskis [jauneklis] uzšāvās kā raķete,.. apmetās galdam apkārt un.. līdz zemei paklanījās Annelei..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 683.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..otrpus mājas atrāvās durvis un noskanēja aprautas automāta kārtas. Viņš apmetās ap stūri..</quote>
          <bibl>Purs 2, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/2/1" n="1">
          <def>Strauji apgriezties uz pretējo pusi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmesties uz papēža.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pāri sētai arēnā ielēca toreadors ar zobenu un sarkanu lakatu rokās. Vērsis izbijās, apmetās apkārt un sāka bēgt.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 140.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lūša un cilvēka skatieni sastopas... Lūsene bez trokšņa apmetas un izgaist..</quote>
            <bibl>Dripe 1, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/2/2" n="2">
          <def>Strauji apgriezties (guļot).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Naktī viņa pamodās. Likās, it kā nelabs sapnis būtu mocījis... Viņa apmetās gultā uz otriem sāniem.</quote>
            <bibl>Ves 59, II, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji pārmainīties (par laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks apmetās pavisam mīksts. Aizsalušie koki iešalcās valgi kā pavasarī.</quote>
          <bibl>Grants 5, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākas dienas puteņo, un tad kādu rītu.. Andris dzird palāses pilam - pakt, pakt. Ir apmeties pavisam silts.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmesties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apmest sev (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmest villaini.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmētāt:1" sortKey="apmētāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmētāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmētāt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt mest (kam) virsū.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai viņš nebij Roberts Neļķe, ko automobilī veda un puķēm apmētāja, kuram sacīja tik daudz skaistu glaimu?</quote>
          <bibl>Upīts VII, 360.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pazīstamie, satiekoties ceļā, sasveicināšanās vietā ņēmās viens otru [cits citu] apmētāt mīkstajām sniega pikām. Dacei katru reizi iznāca pikošanās ar saimnieku.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 2, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bandīti atklāja uz dzīvokļa logiem ložmetēja uguni un apmētāja māju ar granātām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 510.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmētāt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sacīt vairākkārt (ko apvainojošu, nepatīkamu, asu, nievīgu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmētāt kādu lamu vārdiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jo ļaunākiem vārdiem Rudais apmētāja Maiju, jo spēcīgāk dzima pretestība.</quote>
            <bibl>Rinkule 2, 150.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmētāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apmetināt [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Piedurkņu gali no ilgas valkāšanas apspūruši, bet tos pirms Rīgas braukšanas esat tik prasmīgi apmētājusi, ka pavisam grūti pamanīt.»</quote>
          <bibl>Upīts XII, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmētāties:1" sortKey="apmētāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmētāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmētāties:1/1" n="1">
        <def>Apmētāt citam citu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni apmētājas sniega pikām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ir dažādi izteicieni, ar kuriem apmētājas lielie ļaudis, - daži jautri, bet lielākā tiesa [meitenei] gluži nesaprotami.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmetējs:1" sortKey="apmetējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmetējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmetēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetējs:1/1" n="1">
        <def>Strādnieks - apmešanas darbu speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetēja darbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt par apmetēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais apmetējs plaši dalās savā pieredzē ar jauniešiem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 268, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmetināt:1" sortKey="apmetināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmetināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetināt:1/1" n="1">
        <def>Apšūt palieliem dūrieniem (drānas malas, lai tās neirtu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetināt lakatiņa malas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetināt vīles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visbeidzot [svārkiem] jāapmetina vīles: nogriež tām atirušos auduma diegus un ar metināmo dūrienu apmetina abas malas kopā.</quote>
          <bibl>Mājtur 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šuves gan.. [mātes pāršūtajai kleitai] bija stiprākas un kreisajā pusē labāk apmetinātas nekā Gailīša jaunkundzei, kam tās spurojās kā asari..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmetināt:2" sortKey="apmetināt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmetināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetināt:2/1" n="1">
        <def>Nometināt (uz dzīvi, arī uz kādu laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..bija atbraucis Upmalis ar vairākiem vīriem,.. vienu Upmalis ieveda pie Vanaga un lūdza pagaidām apmetināt savā istabā.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 370.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmetne:1" sortKey="apmetne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmetne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetne:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>etn.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēku pastāvīgas apmešanās vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nocietināta apmetne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nenocietināta apmetne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētas tipa apmetne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mezolīta un neolīta apmetnes parasti atradušās ūdens tuvumā..</quote>
          <bibl>Latv etn 70.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetne:1/2" n="2">
        <def>Pagaidu apmešanās, arī atpūtas vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs [ekskursanti] apstājāmies Sinajā. Mūsu apmetne bija dzelzceļnieku arodbiedrības atpūtas nams..</quote>
          <bibl>Kar 58, 8, 67.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakars nāk virsū ar joni, un mēs [ceļotāji] sākam apskatīties pēc vietas, kur ierīkot apmetni.. Beidzot atrodam kādu klusāku stūrīti kārklu aizvējā.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 10, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmetnis:1" sortKey="apmetnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmetnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetnis:1/1" n="1">
        <def>Plats, ap pleciem apņemams, mētelim līdzīgs apģērba gabals (bez piedurknēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brezenta apmetnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Merija paņēma no krēsla atzveltnes tumšo apmetni ar spilgti baltu zīda oderi, aplika to Naseti [māksliniekam] ap pleciem..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lauka viņā malā.. strādāja vairākas sievietes, ap pleciem apņēmušas zilus un sarkanus apmetņus, kas sargāja no lietus.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 95.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmetnis:1/1/1" n="1">
          <def>Pārklājs apģērba aizsargāšanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[bārddzinis] norāva noskūtajam balto apmetni..</quote>
            <bibl>Upīts XI, 704.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmetums:1" sortKey="apmetums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmetums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmetums:1/1" n="1">
        <def>Javas kārta, ar ko pārklāj (sienas, griestus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Griestu apmetums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sienu apmetums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetuma java.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetuma skaliņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmetuma uzdevums ir pabeigt ēkas arhitektoniski māksliniecisko apdari, izveidot siltumu un skaņas aizturošu kārtu, pasargāt ēku sienas no mitruma, kā arī no uguns iedarbības.</quote>
          <bibl>Vendeliņš 1, 173.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no griestiem birst apmetuma druskas, ko atskaldījušas lodes.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 526.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmetums:1/1/1" n="1">
          <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmest (2).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmetuma darbi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmežojums:1" sortKey="apmežojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmežojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmežojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apmežot. Sējot vai stādot ieaudzēts mežs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Biezs apmežojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauns apmežojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>...[Tedžu] aizveda uz jauno apmežojumu..</quote>
          <bibl>A Grigulis 7, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmežot:1" sortKey="apmežot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmežot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmežot:1/1" n="1">
        <def>Apaudzēt ar mežu (parasti lielāku platību). Apsēt ar mežu, apaudzēt ar kokiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmežota kāpa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslīgi apmežot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mežniecība ik gadus apmežo vairāk nekā desmit hektāru smiltāju un nostiprina plūstošās kāpu smiltis.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 145, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mežkopju uzdevums ir izveidot jaunas audzes izcirsto vietā, apmežot lauksaimniecībai maz piemērotas zemes.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai apmežotu nocirstās mežu platības, mežsaimniecības darbinieki ikkatru pavasari iestāda un iesēj jaunus mežus..</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 79, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīcīt:1" sortKey="apmīcīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīcīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīcīt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet pamīcīt (mīklu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc uzrūgšanas mīklu var otrreiz apmīcīt.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmīcīt:1/1/1" n="1">
          <def>Samīcīt (miltus kopā ar iejauto mīklu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmīcīt piebērtos miltus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Māra teica, ka viņai kastē miltu tikai ko iejaut, bet ko apmīcīt neiznākšot.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 256.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīdīt:1" sortKey="apmīdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīdīt:1/1" n="1">
        <def>Mīdot noblīvēt (visu, visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīdīt uzrakto zemi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīdīt:1/2" n="2">
        <def>Sabradāt (parasti augus lielākā daudzumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīdīt zālāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmiegoties:1" sortKey="apmiegoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmiegoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiegoties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt miegainam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmiegojies bērns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paēdis Matīsiņš apmiegojas un iet nosnausties.</quote>
          <bibl>Blaumanis la, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..virs durvīm vēl dega apmiegojušās laternas.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 144.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmiegoties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>divd. formā: apmiegojies.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kurā izpaužas nogurums, miegainums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmiegojies izskats.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmiegojušās acis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmierinājums:1" sortKey="apmierinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmierinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierinājums:1/1" n="1">
        <def>Labpatika, prieks (ko rada apmierinātas tieksmes, vēlēšanās, prasības).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sejā bija redzams apmierinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ap lūpām rotājās apmierinājuma smaids.</quote>
          <bibl>Zv 60, 10, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmierinājums:1/1/1" n="1">
          <def>Mierinājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rast apmierinājumu darbā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es esmu izmisis un nezinu, kam pieglausties, kur atrast apmierinājumu.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 227.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vienīgais apmierinājums viņam [Akmanim] bija, ka Strautiņš pagaidām nesaņems visu naudu un tā droši vien nonāks Akmaņu kabatā.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 320.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierinājums:1/2" n="2">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmierināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Civilprasības apmierinājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierinājums:1/3" n="3">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmierināt (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iegribu apmierinājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmierināt:1" sortKey="apmierināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmierināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka kļūst mierīgs. Nomierināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināt raudošu bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai mani apmierinātu, vecmāmuļa deva man cukura kreņģelīšus [kliņģerīšus] un stāstīja visvisādas pasakas..</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 430.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ko tu tā izbijies?» Bezgalīgs maigums izskan Kriša balsī kā pret vistuvāko cilvēku.. kas no vajāšanām galīgi novārdzināts un kam gribētos visādi palīdzēt, lai kaut cik to apmierinātu.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atzīt (prasību, sūdzību u. tml.). Dot gandarījumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināt civilprasību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sūdzētāja prasība apmierināta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesa, izskatījusi pieteikumu vai iesniegumu par sprieduma vai lēmuma izskatīšanu.., vai nu apmierina pieteikumu vai iesniegumu, vai arī atteic jaunu izskatīšanu.</quote>
          <bibl>Civilpr k 169.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināt:1/3" n="3">
        <def>Rīkoties tā, ka notiek vēlamais, gribētais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināt vajadzības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināt iegribas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināt savu ziņkāri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komjaunatnes organizācijām savā darbā jāveltī uzmanība katram cilvēkam, jācenšas apmierināt pieaugošās jauniešu garīgās prasības.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 43, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievai nekad nebija ienācis prātā apmierināt šo [fotografēšanas] kaislību. Kad Toms viņai uzdāvāja aparātu, viņa bija sajūsmināta.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte sagaida viņus ar grāmatu rokā, pēc skata pilnīgi mierīga, apmierināta, ka laimējies netraucēti palasīt..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 239.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināt:1/4" n="4">
        <def>Saskanēt (ar prasībām, normām, vajadzībām).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmierinātība:1" sortKey="apmierinātība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmierinātība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierinātība:1/1" n="1">
        <def>Prieka, gandarījuma izjūta. Apmierinājums, labpatika.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Just apmierinātību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Dēls man ir labs ...» Vecās māmuļas sejā.. lasām apmierinātību, lepnumu un prieku.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 216, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..māte visam sekoja patmīlīgā apmierinātībā: «Par manu zēnu vēl man nav jābaidās!»</quote>
          <bibl>Ādamsons 1, 232.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mirkli paskatījos gleznotāja profilā: tādu apmierinātību pauž skolnieka vaibsti, ja par grūtu sacerējumu saņemts piecnieks, tāds lepnums atplaiksnī varbūt dārznieka sejā, kurš.. ierauga jaunās rožu šķirnes pirmo ziedu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 6, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmierinātība:1/1/1" n="1">
          <def>Pārliecība, izjūta, ka pietiek ar sasniegto, izdarīto.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmierinātība ar sasniegto.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsdienu trauksmainā dzīve nepazīst apmierinātības.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 4, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmierināties:1" sortKey="apmierināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmierināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt mierīgākam vai mierīgam. Nomierināties (pēc satraukuma, uzbudinājuma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr viņa [vecāmāte] stāstīja par dzīves notikumiem, mēs abi [bērni] uzbudinājāmies, bet, tikko pārgājām jaukajā pasaku valstī, atkal apmierinājāmies.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis Ila, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nevaru vēl apmierināties [pēc pārdzīvotajām bailēm]. Sirds krūtīs sitas kā ievainots putnēns..</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nē, nē, apmierinieties vien, Andrikson. Bērniem [meža ugunsgrēkā] nekas nebūs noticis.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 327.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināties:1/2" n="2">
        <def>Būt mierā, samierināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināties ar mazumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nedz Dzidra, nedz Nadežda negrib apmierināties ar sasniegto. Abas turpina cītīgi trenēties.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 9, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Robertam cits nekas neatlika kā turpināt strādāt par zelli un apmierināties ar to pašu niecīgo algu..</quote>
          <bibl>Grīva 4, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā kā bērzus saimnieks niekot neļāva, tad vajadzēja apmierināties ar elkšņiem [alkšņiem].</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 164.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmierināts:1" sortKey="apmierināts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmierināts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmierināti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apmierināt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierināts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas izjūt apmierinājumu (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināts cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierināti skatītāji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meistars ir apmierināts. Un ne tikai par to, ka plašajā un gaišajā cehā ir tīrība un kārtība. Viņam patīk stāstīt par saviem darba biedriem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 136, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man vienmēr likās, ka jūs esat... laimīgi... apmierināti ar savu dzīvi.</quote>
          <bibl>Lācis 12, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad esi paveicis labu darbu, izpildījis savu pienākumu,.. tu jūties apmierināts, pacilāts, priecīgs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krauklīši labprāt gulēja klēpī un apmierināti čerkstēja, kad tos glaudīja vai pabužināja tiem galviņas.</quote>
          <bibl>Sakse 8, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmierināts:1/2/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas apmierinājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmierināts izskats.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Edgars raudzījās uz sevi kā spogulī, un viņam pretī šķita veramies omulīga, apmierināta seja.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 127.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmierinošs:1" sortKey="apmierinošs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmierinošs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmierinoši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierinošs:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apmierināt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmierinošs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas atbilst prasībām, normām (parasti minimālām). Pietiekams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierinoša atbilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmierinošs veikums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolēns lasīja apmierinoši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atzīt darbu par apmierinošu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[aktiera] veikums - apmierinošs, atliek gaidīt viņa turpmākos sasniegumus skatuves gaitās.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 49, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..stāvoklis [frontē] apmierinošs.</quote>
          <bibl>Eferls-Klusais 1, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmiglojums:1" sortKey="apmiglojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmiglojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v., parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiglojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmiglot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augu apmiglojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmiglot:1" sortKey="apmiglot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmiglot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiglot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apņemt, apklāt ar miglu, arī dūmaku, padarot nesaskatāmu, necaurredzamu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uz priekšu ceļas rotas. Kā milzīgs mākonis no tāles apmiglotas Nāk nāve.</quote>
          <bibl>Čaks 2, 100.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmiglot:1/1/1" n="1">
          <def>Pārklāt ar šķidruma lāsēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[jaunieši] skatījās.. uz lietus lāšu apmiglotajiem ēku logiem..</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 8, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmiglot:1/1/2" n="2">
          <def>Padarīt (acis) neskaidras, miglainas, mazinot redzes vai uztveres spēju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[meitene] izgāja no istabas kā taustīdamās, jo asaras bija acis apmiglojušas.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 170.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sirds strauji pukstēja, Andra acis reizēm apmigloja sajūsma.</quote>
            <bibl>Imermanis 2, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[notiesātā] acis bija apmiglotas, iekšēja nemiera un žēlu pilnas.</quote>
            <bibl>Jokums 1, 64.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmiglot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt neskaidru (prātu, izpratni, apziņu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ausīs klusiņām dūca, laika apziņa un sajūta kā apmiglota.</quote>
            <bibl>Upīts VII, 232.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiglot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsmidzināt (augus ar ķimikālijām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmiglot ābelītes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmiglot ogu krūmus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pret [tomātu] slimībām cīnos, stādus apmiglojot ar vienprocentīgu Burgundas šķidrumu.</quote>
          <bibl>DDD 58, 7, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziedu laikā nedrīkst augus apmiglot vai apputināt ar indīgām vielām.</quote>
          <bibl>Augļkop 272.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiglot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt pilnīgi vai daļēji pārklātam ar nosēdušos miglu. Pārklāties (ar miglu, garaiņiem u. tml.). Apmigloties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Loga stikls apmiglojis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Un drāšu pinekļus, kas apmiglo ar rūsu, Ap dārziem saimnieks tin..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 8, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmiglotājs:1" sortKey="apmiglotājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmiglotājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apmiglotajā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiglotājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apmiglo (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārza apmiglotājs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmiglotājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ierīce koku, krūmu u. tml. apmiglošanai. Miglotājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķīdumu izsmidzina ar apmiglotāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmigloties:1" sortKey="apmigloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmigloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmigloties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apmiglot (1). Tikt apmiglotam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logs apmiglojas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmiglojusies diena.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmigloties:1/1/1" n="1">
          <def>Mazināties redzes, uztveres spējai (par acīm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Acis apmiglojās no dzestrā rīta vēja.</quote>
            <bibl>Kar 56, 8, 21.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..acis kļuva ļaunas un apmiglojās naidā pret citiem.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 238.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmigloties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt neskaidram (par apziņu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš paķer konjaka pudeli un vienā paņēmienā iztukšo. Smadzenes..apmiglojas.</quote>
            <bibl>Upīts V, 125.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sabangojās Gundegas miers [satiekot iemīļoto cilvēku], apmiglojās domu skaidrība.</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmilzt:1" sortKey="apmilzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmilzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -milst, pag. -milza; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmilzt:1/1" n="1">
        <def>Uztūkt (parasti ap ievainojumu), rodoties zemādas sastrutojumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kājā iedūrās sarūsējusi dzeloņstieple, pāra dienu vēlāk ievainojums apmilza un sāka pūžņot, visa pēda uzpampa..</quote>
          <bibl>Upīts IX, 77.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirksts apmilzis.</quote>
          <bibl>ME I, 107.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmilzums:1" sortKey="apmilzums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmilzums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmilzums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apmilzt. Apmilzusi vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sāpīgs apmilzums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīļot:1" sortKey="apmīļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīļot:1/1" n="1">
        <def>Glāstot, pieglaužoties paust maigumu, mīlestību (pret cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīļot bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maigi apmīļot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad pieskrej tai klāt divi bērni. «Neraudi, māmiņ, neraudi!» viņi vienā mutē iesaucas, ķeras raudādami viņai apkārt.. un apmīļo, kā vien mācēdami.</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 346.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sirmā māmiņa mani [meiteni] apglaudīja un apmīļoja, bet es cieši spiedos klāt skolotājai.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 212.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmīļot:1/1/1" n="1">
          <def>Šādā veidā paust attieksmi (pret dzīvniekiem, augiem, priekšmetiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Meitene apmīļo lelli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un tad es [gans] gāju pie Raibaļas, kasīju viņai pieri, piespiedu savu galvu cieši pie viņas kakla un runājos ar viņu kā ar cilvēku. To ieraudzījusi, nāca klāt Sarkanā, un tā man bija tāpat jāapmīļo.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 4, 31.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ilga glāstīgi pieskaras vienas kastaņas stumbram, apmīļo pelēko mizu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 192.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmīļot:1/1/2" n="2">
          <def>Parasti savienojumā ar «(ar) acīm», «ar skatienu»: sirsnīgi, mīļi, ar patiku uzlūkot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Jānītis vēlreiz attaisa kastīti un ar acīm apmīļo savu dzintaru.</quote>
            <bibl>Rinkule 1, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīņāt:1" sortKey="apmīņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīņāt:1/1" n="1">
        <def>Mīņājot, arī mīņājoties noblīvēt (visu, visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīņāt zemi ap ierakto stabu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīņāt:1/2" n="2">
        <def>Sabradāt (parasti augus lielākā daudzumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīņāt puķes celiņa malā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīņāta zāle.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmirdzēt:1" sortKey="apmirdzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmirdzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mirdz, pag. -mirdzēja (retāk -mirdza, 1. konj.); trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmirdzēt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt mirdzošu ar savu gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..maizes krāsnī kvēloja sarkanas ogles, apmirdzēdamas.. krāsns muti ar maigu, rožainu gaismu.</quote>
          <bibl>Bērn 56, 2, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saules apmirdzēta, plūst Daugava savos granīta krastos..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmirdzēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt skaistu, patīkamu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dienas gāja, saules apmirdzētas..</quote>
            <bibl>Bērn 47, 6, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es esmu bagāts. Man pieder šie klusie, rasas apmirdzētie rīti, man pieder tas saldais svaigums, kas plūst no upes..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 10, 23.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sākas jauna dzīve, ko apmirdz jaunrades darba prieks.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 30, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krāšņs un svētku prieka apmirdzēts ir mūsu maijs, sociālisma uzvaras zemes maijs.</quote>
            <bibl>Bērn 46, 5, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmirdzēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt skaistāku, pievilcīgāku (par jūtu izpausmi sejā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reizēm.. viņas vaibstus apmirdzēja smaids.</quote>
            <bibl>Imermanis 2, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmirgot:1" sortKey="apmirgot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmirgot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmirgot:1/1" n="1">
        <def>Mirgojot apgaismot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lauki noejošas saules apmirgoti.</quote>
          <bibl>ME 1, 107.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmirgot:1/2" n="2">
        <def>Mirgojot, smalki līņājot, apņemt, apklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smalks lietus apmirgo dārzus, pļavas, mežus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmirgots logs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmirkt:1" sortKey="apmirkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmirkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mirkst, pag. -mirka; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmirkt:1/1" n="1">
        <def>Piesūkties ar šķidrumu (no visām pusēm), kļūt mitram.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmirkusi garoza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pastalas ūdenī jau apmirkušas.</quote>
          <bibl>ME I, 107.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmirt:1" sortKey="apmirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -mirst, pag. -mira; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmirt:1/1" n="1">
        <def>Nomirt (par daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmirt bada nāvē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudzi pa vasaru apmiruši, bet daudzi arī piedzimuši.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecie Zālīši guļ ar tīfu, bet tas ir tikpat kā droša nāve... Tā [kara laikā] apmirst daudzi, cits no bada, cits no slimībām..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 575.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sestais bērns [strādnieka ģimenē] nāca pēc liela pārtraukuma, kad jau daži bija apmiruši.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīt:1" sortKey="apmīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīt</orth>
        <pron>apmĩt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-minu, -min, -min, pag. -minu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīt:1/1" n="1">
        <def>Saminot nobeigt (daudz sīku dzīvnieku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kādi tur cāļi līdz rudenim varēja izaugt,.. ziemu tā kā tā neizturēs vai arī kūtī govis apmīs.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 251.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmīt:1/1/1" n="1">
          <def>Sabradāt, nobradāt (daudzus augus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmīt nātres.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apmīt dadžus.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apmīt:1/1/2" n="2">
          <def>Saminot apdzēst (liesmu, uguni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izrāva skalu no lāktura, apmina uguni ar kāju, lākturi ienesa kaktā.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 76.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīt:1/2" n="2">
        <def>Uzmīt vairākkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai es biju, bāleliņ, Tavas kājas apminusi?</quote>
          <bibl>LD 15 315, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīt:2" sortKey="apmīt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīt</orth>
        <pron>apmît</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-miju, -mij, -mij, pag. -miju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīt:2/1" n="1">
        <def>Apmainīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīt bēro zirgu pret dūkano.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad [aužamā] spolīte tukša, tēvs to ātri apmij pret jaunu..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 163.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmīties:1" sortKey="apmīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmīties</orth>
        <pron>apmîties</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-mijos, -mijies, -mijas, pag. -mijos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmīties:1/1" n="1">
        <def>Apmainīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmijušies vispārīgiem jautājumiem, viņi [vīri] apklusa.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sasaucamies un apmijamies asprātībām..</quote>
          <bibl>Lit M 67, 17, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmizot:1" sortKey="apmizot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmizot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmizot:1/1" n="1">
        <def>Apdarināt (ko), noņemot mizu (parasti visapkārt). Nomizot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Olnīcas [ganu ceļa] vidū aiz sētas tikko notēstu un apmizotu mietu slietenis asajiem galiem uz augšu.</quote>
          <bibl>Upīts 3, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neredzējām.. nevienu neapmizotu celmu un nevienu nemizotu baļķi.</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmizot baļķi.</quote>
          <bibl>ME I, 108.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmizot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pavirši nomizot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmizots kartupelis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmizot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Padarīt jutīgus, sāpīgus (zobus) - par ko skābu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zobi apmizoti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmizoties:1" sortKey="apmizoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmizoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmizoties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt jutīgam, sāpīgam kā skāba iedarbībā (par zobiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zobi apmizojas no skābas barības.</quote>
          <bibl>ME pap I, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmulsināt:1" sortKey="apmulsināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmulsināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmulsināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka apmulst. Izraisīt apmulsumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmulsināt bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmulsināt ar savu izturēšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš neļauj sevi apmulsināt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līvija ar Virpuķu [māju] platību un bagātību gribēja Kaupuru apmulsināt, un tas viņai arī pilnīgi izdevās.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 179.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņu apmulsināja pirmais lielpilsētas iespaids.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kapsētā sāka zvanīt. Tas mani kā apmulsināja. Acumirkli nezināju, kas ar mani notiek.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 94.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmulsināties:1" sortKey="apmulsināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmulsināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti nenoteiksmē; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmulsināties:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā ar «(ne)ļauties»: (ne)ļauties tikt apmulsinātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš neļaujas apmulsināties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmulst:1" sortKey="apmulst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmulst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mulstu, -mulsti, -mulst, pag. -mulsu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmulst:1/1" n="1">
        <def>Zaudēt (uz laiku) domāšanas skaidrību, orientēšanās vai mērķtiecīgas rīcības spēju. Pārsteigumā nezināt, kā rīkoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bailēs apmulst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns pilnīgi apmulsa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pie dārza vārtiem Uģis pēkšņi iesaucās: «Noķer mani!».. un kā vējš drāzās pāri pagalmam. No tik straujas rīcības Pičs mazliet apmulsa, taču tūlīt attapās un joza draugam pakaļ.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs brītiņu apmulsa, nezināja, ko lai tālāk runā..</quote>
          <bibl>Jansons 2, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Jūs mīlat mūziku?» meitene ievaicājās. Kasparam neviens nekad nebija kaut ko tādu jautājis, arī pats par to nedomāja, tāpēc pirmajā brīdī apmulsa un nezināja, ko sacīt.</quote>
          <bibl>Zv 58, 14, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmulst:1/1/1" n="1">
          <def>Justies neērti, nedroši. Nokautrēties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apmulst svešos ļaudīs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Sit nu, dēliņ, Rīgas onkulim saujā un dod mutes,» skubināja māte mazo, kurš no lielā trokšņa un kņadas tīri apmulsa.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 246.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš [zēns] apmulsa, kautrīgi pagrozījās uz sliekšņa..</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 11, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sestdien pēc darba, iznākot no fabrikas, Justs aiz pārsteiguma tīri vai apmulst, ieraugot uz ielas Violu.</quote>
            <bibl>Sēlis 5, 379.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmulsums:1" sortKey="apmulsums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmulsums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmulsums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apmulst. Psihisks stāvoklis, kas raksturīgs apmulsušam cilvēkam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmulsumā klusēt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu pārņēma apmulsums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt bez apmulsuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nosarcis un pagalam sakaunējies rāvos pie malas. Apmulsumā nemaz nemanīju, ka biju nosēdies blakus Rasmai..</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mārtiņš tik lielā pūlī vienmēr sajutās drusku apjucis un neveikls.. Bet apmulsums drīz pārgāja..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 265.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmuļķot:1" sortKey="apmuļķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmuļķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmuļķot:1/1" n="1">
        <def>Ar viltu, negodīgi izmantot vai panākt, ka (kāds) nokļūst muļķīgā, smieklīgā stāvoklī. Apmānīt. Piemuļķot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[kara gūstekņi] izskatījās ļoti nožēlojami, vienkārši baltgvardu apmuļķoti lauku cilvēki.</quote>
          <bibl>Zv 59, 2, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmuļļāt:1" sortKey="apmuļļāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmuļļāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmuļļāt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt mazliet netīru (no virsas, no ārpuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmuļļāt drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmuļļāt ēdienu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apmuļļāt:1/1/1" n="1">
          <def>Nedaudz, negribīgi ēdot, izniekot ēdienu.</def>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmuļļāt:1/2" n="2">
        <def>Pavirši, nekārtīgi paveikt. Nepadarīt līdz galam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmuļļāt kādu darbu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmuļļāties:1" sortKey="apmuļļāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmuļļāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmuļļāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apmuļļāt (1).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmurcīt:1" sortKey="apmurcīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmurcīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-murcu, -murci, -murca, retāk -murku, -murki, -murka, pag. -murcīju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmurcīt:1/1" n="1">
        <def>Apņurcīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmurcīt kucēnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmurcīt kaķēnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmurdzīt:1" sortKey="apmurdzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmurdzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-murdzu, -murdzi, -murdza, pag. -murdzīju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmurdzīt:1/1" n="1">
        <def>Apņurcīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmurdzīts kaķis peļu neķer.</quote>
          <bibl>ME pap I, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmūrējums:1" sortKey="apmūrējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmūrējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmūrējums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apmūrēt (1). Mūra segums (ap ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķieģeļu apmūrējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..celtnieki pašlaik montē šo sarežģīto cauruļu sistēmu. Drīz to no visām pusēm apņems apmūrējums..</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 10, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmūrēt:1" sortKey="apmūrēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmūrēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmūrēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar mūri (no ārpuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmūrēt koka sienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmūrēt māju ar ķieģeļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..koka stāvbūves sienas no ārpuses var apmūrēt arī ar pusķieģeli biezu apšuvumu.</quote>
          <bibl>Vendeliņš 1, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apmūrēt:1/2" n="2">
        <def>Mūrējot izveidot (visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Virs pamatiem apmūrētas trīs ķieģeļu kārtas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apmutēt:1" sortKey="apmutēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apmutēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apmutēt:1/1" n="1">
        <def>Vairākas reizes noskūpstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apmutēt māti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmutēt savu meitu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnaglot:1" sortKey="apnaglot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnaglot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnaglot:1/1" n="1">
        <def>Iedzīt (kur) naglas tā, ka to galviņas pārklāj daļu no priekšmeta virsmas. Pienaglot (parasti piestiprinot ko visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apnagloti zābaki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnaglot kasti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kājas bija ieautas.. zābakos ar platiem papēžiem, ar dzelzs pusmēnesīšiem apnaglotām zolēm.</quote>
          <bibl>Niedre 10, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnākt:1" sortKey="apnākt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnākt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nāku, -nāc, -nāk, pag. -nācu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnākt:1/1" n="1">
        <def>Nākot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Nākt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apnākt ap galdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnākt galdam apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnāc dīķim apkārt!</quote>
          <bibl>ME pap 1, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnēsāt:1" sortKey="apnēsāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnēsāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnēsāt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt nesot (apkārt), piedāvāt, dot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apnēsāt ēdienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apnēsāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti; parasti divd. formā: apnēsāts</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apvalkāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apnēsāt zābakus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnēsāt uzvalku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Radiniece, sīka un sausnēja, apnēsātu pelēku vilnas kleitiņu mugurā, - acīm redzami gribēja izskatīties pēc nelaimē nodzītas, dziļi sagrauztas sievas.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nācējam mugurā bija apnēsāts, saulē izbalējis lauku pusvadmalas svārks..</quote>
          <bibl>Muižnieks 1, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa slaidajam augumam tik labi piestāvēja melnais rupjas vadmalas mētelis, šūts šineļveidīgi, apnēsāts līdz nodilumam..</quote>
          <bibl>Sakse III, 157.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnēsāties:1" sortKey="apnēsāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnēsāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ājas, pag. -ājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnēsāties:1/1" n="1">
        <def>Apvalkāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drēbes darbā ātri apnēsājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpes jau apnēsājušās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnest:1" sortKey="apnest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nesu, -nes, -nes, pag. -nesu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnest:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nesot apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apnest krēslu ap galdu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apnest:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Plūstot (pāri), pārklāt (parasti ar ūdens sanesumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Straume apnesusi pļavu ar smiltīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīžiem tā [straume] izskrēja no krastiem, apnēsā ar iesarkaniem, nogulsnējumiem zaļo zāli un atkal atlija atpakaļ..</quote>
          <bibl>Kar 50, 8, 760.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[liedagā krāvās] pirmās zemās ledus klipas [gabali], notašķītas jūras zālēm, apnestas saberzto praulu drumslām.</quote>
          <bibl>Grants 7, 286.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnicība:1" sortKey="apnicība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnicība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnicība:1/1" n="1">
        <def>Apnikums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [skatienā] bij tāds riebums, tāda apnicība..</quote>
          <bibl>Aspazija 3, 311.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gribu saistīja trula apnicība.</quote>
          <bibl>Sakse 3, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnicīgs:1" sortKey="apnicīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnicīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apnicīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnicīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ātri apnīk. Garlaicīgs, vienmuļš.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apnicīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnicīgs ceļš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnicīgs troksnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnicīgi sīc ods.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas bija apnicīgs ceļojums. Stundām ilgi gar vilciena logiem slīdēja vienmuļas ainavas.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 8, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienas bija apnicīgi vienādas: drēgnas, pelēkas, dubļainas.</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Līņāja vēss, sīks, apnicīgs lietus.</quote>
          <bibl>PL Siev 66,7, 5</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnicināt:1" sortKey="apnicināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnicināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnicināt:1/1" n="1">
        <def>Noniecināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«..es domāju, ka četri pieci tūkstoši gadā par laipnu seju un mīkstām rokām nav apnicināma alga.» [Saka Mālnieks - Lienei.]</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecā sieviņa stāv [dēlam] iepretim, rokas saņēmusi, lūkojas, svētlaimīgi smaida par to prieku, ka viņas dāvanu neapnicināja.</quote>
          <bibl>Upīts II, 503.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnika:1" sortKey="apnika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnika:1/1" n="1">
        <def>Apnikums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņam bez apnikas patika iztēlot.. to pašu skaisto rītdienu, kas nostiepās tik kairinoša viņa laimes baltajā saulē.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 373.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mācītājs nopūtās... Sievietes neprāts tik bieži sacēla apgrēcīgas dusmas un neizturamu apnikas sajūtu.</quote>
          <bibl>Upīts III, 639.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnikt:1" sortKey="apnikt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nīku, -nīc, -nīk, retāk -nīkstu, -nīksti, -nīkst, pag. -niku.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnikt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kļūt nepatīkamam (ilgstoša nemainīguma, vienmuļas atkārtošanās, garlaicības dēļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa rausa [ogas] ar abām rokām un dusmojās uz mani, ka man tik gausi ejot.. Man apnika viņas pārmetumi un arī mugura bij stipri nolīkusi, tāpēc es lasīju vēl gausāk.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 312.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elzai tagad viss apnicis tā, ka pat pēdējais sīkums, kuru cits nemaz neievērotu, viņā rada dusmas, un saīgumu.</quote>
          <bibl>Purs 1, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leimanim sāka gaidīšana apnikt.</quote>
          <bibl>Saulietis II, 146.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apnikt:1/1/1" n="1">
          <def>Kļūt garlaicīgam, vienmuļīgam. Vairs neizraisīt interesi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apnīkstoša rotaļa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bērnam neapnīk pasakas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jūle ar Simku klusi salaulājās, apnika ļaudīm arī par viņiem runāt.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 132.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apnīk visskaistākais tērps, ja tas katru dienu, jāvelk mugurā, tāpat kā dziesma, ja radio to atkārto katru vakaru.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 261.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ernests: Veca dziesma. Apnikusi kā lietaina diena.</quote>
            <bibl>A Grigulis 3, 186.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apnikt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Zaudēt paliku, interesi, pacietību. Sajust pretīgumu, riebumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gandrīz katru rītu viņas [šuvējas] piecēlās durnām galvām, īgnas un apnikušas, drūmi sajauzdamas priekšā smago darba dienu.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1002.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otrā dienā atnāca.. saimnieks pats uz sudmalām, jo viņš bij jau apnicis, gaidīdams puiša ar malieņu mājā..</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 263.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apnikt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; parasti divd. formā: apnicis</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas ko uztver kā nepatīkamu, neinteresantu, pretīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns arvien vairāk noslēdzās sevī, kluss un drūms kā dzīvi apnicis vecis.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 632.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnīkt:1" sortKey="apnīkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnīkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -nīkst, pag. -nīka; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnīkt:1/1" n="1">
        <def>Nīkstot, slimojot novājināties vai aiziet bojā (par daudziem vai visiem augiem, maziem dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koki apnīka.</quote>
          <bibl>ME I, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apnīkuši (novājināti) jēri.</quote>
          <bibl>ME pap I, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnikties:1" sortKey="apnikties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnikties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -nīkas, retāk -nīkstas, pag. -nikās; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnikties:1/1" n="1">
        <def>Apnikt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam apnīkas tik ilgi gaidīt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apnikums:1" sortKey="apnikums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apnikums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apnikums:1/1" n="1">
        <def>Psihisks stāvoklis, kas raksturīgs cilvēkam, kuram viss apnicis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīve bija kļuvusi tukša. Voldis nezināja, kāpēc vēl katru rītu viņš ceļas augšā, kāpēc strādā visu dienu un vakarā nesaprot, ko iesākt ar brīvo laiku. Šajās apnikuma dienās viņš vēlējās satikt Laumu..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 172.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vītolam bija jāiet labu gabalu pa pilsētas nomali. Katrs ielas stūris,.. katrs plakanais trotuāra [ietves] akmens bija viņam pazīstami līdz apnikumam.</quote>
          <bibl>Saulietis VII, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sauleskalnā var sēdēt un sēdēt, skatīties un skatīties bez apnikuma..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņēmība:1" sortKey="apņēmība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņēmība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņēmība:1/1" n="1">
        <def>Rakstura īpašība, cilvēka izturēšanās un rīcības veids → apņēmīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liela apņēmība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apņēmības pilns cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, ja ir laba griba, drosme un apņēmība, var pārvarēt visas grūtības.</quote>
          <bibl>Bērn 57, 4, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ciešā apņēmībā sakodis zobus, Robis nodomāja: mācīšos kaut desmit gadus, tomēr panākšu savu!</quote>
          <bibl>Salenieks 3, 54.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apņēmība:1/1/1" n="1">
          <def>Šis rakstura īpašības, izturēšanās un rīcības veida izpausme (piemēram, balsī, sejā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Es nebaidos!» viņa izslējās. Apņēmība skolotājas balsī nomierināja..</quote>
            <bibl>Kar 57, 2, 70.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Bet kādam taču jābūt arī tur, tajās plašajās stepēs, kur cilvēku vēl mazāk.» Lidijas gaišzilās acis bija apņēmības pilnas.</quote>
            <bibl>Talcis 4, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apņēmība:1/2" n="2">
        <def>Stingrs nodoms. Apņemšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai vienu viņš nevarēja izmest no atmiņas - laivinieku Ismetu, kuram gribēja kādreiz briesmīgi, briesmīgi atriebties. Taču pamazām arī šī apņēmība izbalēja.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa grib strādāt tik labi, kā neviens šai fabrikā vēl nav strādājis, bet katru reizi, kad viņa ar šādu apņēmību aiziet uz fabriku un nostājas pie mašīnas, viņai vienmēr kaut kā pietrūkst..</quote>
          <bibl>Vilks 1, 77.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņēmīgs:1" sortKey="apņēmīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņēmīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apņēmīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņēmīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas cenšas noteikti realizēt nodomu, ieceri.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apņēmīgs zēns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apņēmīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa nemanot iznākusi no telts un stāv ugunskura gaismā tik apņēmīga un drosmīga, it kā nupat dotos kaujā par kādu lielu taisnību...</quote>
          <bibl>Vanags 8, 182.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā gāja visi šie gājēji tālāk un tālāk bez apstājas, stingri un apņēmīgi - kādai jaunai, saulainākai nākotnei pretim..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 12, 171.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apņēmīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šāda īpašība. Stingrs, noteikts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apņēmīgs skatiens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apņēmīgi rīkoties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Simt seju te bija, bet visas apņēmīgas un cietas. Lūpas, pieres un asie, spēcīgie zodi sacīja: mēs izdarīsim, kas jādara.</quote>
            <bibl>Lēmanis 8, 185.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Pēc Annas balss apņēmīgās noskaņas Aina noprata: pārliecināt nevarēs.</quote>
            <bibl>Niedre 10, 154.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Paceltu galvu, apņēmīgiem soļiem [Mārtiņš] nogāja lejā pār tiltu..</quote>
            <bibl>Upīts XI, 258.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņemšanās:1" sortKey="apņemšanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņemšanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemšanās:1/1" n="1">
        <def>Nodoms (ko noteikti grib realizēt). Solījums sev, saistība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cieša apņemšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stingra apņemšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar nelokāmu apņemšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauna apņemšanās brieda meitenes domās.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 485.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..manī vēl vairāk nostiprinājās apņemšanās: es būšu skolotājs!</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rajona komjauniešu konferencē.. pasacīju savu nodomu doties darbā uz kolhozu. Biedri manu apņemšanos sveica ilgiem aplausiem..</quote>
          <bibl>Pion 55, 51, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņemt:1" sortKey="apņemt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņemt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņemu, -ņem, -ņem, pag. -ņēmu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/1" n="1">
        <def>Aplikt (ap ko, kam apkārt) loka, cilpas veidā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apņemt virvi ap vezumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cieši apņemt auklu apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[slaucējas] apņēmušas trijstūrī salocītus lakatiņus ap pieri un divus galus sasējušas pakausī trešajam pāri.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 180.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es [kūlīti sienot] paņēmu kopiņu, atdalīju nelielu stiebru šķipsnu, apņēmu apkārt, sagriezu un aizspraudu galus.</quote>
          <bibl>Zv 59, 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atraisījis sarkano jostu, viņš [vedējs] atpleta kažoku, zem kura kļuva redzama rūtaina, ap vidukli apņemta sedzene..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 173.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/1/1" n="1">
          <def>Apskaut.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Simtgadīgas gobas, tikko diviem vīriem apņemami ozoli.. rudens dienā birdināja sadzeltējušās, sausās lapas..</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 38.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tad viņa [māte] noliecās pie manis... lai varētu mani apņemt.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 98.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jā, kas tad ir mana dzimtene? Sapņi apņem savas rokas ap mani, un es redzu tad manu dzimteni.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/1/2" n="2">
          <def>Satvert, aptvert (ar plaukstām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mazliet uz priekšu saliecies, plaukstām apņēmis arkla rokturus, viņš [arājs] gāja tam pakaļ vienmērīgiem, platiem soļiem.</quote>
            <bibl>Bērce 1, 29.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apinis sēdēja pie galda, elkoņus atspiedis, galvu abām plaukstām apņēmis.</quote>
            <bibl>Upīts 9, 77.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apsegt (ņemot apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apņemt plecus ar lakatu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gunta [ceha vadītāja], baltu marles lakatiņu apņemtiem matiem, sarunājās ar kādu strādnieci.</quote>
            <bibl>Grants 7, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lokveidā aptvert, ieskaut. Iekļaut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Melni.. mati kā vainags apņēma galvu.</quote>
          <bibl>Birze 1, 161.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vainags apņem Lilijas gaišos matus zilā lokā.</quote>
          <bibl>Rihters 1, III.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[tēvs] paceļ resnu stiepli. No tās viņš izvij tādu kā lielu gredzenu, kas cieši apņem katliņu, ko mēs ņemsim braucienā.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 201.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/2/1" n="1">
          <def>Par mežiem, laukiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ap pusdienu piejūras norā, ko apņēma bērzu ataugas, saplūda vai viss ciems..</quote>
            <bibl>Grants 7, III.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiz ganību kalniņa guļ mežs, un purvs puslokā apņem māju.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 301.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..iebraucam [ar laivu] zālainu lauku apņemtā upes līkumā.</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 206.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>No visām pusēm, pilnīgi ietvert, apklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..lietas - ar gultas segu apņemts sainis - gulēja uz grīdas.</quote>
          <bibl>Niedre 10, 265.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur lāču māte guļ siltā midzenī. Viņai nevar būt auksti, jo siltais kažoks to apņem no visām pusēm..</quote>
          <bibl>Bērn 48, 3, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšais darba tērps cieši apņem kalsno,.. salīkušo [vīrieša] stāvu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 237, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/3/1" n="1">
          <def>Ietvert no visām pusēm (par parādībām dabā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gaisa okeāns, kas apņem visu planētu,.. nedod iespēju ieskatīties ļoti daudzos procesos, kuri notiek šīs «gaisa jūras» augšējos slāņos un tālāk, aiz tiem.</quote>
            <bibl>Zv 58, 11, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Janka nomet segu un izlec no gultas. Auksts rudens gaiss apņem ķermeni.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 11, 11.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viss pagalms pieplūdis ar miglu. Tā ir sakāpusi līdz ēku jumtiem, apņēmusi koku stumbrus, atstādama virspusē tikai tumšās lapotnes.</quote>
            <bibl>Zv 59, 2, 20.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/3/2" n="2">
          <def>Pilnīgi pārņemt (par apkārtnes, citu cilvēku ietekmi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņus [kareivjus] tūdaļ apņēma, ievilka, gandrīz iesūca sevī šīs ziemeļu pilsētas [Pēterpils] ledainais trauksmīgums.</quote>
            <bibl>Štrāls 2. 328.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs veram durvis. Dīvains satraukums Kā viņās tālās dienās atkal apņem, Un vecā skola atkal ir ap mums Ar kāpnēm, klasēm, bērnu dienu sapņiem.</quote>
            <bibl>Saulītis 8, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/3/3" n="3">
          <def>Būt visapkārt sajūtamam, samanāmam (par gaismu, smaržām, skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mūs apņēma kumelīšu smarža.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs izgājām sudmalās. Te mūs apņēma atkal pavisam cits troksnis.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 356.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gājējus pamazām apņēma krēsla.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 168.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/3/4" n="4">
          <def>Pārņemt psihi, organismu (par psihiskām un fizioloģiskām norisēm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kopš aiziešanas no skolas Vēsmu apņēma dīvaina vienaldzības izjūta, un tā aizvien pastiprinājās.</quote>
            <bibl>Eglons 2, 381.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kas lai pasaka, kur rodas svētku prieks? Tas apņem ikvienu no mums, liek aizmirst visu sīko un nepatīkamo..</quote>
            <bibl>Saulītis 6, 71.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc nemierīgas nakts viņu bij apņēmis smags slimnieka miegs.</quote>
            <bibl>Upīts II, 452.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/3/5" n="5">
          <def>Izpausties sejā (par pārdzīvojumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vienīgi Pēteris smaidīja platu, apmierinātu smaidu, kas daudzās lielās krunkās apņēma visu viņa kaulaino seju.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 240.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Martas seja, sāpju satraukuma apņemta, izskatījās kā no bronzas veidota..</quote>
            <bibl>Lēmanis 14. 127.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apprecēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nevar teikt, ka visi šie precinieki būtu sliktāki par tiem, kas.. apņem bagātas sievas un dzīvo, cepures kuldami..</quote>
          <bibl>Ezeriņš 1, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Uzaug dēls, apņem sievu..</quote>
          <bibl>LD 3336, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [vīrs] nospriež, ja sieva būs apņēmusi citu vīru, tad tam un arī sievai jāmirst.</quote>
          <bibl>LTP 334.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņemties:1" sortKey="apņemties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņemties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņemos, -ņemies, -ņemas, pag. -ņēmos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemties:1/1" n="1">
        <def>Apsolīties citiem, ka veiks kādu uzdevumu, pienākumu. Uzņemties saistību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izpildīt to, ko apņēmies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz malām piesmelto krūzi apņēmās nest Tedžus..</quote>
          <bibl>A Grigulis 7, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tomātu konservu cehu bijām apņēmušies pabeigt vēlēšanu dienā.</quote>
          <bibl>Kar 54, 5, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni apņēmās vākt pelnus.</quote>
          <bibl>Pion 56, 14, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apņemties:1/1/1" n="1">
          <def>Nodomāt, ka veiks kādu uzdevumu, pienākumu, saistību. Apsolīties sev.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un Kārlis arī klusībā apņēmās - labi, es atkal palikšu pie sava. Redzēsim, kas uzveiks.</quote>
            <bibl>Bērce 1, 178.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai kā Agnese apņēmās neuztraukties, nemiera ogle sirdī gruzdēja un viesa smagas bažas.</quote>
            <bibl>Sakse III, 407.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>To sacījis, vilks aizgāja, sevī apņēmies nekad ar cilvēku vairs cīņā neiet.</quote>
            <bibl>LTP 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apņemties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apņemt sev (ko apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Sausene apņēmās lielo lakatu un virzījās uz durvīm.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 166.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņirgt:1" sortKey="apņirgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņirgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņirdzu, -ņirdz, -ņirdz, pag. -ņirdzu; trans.; vienk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņirgt:1/1" n="1">
        <def>Ņirdzīgi izsmeļot, vērsties pret kādu, apvainot kādu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Varbūt starp šiem [vācu] iebrucējiem bija arī kāds no Elku zemes muižas baronu cilts, kāds no tiem kundzēniem, kas tā apņirdza un ķircināja kalpu bērnus?</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 2. 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apņurcīt:1" sortKey="apņurcīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apņurcīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņurcu, -ņurci, -ņurca, retāk -ņurku, -ņurki, -ņurka, pag. -ņurcīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apņurcīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mazliet saburzīt, padarīt negludu, arī netīru, neizskatīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apņurcīts papīrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apņurcīti svārki.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apņurcīt:1/2" n="2">
        <def>Bieži ņemot rokās, auklējot, nogurdināt, pamocīt (mazu dzīvnieku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apņurcīt kaķēnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apņurcīt kucēnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apodziņš:1" sortKey="apodziņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apodziņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apodziņš:1/1" n="1">
        <def>Mazs pūčveidīgo kārtas putns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apodziņš ir.. mazāks par strazdu; sver tikai 55-80 g. Spalvas mugurpusē brūnas, ar sīkiem, gaišiem raibumiņiem; vēderpuse balta, ar brūnām svītriņām.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 222.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apogejs:1" sortKey="apogejs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apogejs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; astr.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apogejs:1/1" n="1">
        <def>Mēness orbītas vai Zemes mākslīgā pavadoņa orbītas punkts, kas atrodas vistālāk no Zemes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness orbītas apogejs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..starpplanētu stacija riņķos ap Zemi pa izstieptu elipsi, kuras apogejs ir 470000 kilometru, perigejs - 40000 kilometru..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 198, 1.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apogejs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Visaugstākā pakāpe.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Slavas apogejs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tas notika gados, kad aukstais karš sasniedza savu apogeju.</quote>
            <bibl>Cīņa 65, 303, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apogļot:1" sortKey="apogļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apogļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; parasti divd. formā: apogļots</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apogļot:1/1" n="1">
        <def>Pārvērst par ogli (ārējo kārtu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apogļoti baļķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagales bija liesmu apogļotas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pristava] zilgangaišā mēteļa stūri slaucīja apogļoto slieksni un kvēpiem nobirušo ietvi..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad ap apdegušajām mēbeļu daļām un apogļoto planku galiem staigā apdrošināšanas biedrības komisijas vīri..</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 309.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apogļoties:1" sortKey="apogļoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apogļoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apogļoties:1/1" n="1">
        <def>Pārvērsties par ogli (no ārpuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apogļojusies sija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drupas, drupas, salauzti, apogļojušies koki..</quote>
          <bibl>Zv 57, 21, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad grūti pat iztēloties, kāda izskatījās Kolka 1945. gada maijā.. Nodedzināto saimniecības ēku apogļojušies baļķi, nogremdētās laivas..</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apogs:1" sortKey="apogs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apogs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apogs:1/1" n="1">
        <def>Pūčveidīgo kārtas putns.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apokalipse:1" sortKey="apokalipse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apokalipse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.; rel.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apokalipse:1/1" n="1">
        <def>Jaunās derības pēdējā grāmata, kas satur pravietojumus par pastardienu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apokalipsē («pravietiskā grāmatā») minēts «antikrista» simbols - skaitlis 666.</quote>
          <bibl>Zv 62, 18, 19.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apokalipse:1/1/1" n="1">
          <def>Reliģiska satura grāmata, kurā ietverti pravietojumi par cilvēces un pasaules likteņiem.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apokaliptika:1" sortKey="apokaliptika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apokaliptika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apokaliptika:1/1" n="1">
        <def>Reliģiskās literatūras veids, kurā fantastiski simbolistiskās ainās it kā atklāsmes ceļā izskaidrota pasaule un pareģots tās gals.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apokaliptisks:1" sortKey="apokaliptisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apokaliptisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apokaliptiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apokaliptisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar apokalipsi, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki [gleznā] skrien, paceļ pret debesīm rokas, guļ, izstiepušies zemē; izslējās satracināta zirga purns; sadrumstalotas pasaules fragmenti; viss šajā gleznā ir apokaliptisks.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 49, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apokrifs:1" sortKey="apokrifs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apokrifs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apokrifs:1/1" n="1">
        <def>Sens, anonīms, ar bībeles sižetiem saistīts sacerējums, ko neatzīst oficiālā baznīca.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apokrifs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neīsts, viltots, apšaubāms raksts, sacerējums.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apokšķerēt:1" sortKey="apokšķerēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apokšķerēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apokšķerēt:1/1" n="1">
        <def>Pārmeklēt (vairākas vai visas vietas) - par dzīvniekiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns apokšķerē visus kaktus.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apokšķerēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>niev.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Meklējot, pētījot sīki apskatīt (par cilvēkiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [saimnieks] te pats pirmais bij atbraucis - visas malas apokšķerējis..</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 610.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apolitisks:1" sortKey="apolitisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apolitisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apolitiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apolitisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neinteresējas par politiku, izvairās no tās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apolitisks cilvēks.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apolitisks:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas atrauts no politikas, kas nav saistīts ar politiku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apolitiska nostāja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Spriest apolitiski.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apolitiskums:1" sortKey="apolitiskums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apolitiskums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apolitiskums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apolitisks, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vairīdamies no tiem [buržuāziskajiem politiķiem], Duburs sev izvēlējās devīzi: «Ne pa labi, ne pa kreisi.» Bet, nostādamies apolitiskuma pozīcijās.., viņš pazaudēja ceļu uz nākotni.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 24, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kā zināms, arī apolitiskums gribot vai negribot ir politika.</quote>
          <bibl>Lit M 66, 26, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apolitisms:1" sortKey="apolitisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apolitisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apolitisms:1/1" n="1">
        <def>Apolitiskums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dekadenti līdz pat Oktobra revolūcijai sludina apolitismu, sabiedrisku pasivitāti, nogrimšanu mistikā..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 189.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apoloģētika:1" sortKey="apoloģētika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apoloģētika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģētika:1/1" n="1">
        <def>Neobjektīva (parasti kādas reakcionāras kustības, virziena, uzskatu) aizstāvēšana, pārmērīga slavināšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsdienu buržuāziskā «modernisma» nekritiska apoloģētika..</quote>
          <bibl>Māksla 60, 2, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģētika:1/2" n="2">
        <def>Teoloģijas nozare, kas vēršas pret attiecīgās reliģijas pamatatziņu (dogmu) atspēkojumiem vai apšaubīšanu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apoloģētisks:1" sortKey="apoloģētisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apoloģētisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apoloģētiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģētisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar apoloģētiku (1), tai raksturīgs.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģētisks:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar apoloģētiku (2), tai raksturīgs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apoloģēts:1" sortKey="apoloģēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apoloģēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģēts:1/1" n="1">
        <def>Kādas (parasti reakcionāras) kustības, virziena, uzskatu aizstāvis, slavinātājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..nekādas kapitālisma apoloģētu «teorijas» nespēj pagriezt atpakaļ cilvēku sabiedrības attīstību..</quote>
          <bibl>F Deglavs II, 289.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sociālistiskajā revolūcijā uzvarējušais strādnieks.. apgāzis buržuāzijas apoloģētu pasaciņu, it kā kapitālismam būtu monopols uz saprātīgu saimniecisku rīcību visu cilvēku interesēs.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 145, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apoloģija:1" sortKey="apoloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apoloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģija:1/1" n="1">
        <def>Apoloģētika (1).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apoloģisks:1" sortKey="apoloģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apoloģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apoloģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģisks:1/1" n="1">
        <def>Apoloģētisks (1).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apoloģisks:1/2" n="2">
        <def>Apoloģētisks (2).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apolonisks:1" sortKey="apolonisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apolonisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apoloniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; mit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apolonisks:1/1" n="1">
        <def>Grieķu dievam Apolonam raksturīgs (parasti par augumu, stāju, skaistumu). Ļoti skaists, harmonisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apolonisks augums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apoloniska daile.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc maza brītiņa laivu klājā uzkāpa kāds jauns, apoloniski noaudzis puisis, kura izskats liecināja, ka viņš pieder pie polinēziešu cilts.</quote>
          <bibl>Lācis II, 572.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aports:1" sortKey="aports" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aports</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aports:1/1" n="1">
        <def>Rudens šķirnes ābele ar lieliem, vienā pusē sārtiem āboliem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stādīt aportus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aports:1/2" n="2">
        <def>Šīs šķirnes ābeles auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nogaršot dažus aportus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aposelēnijs:1" sortKey="aposelēnijs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aposelēnijs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; astr.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aposelēnijs:1/1" n="1">
        <def>Mēness orbītas vai Zemes mākslīgā pavadoņa orbītas punkts, kas atrodas vistālāk no Mēness.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apost:1" sortKey="apost" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apost</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ožu, -od, -ož, pag. -odu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apost:1/1" n="1">
        <def>Paost (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns apož drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jauneklis] apoda abas dakšiņas. Tās oda pēc eļļainām sardīnēm.</quote>
          <bibl>Adamsons 2, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aposteriors:1" sortKey="aposteriors" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aposteriors</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aposteriori</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aposteriors:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas pamatots uz pieredzi, tāds, kas izriet no pieredzes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aposterions spriedums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apostīt:1" sortKey="apostīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apostīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apostīt:1/1" n="1">
        <def>Paostīt (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[suns] pienāca, apostīja Spodra ceļus un iešķērsu aiztecēja uz klēts priekšu.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 167.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iedevu viņai [kaķei] dažus kumosus maizes mīkstuma. Katru kumosu viņa papriekš apostīja, ieņēma mutē, krietni nopurināja un apēda.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..suns, laikam pamanījis kaut ko aizdomīgu, atskrēja paskatīties. Taču tas.. nerēja, tikai apostīja gaisu..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apostīties:1" sortKey="apostīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apostīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apostīties:1/1" n="1">
        <def>Apostīt citam citu (par dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suņi apostās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apostrofēt:1" sortKey="apostrofēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apostrofēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apostrofēt:1/1" n="1">
        <def>Likt apostrofu. Rakstīt (vārdu) saīsināti ar apostrofu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apostrofēt vārdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apostrofēta forma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apostrofs:1" sortKey="apostrofs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apostrofs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apostrofs:1/1" n="1">
        <def>Papildu pieturzīme (').</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lietot apostrofu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Likt vārda beigās apostrofu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apošņāt:1" sortKey="apošņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apošņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apošņāt:1/1" n="1">
        <def>Paošņāt (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns apošņā slieksni un grīdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lamiķis lēni un cienīgi, kā pieklājas gudram, mācītam sunim, panāca bērniem pretī un aizdomīgi apošņāja Ērikas mēteļa stūri.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sivēns.. vispirms labi apošņāja, vai piens silē pietiekami silts..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 215.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieskrējis viņš [ērzelis] apošņāja Aņu, ļāva tai paglaudīt savu silto, mīksto purnu un atkal aizaulekšoja zālē..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 211.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apošņāties:1" sortKey="apošņāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apošņāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ājas, pag. -ājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apošņāties:1/1" n="1">
        <def>Apošņāt citam citu (par dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suņi apošņājas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apoteoze:1" sortKey="apoteoze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apoteoze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apoteoze:1/1" n="1">
        <def>Svinīga, pacilāta nobeiguma aina (teātra izrādē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No tās [tēmas] intonācijām pēc tam visai dabiski izaug operas nobeiguma kora apoteoze - gaiša, svinīga dziesma par jaunās dzīves uzvaru..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 1, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apoteoze:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Svinīgs, pacilāts nobeigums. Augstākā pakāpe.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šī [Raiņa] optimistiskā atziņa.. neapdziest pat individuālas atšķeltības un bezgalīgas vientulības traģisma apoteoze, slavenajā dzejolī «Kalnā kāpējs».</quote>
            <bibl>Upīts 13, 225.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apoteoze:1/2" n="2">
        <def>Pasludināšana par dievu (sēnalā Grieķijā, Romā). Arī dievināšana.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/apoteoze:1/2/1" n="1">
          <def>Kādas personas slavināšana.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appaijāt:1" sortKey="appaijāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appaijāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appaijāt:1/1" n="1">
        <def>Apglāstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appaijāt vaigus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appaijāt bērnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vismaz krietni izbārt katru vajag [kas apdedzinājis pirkstu]. Un tad apmīļot un appaijāt briesmīgi svelošo sāpi.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appampt:1" sortKey="appampt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appampt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pampst, pag. -pampa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appampt:1/1" n="1">
        <def>Uzpampt (visapkārt). Aptūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appampuši locekļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kājas appampušas.</quote>
          <bibl>ME I, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appampums:1" sortKey="appampums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appampums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appampums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → appampt. Apampusi (ķermeņa) vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appampums atslābst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirksta appampums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appeldēt:1" sortKey="appeldēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appeldēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-peldu, -peldi, -peld, pag. -peldēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appeldēt:1/1" n="1">
        <def>Peldot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Peldēt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appeldēt ap akmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appeldēt ap salu (.. salai apkārt).</quote>
          <bibl>ME pap I, 104.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/appeldēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Appeldēt klinti.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/appeldēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Peldot izveidot (loku, apli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Maska [ķēve] tūliņ ieiet līdz vēderam ezerā.. Adāms laiž grožus arvienu svabadāk, Maska appeld plašu pusriņķi un izkāpj.. atkal ārā.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 72.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appeldināt:1" sortKey="appeldināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appeldināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appeldināt:1/1" n="1">
        <def>Peldināt tā, ka apvirzās (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appeldināt zirgu ap laipām.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appelēt:1" sortKey="appelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pelē, arī -pel, pag. -pelēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appelēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar pelējumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appelējis desas gabals.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maize pilnīgi appelējusi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appērt:1" sortKey="appērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-peru, -per, -per, pag. -pēru; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appērt:1/1" n="1">
        <def>Perot (ar pirtsslotu), skart (visapkārt vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai bij mani māmulīte Liepu slotu appērusi?</quote>
          <bibl>LD 9013.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un līdz pirts gatava - tūliņ aicina vecīšus pērties... Dēls mudīgi apper acis..</quote>
          <bibl>LTTP IV, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appērties:1" sortKey="appērties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appērties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-peros, -peries, -peras, pag. -pēros; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appērties:1/1" n="1">
        <def>Novārtīties, aplipt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vista appērusies miltos tīri balta.</quote>
          <bibl>ME pap I, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/appērties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar grūtībām apiet, apbraukt (pa smilšainu, dubļainu ceļu, vietu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appērties purvam apkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appētīt:1" sortKey="appētīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appētīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pētīju, -pētī, -pētī, arī -pētu, -pēti, -pēta, pag. -pētīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appētīt:1/1" n="1">
        <def>Rūpīgi aplūkot (no visām pusēm). Nopētīt (visapkārt, viscaur).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un tagad.. vajadzētu gan appētīt zīlīti tuvāk... Ilga tur zīlīti apaļi saliektos pirkstos, viņa apbrīno knābi, galviņu, spārnus, beidzot kājiņu, kurai arī uzmaukts gredzens.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appilēt:1" sortKey="appilēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appilēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pilu, -pili, -pil, pag. -pilēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appilēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar piloša šķidruma lāsēm, pilieniem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galds appilējis ar taukiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstītājs] iemērca spalvu pusmelnajā tintē un.. nokratīja, lai neappil papīrs.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appilināt:1" sortKey="appilināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appilināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appilināt:1/1" n="1">
        <def>Pilinot pārklāt ar šķidruma lāsēm, pilieniem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appilināt galdu ar sveču taukiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad pēc kāda laika [puisis] sviestu no skapīša izņēmis, tad sviests bijis vispār ar asinīm appilināts.</quote>
          <bibl>LTTP VII, 557.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appilināties:1" sortKey="appilināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appilināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appilināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → appilināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns appilinājies ar taukiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appirkt:1" sortKey="appirkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appirkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pērku, -pērc, -pērk, pag. -pirku; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appirkt:1/1" n="1">
        <def>Nopirkt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad braucējs tuvāk tika, tad visi tūlīt pazina, ka tas nav nekas cits kā Bencelsons,.. kas pa Prātaiņu novadu braukāja, lupatas un kaulus appirkdams.</quote>
          <bibl>Saulietis V, 103.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appirkties:1" sortKey="appirkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appirkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pērkos, -pērcies, -pērkas, pag. -pirkos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appirkties:1/1" n="1">
        <def>Pērkot pievilties, kļūdīties (nopērkot ko nederīgu, samaksājot par daudz).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tā kā nevarēja īsti zināt, kura [no ūtrupē pārdotajām govīm] tā aizlaistā, tad labāk palikt mājās, lai neappirktos.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 614</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neredzējis (preci), appirkās gan!</quote>
          <bibl>ME pap I, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appīt:1" sortKey="appīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pinu, -pin, -pin, pag. -pinu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appīt:1/1" n="1">
        <def>Pinot, veidojot (pinumu), aptvert (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appīt krēslu ar mētrām.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/appīt:1/1/1" n="1">
          <def>Pinot aptvert (pinumu ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Appīt klūdziņas ap pudeli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appīties:1" sortKey="appīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pinas, pag. -pinās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → appīt. Apvīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Staipekņi appinās ap koka zariem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applaucēt:1" sortKey="applaucēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applaucēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applaucēt:1/1" n="1">
        <def>Apliet ar (karstu, parasti verdošu) šķidrumu vai iegremdēt tajā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaļās [skābeņu] lapas.. jāapplaucē ar verdošu ūdeni..</quote>
          <bibl>Pavāru gr 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja plūmes vāra ar miziņu un kauliņiem, tad tās.. applaucē, iegremdējot ar sietu karstā ūdenī..</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 6, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kafiju nedrīkst vārīt, lai tā nezaudētu aromātu; tā tikai jāapplaucē..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 200, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/applaucēt:1/2" n="2">
        <def>Pakļaut (ko) karsta šķidruma, tvaika vai kodīgu vielu iedarbībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applaucēts pirksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Applaucēt rokas ar sērskābi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es kritu. Tas nu vēl būtu tīrais nieks, ja negadītos turpat spainis ar karstu ūdeni, kurā neviļus iegrūdu roku gandrīz līdz elkonim un applaucēju.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 212.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Manteļa fabrikā, katlam plīstot, applaucēja kurinātāju, pēc trijām dienām slimnīcā un pusotras nedēļas pēc kāzām to glabāja Braslas nabagu kapos līdzās tēvam.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 843.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applaucēties:1" sortKey="applaucēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applaucēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applaucēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → applaucēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns applaucējies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viegli applaucēties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pirtī] nedrīkstēja stāvēt pretī krāsns caurumam: kad meta garu, tad varot applaucēties.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 73.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mazā māšele applaucējās ar verdošu ūdeni, un sanitārs to cēla ātrās palīdzības mašīnā..</quote>
          <bibl>Brodele 17, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applēnēt:1" sortKey="applēnēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applēnēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -plēn, arī -plēnē, pag. -plēnēja; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applēnēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar plēnēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogles sāka patlaban applēnēt.</quote>
          <bibl>ME I, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applicināt:1" sortKey="applicināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applicināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applicināt:1/1" n="1">
        <def>Noplicināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tad [naftas] torņu kļūst arvien vairāk, Tie, šķiet, veido veselu krūmāju - kailu, rudens applicinātu, rūsganiem zariem.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applīst:1" sortKey="applīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-plīstu, -plīsti, -plīst, pag. -plīsu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applīst:1/1" n="1">
        <def>Ieplīst, apdriskāties (par drēbēm). Būt tādam, kam vairākās vietās ieplīsušas vai saplīsušas drēbes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Esot traki izbadējušies [karavīri] un applīsuši...</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Applīsis vīrs.</quote>
          <bibl>me I, 111.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applīst:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt sabojātam (no ārpuses vai visapkārt), ieplīstot, atplīstot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Šaurs pagalms, vienā pusē izgāzelētas, satrunējušas nomaļu sētas, otrā pusē applīsuša koka nameļa ierobežots.</quote>
            <bibl>Upīts VII, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Applīsušas.. ēkas.</quote>
            <bibl>ME I, 111.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applucināt:1" sortKey="applucināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applucināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applucināt:1/1" n="1">
        <def>Noplūkt (putnam) spalvas. Pavirši noplucināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applucināt vistu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zoss tikai applucināta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applucināt:2" sortKey="applucināt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applucināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applucināt:2/1" n="1">
        <def>Applaucēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applucināt ogas, lai nebojājas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Applucināt ..iesala dīgļus ar vārošu ūdeni.</quote>
          <bibl>ME I, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applucis:1" sortKey="applucis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applucis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-plukušais; s. -plukusi, -plukusī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applucis:1/1" n="1">
        <def>Divd. → applukt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/applucis:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas vietām zaudējis spalvas. Noplucis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applukusi vista.</quote>
          <bibl>ME pap I, 106.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applucis:1/2/1" n="1">
          <def>Tāds, kas kļuvis neizskatīgs, zaudējis krāsu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Applucis apģērbs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Applukusi mājele.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viesnīcā Ritai Gravai ierādīja mazu, diezgan applukušu istabiņu. Tomēr par spodrības trūkumu nevarēja sūdzēties.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applūdināt:1" sortKey="applūdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applūdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applūdināt:1/1" n="1">
        <def>Plūstot (virsū, pāri), apklāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Satrakotā upe tajās dienās applūdināja simtiem piekrastes ciemu un daudzus no tiem pilnīgi aiznesa.</quote>
          <bibl>Zv 53, 20, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušajā vasarā viņām [alu bezdelīgām] bija ligzdas Daugavas krastā, bet šopavasar viņu apmetni applūdināja Ķeguma ezers.</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applūdināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Bagātīgi, plaši apgaismot (par sauli, mēnesi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ko tur daudz varēja redzēt?.. saules applūdināto, spilgti zaļo auzu plankumiņu, bet aiz tā tumšo, sprogaino egļu sienu.</quote>
            <bibl>Upīts IX, 101.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pilns ziemas mēness applūdināja laukus ar aukstu, zilganu gaismu.</quote>
            <bibl>Sakse III, 205.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/applūdināt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pilnīgi pārņemt, izplūst (pa visu telpu, apkārtni) - parasti par smaržām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Matiolas puķu dobes malā.. pacietīgi gaida vakaru un nakti, lai tad applūdinātu visu pagalmu ar stipru un reibinošu smaržu.</quote>
            <bibl>Brodele 16, 45.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krēsla applūdina apkārtni..</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 272.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applūkāt:1" sortKey="applūkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applūkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applūkāt:1/1" n="1">
        <def>Plūkājot, izraujot (ko visapkārt vai vietumis), sabojāt vai padarīt neizskatīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sākās pļavas, kurās šur tur auga vēja applūkāti paeglīši.</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 68.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applūkāt:1/1/1" n="1">
          <def>Apdriskāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Prāvu kušķi šādu tādu saņurcītu, applūkātu lapiņu no sava portfeļa izvilcis, viņš tur sēdēja..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 969.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applukt:1" sortKey="applukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -plūk, pag. -pluka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applukt:1/1" n="1">
        <def>Plūkot zaudēt krāsu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsainais audums vārot applucis.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applukt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nokrāsoties, sakrāšoties (piemēram, mazgājot ko kopā ar krāsainu audumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mazgājot kopā ar krāsainu veļu, linu dvieļi applukuši.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/applukt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt applaucētam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karstā ūdenī applūk rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rokas.. applukušas.</quote>
          <bibl>ME 1, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applūkt:1" sortKey="applūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pluču, -plūc, -plūc, pag. -plūcu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applūkt:1/1" n="1">
        <def>Plūcot izraut (visapkārt vai vairākās vietās). Noplūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applūkt pīpenei ziedlapiņas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applūkt:1/1/1" n="1">
          <def>Noplūkt (daudzus vai visus ziedus, augus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Applūkt visas puķes.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/applūkt:1/1/2" n="2">
          <def>Plūcot padarīt tukšu, kailu (piemēram, kādu vietu, koku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Dāviene [nātres plūcot] bija applukuši visas dārziņa sētmales..</quote>
            <bibl>Grants 7, 50.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appluskāt:1" sortKey="appluskāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appluskāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appluskāt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt plušķainu, neizskatīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appluskātas drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apmīļo [Ilga] lelles, kas tagad.. sabāztas vienā stūrī, cita pār citu. Zigrīda, neglītā Ance... Lāči, arī jau stipri appluskāti.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skārda izkārtnes un appluskātie jumti trīc no bēgļu drūzmas.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appluskāties:1" sortKey="appluskāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appluskāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ājas, pag. -ājās; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appluskāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → appluskāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drēbes appluskājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spalvas metot, vistas appluskājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appluskāties var mati, cilvēks.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/applūst:1" sortKey="applūst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">applūst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-plūstu, -plūsti, -plūst, pag. -plūdu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/applūst:1/1" n="1">
        <def>Tikt pārklātam ar ūdeni (par vietu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Applūst no lietus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Applūstošās jeb palieņu pļavas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Daugava šodien putoja un rūca kā pavasara palos. Daudzie sēkļi.. applūduši, nav vairs redzami.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 215, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Applūdušajos rajonos vietām no ūdens rēgojas ārā koku galotnes.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 63, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa kreisi aiz applūdušās pļaviņas sākas tumšā meža siena.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 72.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/applūst:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt pārklātam vai pilnīgi apņemtam (ar šķidrumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Burtnīcas lapa applūdusi ar tinti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Applūst ar sviedriem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No saplīsušas piena krūzes plaukts bija applūdis ar pienu.</quote>
            <bibl>Kar 57, 10, 58.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appļaustīt:1" sortKey="appļaustīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appļaustīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appļaustīt:1/1" n="1">
        <def>Appļaut (vietumis vai pavirši).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appļaustīt žogmales.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appļaustīt nātres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appļaustītas ceļmalas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appļaustīt.. krūmus.</quote>
          <bibl>ME 1, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appļaut:1" sortKey="appļaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appļaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pļauju, -pļauj, -pļauj, pag. -pļāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appļaut:1/1" n="1">
        <def>Nopļaut (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad ap šķūni ir appļauts riņķī, Mārtiņš saka savu pazīstamo: «Ietaisīsim pīpi.»</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudzu laukā jau rosījās cilvēki. Kāda sieviete appļāva druvas malas, vīrietis locījās pie pļaujmašīnas.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No rītiem, kad zāle vēl bija rasas pielijusi, puiši appļāva [pļavas] malas..</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/appļaut:1/2" n="2">
        <def>Pilnīgi nopļaut (visu, visā platībā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cik skaists un dažāds bij šis laiks, šīs nedēļas divas trīs, kamēr appļāva visas pļavas!</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 297.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudzus un kviešus palīdzēja appļaut daži kaimiņu saimnieki, sūtīdami palīgā pļāvējus un ņēmējas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 296.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/appļaut:1/3" n="3">
        <def>Nopļaut virsējo daļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zāliens būs skaists, ja to laikā un sistemātiski appļausim.. Pļauj 4-5 cm augstu..</quote>
          <bibl>DD 60, 8, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appļauties:1" sortKey="appļauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appļauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pļaujos, -pļaujies, -pļaujas, pag. -pļāvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appļauties:1/1" n="1">
        <def>Nobeigt pļauju (visā saimniecībā, brigādē u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs jau appļāvāmies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaimiņi vēl nav appļāvušies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appļāvības:1" sortKey="appļāvības" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appļāvības</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appļāvības:1/1" n="1">
        <def>Pļaujas nobeigums. Tam sekojošais mielasts, svinības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svinēt appļāvības.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appogāt:1" sortKey="appogāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appogāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appogāt:1/1" n="1">
        <def>Ar pogām piestiprināt (kam visapkārt). Pogājot nostiprināt (to, kas apņemts apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appogāt palagu apkārt segai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvalkus appogāt ap instrumentiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 107.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprasīt:1" sortKey="apprasīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprasīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprasīt:1/1" n="1">
        <def>Iztaujāt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visus bērnus apprasot, pagāja labs laiks.</quote>
          <bibl>ME pap I, 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprasīties:1" sortKey="apprasīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprasīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprasīties:1/1" n="1">
        <def>Apjautāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apprasīties par taisnāko ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gājējs apprasās pēc ceļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apprasīties par veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..reizēm Katrīna vāra arī īpaši kaut ko. Tad es katru reizi apprasos, ko viņa vāra.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bailīgi apprasījos kādā smēdē, kā tikt uz Elkazemi.</quote>
          <bibl>Kurcijs I, 191.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apprasīties pēc darba.</quote>
          <bibl>ME I, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprašņāt:1" sortKey="apprašņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprašņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprašņāt:1/1" n="1">
        <def>Iztaujāt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apprašņāt visus pēc kārtas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apprašņāt par to visus kaimiņus.</quote>
          <bibl>ME pap I, 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprašņāties:1" sortKey="apprašņāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprašņāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprašņāties:1/1" n="1">
        <def>Vērsties ar jautājumu (pie vairākiem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apprašņāties, vai kāds to redzējis.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprecēt:1" sortKey="apprecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-precu, -preci, -prec, pag. -precēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprecēt:1/1" n="1">
        <def>Ņemt (kādu) par sievu, par vīru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rīters savas sudmalas bij cēlis vēl jaunās dienās, tikko apprecējis vecā Sprukas māsu..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 710.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kad tikai viņa [sieva] pa to laiku nav apprecējusi citu?</quote>
          <bibl>LTP 334.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprecēties:1" sortKey="apprecēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprecēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-precos, -precies, -precas, pag. -precējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprecēties:1/1" n="1">
        <def>Noslēgt laulību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laimīgi apprecēties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet nu viņi.. apprecējušies - ir vīrs un sieva.</quote>
          <bibl>LLK 1, 505.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas nav nemaz tik sen, kad Biruta apprecējās.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 200, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kā tad ar Žuburu: vai ir jau apprecējies, vai vēl tāpat par puisi dzīvo?</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilze apprecējās ar Ploci un palika Jaunzemjos par pāriniekiem.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apprecināt:1" sortKey="apprecināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apprecināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apprecināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka apprecas (ar kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apprecināt meitu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Laiks ir dēlu apprecināt!» Saka Vucantēvs un māte: «Kur mēs ņemsim dēlam sievu?»</quote>
          <bibl>Rainis IV, 464.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appuišot:1" sortKey="appuišot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appuišot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; sar.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appuišot:1/1" n="1">
        <def>Apkalpot (kādu, kas pats ir spējīgs visu padarīt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Edvards pieradis, ka viņam visu gatavu noliek priekšā. Bet paies gadi, Edvards beigs skolu un izies dzīvē. Vai arī tad viņam būs vajadzīga aukle, kas appuišo?</quote>
          <bibl>Pion 56, 50, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kad viesis cēlās, Olga pameta virtuvi un kūti, lai appuišotu brāli Teodoru. Viņa tam ienesa siltu ūdeni, pasniedza tīru dvieli un steidza cept pankūkas.</quote>
          <bibl>Lācis 4, 118.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appūst:1" sortKey="appūst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appūst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pūšu, -pūt, -pūš, pag. -pūtu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appūst:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pūšot apņemt no visām pusēm (par vēju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Vēja appūsta maize lieliski garšo,» Stabulnieks sacīja.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 46.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/appūst:1/1/1" n="1">
          <def>Padarīt (parasti sejas ādu) sārtāku, tumšāku, arī cietāku, asāku (par vēju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrauca jaunā kolhoza priekšsēdētājs - Mārtiņš Degsnis, pusmūža vīrs ar pavasara vēja brūni appūstu seju..</quote>
            <bibl>Kar 55, 6, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [plostnieka] vējos appūstā seja ir cieta un skarba..</quote>
            <bibl>Zv 51, 9, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/appūst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pūšot pārklāt (ar ko) - par vēju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iemītā taciņa.. vietām bija appūsta ar palsenu sniegu.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 5, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/appūst:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pūšļojot dziedināt (slimu locekli, ķermeņa daļu). Iedvest maģisku spēku (piemēram, zālēm, ūdenim).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appūst slimo vietu.</quote>
          <bibl>ME I, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appūst zāles.</quote>
          <bibl>ME I, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appušķot:1" sortKey="appušķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appušķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appušķot:1/1" n="1">
        <def>Izgreznot, izrotāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appušķot cepuri ar ziediem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appušķot vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appušķot ar mētrām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Oliņu tēvs pārtecināja mājās appušķotos zirgus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzirnavu puisis pa nakti ir appušķojis durvis un meita apvijusi krēslu ar brūklenāju pinumiem.</quote>
          <bibl>Laicens I, 297.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rotaļas bij beigušās. Visi - lieli un mazi - pulcējās pie meijām appušķotās nelielās skatuves.</quote>
          <bibl>Rihters 1, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appušķoties:1" sortKey="appušķoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appušķoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appušķoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → appušķot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Appušķoties ziediem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koši appušķoties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appūt:1" sortKey="appūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -pūst, pag. -puva; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appūt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sapūt (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drusku appūt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appuvusi plūme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appuvis ābols.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Appuvuši kartupeļi; appuvis bluķis.</quote>
          <bibl>ME I, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/appute:1" sortKey="appute" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">appute</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/appute:1/1" n="1">
        <def>Ziedputekšņu pārnešana no zieda putekšņlapām uz auglenīcas drīksnu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ābeļu ziedu appute.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laižoties no zieda uz ziedu, bites pārnes putekšņus.. un tā apputeksnē ziedus... Pēc apputes no sēklotnes attīstās auglis.</quote>
          <bibl>Svinka 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apputeksnēt:1" sortKey="apputeksnēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apputeksnēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apputeksnēt:1/1" n="1">
        <def>Pārnest ziedputekšņus no (zieda) putekšņlapām uz auglenīcas drīksnu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kukaiņi apputeksnē ziedus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apputeksnēt gurķus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar mājas bitēm apputeksnētiem augiem uzlabojas sēklas materiāla īpašības..</quote>
          <bibl>DDD 58, 7, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apputeksnēties:1" sortKey="apputeksnēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apputeksnēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apputekšņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.; retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apputeksnēties:1/1" n="1">
        <def>Tikt apputeksnētam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bezvēja laikā rudzi vāji apputeksnējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daži augi apputekšņojas ar vēja, daži - ar kukaiņu palīdzību.</quote>
          <bibl>Zv. 51, 1, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apputēt:1" sortKey="apputēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apputēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-putu, -puti, -put, pag. -putēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apputēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties (no virsas vai visapkārt ar ko tādu, kas put).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļmalas zāle apputējusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apputēt ar miltiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie loga, kura rūtis ir neskaidras, apputējušas, stāv zēns..</quote>
          <bibl>Poruks 3, 282.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakarā māte paņēma apputējušu vējlukturi un, iededzinājusi lampiņā uguni, gāja apraudzīt kūti..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nelaimīgais grāmatvedis! Viņš atgādināja zelta pulksteni, kas tā apputējis, ka nav vairs saredzams ne zeltījums, ne rādāmais laiks.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apputināt:1" sortKey="apputināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apputināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apputināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Putinot pārklāt vai apņemt (ar sniegu no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apputināt braucējus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cauri silam pa smilšaino meža lielceļu.. joņo limuzīns. Tumši zilais lakojums zem pelēko putekļu kārtas vietvietām spīgo kā plānas sniega kārtas apputināts ledus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 38, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apputināt:1/2" n="2">
        <def>Pārklāt (no virsas vai visapkārt ar ko tādu, kas put).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slaukot meita apputinājusi galdus, krēslus, drēbes.</quote>
          <bibl>ME I, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāzeps [par brāļiem]: Bet milti apputinās viņu prieku, Kā tuksnešputekļi uz ziediem krīt!</quote>
          <bibl>Rainis IX, 208.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apputināt:1/3" n="3">
        <def>Pārklāt (augus ar indīgām pulverveida vielām, lai apkarotu kaitēkļus un slimības).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apputināt augļu kociņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augus ar indīgām vielām lielāko tiesu apputina vai apmiglo.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 367.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apputināt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apputeksnēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kamenes, lidodamas no zieda uz ziedu, iegūst saldo nektāru un reizē apputina arī āboliņu.</quote>
          <bibl>Bērn 46, 6, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai retos gadījumos no iesētām sēklām izaugs ābele ar tādiem augļiem, kādi bija tie, no kuriem sēklas ņemtas, jo pavasarī ziedi ir apputināti ar citu koku ziedputekšņiem..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 39.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apputinātājs:1" sortKey="apputinātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apputinātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apputinātaja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apputinātājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apputina (3).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apputinātājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aparāts pulverveida vielu izkaisīšanai. Pulverizators.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lietot apputinātāju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apputinātājs.. darbināms ar roku. Aparāta svars 5,2 kilogrami. Stundā apputina 0,1 hektāru..</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 408.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apputināties:1" sortKey="apputināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apputināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apputināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apputināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apputināties ar miltiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprādījums:1" sortKey="aprādījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprādījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprādījums:1/1" n="1">
        <def>Izteikums, ar ko pievērš uzmanību kādam faktam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pamatots aprādījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nevajadzīgi aprādījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušā gadsimta pēdējos gadu desmitos kāds vācu zinātnieks.. savā pasaules literatūras vēsturē katru nodaļu iesāka ar aprādījumiem, kādi mati un acis, tumši vai gaiši, bijuši kādas tautas rakstniekiem vispār..</quote>
          <bibl>Kar 45, 1/2, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lauris viņam [kučierim] atbildēja ar noliedzošu smīnu, kas liecināja, ka tas viņam nepiekrīt, tomēr nevar apgāzt viņa aprādījumus.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apradināt:1" sortKey="apradināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apradināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apradināt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji pieradināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apradināt ar domām par šķiršanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamazām atradināt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai bailīgos lopiņus [aitas] kaut cik apradinātu un pielabinātu, Asnītis [gans] baroja tos ar maizi..</quote>
          <bibl>Purapuķe 1,58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apradināties:1" sortKey="apradināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apradināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apradināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apradināt. Aprast.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apradināties ar tumsu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apradināties ar smago zaudējumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ap šo laiku nomira arī Andreja māte... Andrejs skatījās uz visu stīvām, vienaldzīgām acīm. Tik vien ar to viņš nevarēja apradināties, ka tagad mātes trūka.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pamazām viņš apradinājās ar puteni, sagriezās iešķībi pa vējam, piemiedza acis un dūšīgi soļoja uz meža pusi.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jurītis apradinājās ar jaunajiem apstākļiem.</quote>
          <bibl>ME I, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprādīt:1" sortKey="aprādīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprādīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprādīt:1/1" n="1">
        <def>Pievērst uzmanību (kam), norādīt (uz ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprādīt cēloņsakarības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprādīt lietas apstākļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepietiekami aprādīt atteikšanās iemeslus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik dzīvi vien mācēdams, viņš [tēvs] aprādīja man mana nedarba varbūtējās sekas; tēloja man priekšā, cik nelaimīgus tos ar māti varējis vienā acumirklī padarīt.</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 405.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savu programmu redakcijas kolēģija un autori aprādījuši krājuma ievadā.</quote>
          <bibl>Kar 66, 6, 157.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā jau iepriekšējā nodaļa rāda, mans uzdevums patlaban ir - aprādīt, cik dziļš, stiprs, īsts, organiski ieaudzis ir romantisms Gorkija dabā..</quote>
          <bibl>Kar 56, 10, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apradums:1" sortKey="apradums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apradums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apradums:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis, arī rezultāts → aprast (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dedzīgumu sagrauž apraduma rūsa.</quote>
          <bibl>Vīlips 3, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraibināt:1" sortKey="apraibināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraibināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraibināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt raibu (vispāri vai vairākās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraibināt galdautu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mušas apraibinājušas loga rūtis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dievlūdzēja] tup svētbildes priekšā, kas, ar mētrām un papīra pubuļiem [pušķiem] apraibināta, karājas pie sienas aiz galda.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 266.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakņāt:1" sortKey="aprakņāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakņāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakņāt:1/1" n="1">
        <def>Rakņājot apvērst, uzirdināt (zemi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakņāt zemi.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakņāt:1/1/1" n="1">
          <def>Uzrakņājot (zemi), apstrādāt (piemēram, dārzu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakņāt dobes.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakņāt:1/1/2" n="2">
          <def>Uzrakņājot (zemi), apkopt (kokus, krūmus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakņāt ābelītes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakste:1" sortKey="aprakste" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakste:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apķīlāšanas akls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mantas aprakste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārliecinājies, ka ēka pieder parādniekam, tiesu izpildītājs atkarībā no piedziņas apmēra ieraksta aprakstē visu ēku vai tās daļu..</quote>
          <bibl>Civilpr k 193.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakste:1/1/1" n="1">
          <def>Aprakstīšana.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izdarīt apraksti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mantas aresta aktā jānorāda.. piedzinēja, parādnieka un tādu personu piezīmes un pieteikumi, kuras bijušas klāt mantas aprakstē..</quote>
            <bibl>Civilpr k 191.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakste:1/1/2" n="2">
          <def>Stāvoklis, kad manta aprakstīta (4), aizliegums ar mantu rīkoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot mantu no aprakstes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakste:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Darbība → aprakstīt (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un izrādās, pašreiz vairs neoreālisma principi, faktu aprakstes, nošķirtu detaļu izstrādāšanas, paņēmiens neapmierina rakstniekus.</quote>
          <bibl>Kar 58, 8, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakstījums:1" sortKey="aprakstījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakstījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstījums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aprakstīt (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Notikumu aprakstījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meža zvēru dzīves aprakstījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[K. Griguļa grāmatās] līdztekus tīriem putnu dzīves aprakstījumiem izskan aicinājums mīlēt un cienīt mūsu dzimtās zemes, skaistumu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 39, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..luga ir.. būtisku un asu dzīves momentu attēlojums. Tajā nav vietas aprakstījumam, mierīgam un vēsam stāstījumam.</quote>
          <bibl>Kar 57, 2, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakstīšana:1" sortKey="aprakstīšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakstīšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstīšana:1/1" n="1">
        <def>Process → aprakstīt (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parādnieka mantas aprakstīšana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakstīt:1" sortKey="aprakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/1" n="1">
        <def>Rakstot pārklāt ar rakstu zīmēm (papīru, tāfeli u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstīt tāfeli ar skaitļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Te man ir daži dzejolīši... Gribētu dzirdēt jūsu domas ...» viņš [jaunais dzejnieks] nedroši nolika uz galda aprakstītās papīra lapas..</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 62.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad viņš [festivāla dalībnieks] noņēma savu salmu cepuri, tā izraisīja lielu jautrību, jo atgādināja sava veida autogrāfu grāmatiņu - cepure no vienas vietas bija aprakstīta..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galds visā savā garumā; ar ogli aprakstīts un nostrīpots.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>novec.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārklāt (parasti izšujot, arī apgleznojot) ar ornamentu, zīmējumu. Izrakstīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakstīt seģenes malas ar košu rakstu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakstīt kreklus, kamanas.</quote>
            <bibl>ME 1,113.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..puteņoja nikna vēlā novembra sniega vētra, pārklādama ar baltu segu ielas, ceļus, mašīnas un gājējus un aprakstīdama logu stiklus skaistiem kristāla rakstiem.</quote>
            <bibl>Zv 58, 5, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/2" n="2">
        <def>Ar riņķveida kustību izveidot (loku, apli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstīt ar roku plašu apli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pamazām gausiem vēdieniem [putns] sāka celties uz augšu - arvien augstāk, arvien augstāk, no sākuma taisni stāvus, tad aprakstīdams nelielu riņķi..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 248.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeme gada laikā apraksta apli ap Sauli ar 30 kilometru sekundē lielu ātrumu.</quote>
          <bibl>Ikaunieks 1, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[veidojot astoņnieku] labajai slidai.. ļauj mierīgi slīdēt pa ledu, aprakstot loku uz labo pusi..</quote>
          <bibl>A Pētersons 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/3" n="3">
        <def>Sistemātiski izklāstīt (to, kas konstatēts, noskaidrots par kādu priekšmetu vai parādību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstīt Āfrikas tautu dzīvi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstīt PSRS klimatiskās joslas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstošā metode.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstīt svētku norisi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arī darbs kolhoza laukos aprakstāms dienasgrāmatā - cik pionieru piedalījušies katrā darbā, cik dienās tas veikts, kādus iespaidus pionieri guvuši, ko iemācījušies.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 6, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai varētu aprakstīt domāšanas likumus matemātikas valodā, tika izstrādāta loģikas algebra, kura pēc tam pārveidojās.. matemātiskajā loģikā..</quote>
          <bibl>Zin T 63, 9, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietiskie pierādījumi sīki jāapraksta apskates protokolā..</quote>
          <bibl>Krira pr 32.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/3/1" n="1">
          <def>Raksturot, nosaucot kādas (parasti ārējās) pazīmes.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakstīt kāda cilvēka ārieni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakstīt ceļu pāri purvam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un .. [sieviete] vaicā, kāds inženieris izskatījies. «Bija tāds... plecīgs, padrukns, vidēja auguma,» Mestriene apraksta.</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 413.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Tāda tumšiem matiem, iegarenu seju, garām skropstām, ļoti skaista,» Mirdza aprakstīja Maigu.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 212.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/3/2" n="2">
          <def>Izteikt, attēlot (pārdzīvojumu, izjūtas u. tml., parasti vārdos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa prieks nemaz nav aprakstāms.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>To sajūtu, kad uzliku paša [no salmiem] pīto.. cepuri galvā, es nemaz nespēju aprakstīt.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 6, 355.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/3/3" n="3">
          <def>Attēlot (daiļdarbā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šis pats humānisms, dzīves, cilvēku un dabas mīlestība atrod izteiksmi rūpībā un meistarībā, dāsnajā bagātībā, ar kādu Andrejs Upīts apraksta katru cilvēku, katru lietu un māju, putnu un augu, kas ievirzās viņa mākslas apgaismotajā lokā.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 2, 131.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad Jaunsudrabiņš savas bērnu dienas reāli un patiesīgi apraksta «Zaļajā grāmatā», mēs redzam, ka tā ir īsta sērdieņu un nabaga ļaužu bērnība.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 130, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstīt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Uzrādīt, reģistrēt īpašā aktā (kādam piederošu mantu, aizliedzot rīkoties vai ierobežojot rīcību ar to).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tad kārtībnieks.. norādīja uz slaido kungu, kurš stāvēja līdzās Līzei: «Tiesu izpildītājs. Viņš sakarā ar miertiesneša spriedumu aprakstīs jūsu mantu.»</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 275.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ak...» māte čukstēja, pār savu slimo bērnu noliekusies. «Viena nelaime pēc otras.. Tu jau, meit, nezini, ka šeit bij pristavs, aprakstīja lopus un visu mantu ...»</quote>
          <bibl>Upīts II, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tam kad saņemta atbilde, ka parādnieka manta atrodas pie citām personām, tiesu izpildītājs apraksta norādīto mantu un uzliek tai arestu.</quote>
          <bibl>Civilpr k 206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakstnieks:1" sortKey="aprakstnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakstnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aprakstniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstnieks:1/1" n="1">
        <def>Rakstnieks vai žurnālists, kas strādā galvenokārt apraksta (2) žanrā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu aprakstniekiem ne vienmēr izdodas pacelt aprakstu no parastās laikraksta informācijas ietvariem līdz mākslinieciska dzīves attēlojuma līmenim.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 12, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstnieks.. pēc atgriešanās no brauciena pa Sibīrijas krāšņo zemi nepaguva uzrakstīt savus iespaidus..</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraksts:1" sortKey="apraksts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraksts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraksts:1/1" n="1">
        <def>Secīgs (priekšmeta vai parādības atsevišķu elementu un īpašību vai kāda procesa norises) attēlojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Auga apraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Detalizēts apraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laboratorijas darba apraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maršruta apraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceha iekārtas apraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tūristu pārgājiena aprakts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms Linneja augus apzīmēja ar veselu teikumu, kas bija īss auga apraksts.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[autors] devis ne tikai.. [mākslinieka] skatuves gaitu aprakstu - kādas lomas viņš tēlojis, kādas režijas vadījis -, bet centies arī atklāt viņa radošā darba pamatus..</quote>
          <bibl>Kar 54, 5, 120.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraksts:1/1/1" n="1">
          <def>Mākslinieciskās izteiksmes paņēmiens (literārā darbā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dabas apraksts.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraksts:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>literat.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Prozas žanrs, kam pamatā ir dokumentalitāte un kas mākslinieciskā vispārinājumā attēlo reālus faktus un personas. Šī žanra sacerējums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēlains apraksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraksts pie mums vienmēr bijis un arī būs visaktuālākais, iedarbīgākais žanrs.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 12, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mākslinieciskajam aprakstam: allaž pamatā jābūt konkrētam dokumentālam materiālam, īstenības faktiem.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 11, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc nokrāsas apraksti var būt vairāk ar publicistisku, zinātnisku vai lirisku raksturu.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakstveida:1" sortKey="aprakstveida" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakstveida</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstveida:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir līdzīgs aprakstam, tāds, kas atgādina aprakstu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstveida dabas tēlojumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakstveidīgs:1" sortKey="aprakstveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakstveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aprakstveidīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakstveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Aprakstveida.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakstveidīgs faktu izklāsts.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakt:1" sortKey="aprakt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-roku, -roc, -rok, pag. -raku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/1" n="1">
        <def>Rokot pārklāt (parasti ar zemi). Ierakt (parasti zemē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakt atkritumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziļi aprakt lūžņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažkārt rok akmenim blakus bedri un akmeni tajā iegremdē... akmens aprokams vismaz zem 80 centimetru biezas augsnes kārtas.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 89.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/1/1" n="1">
          <def>Paslēpt, paglabāt, ierokot (kur).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakt dārglietas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Suns aprok kaulu smiltīs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [vecāmāte] sāka runāt, ka tā esot beidzamā muļķība - meklēt apraktu naudu.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 304.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saka jau, saka, ka katra laime esot zemē aprakta: kas protot, tas atrodot.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 66.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/1/2" n="2">
          <def>Apbedīt (ierokot zemē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakt kritušos karavīrus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visi trīs [nošautie revolucionāri] aprakti kopējā kapā Siguldas kapsētā..</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 282, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmo vasaru es esmu aprakusi sāpju kalnā. Tik krusts ar gada skaitli jāpiesprauž.. Lai dus ...</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 145.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apspiest, apslēpt, apvaldīt (jūtas). Atmest (domas, cerības).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ģirts atgriežas no klases apmierināts. Sāpju [par tuvinieku postu] vairs nav, jo viņš tās apracis darbā.</quote>
            <bibl>Paegle 3, 58.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es kļūtu smieklīga, ja es viņam atklātu savas jūtas... Nē, - es aprakšu visu turpat atpakaļ, kas manā sirdī dadzis.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 250.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neļaut attīstīties (spējām). Arī pazudināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakt savas mūziķa dotības.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa dēļ tāda lieliska meitene apraktu savu dzīvi kaut kādā tālā, tumšā zvejnieku ciemā.</quote>
            <bibl>Lācis VIII, 671.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tev arī nav tiesību savu [mākslinieces] talantu aprakt nepiemērotā darbā.</quote>
            <bibl>Bendrupe 1, 65.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt, nosegt (par ko grūstošu, plūstošu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārt sprāga bumbas un sagruva mājas, aprokot zem drupām visus tos, kas laikā nepaguva paslēpties patvertnēs.</quote>
          <bibl>Kar 52, 5, 439.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liekas, nākošais vilnis pacelsies pāri [laivai], lai tevi.. apraktu un samaltu baltās putu dzirnavās.</quote>
          <bibl>Bērn 59,7, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zem smiltīm pazuda viens zvejniekciems pēc otra. Nīcas piekrastē milzīgā [ceļojošā] Ķupja kāpa apraka muižu.</quote>
          <bibl>Zin T 62, 9, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/3" n="3">
        <def>Rokot izveidot (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ieteikums kokus pārstādīšanai sagatavot jau iepriekšējā gadā, aprokot tiem apkārt grāvīti un to pieberot ar kompostu, ir lieks, jo tas tikai sadārdzina pārstādīšanu.</quote>
          <bibl>DD 61, 5, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/4" n="4">
        <def>Rokot apvērst, uzirdināt (zemi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakt zemi.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/4/1" n="1">
          <def>Uzrokot (zemi), apstrādāt (piemēram, dārzu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Augsne augļu kociņu rindstarpās jāapar un apdobes jāuzirdina ar kultivatoru vai aprokot ar lāpstu.</quote>
            <bibl>DDD 58, 7, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprakt:1/4/2" n="2">
          <def>Uzmkot (zemi), apkopt (kokus, krūmus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakt un samēslot ķiršu kokus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprakt ogulājus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vienam dārzniekam te [augļu dārzā] ir visu gadu ko darīt: sausie zari izgriežami, sūna nokasāma, koki aprokami..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 298.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pionieri [kolhozā].. aprakuši ābelītes.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 5, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprakties:1" sortKey="aprakties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprakties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rokos, -rocies, -rokas, pag. -rakos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakties:1/1" n="1">
        <def>Pilnīgi nodoties (darbam, mācībām u. tml.), atstājot novārtā visu pārējo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprakties saimniecības darbos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaunais liktenis mani aizsvieda kādā Kurzemes nomalē. Tur, darbā apracies, gandrīz nemanīju, kā aiztecēja diena pēc dienas, nedēļa pēc nedēļas.</quote>
          <bibl>Mākonis 1, 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dienu no dienas ar stūrgalvīgu iedomību viņi [vecāki] gaidīja, kad Juris sāks savus brīnuma darbus [tēva lauku mājās]. Bet viņš aprakās savās grāmatās, sakalta un izdila, un kļuva arvienu klusāks.</quote>
          <bibl>Upīts II, 301.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprakties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ierakties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kurmis aprokas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprāmējums:1" sortKey="aprāmējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprāmējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprāmējums:1/1" n="1">
        <def>Ietvars.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logu apakšmalās gaišais aiļu aprāmējums slīpi izvirzās uz āru..</quote>
          <bibl>Māksla 59, 4, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprāmēt:1" sortKey="aprāmēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprāmēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprāmēt:1/1" n="1">
        <def>Ierāmēt.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprāpot:1" sortKey="aprāpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprāpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprāpot:1/1" n="1">
        <def>Rāpojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aprāpoja ap galdu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprāpties:1" sortKey="aprāpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprāpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rāpjos, -rāpies, -rāpjas, pag. -rāpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprāpties:1/1" n="1">
        <def>Rāpjoties apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprāpties ap akmeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprasināt:1" sortKey="aprasināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprasināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprasināt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar rasu, ūdens pilieniem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprasināt ziedus, lai nenovīst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kur rokas pieduras vēl neaizskartam stādam, novakara laistījuma aprasinātās lapas birdina uz tām siltenas lāses.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 147.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pa dienu tās [orhidejas] vairākas reizes jāaprasina..</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 3, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz rīta pusi nolija sīks lietiņš un aprasināja viņus..</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 349.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprasot:1" sortKey="aprasot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprasot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprasot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties ar rasu, ar ūdens pilieniem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zāle apraso.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprasojušas lapas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprasojis logs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet viņam no lietussarga malas lielas lāses krīt uz cepures un kakla. Seja un rokas apraso.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 461.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprasot:1/1/1" n="1">
          <def>Pārklāties ar sviedru lāsēm. Nosvīst.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reizēm kāds atlieca muguru, noslaucīja aprasojušo pieri un atkal ķērās pie darba.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 3,30.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēkšņi.. atskan strauju soļu dipoņa. Zigurda piere apraso sīkām sviedru lāsītēm, kuras viņš steidzīgi norauš ar svārku piedurkni.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 6, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprasot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāt ar rasu, ūdens pilieniem. Aprasināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprasotie sprunguļi sākumā negribēja lāgā degt, bet vējš.. uzpūta ar varu.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar mutautu susinādams lietus aprasoto pieri un matus, ārsts sekoja sievietei..</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 67.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprasot:1/2/1" n="1">
          <def>Pārklāt ar sīkiem pilieniem (par sviedriem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[maizes cepējai] pāri elkoņiem uzrotītās rokas pagurst mīklas abrā, pieri apraso sviedri, tos nožāvē krāsns versme ...</quote>
            <bibl>Zv 52, 8, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprast:1" sortKey="aprast" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprast</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rodu, -rodi, -rod, pag. -radu.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprast:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Daļēji pierast, pierodot samierināties (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grūti aprast ar sāpēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprast ar jaunajiem darba apstākļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprast ar domām par šķiršanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki pamazām aprod ar bargo klimatu, organisms pielāgojas zemajai temperatūrai..</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs ar aizbildņiem neesam apraduši dzīvot.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 365.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ar laiku viņa aprada ar nenovēršami notikušo [meitas precībām], un darbīgais, allaž priecīgais znots viņai pat iepatikās.</quote>
          <bibl>Birze 3, 93.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprast:1/1/1" n="1">
          <def>Iedzīvoties (kur), sarodot ar apstākļiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprast svešajā vietā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprast jaunajā kolektīvā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmajā acumirklī es biju pavisam apdullis [dzirnavās]. Man likās, ka arī es nestāvu mierā, bet griežos un lokos... Bet drīz vien es apradu šai ellē.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 355.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprast:1/1/2" n="2">
          <def>Pierodot pielāgoties (parasti par maņu orgāniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ausis aprod ar vienmuļo troksni un to it kā vairs nedzird.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pamazām acis aprod ar meža tumsu. Jau skaidri var atšķirt egļu un ošu pelēki melnos augumus..</quote>
            <bibl>Upīts II, 432.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tikai pamazām acis aprod ar istabas krēslu un var skaidri saskatīt aiz galda stāvošo cilvēku.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 55.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pa atvērtajām durvīm būdas pustumsā ieplūda rēna gaisma. Pēc spilgtā saules spožuma acis pamazām aprada un sāka atšķirt priekšmetus.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 174.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprast:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uztvert par nepieciešamu, nemainīgu (ko ilgstošu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Esmu apradis, ka sievas rokas mani apkopj, un grūti bez tām iztikt.</quote>
            <bibl>Blaumanis 2, 75.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprast:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neizjust kā neparastu vai traucējošu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sveša māte man augot, Sveša māte dzīvojot, Jau es biju apradusi Svešas mātes valodiņu.</quote>
          <bibl>LD 4276 var.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprasts:1" sortKey="aprasts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprasts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprasts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → saprast.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprasts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas vairs neizraisa ievērību, tāds, kas kļuvis ikdienišķs. Daļēji pierasts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprasts darbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aprastas, pazīstamas bija Vilmas darba gaitas..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 433.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstājušies tie [zvejnieki].. skatījās viļņu nerimstošā gaitā un klausījās viņu aprastā rūkoņā.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprāt:1" sortKey="aprāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rāju, -rāj, -rāj, pag. -rāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprāt:1/1" n="1">
        <def>Rājot apsaukt, apklusināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprāt niknu suni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprāt skolēnus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ko jūs trakojat, delveri,» Ignats aprāja zēnus.</quote>
          <bibl>Kar 58, 1, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ko nu, vecais, atkal dižojies!» Made aprāja vīru..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mans rudens dārzs: Tev agri pārgājusi pirmā salna; Kā aprāts bērns tu stāvi sērs un bārs.</quote>
          <bibl>Rainis II, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraudāt:1" sortKey="apraudāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraudāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raudu, -raudi, -raud, pag. -raudāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraudāt:1/1" n="1">
        <def>Raudot, sērojot paust savas sāpes, skumjas (par mirušo).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māte nomira rudenī, tad viņi abi [tēvs un dēls] to apraudāja.</quote>
          <bibl>Laicens I, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savās dzejās viņš [Rainis] šaustīja soda ekspedīcijas dalībnieku nežēlību, asinskārību, tautas nodevēju zemiskumu. Viņš apraudāja upurus un aicināja atriebt tos.</quote>
          <bibl>PL Kom 54, 8, 37.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraudāt:1/1/1" n="1">
          <def>Bēdāties, sūroties (par grūtu dzīvi, nelaimi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Māte nosēžas pret krāsni un asarotām acīm raugās zvērojošās oglēs, apraudādama savu nabadzību.</quote>
            <bibl>Arājs-Bērce 1, 56.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai tad palikt krastā un gauži apraudāt grūtības? Vai doties iekšā jūrā un cīnīties ar vētru un viļņiem?</quote>
            <bibl>J A Jansons 1, 36.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraudāties:1" sortKey="apraudāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraudāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raudos, -raudies, -raudas, pag. -raudājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraudāties:1/1" n="1">
        <def>Raudāt īsu brīdi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudāties aiz apvainojuma un bēdām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķiroties apraudāties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mana vecmāte pat apraudājās, kad mūsu mājā pienāca vēsts par Līņu mātes nāvi.</quote>
          <bibl>Poruks 3, 235.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Olga apraudājās, un tas bija labi, ka neviens nezināja, par ko viņa raud.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 587.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecmāmiņa, viņu satiekot, aiz prieka apraudājās. «Kāds man mazdēls! Kāds man mazdēls!» vecmāmiņa baltā kabatas drāniņā slaucīja acis.</quote>
          <bibl>Skujiņš 2, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraudzīt:1" sortKey="apraudzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraudzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raugu, -raugi, -rauga, pag. -raudzīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraudzīt:1/1" n="1">
        <def>Pētījot, pārbaudot apskatīt, aplūkot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīt sainīti no visām pusēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīt katru krūmu puduri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mīce tausta drānu, burza pirkstos un aprauga pie gaismas. Audums ir tiešām skaists..</quote>
          <bibl>Lācis II, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Devos vispirms apraudzīt skolas ēku.</quote>
          <bibl>Kar 56, 7, 55.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraudzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Apskatot, pavērojot (laiku pa laikam) pārbaudīt, uzmanīt (parasti bērnus, lopus, saimniecību u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apraudzīt piesieto zirgu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apraudzīt kūti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apraudzīt zupas katlu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Runā viņš [mazulis] šūpulī ar savu pudelīti, kad neviena nav istabā, kad māte tik uz brīdi ieskrien viņu apraudzīt.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 137.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Rauza vēl un vēlreiz apstaigā kuteri, aprauga, vai viss kārtībā, tur pievāc pie malas kasti, tur ieved kārtību kuģa «virtuvē».</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 287.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..no lauka Jēpis bieži attek apraudzīt ābeli..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 43.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraudzīt:1/2" n="2">
        <def>Pārbaudīt (aptaustot, pagaršojot, apskatot u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar roku apraudzīt karsto pieri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīt, kura vilna smalkāka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīt, vai sviests nav sabojājies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīt drānu ar pirkstu galiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kabinetā [pie zobārsta] kašķīgi čirkst urbis, un Ilga ar mēli ātri aprauga vienu dzerokli: tur iemeties krietns caurums..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upīšu Mārtiņš apraudzīja, vai pātaga stingri turas pie paegļa kāta.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 249.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vēzis] priekšējiem taustekļiem apraudzīja ēdamo, tad pievirzījās vēl tuvāk un, kā likās, sāka žokļiem strādāt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 169.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraudzīt:1/3" n="3">
        <def>Apciemot, apmeklēt (lai painteresētos par apmeklējamā labklājību, veselību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīt draugus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizbraukt apraudzīt vecākus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No skolas pārnācis, šad tad iegriezos mazajā istabā apraudzīt slimnieci.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraudzīties:1" sortKey="apraudzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraudzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raugos, -raugies, -raugās, pag. -raudzījos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraudzīties:1/1" n="1">
        <def>Pavērties, palūkoties (parasti ko meklējot, pārbaudot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraudzīties, kur skaistākie ziedi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man uznāca liela patikšana ieiet vecajā krodziņā un apraudzīties: kas zin, ka vēl sastapšu kādu seno dienu paziņu ...</quote>
          <bibl>Saulietis VI, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patiesībā saimniece pie tā paša brauciena gribēja apraudzīties un apklausīties pēc jaunas meitas..</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 239.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraukt:1" sortKey="apraukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raucu, -rauc, -rauc, pag. -raucu; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraukt:1/1" n="1">
        <def>Adot samazināt valdziņu skaitu, noraukt (valdziņus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraukt noadīto cimdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adi, mana meitiņa, Apraukdama..</quote>
          <bibl>LD 7206.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraust:1" sortKey="apraust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raušu, -raus, -rauš, pag. -rausu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraust:1/1" n="1">
        <def>Raušot apklāt, apsegt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraust ogles ar pelniem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..liela daļa graudu nav pat aprausta ar zemi.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 137, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad [cidoniju] dzinumi ir 15-20 cm gari, tos pirmo reizi aprauš ar mitru augsni.</quote>
          <bibl>DD 62, 6, 165.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi uguni apraust viņa [vecmāmiņa] neuztic nevienam citam.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraust:1/1/1" n="1">
          <def>Raušot (ko), apbērt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apraust zemi ap dēstiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vecmāmiņa.. kvēlojošās ogles un dzirkstis ierušina dziļi pelnos, aprauš ap tām papriekš silto, tuvējo pelnu kārtu, tad tālāko un pēdīgi pavisam tālo, jau galīgi auksto.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 80.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraustīt:1" sortKey="apraustīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraustīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraustīt:1/1" n="1">
        <def>Raustot sabojāt, saplēst (vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraustīt bārkstis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās bija pelēkas, saplaisājušas mājeles, vēja apraustītiem salmu jumtiem.</quote>
          <bibl>Sakse III, 195.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraustīt:1/1/1" n="1">
          <def>Raustot, plūkājot noraut, aplauzīt (vietumis).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apraustīt bērza zarus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apraustīt kokam lapas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraustīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Noraustot uz leju (visapkārt vai vairākās vietās), sakārtot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Bitiene ar Baumanieti [nāca],.. lakatu stūrus apraustīdamas un matus dziļāk atbraucīdamas..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 615.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraustīt apģērbu, lai labāk pieguļ.</quote>
          <bibl>ME pap I, 108.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprausums:1" sortKey="aprausums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprausums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprausums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apraust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klonu potcelmus parasti pavairo ar aprausumiem un horizontālajiem noliektņiem.</quote>
          <bibl>DD 62, 6, 165.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraušana:1" sortKey="apraušana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraušana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraušana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → apraust.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogļu apraušana pavardā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stublāja pazemes dzinumu izveidošanos veicina kartupeļu lakstu pamatu apraušana.</quote>
          <bibl>Svinka I, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraušana:1/2" n="2">
        <def>Augu veģetatīvās pavairošanas paņēmiens - jauno dzinumu iesakņošana, tos apraušot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai pavairotu ar apraušanu, agri pavasarī [cidoniju] krūmam nogriež visu virszemes daļu, atstājot nelielu.. celmiņu. Cidonijai.. veģetācijas periodā izaug daudz dzinumu. Kad dzinumi ir 15-20 centimetru gari, tos pirmo reizi aprauš ar mitru augsni.</quote>
          <bibl>DD 62, 6, 165.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apraut:1" sortKey="apraut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apraut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rauju, -rauj, -rauj, pag. -rāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/1" n="1">
        <def>Noraut (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš aprāvis dārzā visas puķes.</quote>
          <bibl>ME I, 114.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Noraujot saīsināt (diegus, pavedienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apraut dzijas pavedienu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apraut diegus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[dzejnieks] aprāva iešķetinājušos domu pavedienu..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 403.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..balsis pieklusa, lai pēc brīža.. aprauto [sarunas] pavedienu pārņemtu nākošā [meiteņu grupa]..</quote>
            <bibl>Dorbe 2, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/2" n="2">
        <def>Spēji pārtraukt (domu, runu, dziesmu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet vai tad kāds cits jūsu vietā...» Maija atkal aprāva teikumu nepabeigtu, jo ārste to pārtrauca ar asu rokas pametienu.</quote>
          <bibl>Sakse 4, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Juris aprāva savu domu. Jāguļ, nevar taču visu nakti ar to noņemties.</quote>
          <bibl>Kar 52, 6, 567.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divi skarbi akordi aprauj traģisko vēstījumu [balādē]..</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/2/1" n="1">
          <def>Izraisīt spēju (runas, elpas) pārtraukumu (piemēram, par klepu, asarām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..kāss aprauj viņam valodu.</quote>
            <bibl>Upīts V, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asaras viņam [Rootam] aprauj balsi. Sirdīgi viņš norauj piedurkni gar acīm.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 154.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/2/2" n="2">
          <def>Saīsināt (piemēram, vārdus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atskaņu izkārtojumā [tulkojumos] Alunāns parasti patur oriģināla koncepciju, pēc iespējas vairās ar apostrofiem apraut vārdus..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 12, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/2/3" n="3">
          <def>Pārtraukt dot (pienu) vai dot (to) daudz mazāk (parasti par govīm). Noraut pienu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..purvā vairs nebija lopiem ko grauzt. Māte teica, ka govis apraujot pienu.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 219.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/2/4" n="4">
          <def>Palēnināt, arī pārtraukt (kustību, darbu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš gāja steidzīgi, tad atkal aprāva soļus un gandrīz apstājās.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 330.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visu dienu Anna domāja par to [priekšlasījumu], lāgu lāgiem pat darbu aprāva, lai varētu aptvert pamatīgāk.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 306.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Automobiļi nobremzēja, jo straujo skrējienu negaidīti aprāva plata, sārta lenta, visgarām pārvilkta ielai.</quote>
            <bibl>Zv 53, 22, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/2/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt par cēloni, ka izbeidzas (dzīve).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tik daudz cilvēku mūžus taču aprāva fašistu izraisītais iznīcības un nāves vilnis..</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 84, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ja mazāk bijis nedienu un sūru stundu, viņa [rakstnieka] mūžs nebūtu aprauts tik ļoti pāragri.</quote>
            <bibl>Lit M 66, 7, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet ja nu māte neatlabst, nevar strādāt, ja sirdssāpes aprauj viņas dzīvību, kur tad paliks mazā, bērnišķīgā Ausmiņa?</quote>
            <bibl>Sakse 4, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apžāvēt, apsausēt (par veļu, sauli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Žēl bija skatīties uz mazajiem kastaņu kociņiem, kad tiem, pirmo gadu iestādītiem, tveice aprāva mīkstās lapiņas.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tūliņ vedīsim kviešus šķūņos, lai tik mazliet aprauj vējš.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 86.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/3/1" n="1">
          <def>Padarīt (parasti seju) sārtāku, tumšāku, arī cietāku, asāku (par veļu, sauli, salu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sals aprauj seju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Akots vēroja Martas seju... Saule to bija aprāvusi gluži melnu, uz pieres pat āda bija atlupusi..</quote>
            <bibl>Kar 54, 8, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Steigā, arī pavirši, nekārtīgi apģērbt, uzvilkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri apraut jaku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraut čības kājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprāvusi ātri bruncīti [kleitiņu], kuram nepagūst sapogāt mugurā visas pogas, meitene izskrej laukā.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apraut:1/5" n="5">
        <def>Sašaurināt (piemēram, adījumu), samazināt (valdziņu skaitu). Noraukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apraut cimdam galu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apraut piecus valdziņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Adīklim acis.. apraut.</quote>
          <bibl>ME I, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprauties:1" sortKey="aprauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-raujos, -raujies, -raujas, pag. -rāvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apraut (2). Pēkšņi apklust, pārtraucot, nepabeidzot (runu, dziesmu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprauties pusvārdā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Varbūt saimniece? ...» viņš pēkšņi aprāvās un strauji piecēlās kājās, tā ir nenobeidzis teikumu.</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pelēkais [jaunietis] spurgdams laida vaļā smieklu, bet, ievērojis brāļa draudīgo skatienu, aprāvās.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..māte drusku pasmejas, taču ātri apraujas. Atkal mugura sāp.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 236.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/1/1" n="1">
          <def>Pēkšņi apstāties (kustībā), pārtraukt (darbošanos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš gribēja tūliņ doties un uzmeklēt sievu. Bet jau pie pirmajiem soļiem aprāvās, jo atminējās, ka Berta [sieva] to vakar bija apvainojusi.</quote>
            <bibl>Rozītis 1, 48.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es kā vilks gribēju mesties virsū atnestajam ēdienam, bet aprāvos, jo man likās, ka tuklais sulainis manī noraugās ar nicināšanu.</quote>
            <bibl>Zālīte 5, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš uzreiz aprāvās, it kā kāds tam būtu iesitis pa muti.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pēkšņi apklust (par balsi, skaņām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Līgo! Līgo!».. nedroši ieskanējās, tad aprāvās un noklusa.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piepeši atskanēja griezīgs sievietes kliedziens un spēji aprāvās, it kā kliedzējai kāds būtu aizturējis muti.</quote>
          <bibl>Paegle 4, 280.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairāk māmuļa nespēja [parunāt], jo balss tai aprāvās pēkšņā elsa, un viņa piespieda pie acīm baltu lakatiņu.</quote>
          <bibl>Kar 54, 9, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Palēnināties, arī tikt pārtrauktam (par kustību, darbu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas aktīvais mākslinieces darbs.. nav aprāvies, gadu skrejā nav izsīkusi viņas darba rosme un enerģija.</quote>
          <bibl>Zv 50, 7, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tūliņ darba ritms un cilvēku saskaņotā gaita no grēdas līdz vagonam apraujas, vīri saiet bariņā..</quote>
          <bibl>Vilks 3, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/3/1" n="1">
          <def>Tikt pārtrauktam, izbeigties (par psihisku stāvokli, tā izpausmi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Traģiski apraujas visas trīs mīlestības..</quote>
            <bibl>Kar 59, 12, 141.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asaras spiežas acīs. Bet apraujas un izsiek [izsīkst] acumirklī..</quote>
            <bibl>Upīts V, 338.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/3/2" n="2">
          <def>Izbeigties (par domu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Doma apraujas. Nav vairs ko vērpt tālāk. Nav vārdu, ko sacīt..</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 124.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/3/3" n="3">
          <def>Negaidīti izbeigties (par mākslas darba uzbūves elementiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Motīvs apraujas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprāvusies fabula.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sižetiskā līnija [romānā].. drīz vien apraujas un nevar veidot stāstījuma mugurkaulu.</quote>
            <bibl>Kar 63, 7, 135.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/3/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izbeigties (par dzīvi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa.. dzīve aprāvās pašā briedumā.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 1, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprauties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izbeigties (piemēram, par ceļu, mežu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mežs piepeši aprāvās, un izlūki ieraudzīja staciju.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apravēt:1" sortKey="apravēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apravēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apravēt:1/1" n="1">
        <def>Daļēji izravējot nezāles, apkopt (piemēram, dārzu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apravēt vagas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apravēt dobes.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apravēt:1/1/1" n="1">
          <def>Daļēji izravējot nezāles, apkopt (augus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apravēt zemenes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apravēt burkānus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Katrs kociņš tika rūpīgi apravēts un aprušināts.</quote>
            <bibl>A Grigulis 7, 56.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es, pupiņas ravēdama, Apravēju magonīti..</quote>
            <bibl>LD 14 140.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apravēt:1/1/2" n="2">
          <def>Ravējot izraut (daļu nezāļu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Steigā apravēt balandas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apravēties:1" sortKey="apravēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apravēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apravēties:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt ravēšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai jūs jau esat apravējušies?</quote>
          <bibl>ME I, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprecēt:1" sortKey="aprecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rec, pag. -recēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprecēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sarecēt, sabiezēt (parasti no ārpuses, visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galerts aprec.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinis aprecējušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzelzī kalts bruņu cimds jau diez cik ilgi tur apsūbējušu šķēpu, un platais, rūsas klātais asmens izskatās kā brūnganiem asiņu traipiem aprecējis.</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprēda:1" sortKey="aprēda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprēda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēda:1/1" n="1">
        <def>Mežsaimniecības administratīva vienība (līdz 1959. gadam), ko pārzināja virsmežsargs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārzināt savu aprēdu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apredze:1" sortKey="apredze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apredze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apredze:1/1" n="1">
        <def>Redzes loks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No šā kalna plaša apredze.</quote>
          <bibl>ME 1, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apredzēt:1" sortKey="apredzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apredzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-redzu, -redzi, -redz, pag. -redzēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apredzēt:1/1" n="1">
        <def>Ar skatienu aptvert (parasti ko plašu). Pārredzēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai, brālīti, vai, brālīti, Tavu lielu gudrībiņu! Ko actiņas apredzēja, To rociņas padarīja.</quote>
          <bibl>DV 618.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet mežs ir liels, kas nu te visu.. var apredzēt.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 378.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [strādnieki] nedzīvoja vairs izklaidus un šķirti, draudzībai un savstarpējai izpalīdzībai bij atrasti cietāki un stiprāki pamati, viņi sāka apredzēt plašāku apkārtni un iedomāties dziļāk savas dzīves satvarā.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 321.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apreibināt:1" sortKey="apreibināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apreibināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibināt:1/1" n="1">
        <def>Būt par cēloni, ka apreibst (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stiprs vīns apreibina.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievu smaržas apreibināta meitene.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sitiens apreibināja uzbrucēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nebiju ilgi dzēris, un degvīna glāzīte mani ātri apreibināja.</quote>
          <bibl>Zv 58, 9, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viesulis, griezdams laivu riņķī vien,.. apreibināja braucēju.</quote>
          <bibl>LTTP V, 258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibināt:1/2" n="2">
        <def>Būt par cēloni, ka apreibst (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[mākslinieks] ir kluss, sevī iegrimis, mazrunīgs, bet viņu aizrauj un apreibina pats radīšanas prieks.</quote>
          <bibl>Zv 58, 1, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet karstā dvaša, kas plūst Smilgām sejā, smarža@m, kas viļņo no Ellas matiem un miesas, dedzinošais skatiens - beidzot ir apreibinājuši arī Smilgu.</quote>
          <bibl>Upīts II, 410.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aleksandram likās, it kā viņš būtu ieelpojis vesela ziedoša jasmīnu meža smaržu - tā viņu apreibināja prieks.</quote>
          <bibl>Ādamsons 1, 163.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apreibināt:1/2/1" n="1">
          <def>Būt par cēloni, ka zaudē paškritikas spējas (par panākumiem, slavu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Taču panākumi neapreibināja jauno talantu. Viņš neatlaidīgi un cītīgi turpināja studēt dižo pasaules mūzikas klasiķu sacerējumu partitūras.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 46, l.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sekmju apreibināts, Freda gars lidoja mākoņos..</quote>
            <bibl>Lācis 4, 193.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apreibināties:1" sortKey="apreibināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apreibināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibināties:1/1" n="1">
        <def>Apreibināt (1) sevi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nekad visā dzīvē [kapteinis] neesot slimojis, nekad neesot apreibinājies ar alkoholiskiem dzērieniem.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibināties:1/2" n="2">
        <def>Apreibināt (2) sevi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vērtējot pēdējo gadu sasniegumus [literatūrā], mēs tomēr nedrīkstam apreibināties ar panākumiem - mums vienmēr jāpatur skaidrs skatiens.</quote>
          <bibl>Lit M. 58, 38, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apreibt:1" sortKey="apreibt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apreibt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-reibstu, -reibsti, -reibst, pag. -reibu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibt:1/1" n="1">
        <def>Nokļūt reibuma stāvoklī, uz laiku zaudēt apziņas skaidrību (parasti alkoholisku vielu ietekmē). Noreibt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apreibt no glāzes alus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepieradis dzert ar lieliem mēriem, Ratnieks jau bija stipri apreibis..</quote>
          <bibl>Zv 57, 1, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gustavs Līcis šovakar nespēja apreibt. Varēja dzert liķieri vienu pašu, pārmaiņus ar konjaku un alu..</quote>
          <bibl>Sakse 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apreibt:1/1/1" n="1">
          <def>Noreibt (stipras smaržas, spilgtas gaismas, krāsas u. tml. ietekmē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apreibt spožajā estrādes prožektoru gaismā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[spārīte] bija apreibusi no krastā augošo piparmētru smaržas - tā sāka lidot aizvien ātrāk, nemaz vairs neskatīdamās, kas tai ceļā.</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 55.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā kā siltas lietus lāses Raso prieks pār jauno druvu.. Ziedu smaržā apreibusi, Grieze sauc... pavisam tuvu..</quote>
            <bibl>Kaldupe I, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apreibt:1/1/2" n="2">
          <def>Uz laiku zaudēt apziņas skaidrību (no sitiena, sāpēm u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pie siles liekdamies, viņš nosita [sasita] galvu un apreiba...</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 186.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibt:1/2" n="2">
        <def>Sajūsmināties, aizmirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apreibt no laimes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apreibt no panākumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es esmu apreibis neno alus un vīna, bet no [meitenes] vārdiem...</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jūties apmulsis, apreibis no darba apjoma, vēriena..</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 27, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un Ceplis apreiba no savu domu un nodomu pārdrošības.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apreibums:1" sortKey="apreibums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apreibums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apreibums:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis → apreibt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stiprs apreibums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apreibums sāk pāriet.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai rastos patoloģiskais apreibums, dažiem [cilvēkiem] pietiek pat ar nelielām alkohola devām..</quote>
          <bibl>Ves 59, 1, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprēķināt:1" sortKey="aprēķināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprēķināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķināt:1/1" n="1">
        <def>Rēķinot noteikt, atrast (meklējamo lielumu, rezultātu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprēķināt algu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprēķināt izstrādes dienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprēķināt atvaļinājuma naudu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprēķināt iedzīvotāju blīvumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprēķināt ģeoloģisko slāņu biezumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad.. kopsaimniecībā visi lopbarības krājumi bija sīki izmērīti un uzskaitīti, zootehniķis.. sēdās pie veselas kaudzes dokumentu un sāka aprēķināt dienas devu katrai brūnaļai.</quote>
          <bibl>Pad J 58, 241, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Var precīzi saskaitīt,.. cik daudz lekciju nolasīts, cik pārrunu noturēts, bet nekādā veidā nevar aprēķināt to zināšanu un pieredzes daudzumu, ko no tautas akadēmijas auditorijas sev līdzi aiznes sociālistisko lauku darbaļaudis.</quote>
          <bibl>PL Kom 54, 9, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprēķināt:1/1/1" n="1">
          <def>Rēķinot atrast (matemātiska uzdevuma atrisinājumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprēķināt attālumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprēķināt laukumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprēķināt kuba tilpumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprēķināt integrāli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>To milzu akmeni ar mistisko uzrakstu.. mēs [zēni] trīs gadus rakām no zemes, laukā - gribējām ģeometriski aprēķināt svaru un tilpumu.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 222.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķināt:1/2" n="2">
        <def>Iepriekš pārdomāt, apsvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..rīdzinieks jau iepriekš aprēķinājis [šaha] kombināciju un paredzējis visus iespējamos variantus.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 11, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet Andrejs ātri aprēķināja, ka viņa lielajā mājā tāds stīvs vecis neko lielu vairs nevarēs darīt, būs tikai lieks, ēdājs..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprēķinātājs:1" sortKey="aprēķinātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprēķinātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aprēķinātāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķinātājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas aprēķina (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Algu aprēķinātājs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķinātājs:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas mērķtiecīgi taupa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prātīgs aprēķinātājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par sevišķi skopu saukt viņu nedrīkstēja, bet par taupīgu un aprēķinātāju; kapeiku viņš varbūt mīlēja vairāk.. [nekā] savu diezgan izskatīgo sievu.</quote>
          <bibl>Pērsietis 1, 295.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lavīze ir ļoti lietišķa aprēķinātāja, kas ar prātu cenšas glābt Ezerlauku paputējušo godību.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 124, 5.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprēķinātājs:1/2/1" n="1">
          <def>Pašlabuma meklētājs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš.. iemācījās slēpt savas jūtas pašlabuma dēļ. Auga spilgts aprēķinātājs - individuālists, kam sveša pašaizliedzība citu labā.</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 1, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..jurisprudence [buržuāziskās Latvijas augstskolā] viņai likās advokātu - veikalnieku audzētava, kur cilvēks pamazām zaudē ideālismu un kļūst par aprēķinātāju, praktiķi, kas gatavs aizstāvēt blēžus..</quote>
            <bibl>Sakse 6, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprēķināties:1" sortKey="aprēķināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprēķināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķināties:1/1" n="1">
        <def>Savstarpēji norēķināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saimniece brītiņu domā. «Tad pagaidi vismaz, kamēr atbrauc saimnieks: aprēķināsies.» - «Atnākšu aprēķināties citā reizē... svētdien ...» [Atbild puisis.]</quote>
          <bibl>Upīts II, 235.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprēķins:1" sortKey="aprēķins" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprēķins</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķins:1/1" n="1">
        <def>Process, arī rezultāts → aprēķināt (1). Aprēķināšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kļūdīties aprēķinā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Algas aprēķins.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izstrādes dienu aprēķins.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuvens aprēķins.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sastādīt aprēķinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aprēķini prasa ļoti daudz darba. Tos palīdz veikt elektronu skaitļojamās mašīnas, kas var izdarīt desmitiem tūkstošu darbību vienā sekundē.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reizumis gan [arhitekte] pāršķirstīja vai nu darba normu tabulas, vai [darba] maksas aprēķinus.</quote>
          <bibl>Niedre 13, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kapteiņa palīgs] lūdz kapteini pārbaudīt, vai aprēķinos nav ielaista kļūda.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 116.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprēķins:1/1/1" n="1">
          <def>Skaitliska izteiksme (parasti projektējama objekta vērtībai, jaudai un tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mašīnu slodzes aprēķins.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[motors] dūca savu parasto dūcienu, un.. [konstruktors] varēja aiz prieka svilpot - aprēķini bijuši pareizi, motors spēj izturēt lielo slodzi!</quote>
            <bibl>Bērn 59, 9, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai kanāla krasti izturēs milzīgo ūdens spiedienu un neiebruks? Visi aprēķini likās pareizi, taču dabas untumus ne vienmēr var paredzēt sīkumos.</quote>
            <bibl>Grīva 8, 37.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Meņģeli nodevās vissīkākiem aprēķiniem...pierakstīja un izrēķināja, cik izmaksātu [laivas] motors un bodes [veikala] iekārta un cik vēl paliktu skaidrā naudā.</quote>
            <bibl>Lācis 4, 123.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķins:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Precīzi aprēķināta pēdējā alga (kādam aizejot vai kādu atlaižot no darba).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izsniegt aprēķinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemt aprēķinu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otrā dienā pie «Feniksa» vārtiem izlikts direktora paziņojums, ka visi strādnieki ir atlaisti un var nākt pēc aprēķina.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 320.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Še,» viņš [saimnieks] teic un dod man [kalpam] kādus desmit zilus papīrīšus, «saņem gada aprēķinu un taisies, ka tiec.»</quote>
          <bibl>Rihters 1, 274.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daži matroži un kurinātāji paņēma aprēķinu un aizgāja uz citiem kuģiem..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 362.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprēķins:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iepriekšējs pieņēmums, apsvērums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Kaspars uzkāpa otrajā stāvā un aklā tumsā taustījās uz savas istabas pusi. Tur, kur pēc viņa aprēķina vajadzēja būt durvīm, apstājās un uzvilka sērkociņu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 14, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..adītāja aizvien atnes [uz cietumu] pienesumu dienās siltu ēdienu ar tādu aprēķinu, lai varētu paēst visa kamera..</quote>
          <bibl>Brodele 13, 154.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažas [mīnas] bija ieraktas pie logiem, ar aprēķinu, ka, logu verot, sprāgs.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 52.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprēķins:1/3/1" n="1">
          <def>Apsvērums savtīgās interesēs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apprecēties aiz aprēķina.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprēķina laulības.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Alfonss: Pusgadu pamēģināju zīmēšanas skolā - bet tur man pavisam nepatika. Un aprēķina arī nav: nedod nekādas tiesības.</quote>
            <bibl>Upīts XIII, 115.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..šī bija pirmā reize viņa mūžā, kad cilvēki par viņa raksturu un uzvešanos nezobojās, bet draudzīgi, bez personīga naida un aprēķina aizrādīja uz trūkumiem.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunie Indrāni nāk ar saltu aprēķinu, viņu rīcību nosaka viltība, veiklība, spēks.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 336.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apremdēt:1" sortKey="apremdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apremdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apremdēt:1/1" n="1">
        <def>Apremdināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apremdēt ūdeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apremdēt:1/2" n="2">
        <def>Apremdināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apremdēt izsalkumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī mežs ar savu vēso, mierinošo dvašu bija.. apremdējis viņa sāpes..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 398.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apremdināt:1" sortKey="apremdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apremdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apremdināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt remdenāku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apremdināt dzeramo ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apremdināta vira.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apremdināt:1/2" n="2">
        <def>Ēdot, dzerot panākt, ka mazinās, zūd (izsalkums, slāpes).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārnācis mājās, vispirms apremdināju lielo izsalkumu ar gabalu maizes un sālītu stori.</quote>
          <bibl>Bern 59, 3, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apremdināt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārvarēt, noklusināt (jūtas, sāpes).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apremdināt skumjas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprepēt:1" sortKey="aprepēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprepēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprepēt:1/1" n="1">
        <def>Sasprēgājot, saplaisājot kļūt negludam, raupjam, arī kļūt netīram (parasti par rokām, kājām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Darbā aprepējusī roka reižu reizēm izņēma no apdilušo svārku kabatas sarkanu lakatu un slaucīja asarojošās acis.</quote>
          <bibl>Paegle 3, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [kalpi] nometās ceļos, rokas atspieda akmeņos avota malā un dzēra lieliem, skaļiem guldzieniem. Saulē spīdēja viņu melnie, aprepējušie papēži caurajās pastalās.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprepēt:1/1/1" n="1">
          <def>Kļūt negludam, raupjam (dažādu slimību rezultātā) - par augiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lielo kļavu ēnas pārvarēti, klēts priekšā nīkuļo jāņogu krūmi, dažas aprepējušas plūmītes..</quote>
            <bibl>Austriņš 2, 272.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprepēt:1/1/2" n="2">
          <def>Kļūt netīram un negludam (par priekšmetiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šī seja atgādina aprepējušu, brūnu māla podu.</quote>
            <bibl>Salenieks 5, 82.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprepēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dzīstot pārklāties ar kreveli, aizaugt (par brūci, ievainojumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vāts jau sāk aprepēt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprept:1" sortKey="aprept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rep, pag. -repa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprept:1/1" n="1">
        <def>Aprepēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprepuši pirksti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa rokas ir aprepušas melnas ar mēsliem tāpat kā viņa četrzaru sekumi kūtī.</quote>
          <bibl>Sēlis 1, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašu upīti redzēt nevar. Kaili alkšņi un aprepuši laukakmeņi aizsprostojuši krastus un gultni.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 253, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprept:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aprepēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brūce sāk aprept.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apretūra:1" sortKey="apretūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apretūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apretūra:1/1" n="1">
        <def>Galīgā (auduma, ādas, papīra u. tml.) apstrāde ar īpašām vielām, lai izstrādājumam piešķirtu vajadzīgās īpašības (piemēram, gludumu, spīdumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apretūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apretūras cehs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pabeigt apretūru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriebt:1" sortKey="apriebt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriebt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-riebju, -rieb, -riebj, pag. -riebu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriebt:1/1" n="1">
        <def>Ārstēt ar maģiskām vārdu formulām, izdarībām u. tml. Apvārdot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Osiene paaicināja [veco sievu] savā istabā apriebt zobu, kas jau visu nedēļu sāpēja.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 220.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriebties:1" sortKey="apriebties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriebties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-riebjos, -riebies, -riebjas, pag. -riebos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriebties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt pretīgam, riebīgam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..gaidīju, kad vectēvs ko pavēlēs. Beidzot viss tā apriebās, ka negribējās ne rotaļāties, ne ar nazi ko griezt, ne arī darīt, ko vectēvs lika.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 274.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa.. ar izmisumu domāja, ka jāiet uz apriebušos māju Sarkandaugavā, kur tagad Lilija guļ pēc nakts uzdzīves, kur krustmāte [zīlniece] neapnikusi cilā savas apdilušās kārtis un viss dzīvokļa gaiss ir riebuma pieelpots.</quote>
          <bibl>Sakse 6, 150.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriepojums:1" sortKey="apriepojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriepojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriepojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apriepot. Riteņa riepa (kopā ar kameru).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Automobiļa riteņa apriepojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Manī raudzījās glīta meiča, kas bija notupusies pie sava divriteņa un mēģināja noņemt priekšējo apriepojumu.</quote>
          <bibl>Purs 2, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liela nozīme, īpaši sprinta sacensībās, ir riteņu apriepojumam. Daudzi PSRS labākie riteņbraucēji lieto ar gumiju impregnētas zīda audekla riepas, kas sver tikai 160- 200 gramu.</quote>
          <bibl>Strods 1, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriepot:1" sortKey="apriepot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriepot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriepot:1/1" n="1">
        <def>Uzlikt (ritenim) riepu kopā ar kameru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apriepot velosipēdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Barības.. transportam kalpo viegli, ar gumiju apriepoti ratiņi..</quote>
          <bibl>Zv 62, 6, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriet:1" sortKey="apriet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-reju, -rej, -rej, pag. -rēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriet:1/1" n="1">
        <def>Riet (uz ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apriet garāmgājēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šunelis.. ņēmās apriet svešinieku ar divkāršu niknumu.</quote>
          <bibl>Kar 67, 4, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Peksis tagad joņoja pa sētu un aprēja gan vienā stabā vārnu, gan otrā Runčeli [kaķi]..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 501.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apriet:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apsaukāt, arī aprunāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un Ošu Anna! Vajāta, izsmieta un aprieta toreiz ar savu mazo Martu aizbēga no dīvajiešiem..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 596.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprika:1" sortKey="aprika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprika:1/1" n="1">
        <def>No visa klaipa nogriezts maizes rieciens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..nogriežu apriku visam maizes kukulim, uzlieku biezpiena kārtu..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprikoze:1" sortKey="aprikoze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprikoze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprikoze:1/1" n="1">
        <def>Rožu dzimtas augļu koks ar oranžkrāsas augļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stādīt aprikozes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kultivēt aprikozes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [dārznieks] nolēma radīt jaunas augļu koku un ogulāju šķirnes, bet dienvidu augus - aprikozes, vīnogas, saldos ķiršus - sākt audzēt arī ziemeļos.</quote>
          <bibl>Svinka 1, 171.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprikoze:1/2" n="2">
        <def>Šī koka auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprikožu ievārījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzert aprikožu sulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armēnijas padomju saimniecības ik gadus izaudzē tūkstošiem tonnu aprikožu, persiku, bumbieru un citu augļu.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 168, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Citi kalcija avoti [uzturā] ir.. žāvēti augļi, sevišķi vīģes, aprikozes..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdzās aprikozēm.. izmēģinājumu dārzā nogatavojas arī citi dienvidu augļi.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 21, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprikšot:1" sortKey="aprikšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprikšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprikšot:1/1" n="1">
        <def>Rikšojot, rikšiem apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns zirgā aprikšo laukumam apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jātnieks aprikšojis ap ezeru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs paklausīgi pakļāvās viņa [jātnieka] gribai, aprikšoja apkārt pagalmam..</quote>
          <bibl>Bērn 54, 8, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprikšot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri apstaigāt, apskriet (kādu lielāku teritoriju) - par cilvēku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprikšot visu pilsētu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Puika aprikšo sporta laukumu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprīlis:1" sortKey="aprīlis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprīlis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprīlis:1/1" n="1">
        <def>Gada ceturtais mēnesis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprīļa vēji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasaris sākās agri, bet bija auksts un nemīlīgs, un aprīlis - sulu un gājputnu mēnesis - atgādināja miglaino martu.</quote>
          <bibl>Purs 1, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir aprīļa sākums, upes tikai atgrūž ledu, koki pat nedomā kuplāk sapumpurot..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 251.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir brīnum jauka aprīļa diena - gaiša, raženi silta un skaista diena.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 291.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprīlis:1/1/1" n="1">
          <def>Savienojumā ar kārtas skait.: šī mēneša diena, datums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmais aprīlis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprima:1" sortKey="aprima" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprima</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk. ģen.; parasti savienojumā ar «bez»</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprima:1/1" n="1">
        <def>Pārtraukums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns raud bez aprimas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bez aprimas istabā sprakšēja valoda.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 347.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēroju, kā sniega pārslas bez aprimas griežas pār norimušo pilsētu.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 80.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jūtas un nervi kāroja aprimas un atpūtas.</quote>
          <bibl>Upīts III, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprimt:1" sortKey="aprimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rimstu, -rimsti, -rimst, pag. -rimu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprimt:1/1" n="1">
        <def>Pārstāt darboties vai kustēties. Mitēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apdarījusi visus mājas darbus, viņa nevarēja aprimt, kaut kas it kā trauca, viņu celties augšā un staigāt no istabas virtuvē, no virtuves atpakaļ istabā.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzzinājis, ka kādam ezermalietim gadījusies šāda vai tāda liksta, Tenis nevar aprimt, iekams nav noskaidrojis, vai viņš nevar kaut ko līdzēt.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 22.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprimt:1/1/1" n="1">
          <def>Izbeigties, tikt pārtrauktam (par norisi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..daudzās.. ceptuvēs.. darbs neaprimst ne dienu, ne nakti, lai iedzīvotājus pietiekamā daudzumā apgādātu ar maizi.</quote>
            <bibl>Zv 52, 8, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprimt:1/1/2" n="2">
          <def>Pārstāt, mitēties (par vēju, vētru, negaisu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vētra jau aprimusi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viesulis aprima drīz.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..koku kroņos aprima vējš, lapas sastinga saulrieta jundai..</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 291.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No rīta, kad aprima negaiss, pāri okeānam iemirdzējās saules stari.</quote>
            <bibl>Lācis 10, 88.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprimt:1/1/3" n="3">
          <def>Kļūt vājākam (parasti par sajūtām, jūtām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nemiers viņā pamazām aprimst.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar laiku aprima sāpes.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 192.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā pamazām aprima sāpīgās ilgas pēc atstātām mājām un savējiem.</quote>
            <bibl>Bērn 47, 2, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbraucēji kāri tvēra krāšņos dabas skatus, bet, tā kā tie atkārtojās, tad ziņkāre ar laiku aprima.</quote>
            <bibl>A. Grigulis 13, 63.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprimt:1/1/4" n="4">
          <def>Pieklust (par skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Troksnis aprimis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplausi aprimst.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aprima ratu rīboņa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Frontes kauju troksnis pamazām aprima... Artilēristi sagatavojās naktsguļai.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 85.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..kad aprima slēpju švīkoņa, dziļais meža klusums patiešām likās savāds.</quote>
            <bibl>Vanags 10, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kupejā bija aprimušas valodas, un katrs risināja savu domu.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 1, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprimt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kļūt remdenam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nolikt dzērienu nedaudz aprimt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Avota ūdens krūzē jau drusku aprimis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrs] uztaisīja pāri egles koka spaiņu un nelielu toverīti, kurā varēja ūdeni turpat stallī uzkrāt, lai mazliet aprimst.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 306.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprimties:1" sortKey="aprimties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprimties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-rimstos, -rimsties, -rimstas, pag. -rimos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprimties:1/1" n="1">
        <def>Aprimt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..lampa nodzisa, un tūliņ tie [ienaidnieki] aprimās šaut.</quote>
          <bibl>Upīts III, 610.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Par velti cerat, ka straume sik, Ka ūdeņi pārskries un aprimsies Un atkal viss pa vecam ies.</quote>
          <bibl>Rainis 1, 164.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Kad tik nu putenis kaut cik aprimtos,» viņa teica, «tādā nelāgā laikā jau ciemiņi nevarēs rīta agrumā pie mums ceļa atrast.»</quote>
          <bibl>Bērn 47, 3, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprindas:1" sortKey="aprindas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprindas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprindas:1/1" n="1">
        <def>Sabiedrības grupa, slānis (ar kopīgām sabiedriskām, profesionālām u. tml. interesēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju inteliģences aprindas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt pazīstamam rakstnieku aprindās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visplašākās aprindas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jaunā prozaiķa] stāstu varoņu loks nav sevišķi plašs. Pa lielākai daļai tie ņemti no inteliģences aprindām, visvairāk sastopam ārstus un studentus..</quote>
          <bibl>Kar 59, 8, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu labi, man nav lādzīga uzvalka, bet kas par to? Tajās aprindās, kur es [darba cilvēks] grozos, cilvēku nevērtē pēc drēbēm.</quote>
          <bibl>Sakse III, 371.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriņķis:1" sortKey="apriņķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriņķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ka, v.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriņķis:1/1" n="1">
        <def>Administratīvi teritoriāla vienība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apriņķa pilsēta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apriņķa valde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>NOzolu aicināja pie sevis apriņķa komitejas sekretārs Rendenieks.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 304.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>NNākamajā Tītā viņš aizbrauca uz Ventspils apriņķi.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 249.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriņķot:1" sortKey="apriņķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriņķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriņķot:1/1" n="1">
        <def>Riņķojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Riņķot apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slidojot apriņķot vairākas reizes ap laukumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raķete apriņķo apkārt Mēnesim.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apriņķot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Zeme gada laikā apriņķo Sauli un diennakts laikā apgriežas ap savu asi.</quote>
            <bibl>Zirnītis 1, II.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>NApriņķojusi Mēnesi, [kosmiskā] raķete atkal tuvojās Zemei..</quote>
            <bibl>Pad J 59, 207, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apriņķot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Riņķojot izveidot (loku, apli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apriņķojis [slidotavā] vairākus apļus, viņš atkal apstājās pie sola.</quote>
            <bibl>Bērn 55, 2, 19.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriorisms:1" sortKey="apriorisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriorisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; filoz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriorisms:1/1" n="1">
        <def>Ideālistisks uzskats, saskaņā ar kuru telpa, laiks, cēlonība ir formas, kas piemīt cilvēka apziņai neatkarīgi no viņa pieredzes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tā Kanta apriorisms noved viņu ideālismā arī matemātikā, un viņš pasludina, ka matemātika nav atkarīga no pieredzes..</quote>
          <bibl>Karpovics 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprioristisks:1" sortKey="aprioristisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprioristisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprioristisks:1/1" n="1">
        <def>Apriors.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprioritāte:1" sortKey="aprioritāte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprioritāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; filoz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprioritāte:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apriors.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sprieduma aprioritāte.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apriors:1" sortKey="apriors" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apriors</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apriori</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst., filoz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apriors:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav pamatots uz pieredzi, neizriet no pieredzes. Tāds, kas radies pirms pieredzes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apriora atziņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apriori apgalvojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apriori secināt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..novatorisms [mākslā] var sākties tikai no idejiski tematiskās saknes un meklējams mākslinieka jaunā, spilgtā, padziļinātā attieksmē pret īstenību, pret tautas dzīvi, un nav izgudrojams teorētiski, apriori.</quote>
          <bibl>Māksla 60, 1, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apripināt:1" sortKey="apripināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apripināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apripināt:1/1" n="1">
        <def>Ripinot apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apripināt ripu ap māju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apripot:1" sortKey="apripot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apripot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apripot:1/1" n="1">
        <def>Ripojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciņš apripoja ap galda kāju.</quote>
          <bibl>ME pap I, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprise:1" sortKey="aprise" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprise</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprise:1/1" n="1">
        <def>Apveids, kontūra.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[kovārnis] uzlidoja augstu gaisā, paskatījās uz vienu pusi, tad uz otru, pamanīja pie apvāršņa lielu namu aprises un laidās turp.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilga klīst apkārt pa māju, un.. viņai katra lieta māj nebeidzamas ardievas.. Nezināmā, tikai ļoti miglaini nojaušamā nākotne vērš citādas, svešādākas visas lietu aprises.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 300.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprist:1" sortKey="aprist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ris, pag. -risa; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprist:1/1" n="1">
        <def>Apritēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Ir gads vēl tikko aprisis..</quote>
          <bibl>Vanags 7, 177.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprīt:1" sortKey="aprīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-riju, -rij, -rij, pag. -riju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/1" n="1">
        <def>Satvert un norīt (parasti par dzīvniekiem). Norīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprīt gabalu gaļas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdaka aprija asari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maizes gabaliņš aizripoja.. laivas dibenā. Ar vienu lēcienu kaķis bij tam pakaļ un aprija acumirklī.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 194.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mašīna dūkdama aprij kūli pēc kūļa.</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 224, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam bija tāda sajūta, ka šī svešā zeme draud atvērties un viņu aprīt.</quote>
          <bibl>Grigulis 13, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri, negausīgi apēst (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[Pičs] nobēra zālē veselu sauju plūmju. Nu tik bija mielasts! Uģis tās aprija citu pēc citas, bet Pičs smaidot noskatījās un bija apmierināts, ka draugam tik labi iet pie sirds.</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 112.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Jā, šīs vasaras ēšanu viņi [fašisti] līdz miršanai pieminēs,» sarunai piebiedrojās Gaužens. «To viņi vairs savā mūžā ne redzēt nedabūs, ko te aprija vienā vasarā.»</quote>
            <bibl>Sakse 7, 148.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ilze negaidīti pieplok ar pieri Haralda plecam un čukst.. ārkārtīgā steigā, aprīdama vārdu galotnes: «Ņem mani līdzi! Aizved! Ātri!»</quote>
            <bibl>Kar 56, 4, 63.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/2" n="2">
        <def>Aizrautīgi, ar lielu interesi uztvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Palicis viens, viņš atplēsa aploksni un kā izsalcis aprija katru vārdu..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 751.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tepat jau tā meitene stāvot un aprijot katru vārdu, ko savā bezdievīgajā prātā māte izsakot pret kungu kārtu.</quote>
          <bibl>Brigadere XVIII, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Būt par cēloni, ka (kas) tiek iznīcināts, patērēts. Patērēt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[ASV] valdība nekā nav darījusi, lai mīkstinātu smago nodokļu slogu, kas aprij iedzīvotāju ienākumu lielāko daļu.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 33, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet visi kopā šie šķietamie sīkumi [mājas darbi] aprija ļoti daudz laika..</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par to, ka.. krāsnis aprija pārāk daudz ogļu, viņš neuztraucās, tik un tā viss aizies dibenā reizē ar kuģi.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 364.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/3/1" n="1">
          <def>Būt par cēloni, ka (kas) aiziet bojā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..pagājuši gadu desmiti no tās dienas, kad liesmas alkataini aprija Jelgavā namu pēc nama.</quote>
            <bibl>Zv 50, 1, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Biedru satikšanās tomēr notika bez parastā skaļuma, jo daudzus no draugiem bija aprijusi dzelme.</quote>
            <bibl>Grīva 4, 336.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/3/2" n="2">
          <def>Padarīt (ko) nesaskatāmu, nemanāmu, aizsegt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Citu pēc cita viņus [bēgļus] aprija tumsa un aizsedza lietus gāzes pelēkā migla.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 118.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lielā virslūpa [vīram runājot] taisījās pavisam aprīt mazo apakšējo.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 1007.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aprīt:1/3/3" n="3">
          <def>Nomākt, padarīt nedzirdamu (par skaņām, troksni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa pietvīkusi smaidīja.., izmezdama skaļus, nenozīmīgus teikumus, kurus pa pusei aprija ratu rīboņa.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš III, 319.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Koki nešalca, pat soļus aprija klusums.</quote>
            <bibl>Imermanis 2, 113.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprite:1" sortKey="aprite" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprite</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.; parasti vsk.; ekon.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprite:1/1" n="1">
        <def>Pilns cikls, kas periodiski atkārtojas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kapitāla aprites perioda ilgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apgrozāmo līdzekļu aprites paātrināšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Transporta aprite.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tai laikā, kad pamata kapitāls izdara tikai vienu apriti, apgrozāmais kapitāls pagūst izdarīt vairākas aprites.</quote>
          <bibl>Markss II, 150.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apritēt:1" sortKey="apritēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apritēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rit, pag. -ritēja (retāk -rita, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apritēt:1/1" n="1">
        <def>Ritot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apritēt:1/2" n="2">
        <def>Paiet (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daudzi jauni vēlētāji, kam tikko apritējis astoņpadsmitais gads, pirmo reizi piedalījās balsošanā.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 1, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pagāja viena nedēļa, otra, apritēja vesels mēnesis..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 101, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apritēt:1/3" n="3">
        <def>Veikt apriti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kapitāls aprit.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apritināt:1" sortKey="apritināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apritināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apritināt:1/1" n="1">
        <def>Ritinot apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apritināt riteni ap klēts stūri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apritināt bumbu ap koku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apritināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bieži šķirstot, ritinot, ieliekt (piemēram, grāmatas lapas). Saritināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kalendārs galīgi apritinātiem stūriem karājās cilpiņā pie loga stenderes.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 324.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apritināties:1" sortKey="apritināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apritināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apritināties:1/1" n="1">
        <def>Ritinoties apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Čūska apritinājusies ap koku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprīvēt:1" sortKey="aprīvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprīvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprīvēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet norīvēt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprīvēt citronu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprīvēt:1/1/1" n="1">
          <def>Rīvējot mazliet noslaucīt, notīrīt (visapkārt vai vietumis).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprīvēt netīrās rokas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..mamma aprīvēja ar lakatiņa stūri sausās acis.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 63.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobācija:1" sortKey="aprobācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobācija:1/1" n="1">
        <def>Atzīšana par labu, apstiprināšana. Aprobēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mācību programmu aprobācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēklu aprobācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parasti aprobāciju izdara valsts un kopsaimniecību dārzos.</quote>
          <bibl>Sudrabs I, 239.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobēt:1" sortKey="aprobēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobēt:1/1" n="1">
        <def>Atzīt par labu, apstiprināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobēt āboliņa sēklas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobējot apskata un novērtē katru [augļu] koku individuāli.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 239.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā pārliecināmies [kinofilmā], ikviens radošs un mērķtiecīgs paņēmiens talantīga meistara rokās ir aprobējams.</quote>
          <bibl>Zv 66, 10, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobežojums:1" sortKey="aprobežojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobežojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aprobežot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesību aprobežojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runas laika aprobežojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varas aprobežojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobežot:1" sortKey="aprobežot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobežot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežot:1/1" n="1">
        <def>Saistīt ar zināmiem apstākļiem, nosacījumiem, padarīt no tiem atkarīgu (kādu darbību, rīcību vai tās izpausmi). Ierobežot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežot rīcības brīvību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežot runas laiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežot tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pat ādu iepirkšanas kurpnieka darbam Ieva neuzticēja [savam vīram] Adāmam, bet aprobežoja to tādā mērā, ka Adāmam gan piekrita izlūkošana un izmeklēšana.., bet, kad cena bij salīgta, tad Ieva bija maksātāja.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Norobežot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..grava aprobežota rītos, vakaros dižiem, pa daļai mežu apaugušiem kalniem.</quote>
          <bibl>LTTP VII, 865.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobežotība:1" sortKey="aprobežotība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobežotība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežotība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → aprobežots (2), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Garīga aprobežotība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežotības izpausme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neraugoties uz buržuāzisko aprobežotību, uz vāju sabiedrības attīstības likumu izpratni, Andrejs Pumpurs daudz dziļāk nekā viņa laika biedri izsaka plašo tautas masu uzskatus.</quote>
          <bibl>Niedre 9, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] savos darbos ir brīvs no jebkuras nacionālās aprobežotības un šaurības.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 289, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur jau slēpjas tava aprobežotība, ka tu akli ej Ritas pavadā un atplestu muti uztver visas viņas gudrības. Tev nav savu domu un savu uzskatu.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobežoties:1" sortKey="aprobežoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobežoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežoties:1/1" n="1">
        <def>Veikt tikai daļu (no iespējamā, vajadzīgā). Būt pieticīgam, apmierināties (ar ko nelielu, nepilnīgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežoties ar īsu sarunu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežoties ar rājienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kritika, kas aprobežojas tikai ar paša daiļdarba iekšējās struktūras analīzi, nevar būt citāda kā vienīgi sausa, akadēmiska, tā nevar ieinteresēt plašas lasītāju masas..</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēl vienu deju Leinasars dabūja nosēdēt blakus Skaidrītei un aprobežoties ar aprautām sarunām par ļoti vispārējiem jautājumiem.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 332.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobežots:1" sortKey="aprobežots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobežots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aprobežoti (3)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežots:1/1" n="1">
        <def>Divd. -&gt; aprobežot.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežots:1/2" n="2">
        <def>Tāds (cilvēks), kam trūkst domāšanas, uzskatu, interešu plašuma un dziļuma, kam ir šaurs garīgais apvārsnis, - arī vienpusīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Tārmanis, aprobežots patmīlis, kas tālāk par savu degungalu neko nespēj un negrib saredzēt.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 38, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Bisnieku [laikraksta izdevēju] viņš [Pliekšāns] vispār turēja par aprobežotu veikalnieku bez idejām un plašiem centieniem.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 714.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas notrulinājās mājas dzīves vienpusībā, pārvērtās par sīkām, aprobežotām egoistēm..</quote>
          <bibl>Meldere 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprobežots:1/2/1" n="1">
          <def>Saturā nabadzīgs. Mazvērtīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Andrejā reizēm gan sacēlās iekšējs nemiers un protests pret šauro, aprobežoto dzīvi..</quote>
            <bibl>Jansons 2, 26.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Romantiskais individuālisms ir pasīvs, šauri aprobežots un sekls..</quote>
            <bibl>Upīts 14, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobežots:1/3" n="3">
        <def>Neliels, mazāks nekā nepieciešams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežotas iespējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobežoti līdzekļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprobīt:1" sortKey="aprobīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprobīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-īju, -ī, -ī, arī -u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprobīt:1/1" n="1">
        <def>Iegriezt, iecirst robus (visapkārt, parasti kokam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprobīt koku no visām pusēm.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aproce:1" sortKey="aproce" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aproce</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aproce:1/1" n="1">
        <def>Piešuve piedurknes nobeiguma daļai, parasti, lai to sašaurinātu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piešūt blūzei jaunas aproces.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aproču pogas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[krekls] bij linu auduma, labi izbalināts, izrakstītu apkakli un aprocēm.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 693.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piedurkne savilkās krietni augstu, atsedzot virskrekla aproci un perlamutra podziņu.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar melnās svārku piedurknes malu varēja redzēt spoži baltu aproci..</quote>
          <bibl>Indrāne 3, 24.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aproce:1/1/1" n="1">
          <def>Drānas gabals, ko uzšuj, piepogā, uzvelk, piedurknes nobeiguma daļai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ilga stāv pie spoguļa... Pretī lūkojas maza brūnmate zilā formas kleitā, baltu apkaklīti, baltām aprocēm kā kaķa peciņām.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aproce:1/2" n="2">
        <def>Ap roku valkājama rota. Rokassprādze.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gredzenveida aproce.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tautiska aproce.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antīka aproce.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plaši izplatītas rotas lietas bija arī aproces. Tās izgatavoja no bronzas, retumis no sudraba.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Līzinai uz rokas spīdēja plata zelta aproce.</quote>
          <bibl>Brigadere 2. 625.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie galdiņa stāvēja māsa Gārša. Ar saviem paīsajiem, tumšajiem matiem un plato dzintara aproci viņa šķita pavisam cita nekā sanatorijā.</quote>
          <bibl>Birze 5, 125</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aproksimācija:1" sortKey="aproksimācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aproksimācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; mat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aproksimācija:1/1" n="1">
        <def>Kādu lielumu tuvināta izteikšana ar citiem - pazīstamākiem vai vienkāršākiem - lielumiem. Tuvināšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar skaitļošanas eksperimentiem cenšas rast piemērotus tuvinājumus (aproksimācijas), kuri vienkāršo matemātiskos līdzekļus, kas nepieciešami, lai atrisinātu komplicētus uzdevumus..</quote>
          <bibl>Zin T 65, 10. 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprubināt:1" sortKey="aprubināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprubināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprubināt:1/1" n="1">
        <def>Apskrubināt, apgrauzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprubināt kaulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Peles aprubina klaipa galu.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprumulēt:1" sortKey="aprumulēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprumulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aprumelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>retāk; -ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprumulēt:1/1" n="1">
        <def>Rumulējoties aplaistīt (kādu) ar ūdeni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krietni aprumulēt arāju un ganu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aprumelējiet ganus un lopiņus!</quote>
          <bibl>ME I, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprunāt:1" sortKey="aprunāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprunāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprunāt:1/1" n="1">
        <def>Kādam klāt neesot, stāstīt par viņu ko sliktu, nepatiesu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprunāt kaimiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no savstarpējiem strīdiem [viešņas] pārgāja uz kopējām tenkām, aprunādamas citas ievērojamās Rīgas dāmas.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 235.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecā Kļaviene toreiz bija aprunājusi Kati pavisam nelāgā kārtā, izsacīdamās Bandera bodē [veikalā] daudziem cilvēkiem klātesot, it kā Miltiņa atraitne mānot Dūnienei šās veci nost.</quote>
          <bibl>Lācis 11, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labāk dziedu labu dziesmu, Nekā otru aprunāju..</quote>
          <bibl>LD 808, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprunāties:1" sortKey="aprunāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprunāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprunāties:1/1" n="1">
        <def>Kādu laiku (neoficiāli, arī draudzīgi) sarunāties. Parunāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstājies pie dežuranta mazliet aprunāties un paņemt avīzes, viņš uzzināja, ka Rita atbraukusi no kolhoza..</quote>
          <bibl>Meldere 1, 88.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā gribējās ar kādu aprunāties, izkratīt sirdi..</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 77.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nokāpa no divriteņa un sāka aprunāties ar meiču.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 281.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprunāties:1/1/1" n="1">
          <def>Apmainīties domām (par kādu jautājumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprunāties ar brigadieri par sējas darbiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sasauksim drīz [kolhoznieku] kopsapulci, aprunāsimies, kā jaunās mājas celt..</quote>
            <bibl>Cīņa 54, 1, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[arhitekte] bija apskatījusi aizsāktās sabiedriskās celtnes, aprunājusies ar būvētājiem..</quote>
            <bibl>Niedre 13, 124.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bieži jo bieži [feldšere].. aprunājās ar kolhozniekiem par dažādiem medicīnas jautājumiem.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 254, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprūpe:1" sortKey="aprūpe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprūpe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprūpe:1/1" n="1">
        <def>Aprūpība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..abiem [vīram un sievai] ir bērni, kam nepieciešama aprūpe.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 2, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bēgļu aprūpes birojs.. nodibina īpašu «arhivāra dienestu».</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 311.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprūpēt:1" sortKey="aprūpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprūpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprūpēt:1/1" n="1">
        <def>Apgādāt un apkopt, arī apkalpot (kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sapulcējās rajona aktīvistes, lai aprūpētu bērnu nama iemītniekus, šūtu viņiem veļu.</quote>
          <bibl>Zv 60, 3, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte aprūpē viņus visus, noliek priekšā pilnu šķīvi, novāc lietoto. Zināma lieta, vīri jūrā norāvušies līki, mājās viņiem toties ne pirkstu nevajag pacilāt.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bites viņām mīļas jau sen, bet vairāk par dažiem stropiem agrāk nevarēja aprūpēt, jo tīrumi.. paņēma gandrīz visu laiku.</quote>
          <bibl>Stulpāns 2, 63.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprūpība:1" sortKey="aprūpība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprūpība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprūpība:1/1" n="1">
        <def>Process, stāvoklis → aprūpēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..meitēns atkal labu gabalu pastiepies. Nu jā, tādā mīlestībā un aprūpība, tā jau silda vairāk par pašu košāko pavasara saulīti.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [vīrs] aizgāja; sievai, kura visu laiku nodzīvojusi viņa aprūpībā, vajadzēja vienai tikt galā ar dzīvi, gādāt par bērnu, par savu māti.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprūsējums:1" sortKey="aprūsējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprūsējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprūsējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aprūsēt. Rūsas kārta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Naža aprūsējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā nu visi rāvās [tīrot kuģi].. Noslaucīja satecējušu eļļu, noberzēja aprūsējumus un pēdīgi pārklāja visus mašīnas locekļus ar vieglu eļļas kārtu.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 282.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprūsēt:1" sortKey="aprūsēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprūsēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -rūsē, arī -rūs, pag. -rūsēja (retāk -rūsa, 1. konj.); intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprūsēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar rūsu (visapkārt, vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprūsējuši lemeši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavarda riņķi sen nolietoti, ne tikai netīri, bet paguvuši pat aprūsēt..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 327.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz jumta vējš bija atrāvis brūni aprūsējušu skārda plāksni.</quote>
          <bibl>Birze 5, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krastiņš: Es zinu tikai to, kā dzīvē iet. Trūkumā visa tā mīlestība aprūs kā dzelzs ūdenī.</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vācu ieroču slava ir aprūsējusi, laikam pārāk daudz tīģeru un panteru [tanku] ar izlauztiem zobiem guļ lielo kara ceļu grāvjos...</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 284.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprūsēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt nespodram, netīram (par logu rūtīm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tikai vidējā rūts, izbalējusi, aprūsējusi, bija vesela uzglabājusies vēl no vectēva laikiem..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprūsināt:1" sortKey="aprūsināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprūsināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprūsināt:1/1" n="1">
        <def>Būt par cēloni tam, ka aprūs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mitrums aprūsina nazi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aprušināt:1" sortKey="aprušināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aprušināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aprušināt:1/1" n="1">
        <def>Rušinot (zemi), apraust (krūmu, stādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aprušināt puķes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] paņēma sekumus un svilpodams aizgāja aprušināt kartupeļus.</quote>
          <bibl>Sakse 2. 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tā, meit. Es došos uz lauka aprušināt arbūzu stādus.»</quote>
          <bibl>Grīva 1, 177.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es palīdzu tēvam dārziņā - mēs aprušinām krūmus, spēcīgos dāliju cerus, ziedošās atraitnītes.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 66.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aprušināt:1/1/1" n="1">
          <def>Rušinot apklāt, apsegt (ar ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Virtuvē [saimniece] pagaļgalus aprušināja pelniem.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 126.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Četras vārnas lēkāja pa arumiem un, galvas grozīdamas, lūkoja, vai nav kur vēl palicis kāds neaprušināts grauds.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaimniekot:1" sortKey="apsaimniekot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaimniekot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaimniekot:1/1" n="1">
        <def>Veikt saimniecības darbus un pienākumus. Būt par saimnieku (kam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad to [māju] apsaimniekoja Cimbuļa māsa..</quote>
          <bibl>Birze 3, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad, pēc tēva nāves, šīs sievietes pašas apsaimniekoja nelielo zemi. Pašas ara, pļāva sienu, ievāca ražu, brauca mežā pēc malkas, darīja visus vīriešu darbus un nekurnēja par savu likteni.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mežu nevar apsaimniekot bez dabas izpratnes un pazīšanas, bez stingrām zināšanām..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 42, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaitēt:1" sortKey="apsaitēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaitēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaitēt:1/1" n="1">
        <def>Aptīt, apsiet (ar saiti).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsaitēt rokas locītavu ar elastīgu saiti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunās mediķes.. kāju izveicīgi apsaitēja.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 10, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eglem abas rokas gulēja uz baltās segas. Viņam bija apsaitētas krūtis.</quote>
          <bibl>Birze 5, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms [medicīnas studentiem] jāiemācās pareizi nomazgāt rokas, kopt instrumentus, apsaitēt dažādas ķermeņa daļas..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 42, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsājs:1" sortKey="apsājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsājs:1/1" n="1">
        <def>Apsēm apaugusi vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdzīt govis līdz apsājam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsājā šoruden daudz beku.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsakņot:1" sortKey="apsakņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsakņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsakņot:1/1" n="1">
        <def>Radīt apstākļus, lai (spraudeņi) izveidotu saknes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsakņot nogrieztos jāņogulāju dzinumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsakņot spraudeņus siltumnīcā, pēc tam izstādīt dārzā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsakņoties:1" sortKey="apsakņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsakņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsakņoties:1/1" n="1">
        <def>Izveidot saknes (par spraudeņiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ogulāju spraudeņi jau sāk apsakņoties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavairošanai ar spraudeņiem jāņem jauni, nobrieduši dzinumi 4-5 mm resnumā, jo vecāki dzinumi apsakņojas sliktāk.</quote>
          <bibl>Bērn 54, 6, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..noliektņus uzmanīgi atrok un sagriež tik.. daļās, cik ir apsakņojušos dzinumu.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1. 165.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaldējums:1" sortKey="apsaldējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaldējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaldējums:1/1" n="1">
        <def>Audu bojājums, kas rodas zemā temperatūrā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ausu apsaldējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāju un roku pirkstu apsaldējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsaldējumi parasti rodas no zemas temperatūras..</quote>
          <bibl>Bune 1, 152.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Orgāniem stipri atdziestot, var rasties apsaldējumi - visbiežāk tajās vietās, kas atrodas no sirds tālāk un kas sliktāk apgādātas ar asinīm.</quote>
          <bibl>Anat 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā apsaldējuma pakāpe ir vieglāka un arī visbiežāk sastopama.</quote>
          <bibl>Ves 58, 7, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaldēšanās:1" sortKey="apsaldēšanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaldēšanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaldēšanās:1/1" n="1">
        <def>Saslimšana aukstuma iedarbības rezultātā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viegla apsaldēšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēt apsaldēšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zāles pret apsaldēšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsaldēšanās izraisa temperatūras paaugstināšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sieviete] metās ledus aukstajā ūdenī [lai glābtu tur iekritušo zēnu]. Rezultātā - smaga apsaldēšanās.</quote>
          <bibl>Zv 58, 15, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsaldēšanās ir atkarīga no daudziem apstākļiem: no apģērba, aukstuma, mitruma un vēja. Visbiežāk apsaldē pēdas.</quote>
          <bibl>Bune 1, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaldēt:1" sortKey="apsaldēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaldēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaldēt:1/1" n="1">
        <def>Pakļaut (ko) sala, aukstuma iedarbībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsaldēt rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vilis brida purvus, apsaldēja kājas, vāciešus kaudams, beidzot roku pazaudēja.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bramanis divas nedēļas bij dzēris kā bez prāta. Vienu nakti Kuģenieks to atrada pie pārbrauktuves apsaldētām ausīm.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 660.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsaldēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pieļaut, ka rodas iekaisums. Apaukstēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Slidotavā zēns apsaldējis kaklu un nu klepo.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaldēties:1" sortKey="apsaldēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaldēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaldēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsaldēt. Apaukstēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas pārbraukusi, degu un karsu. Laikam esmu apsaldējusies un man sacēlies drudzis, es domāju un izmērīju temperatūru.</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 269.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ansonu skroderis nomiris ar diloni - kā pagājušo ruden Miķeļa tirgū apsaldējās, tā arī necēlās vairs..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 706.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..peldēties tajā [alpīnistu peldbaseinā Kaukāzā] ļauj samērā reti - ledaini aukstajā ūdenī var bīstami apsaldēties.</quote>
          <bibl>Zv 57, 22, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsālīt:1" sortKey="apsālīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsālīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsālīt:1/1" n="1">
        <def>Apkaisīt ar sāli, mazliet iesālīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsālīt sēnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>To [gaļu] mazliet apsāla un pievieno salpetri - lai gaļa nezaudētu sārto krāsu.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsalt:1" sortKey="apsalt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsalt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -salst, pag. -sala; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsalt:1/1" n="1">
        <def>Salā tikt mazliet bojātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dēsti salnā apsalst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Burkāni ir jutīgi pret salu un apsaluši uzglabāšanai neder.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 313.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Latvijas] apstākļos pilnīgi salizturīgas ābeļu šķirnes pēc bagātīgas ražas gadiem pat mērenās ziemās izsalst vai daļēji apsalst..</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsalt:1/2" n="2">
        <def>Salā iet bojā, iznīkt (par daudziem vai visiem). Nosalt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visas puķes dārzā jau apsalušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sals pārsniedza trīsdesmit grādus... Mežos, kur apsala putni un zvēri, kājas grima [sniegā] pāri ceļiem.</quote>
          <bibl>Grants 6, 291.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsalt:1/3" n="3">
        <def>Pārklāties ar sarmu vai plānu ledus kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš apsalis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa drēbes bija apsalušas ar ledus kārtu.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad durvis jau taisās aizvērties aiz pēdējās apsalušās pastalas, viņš [runcis] mīksti un klusi kā kamols pārvēlas pār slieksni istabā.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 80.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draudzīgs siltums viņam vajadzīgs. Viņš ir tāds, kā ar ledu apsalis.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsalums:1" sortKey="apsalums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsalums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsalums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts -&gt; apsalt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pašā [kapa] vidū iespraustas, Lauras baltās asteres stāvēja skaisti, apsalumu tikpat kā nemaz nemanīja.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 347.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsāpēties:1" sortKey="apsāpēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsāpēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sāpas, pag. -sāpējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsāpēties:1/1" n="1">
        <def>Iesākt sāpēt, mazliet sāpēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Biedrene Maiga lūdzot viņu aiziet uz kādām mājām pēc piena un medus. Viņai apsāpējies kakls un vajadzētu paārstēt.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 193.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsardze:1" sortKey="apsardze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsardze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -džu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsardze:1/1" n="1">
        <def>Viens vai vairāki cilvēki, kam uzdots apsargāt (kādu objektu). Neliela karavīru grupa, kas apsargā (kādu objektu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bruņota apsardze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsardze pie ieejas rūpnīcā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsardzes kareivis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ostas apsardzes izsaukta, piebrauca robežsargu ātrlaiva..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 301.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmais viņu pamanīja snaiperis Raibais, kas stāvēja apsardzes postenī.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 64.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsardze, septiņi automātiem bruņoti vācieši, šķita, jutās visai droši, un apkārtne tiem aizdomas neradīja.</quote>
          <bibl>Grants 5, 266.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsardze:1/2" n="2">
        <def>Darbība → apsargāt. Apsargāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpnīcas apsardze uzticēta strādniekiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsardzes dienests.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Leinasars] nokļuvis kādā tiltu un ūdenstransporta apsardzes iestādē.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 460.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsardzība:1" sortKey="apsardzība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsardzība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsardzība:1/1" n="1">
        <def>Darbība, stāvoklis → apsargāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas un augļu dārza apsardzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādījumi nodoti visjaunāko pilsoņu - oktobrēnu un pionieru - gādībā un apsardzībā.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[partizāni] pastiprināja bāzes apsardzību un izlika novērotājus uz visiem ceļiem..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 526.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visās malas dega vācu baronu muižas.. Baroni pameta savus mitekļus un karaspēka apsardzībā bēga.</quote>
          <bibl>PL Kora 54, 12, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsargāt:1" sortKey="apsargāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsargāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sargāju, -sargā, -sargā, arī -sargu, -sargi, -sarga, pag. -sargāju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsargāt:1/1" n="1">
        <def>Ilgāku laiku aizsargāt (no kā), uzraudzīt, uzmanīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laimdota [Lāčplēsim]: Nāc, stājies man ciešāk klāt.. Šī vieta un stunda ir pilna briesmām. - Lāčplēsis: Ļauj mūžam man tevi tā apsargāt!</quote>
          <bibl>Rainis VII, 221.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ganāmpulkus apsargāja lieli suņi. Tie turējās kalnu pusē, kur varēja parādīties vilki.</quote>
          <bibl>Talcis 3, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [ķīvītes] bezbailīgi un kareivīgi apsargāja no kaitīgiem un asinskārīgiem zvēriem tiklab savas, kā arī kaimiņos apmetušos putnu ligzdas.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsargāt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>mil.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nodrošināt, aizsargāt (kādu objektu), nepieļaujot pēkšņu pretinieka uzbrukumu, arī izlūkošanu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsargāt gājienu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Oktobra revolūcijas idejām uzticīgais 6. Tukuma pulks devās tālāk uz Petrogradu, lai apsargātu Smoļniju, jauno padomju valdību ar Ļeņinu priekšgalā.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 5, 33.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu [strēlnieku] uzdevums bija apsargāt Kremli [1918. gadā]..</quote>
            <bibl>Zv 59, 2, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsargātājs:1" sortKey="apsargātājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsargātājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsargātāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsargātājs:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas apsargā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļa apsargātājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas apsargātājs.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsargātājs:1/1/1" n="1">
          <def>Aizstāvis.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Avīze jādibina un jāuztur bez pilsoņu kasu un naudas maka palīdzības, vienīgi ar strādnieku pašu grašiem, tikai tad tā arī varēs būt īstena viņu pašu avīze, viņu dzīves un dzīvības patiesa apsargātāja.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 989.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsargs:1" sortKey="apsargs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsargs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsargs:1/1" n="1">
        <def>Apsardzes (1) loceklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tilta apsargs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsargs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizstāvis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tur viņi [cilvēki] mita, un tur mitinājās arī viņu apsargi - suņi.</quote>
          <bibl>Plūdonis 2, 377.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsarkt:1" sortKey="apsarkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsarkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sarkst, pag. -sarka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarkt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt sārtam, iesarkanam (no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mākoņi apsarkst saulrietā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsarkusi debess.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Salā apsarkuši pirksti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šur tur kāds vieglas naktssalnas ķerts, apsarcis koks nepārprotami vēsta rudeni.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ap lieveni] vijās pirmajās rudens salnās apsarkušie vīnogulāji..</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mārīte noslaucīja acis un apsarkušo deguntiņu, apstājās un izstāstīja, ka vārnulēns vakar ieklīdis viņu pagalmā.</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 45.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsarkt:1/1/1" n="1">
          <def>Iekaist (par acīm, plakstiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar katru dienu Ārija kļuva vājāka un bālāka, plaksti viņai apsarka no bezmiega..</quote>
            <bibl>Spāre 1, 246.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Smējās arī Simsons, bet viņa apsarkušās.. acis pildījās asarām.</quote>
            <bibl>Kurcijs 3, 167.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..acs baltums apsarkst, ja zem acs gļotādas izplūst asinis..</quote>
            <bibl>Ves 62, 5, 31.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsarkums:1" sortKey="apsarkums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsarkums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarkums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apsarkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gļotādas apsarkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkles gala apsarkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acs ābola apsarkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apsarkums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsarme:1" sortKey="apsarme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsarme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarme:1/1" n="1">
        <def>Dažu augu slimību simptoms, kas atgādina sarmu (uz lapām, stublāja).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja sīpoli slimo ar neīsto miltrasu - laksti dzeltē, vīst un pārklāti ar pelēcīgu apsarmi, tad nekavējoties stipri slimie augi jāizvāc un jāsadedzina.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 131,2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsarme:1/1/1" n="1">
          <def>Sarmai līdzīgs veidojums (uz augiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kultūraugi un nezāles, kuru lapas un stublājus sedz bieza vaska apsarmes kārtiņa, pret herbicīdiem ir nejūtīgi vai mazjutīgi..</quote>
            <bibl>Apsītis 1, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarme:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsarmojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mitrums [ziemā] nevis iztvaiko, bet gan nosēžas no gaisa uz zemes virsmas un priekšmetiem. Tad uz koku zariem bezvēja laikā izveidojas ledus kristāliņi sarmas veidā. Uz ēku sienām izveidojas apsarme.</quote>
          <bibl>Zirnītis 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsarmojums:1" sortKey="apsarmojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsarmojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarmojums:1/1" n="1">
        <def>Sarmas kārta (uz kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jumta apsarmojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koku apsarmojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarmojums:1/2" n="2">
        <def>Sarmai līdzīgs veidojums (uz augiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Auga lapu apsarmojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..čigānu sēnei, līdzīgi mušmirēm, augļķermeņiem ir divi plīvuri, kuru atliekas redzamas uz cepurītes kā pārslains apsarmojums..</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsarmot:1" sortKey="apsarmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsarmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsarmot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar sarmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koki apsarmo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsarmojis jumts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsarmojušas uzacis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..raudzījos caur apsarmojušām ābelēm, vai nebrauc [tēvs] pa purviņu, vai nedzird jau ragavas čīkstam.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Čupā sakrautie ķipji, spaiņi un toveri mirdzoši apsarmojuši, kaktā piepūsta prāva sniega čupa.</quote>
          <bibl>Upīts II, 168.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsarmot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apsirmot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sauss vīrs, savu četrdesmit gadu vecumā, baltiem deniņiem un apsarmojušu galvas virsu.</quote>
            <bibl>Niedre 2, 143.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsārtināt:1" sortKey="apsārtināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsārtināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsārtināt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka kļūst sārts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsārtināt tomātus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsārtināt ogas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brūklenes nav ienākušās noplūktas, bet vēlāk saulē apsārtinātas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsārtis:1" sortKey="apsārtis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsārtis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsārtis:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas kļuvis sārts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āboli piesaulē apsārtuši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsārtušas koku galotnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Auksts [ūdens]. Bet tas norūda, tas ir veselīgi. No vannas istabas beidzot iznāk maza meitene apsārtušiem vaigiem..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 77.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsārtušas ādas vietas [zīdainim] ieziež ar sterilu augu eļļu vai iepūderē ar talku.</quote>
          <bibl>Mājtur 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mežs [no rīta] bija drusku apsārtis..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsārtot:1" sortKey="apsārtot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsārtot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsārtot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt sārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..saule vēl paaugstu aiz viegli apsārtotiem mākonīšiem.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1071.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsārtums:1" sortKey="apsārtums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsārtums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsārtums:1/1" n="1">
        <def>Sārtums (kas radies iekaisuma rezultātā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Acs ābola apsārtums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīkles gļotādas apsārtums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsauciens:1" sortKey="apsauciens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsauciens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsauciens:1/1" n="1">
        <def>Vienreizēja paveikta darbība → apsaukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tēva apsauciena bērni tūdaļ apklusa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [skolotāja] kareivīgi aplaiž skatienu klasei, turēdama gatavu skarbu apsaucienu, pat pavēli - uzdevumu burtnīcu!</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tas jūs, Žubura kungs?» Žuburs sarāvās un apmulsis palika stāvam. Izlikties, ka apsauciens neattiecas uz viņu, bija par vēlu.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 338.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaukāt:1" sortKey="apsaukāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaukāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaukāt:1/1" n="1">
        <def>Nicinošiem, arī nepieklājīgiem vārdiem vairākkārt nosaukt. Nolamāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] vakar sakāvās ar VI klases Robertu. «Par ko?..» interesējās meitenes. «Par to, ka viņš to visādi apsaukāja.»</quote>
          <bibl>Bērn 59, 2, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaukt:1" sortKey="apsaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-saucu, -sauc, -sauc, pag. -saucu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaukt:1/1" n="1">
        <def>Pavēloši uzrunājot, atturēt (no kādas darbības).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Mirdza, ne tik strauji!» Elza apsauca. «Apspriedīsim mierīgi.»</quote>
          <bibl>Sakse 7, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ātri iegaumējis pieaugušo darba paņēmienus, viņš [zēns] rīkojās tik neatlaidīgs un čakls, ka daudzreiz bija jāapsauc un jāpievalda, lai nepārpūlētos.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gans mežmalā apsauc suni, kas skrien riet.. braucējus.</quote>
          <bibl>Fimbers 2, 63.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsaukt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizrādīt (kādam, lai ievēro klusumu, disciplīnu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pieaugušie palaikam apsauca pusaudžus, kad tie sāka draiskuļot un cēla troksni..</quote>
            <bibl>Lācis 10, 222.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iekšā ārā šaudījās ganu Ludis, pamezdams durvis vajā kā vārtus. Neviens viņu neapsauca. Neviens vairs nesargāja siltumu kā ziemā.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsauļot:1" sortKey="apsauļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsauļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsauļot:1/1" n="1">
        <def>Pakļaut saules staru iedarbībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsauļot seju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsauļot muguru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[sēklas] pirms izsējas nepieciešams izbērt plānā kārtā un 4-5 dienas apšaujot vai arī žāvēt kaltē.</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 204.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsauļoties:1" sortKey="apsauļoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsauļoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsauļoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsauļot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsauļoties jūrmalā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsauļojoties apsegt galvu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsausēt:1" sortKey="apsausēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsausēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsausēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsausināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš apsausē sienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsausēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apžūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš apsausējis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siltumā apavi apsausē.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsausināt:1" sortKey="apsausināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsausināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsausināt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt sausāku (parasti no virspuses). Apsusināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš apsausina ceļu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..meitas ikreiz rūpīgi apsausināja karotes dibenu uz bļodas malas..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsaust:1" sortKey="apsaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-saustu, -sausti, -saust, pag. -sausu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsaust:1/1" n="1">
        <def>Apsausēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš apsaust.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudziem, miežiem vārpas apsausušas.</quote>
          <bibl>ME 1, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeme jau bij labi apsaususi.</quote>
          <bibl>ME pap I, III.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsautēt:1" sortKey="apsautēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsautēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsautēt:1/1" n="1">
        <def>Pasautēt. Nepilnīgi izsautēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsautēt cepeti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsautēti kāli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apse:1" sortKey="apse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apse:1/1" n="1">
        <def>Vītolu dzimtas lapu koks ar garkātainām lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Parastā apse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spilvaugļu apse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kanādas apse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Balzama apse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smaržīgā apse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ātraudzīgā apse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apses koksne.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apses pakar savas smagās lapas garos un trauslos kātos, un tāpēc tām jāgrozās katram vējam līdzi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 251.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz pils vakara pusē bija garas un slaidas apses kā cipreses..</quote>
          <bibl>Laicens I, 182.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redzu: diža apšu beka, Stalta galva, balta peka.</quote>
          <bibl>Sils 8, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēdināt:1" sortKey="apsēdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēdināt:1/1" n="1">
        <def>Uzaicināt vai likt apsēsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēdināt viesus ap galdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājās saimnieks savu kalpu iesauca viesistabā un apsēdināja pie galda..</quote>
          <bibl>Grīva 6, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad [vīrietis] satvēra Ievas roku ciešāk un apsēdināja viņu uz zaļi nokrāsota sola zem ābelēm.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 174.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsēdināt:1/1/1" n="1">
          <def>Palīdzēt apsēsties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ievainotie cits pēc cita nāk vai tiek ienesti un noguldīti vai apsēdināti gultās..</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 288.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsedlot:1" sortKey="apsedlot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsedlot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsedlot:1/1" n="1">
        <def>Apseglot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsedlot zirgu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apseglot:1" sortKey="apseglot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apseglot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apseglot:1/1" n="1">
        <def>Uzlikt seglus (parasti zirgam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko apseglojām zirgus, lai vēlreiz dotos jūs meklēt.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 182.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsegloju kumeliņu, Jāju ciemu no ciemiņa..</quote>
          <bibl>DV 557.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsegs:1" sortKey="apsegs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsegs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsega</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsegs:1/1" n="1">
        <def>Tas, ar ko apsedz, pārklāj.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izrakstīts kamanu apsegs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atvilku arī savu salmu maisiņu un noliku Baumaņa maisam blakus. Vakarā atstiepu vēl tēva veco kažoku apsegai..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darba laikā [virtuvē] jāvalkā viegls, gaisu caurlaidīgs matu apsegs. Parasti šim nolūkam lieto kokvilnas galvas lakatiņus.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiem [viesiem] pie otrās sienas galdam neiznāca apsegas.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienreiz, otrreiz paspīdēja mēness un atkal noslēpās aiz mākoņu apsega.</quote>
          <bibl>Upīts II, 97.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsegs:1/1/1" n="1">
          <def>Gultas sega.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uz gultas kājgaļa stāvēja mans vatētais apsegs. Tas bija mīksts un viegls..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 94.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tēvs, nejuzdamies gluži vesels, gulēja gultā zem apsega..</quote>
            <bibl>Austriņš I, 88.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsegt:1" sortKey="apsegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sedzu, -sedz, -sedz, pag. -sedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsegt:1/1" n="1">
        <def>Sedzot pārklāt, apņemt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsegt galdu ar rakstainu galdautu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsegt bērnu ar siltu segu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsegt nosalušās kājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Osiene sarāja viņu, apguldīja un apsedza, lai gan istabā bij karsts kā pirtī.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 209.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kristaps Liepnieks kaut kur sadabūja sarkanu drānu, ar ko apsegt svinīgās sapulces prezidija galdu.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 449.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saimniece bija paņēmusi no galda vienu manu burtnīcu un apseguši ar to viras katliņu, lai tik ātri neatdziest.</quote>
          <bibl>Salenieks 2, 208.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsegt:1/1/1" n="1">
          <def>Sedzot (ap ko, kam apkārt), pārklāt, apņemt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsegt segu ap kājām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsegt:1/2" n="2">
        <def>Pārklāt, nosegt, arī apņemt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsegt galvu ar cepuri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galvā viņam veca, melna naģene, kas.. apsedz vēl krietni kuplos matus.</quote>
          <bibl>Fimbers 2, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu dusiet, biedri... Kapus apsedz ziedi.</quote>
          <bibl>Kar 55, 6, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visu dienu sniga. Namu jumtus un kailos kokus apsedza balts, mīksts sniegs..</quote>
          <bibl>Meldere 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsegt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt nesaskatāmu (par tumsu, miglu, mākoņiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dūmaka sāk apsegt mežu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tumsa jau apseguši nometni, ugunskuri apdzisuši, kad pionieri izklīst pa teltīm.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 2, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un tad vēl siltās rīta miglas! Tās nereti apsedza ne vien vienmuļīgo purvu, bet uzgūlās arī tīrumiem, ieskāva viensētu mājas.</quote>
            <bibl>Bērn 57, 10, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mākoņu grēdas.. pamazām apsedz apvārsni.</quote>
            <bibl>Salenieks 5, 39.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsegties:1" sortKey="apsegties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsegties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sedzos, -sedzies, -sedzas, pag. -sedzos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsegties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsegt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsegties ar siltu segu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puiši [dienvidū].. atstiepās mierīgi atdusēties stundas divas... Meitieši sakrita otrā grupā un apsedzās ar galvas lakatiņiem, lai paglābtos no mušām.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 297.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būdams noguris, viņš [skudrēdājs] noliekas uz sāniem, saritinās kamolā un kā ar segu apsedzas ar savu plato, krāšņo asti.</quote>
          <bibl>Zv 57, 17, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz vēla nakts pār ciemu sardzē stājas, Un zeme apsedzas ar melnu segu.</quote>
          <bibl>Kar 57, 6, 46.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsegties:1/1/1" n="1">
          <def>Apņemt sev apkārt (piemēram, lakatu). Ietīties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzcēlos, apsedzos ar vilnaini un gāju.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 118.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vakaros viņš [dūmenis] apsedzās pats ar saviem dūmiem un kļuva gandrīz neredzams.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš II, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēja:1" sortKey="apsēja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēja</orth>
        <pron>apsẽja</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēja:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Darbība → apsēt (1). Apsēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ziemāju apsēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augu augšanas faktori laukā regulējami ne vien pirms lauka apsējas, bet arī pēc sējas..</quote>
          <bibl>Apsītis I, 238.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņpadsmit gadi latviešu literatūrai pagājuši varenā plēsuma uzaršanas un apsējas darbā, līdz kamēr parādās pirmās ražas briedums.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēja:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsējības.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēja:2" sortKey="apsēja" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēja</orth>
        <pron>apsèja</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēja:2/1" n="1">
        <def>Apsējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zeķu apsējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dārte, sienot Sapai ar apsējām svārkus, pieteica Jurim, lai tik nu labi izšūpojot..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsējības:1" sortKey="apsējības" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsējības</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsējības:1/1" n="1">
        <def>Sējas nobeigums. Tam sekojošais mielasts, svinības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Artur! Jātaisa apsējību balle,» pa gabalu sauca Alberts Indāns. «Tagad viss augs griezdamies!»</quote>
          <bibl>Stulpāns 2, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gandrīz katru dienu kādā saimniecībā apsējības.</quote>
          <bibl>Pad J 63, 101, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsējs:1" sortKey="apsējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsējs:1/1" n="1">
        <def>Tas, kas noder vai ko lieto apsiešanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atraisīt sainītim apsēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sameklēt maisam kādu apsēju.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsējs:1/1/1" n="1">
          <def>Lentveida saite, ko apliek vai apsien (ap ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Katras klases pārstāvjiem ap piedurknēm bija savi apsēji. Kura piedurknei apsēju norāva, tas [kara spēlē] skaitījās «ievainots»..</quote>
            <bibl>Pad J 55, 60, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsējs:1/1/2" n="2">
          <def>Lentveida saite (parasti ievainojuma pārsiešanai). Pārsējums (kas izveidots ar šādu saiti).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pārmainīt brūces apsēju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tīt vaļā apsējus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māsa ātri tin saiti, mezdama tās līkumus viņam caur padusi un ap kaklu, lai apsējs nevarētu noslīdēt.</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 290.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dažiem [ievainotajiem] brūces sāka asiņot no jauna, apsēji piesūcās sarkani..</quote>
            <bibl>Zv 53, 19, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lūzums nebija bīstams, un kauls labi saauga. Nesen ģipša apsēju no kājas noņēma.</quote>
            <bibl>Rīgas B 63, 33, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsējs:1/1/3" n="3">
          <def>Tas, ar ko apsien (zeķes), prievīte.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rakstaini zeķu apsēji.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsējums:1" sortKey="apsējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsējums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apsiet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stingrs apsējs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsējums:1/2" n="2">
        <def>Apsējs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maisa apsējums raisās vaļā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noņemt ievainojumam apsējumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ievainotais] sāka mētāties pa gultu. Baltais apsējumu milzums pēkšņi atsarka asinīs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 471.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēklošana:1" sortKey="apsēklošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēklošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; vet.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēklošana:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apsēklot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kolhozā ar labām sekmēm darbojas govju mākslīgās apsēklošanas punkts.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 293, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēklot:1" sortKey="apsēklot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēklot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; vet.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēklot:1/1" n="1">
        <def>Ievadīt (mākslīgi) vīrišķās dzimumšūnas dzīvnieka mātītes organismā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visas saimniecības govis tiek apsēklotas mākslīgi, un ālavības procents te.. mazs.</quote>
          <bibl>Zv 63, 15, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsekojums:1" sortKey="apsekojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsekojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsekojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apsekot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..statistikas datu par šo iedzīvotāju pārvietošanās veidu nav, un tā pētīšanai izmanto dažādus speciālus apsekojumus, transporta statistikas materiālus un citus informācijas avotus.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 6, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par šo jautājumu.. interesējas.. pārvalde, ik gadus organizējot iekārtu izmantošanas apsekojumus.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 7, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vācot materiālus brošūrai, analizēti.. rūpnīcu statistikas pārskati, apsekojumi un dati par ilgāku laika periodu.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 68, 6, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsekot:1" sortKey="apsekot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsekot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsekot:1/1" n="1">
        <def>Pārbaudīt, novērot, izpētīt, lai ko noskaidrotu, iegūtu noteiktas ziņas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdējos divos trijos mēnešos rūpniecības uzņēmumus apsekojuši kontroles komitejas darbinieki un aktīvistu grupas.</quote>
          <bibl>Cīņa 65, 304, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gada laikā apsekoti 500 cilvēku. Tie, kuriem konstatētas kādas slimīgas izmaiņas sirds un asinsvadu sistēmā, izmeklēti vairākkārt un ārstēti klīnikā.</quote>
          <bibl>Zv 66, 10, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu republikā tagad pastāvīgi apseko gandrīz 800 ģimeņu budžetus.</quote>
          <bibl>Zv 68, 6, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz aizdomu pamata apcietināja vēl dažus Vīņauda radiniekus.. Turpināja apsekot Staiceli un vecā Vīņauda pēdējo darba vietu Gaujmalas mežos. Galvenais ziņu avots pagaidām palika Zenta.</quote>
          <bibl>Birze 3, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsērsnot:1" sortKey="apsērsnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsērsnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsērsnot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar sērsnu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsērsnojusi kupena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieputinātais ceļš apsērsnojis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsērsnojis.. sniegs.</quote>
          <bibl>ME I, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsērst:1" sortKey="apsērst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsērst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sērsu, -sērs, -sērš, pag. -sērsu; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsērst:1/1" n="1">
        <def>Apmeklēt, apciemot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brālis, visu aizmirsis, sāk no jauna bieži pie māsas iet. Ragana zobus vien griež. Un vienu rītu, kamēr šis māsu apsērš, ragana apkāvusi visas avis.</quote>
          <bibl>LTP 323.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimā gulēja gultā ar augstu, spilveniem balstītu pagalvi, viešņa sēdēja uz ķeblīša iepretī; viņa bija nākusi apsērst slimo..</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 188.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēst:1" sortKey="apsēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti pag., -sēdu, -sēdi, -sēda.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sadrūzmēties, sablīvēties (pie kā, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Salasījušies pūlī, bezbiļetnieki jau krietnu laiku pirms sacensību sākuma.. apsēda visas ieejas. Tie, kam bija biļetes,.. zālē varēja iekļūt tikai ar lielām grūtībām..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 252, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/1/1" n="1">
          <def>Apstāt, aplenkt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsēst stāstītāju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kalvicu Andrs ar saviem biedriem jau labu brīdi sēdēja klajā laukumiņā. Kā parasts, arī šodien viņu apsēduši jaunieši, ar tiem viņam vienmēr vēl veicās vislabāk.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 457.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Masa [ķēve] atkal no ceļa gravas uznākusi sētsvidus maurā, un Osienes bērni to apsēduši.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 114.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iemitināties lielā daudzumā (parasti nodarot ko ļaunu). Uzmākties lielā daudzumā (nodarot ko ļaunu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Smits izvadīja Vilni pa žurku un sikspārņu apsēsto pili.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 447.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažs [arestants] iekliedzās pa miegam un pielēca kājās. Cits vāļājās ņurdēdams un kasījās, parazītu apsēsts.</quote>
          <bibl>Upīts III, 511.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vēl nesen tirgotāju un kapitālistu ekspluatētie, politisku spekulantu apsēstie jūras ļaudis [zvejnieki] kopā ar visu tautu cēlušies lielai un gaišai dzīvei.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 149, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārņemt savā varā. Uzmākties (par neveiksmēm, nelaimēm u. tml.). Neatlaidīgi nodarbināt (par domām, jautājumiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Esmu kā šī nemiera apsēsts. Klaiņoju pa dārzu no vienas vietas uz otru.</quote>
          <bibl>Sēlis 4, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mute pavērās, lai pilnā kaklā pasmietos par visām tām fantāzijām, kas viņu [dzejnieku] apsēdušas kā tādas nelāga masalas.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 368.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atnāca Beiziķis, sadrūmis un nelabas omas apsēsts.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 190.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/3/1" n="1">
          <def>Noburt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad maize reizi no reizes apdeg krāsnī, kad.. aitām ziemas vidū vilna iet nost,.. tad katram saprotams, ka māja ir apsēsta..</quote>
            <bibl>Upīts XV, 217.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsēsties, nosēsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es apsēdu raudādama Straujupītes maliņā..</quote>
          <bibl>LD 8395.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sētā.. [apcietināto] iegrūda pusguļus@m vāģos, uzmeta segu kā mironim, apsēda tam apkārt un brauca.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 265.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Lielajā istaba vīri bija apsēduši vienu galda galu, cilāja alus glāzes un ar dakšiņām durstīja galerta gabalus.</quote>
            <bibl>Birze 4, 194.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēst:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aplenkt (par karaspēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nāca sveši ienaidnieki, Viņas [Saules meitas] pili apsēda. Pašu viņu projām veda, Sēja grūtā verdzībā.</quote>
          <bibl>Aspazija II, 169.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acīm redzams, visi ceļi no šejienes apsēsti. Abi bēgļi saprata, ka glābiņa viņiem nav.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 265.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēstība:1" sortKey="apsēstība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēstība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēstība:1/1" n="1">
        <def>Psihisks stāvoklis, kam raksturīgas neatlaidīgas bieži uzmācīgas domas, priekšstati, jūtas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iegulās [Roga] ar visām drēbēm gultā, bet.. nenāca miegs. Kādu laiku viņš mētājās. Netraucēti plūda atkal haotiskā straume, kuru viņš neprata novadīt, un ārdīja viņa domu nama vārīgi uzceltos spraišļus.. Roga izlēca no gultas. Tā bija apsēstība.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 384.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es [tēlnieks] esmu kā lietuvēna apsēsts un nelikšos mierā, pirms nebūšu savu apsēstību iemīcījis mālā.</quote>
          <bibl>Zv 66, 18, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēsties:1" sortKey="apsēsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sēžos, -sēdies, -sēžas, arī -sēstos, -sēsties, -sēstas, pag. -sēdos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēsties:1/1" n="1">
        <def>Novietoties sēdus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēsties uz krēsla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēsties pie galda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēsties krūmu aizvējā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš.. smagi apsēžas krēslā pie galda.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jānis apsēdās līdzās vectēvam un sāka kāri strēbt virumu.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sīmanis apsēdās grāvmalē atpūsties, savilka ciešāk atslābušās pastalu auklas.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 186.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīviņu saimniece ar kaimiņieni apsēdās aiz ceriņu krūma.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 246.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēsties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apmesties, uzmesties (par putniem, kukaiņiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balodis apsēdies uz palodzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dārzā] smaržoja liels krūms biškrēsliņu, rādīdams savas dzeltenas podziņas pusdienas saulei un aicinādams bites apsēsties.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš II, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēt:1" sortKey="apsēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sēju, -sēj, -sēj, pag. -sēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēt:1/1" n="1">
        <def>Aizņemt (kādu zemes platību) ar sējumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēt līdumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau apsēti 20 hektāri jaunapgūtās zemes.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 101, 1.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>..sētuvē izbeidzas mieži; aizmeijojam vietu, līdz kurienei apsēts, un ejam uz ratiem pēc jaunas sēklas.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 43.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēt:1/2" n="2">
        <def>Pabeigt sēšanu. Iesēt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsēt miežus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līgojiet nu, māsiņas, Nu bāliņi apsējuši: Sētuvītes sakāruši Sidrabiņa vadzīšos.</quote>
          <bibl>DV 1258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēt:1/3" n="3">
        <def>Iesēt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap ābelēm apsējām kliņģerītes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dobei apkārt apsētas matiolas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsēties:1" sortKey="apsēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsēties:1/1" n="1">
        <def>Pabeigt sēšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs apsējāmies īsā laikā - 15 dienās, sējām labi sagatavotā, nolīdzinātā zemē, ko bijām aparuši rudenī.</quote>
          <bibl>Cīņa 63,133,1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par plaukstošajām ievām un zilajām debesīm jūsmot neiznāk vaļas. To vēlāk, kad apsēsies ...</quote>
          <bibl>Pad J 63, 98, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsidrabot:1" sortKey="apsidrabot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsidrabot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsidrabot:1/1" n="1">
        <def>Apsudrabot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsidrabot karotes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsiekalot:1" sortKey="apsiekalot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsiekalot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsiekalot:1/1" n="1">
        <def>Apslapināt, aptraipīt ar siekalām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kucēns apsiekalojis paklāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsiekaloties:1" sortKey="apsiekaloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsiekaloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsiekaloties:1/1" n="1">
        <def>Apsiekalot sevi, savas drēbes u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apsiekalojies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsiet:1" sortKey="apsiet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsiet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sienu, -sien, -sien, pag. -sēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsiet:1/1" n="1">
        <def>Sienot apņemt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsiet ar saiti brūci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsiet saini.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Padusē svešais bija iežņaudzis ar auklu apsietu portfeli.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 190.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsiet:1/1/1" n="1">
          <def>Sienot (ap ko, kam apkārt), apņemt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsiet kaklasaiti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pionieru vadītāja apsien kaklautu Valdim.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 131.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..es steidzīgi sapinu matus un apsienu lakatiņu cieti ap galvu.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 157.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Laura, paguvusi apsiet zīda lakatu un svētdienas priekšautu, stāvēja savas istabas durvīs..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 219.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsieties:1" sortKey="apsieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sienos, -sienies, -sienas, pag. -sējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsieties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsiet. Apsiet sevi (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsieties ar jostu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krustmāte parēgojās durvīs savādi sakritusi un drūma, nosējusi galvu ar baltu lakatiņu, kā lauku sievas mēdz apsieties..</quote>
          <bibl>Sakse III, 220.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsieties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apsiet sev (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vecmāmiņa,.. apsējusies biezu, bārkstainu lakatu, ieveda meiteni istabā..</quote>
            <bibl>Bundzeniece 1, 53.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Neviena oša, ne kļavas šajā [ataugas] galā nebij, tikai vecā goba.. stāvēja viena kā resna, zaļu lakatu apsējusies saimniekmāte.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsievoties:1" sortKey="apsievoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsievoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsievoties:1/1" n="1">
        <def>Apprecēties (par vīrieti).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Še, Lauri, mana sieviņa,» Pēteris ieminējās.. «Jā, jā, dzirdēju, ka tu apsievojies ..» [Lauris atbildēja.]</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 270.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nu, brāl,.. kāzas nodzersim vēl tev papriekšu. Kavēts netiks, un lielīties tu nedabūsi, ka tu man papriekšu apsievojies.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 245.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks jau sen bij apsievoties.</quote>
          <bibl>ME I, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsijāt:1" sortKey="apsijāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsijāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsijāt:1/1" n="1">
        <def>Sijājot (ko) apbērt, apbārstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsijāt kliņģeri ar cukuru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galds apsijāts miltiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz sārtās, tumšiem vasaras raibumiem apsijātās rokas mirdzēja plats zelta zīmoggredzens ...</quote>
          <bibl>Skujiņš 3, 164.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsīkstēt:1" sortKey="apsīkstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsīkstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sīkstu, -sīksti, -sīkst, pag. -sīkstēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsīkstēt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt mazliet sīkstam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsīkstējusi gaļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lapas cūkām bij sakapātas. Vakar kā šķītas, piesaulē jau apsīkstējušas, un grūstuvis [kapājamā dzelzs] arī vairs nebij ass, jācērt visā spēkā, lai lien cauri līdz dibenam.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsīkt:1" sortKey="apsīkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsīkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sīkstu, -sīksti, -sīkst, pag. -sīku</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sieku, -siec, -siek, pag. -siku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsīkt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izzust, samazināties, kļūt seklam (par ūdeni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dīķī ūdens apsīcis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bieži vien martā sals vēl ir valdonīgs un ūdens [upēs] bieži apsīkst.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 5, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Caur Krasnovodsku uz rietumiem plūst nepārtraukta, ne mirkli neapsīkstoša zeltainu graudu straume.</quote>
          <bibl>Zv 56, 2, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai pēc pusnakts uz dažām stundām še mazliet apsīkst automašīnu straume.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 3, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsīkt:1/2" n="2">
        <def>Samazināties, izbeigties (par darbību, norisi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strēlnieki nogūlās šāviņu savandītajā sniegā... Iestājās kritisks brīdis - uzbrukums varēja apsīkt.</quote>
          <bibl>Zv 65, 19, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un atkal runas taisījās apsīkt.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīžiem, sarunām apsīkstot, atskanēja dziesmas..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 391.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsīka dzīve kā purvainās gļotas. Kur gan tie kalni, ko meklētājs kāps?</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 165.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsīkt:1/2/1" n="1">
          <def>Atslābt, sākt zust (par spēku, interesi u. tml.). Zaudēt spēku, interesi u. tml. (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lai jauno rokas nepagurtu, viņu spēki neapsīktu, kolhoza komunistiem un valdei vajag vairāk palīdzēt komjauniešu brigādei.</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 6, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pamodusies enerģija vairs neapsīka. Katru nedēļu Voldis aizgāja uz kādu priekšlasījumu.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 109.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Varbūt Imantam nepietiktu uzņēmības [mācīties], apsīktu griba, ja nerastos gluži negaidīts atbalstītājs, ierosinātājs un padomdevējs.</quote>
            <bibl>Jansons 1, 43.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Melnais bruņinieks.. grib, lai Lāčplēsis apsīktu mērķu šaurībā..</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 237.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsīkt:1/2/2" n="2">
          <def>Samazināties (par jaunrades spējām, entuziasmu u. tml.). Zaudēt jaunrades spējas, entuziasmu (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mākslinieks apsīcis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[gleznotāja] darbi mūsu izstādēs sāka parādīties retāk, tāpēc varēja likties, ka mākslinieka jaunrade apsīkusi.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 5, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Neviena civiliedzīvotāja, nevienas laipnas rokas, kas sniegtu pretī kafijas trauku kā toreiz, kad Leinasars.. pirmo reizi izkāpa šajā krastā. Par daudz izmantotā viesmīlība bija apsīkusi.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 288.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Lai vēlu guļos un agri ceļos, Un neļauju sirdij apsīkt un klusēt..</quote>
            <bibl>Zv 59, 1, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsīkums:1" sortKey="apsīkums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsīkums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsikums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsīkums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts, arī stāvoklis → apsīkt, apsikt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens apsīkums upēs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsīkums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts, arī stāvoklis → apsīkt, apsikt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Interešu apsīkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Enerģijas apsīkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki un veselas sabiedriskas strāvas iet bojā nevis aiz principu pārpilnības, bet aiz atziņu apsīkuma.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 159.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..reālistiskās literatūras kritikā nemitīgs tālākmeklējums ir pats.. [kritikas] dzīvības avots, bez tā sāktos apsīkums un panīkšana.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 352.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsilde:1" sortKey="apsilde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsilde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsilde:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apsildīt. Apsildīšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvokļu apsilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elektriskā apsilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā [elektrostacija] sakarsēs tik daudz ūdens, ar ko pietiks simtiem siltumnīcu apsildei.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 150, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mājās iekārtos jaunu apsildes sistēmu..</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 53, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsildīt:1" sortKey="apsildīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsildīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsildīt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt, uzturēt siltu (telpu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsildīt dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Telpas apsilda karsts ūdens, kas pa caurulēm plūst no elektrostacijas.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 2, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Rīgas siltumnīcas paredzēts apsildīt ar.. silto ūdeni.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 177, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trolejbusam uzsākot gaitu, pretestības radusies siltuma enerģija apsilda pasažieru telpu.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 35, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsildīt:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet sasildīt. Pasildīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsildīt nosalušās kājas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet vai tad pie [akmeņu laušanas] darba rokām jāsalst, un ja salst,.. ja nagi pavisam stīvi, pieskrien pie ugunskura apsildīt.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 104.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vēlīnā atvasara.. tikai apsildīs to, kas vasarā bija pārkarsis.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsildītājs:1" sortKey="apsildītājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsildītājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsildītājs:1/1" n="1">
        <def>Apsildīšanas ierīce.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Speciāls apsildītājs nodrošina mašīnā nepieciešamo temperatūru jebkuros laika apstākļos.</quote>
          <bibl>Zv 55, 7, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsildīties:1" sortKey="apsildīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsildīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsildīties:1/1" n="1">
        <def>Mazliet sasildīties, atgūt siltumu. Pasildīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsildīties pie ugunskura.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieskriet istabā apsildīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Palīst zem segas apsildīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekurinās uguni, apsildīsies, atpūtinās ķēvi, tad redzēs, kā būs tālāk.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puisis atveda Kārlīti [uz skolu], sarkanu, apsarmojušu. Viņš noģērbās, nolika ēdamo, tad apsildījās pie krāsns.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 212.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un tad tikai [meitene] pamana, ka istabiņa nemaz nav tik silta. Ģērbjoties viņai reizes trīs jāskrien pie plīts apsildīties.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsilt:1" sortKey="apsilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-silstu, -silsti, -silst, pag. -silu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsilt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt siltākam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzlikt cimdus uz krāsns, lai apsilst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa pakar savu mēteli blakus citu skolotāju virsdrēbēm, tieši viena nagla vēl brīva. Visi mēteļi jau apsiluši, vienīgi viņējais vēl āra vēsuma pilns.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 265.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsirgt:1" sortKey="apsirgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsirgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sirgstu, -sirgsti, -sirgst, pag. -sirgu; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsirgt:1/1" n="1">
        <def>Apslimt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsirgt ar iesnām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..par visu vairāk Miegamice mīl gulēt. Šī viņa īpašība akcentēta tik ļoti, ka nomāc pārējās: dažbrīd šķiet, ka Miegamice nav tik daudz slinks un vieglprātīgi bezrūpīgs, kā apsirdzis ar kādu miega slimību.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 16, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau kopš bērnu kājām bija apsirdzis ar šo sērgu.</quote>
          <bibl>ME I, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsirmot:1" sortKey="apsirmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsirmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsirmot:1/1" n="1">
        <def>Kļūt (parasti mazliet) sirmam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš sāk jau apsirmot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saulē nodedzis un apsirmojušu bārdu, cilvēks šis atgādināja kādu no pazīstamiem laukstrādnieku tipiem.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā pati apsirmojusī augšlūpa... Jā, tas bija mūsu vecais Raudis [zirgs]..</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsirot:1" sortKey="apsirot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsirot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsirot:1/1" n="1">
        <def>Sirojot, klaiņājot pabūt (daudzās vai visās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Klaidoņi apsiro mājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārnas apsiro visas malu maliņas, gan pilsētu nomales, gan māju pagalmus..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis V, 339.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āpsis:1" sortKey="āpsis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āpsis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āpsis:1/1" n="1">
        <def>Caunu dzimtas dzīvnieks ar garu purnu, pagaru, rupju apmatojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āpša āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšu alas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āpsis ir neveikls, labsirdīgs dzīvnieks ar resnu, smagu un spēcīgu ķermeni, kas piemērots dzīvei pazemes alās.</quote>
          <bibl>A Kalniņš I, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āpsis bija laba šuķa lielumā, baltu pieri un melnām strīpām pār ausīm.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 358.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naktīs atzogas.. āpši, un šņakarējas pa ceļa grāvi, ēzdami zīles bez sāta, jo ziemas guļai nepieciešami tauki.</quote>
          <bibl>Birze 4, 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsist:1" sortKey="apsist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-situ, -sit, -sit, pag. -situ; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/1" n="1">
        <def>Piesitot (piemēram, dēļus, ādu), pārklāt (ko visā platībā, visapkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa pavēra ar bruņu ādu apsistās durvis..</quote>
          <bibl>Kar 54, 10, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visas viņas [zivju fabrikas strādnieces] stāv pie liela galda, kas apsists ar zilganu skārdu..</quote>
          <bibl>Rinkule 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas bij neredzēti grezns zārks, melnu drēbi apsists..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 222.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sen jau mūsējie taisījās apsist māju ar dēļiem..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 298.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nosist, nogalināt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa naktīm vairs [cirtēji] cirvjus netrīsot, pa tumsu vairs kokus nelaidīšot, jo tumsā viens otru apsitot.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tik daudz to mīnu [ap māju], tur jau mēs visi būtu apsisti.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 53.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sitot (ar ko), apdzēst (uguni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā [uguns loka] priekšā lielā izmisumā atkāpjas cilvēks, veltīgi cenzdamies uguni apsist ar svārkiem, nomīdīt ar kājām.</quote>
            <bibl>Kar 54, 12, 79.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/3" n="3">
        <def>Notriecot zemē, bojāt (par krusu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krusa apsitusi labību.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nošķiest (ar ko visapkārt) - par lietu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zemenes lietū apsistas ar smiltīm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..lietus [puķes] izlocījis un ar zemi apsitis..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 138.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apgāzt, arī apgāzt un saplēst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsist krūzīti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nejauši apsist vāzi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsist:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar skaņu, sitienu pavēstīt (laiku) - par pulksteni. Nosist.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmais [krauklis]: Man liekas, pulkstenis apsitis likteņa stundu. Burvības laiks pagājis..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 491.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulkstenis apsita vienpadsmit.</quote>
          <bibl>ME I, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsisties:1" sortKey="apsisties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsisties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sitos, -sities, -sitas, pag. -sitos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsisties:1/1" n="1">
        <def>Strauji apgriezties, pagriezties pretējā virzienā (par cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārte visu laiku noskatās braucējiem nopakaļus.. Tad viņa.. pagriežas un grib iet iekšā, bet ātri apsitas un iet uz Baģu [māju] pusi.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa devās projām kalnā ap dārzu.. Tikko es pie dārza stūra tai piekļuvu tik tuvu, ka jau viņas plīvojošo matu gali piesitās man pie rokas, tā apsitās cilpiski apkārt un devās atpakaļ..</quote>
          <bibl>Laicens II, 24.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsisties:1/1/1" n="1">
          <def>Strauji mainīt virzienu (par vēju). Strauji mainīties (par laiku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laiks apsities aukstāks.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vējš apsitās uz otru pusi.</quote>
            <bibl>ME 1, 120.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsisties:1/2" n="2">
        <def>Strauji apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsisties ap stūri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[ezera] līcī ugunij vajadzēja apdzist! Bet ja liesmas apsitas ap ezera galiem!</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīdi [putenis] aizķeras parka kļavās.., tad kā liesma apsitas skolas stūriem un svilpj skurstenī..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 142.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsisties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → apsist (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krūzīte nejauši apsitusies apkārt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsisties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties (ar izsitumiem, vātīm u. tml.). Saslimt (ar slimību, kas rada izsitumus, vātis u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rokas apsitās ar augoņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns apsities ar kašķi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsitums:1" sortKey="apsitums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsitums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsitums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apsist (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Blīvs jumta apsitums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lādes apsitumā liela plaisa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Droška mazlietiņ lēkā pa nelieliem lielceļa akmeņiem. Vējš šalc gar ausīm, cepure jāpietur, lai nenones. Bet uz mīkstā ādas apsitumā viegli, patīkami sēdēt.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 745.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskābe:1" sortKey="apskābe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskābe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -bju, s.; ķīm.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskābe:1/1" n="1">
        <def>Skābe, kurā skābi veidojošam elementam ir viszemākā oksidācijas pakāpe.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskābēt:1" sortKey="apskābēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskābēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskābēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka mazliet ieskābst. Saskābēt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskābēt gurķus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskābēt kāpostus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskābt:1" sortKey="apskābt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskābt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -skābst, pag. -skāba; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskābt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt mazliet skābam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siltumā piens apskābst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskābusi putra.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaidrība:1" sortKey="apskaidrība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaidrība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaidrība:1/1" n="1">
        <def>Domu, apziņas skaidrība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[jauneklis] juta, ka viņa dzīvē tuvojas liels apskaidrības mirklis, kas darīs galu visām šaubām..</quote>
          <bibl>Lācis 12, 253.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad pēkšņi nāca apskaidrība: «Es vairs nedrīkstu iet mājās ...»</quote>
          <bibl>Lācis 1, 69.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu piepildīja tāda brīnumaina iekšēja apskaidrība.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaidrot:1" sortKey="apskaidrot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaidrot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaidrot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt skaidru (apziņu, prātu). Radīt skaidrību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Heines] «Fragmenti par Angliju» man vairāk apskaidroja prātu nekā dažas nesen sarakstītās grāmatas un ceļa piezīmes.</quote>
          <bibl>Grīva III, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tad viņš iedomājās, ka var taču piezvanīt uz fabriku. Šī doma pēkšņi apskaidroja viņa prātu, un viņa rīcība kļuva saprātīga un nosvērta.</quote>
          <bibl>Kar 56, 4, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kadiķis [skolotājs] pat visstulbāko galvu prata tā apskaidrot, ka viņai radās saprāts.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 105.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaidrot:1/2" n="2">
        <def>Radīt labu, mierīgu noskaņojumu. Paust šādu noskaņojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..visas šaubas [par piedalīšanos meža sapulcē] bija pārvarētas, un tādēļ pazīstamo sejas šķita gaišākas un apskaidrotas.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tu esi iznācis no kauju liesmām Kā apskaidrots.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 169.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaidroties:1" sortKey="apskaidroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaidroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaidroties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apskaidrot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzot viņa prāts apskaidrojies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaidroties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → apskaidrot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grīntāla spēcīgā, dziļā balss biedriem skanēja tik patīkami, ka viņu ģīmji [sejas] mazliet apskaidrojās.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaisties:1" sortKey="apskaisties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaisties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skaišos, -skaisties, -skaišas, pag. -skaitos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaisties:1/1" n="1">
        <def>Sadusmoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskaisties par apmelojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izgaidījies velti atbildes, Ludis apskaitās.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad es viņa valodas nesapratu un klausījos kā tālā rūkoņā, viņš tīri apskaitās un sāka gari un plaši stāstīt.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaldīt:1" sortKey="apskaldīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaldīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaldīt:1/1" n="1">
        <def>Skaldot apdarināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskaldīt bluķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šī rupji apskaldītā granīta siena.. ir psiholoģiski spēcīgs fons centrālajam cilnim..</quote>
          <bibl>Māksla 59, 3, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskalināt:1" sortKey="apskalināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskalināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskalināt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt apskalot (kāda trauka iekšpusi, trauku grozot, kratot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskalināt ievārījuma burciņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskalināt vīna pudeli un nolikt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskalot:1" sortKey="apskalot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskalot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskalot:1/1" n="1">
        <def>Skalojot vai aplaistot mazliet nomazgāt. Apmazgāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskalot krūzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskalot kājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..saimnieku Anna steigšus apskaloja māla bļodas un krāva plauktā.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Preimaniete] kā no dārza cēlusies,.. zemainās [zemjainās] rokas turpat upē apskalojusi, berzēja vēl gar brunčiem.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 221.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..seju [ja āda sausa] ar ziepēm mazgāt var tikai 2-3 reizes nedēļā, pārējās dienās seja jāapskalo vienīgi ar ūdeni..</quote>
          <bibl>Zv 57, 12, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskalot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tekot (kam) pāri vai garām, apšļākt (ko) - par straumi, viļņiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[upē] lieli, tumši akmeņi, kurus straume vairs nevar aizvelt, bet visu laiku apskalo baltām putām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rāmā ritmā šūpojas Daugavas viļņi, mazgā krastmalas granītu, apskalo tiltu balstus.</quote>
          <bibl>Kar 56, 7, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudzi strauti, kas gāzās tieši no kalniem pāri mūsu ceļam, ne vienreiz vien apskaloja mūsu mašīnas riepas.</quote>
          <bibl>Zv 53, 22, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskalot:1/2/1" n="1">
          <def>Ierobežot, apņemt (par jūrām, okeāniem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pussalu apskalo jūra.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>PSRS robežas apskalo 14 jūras un divi okeāni.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 145, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Baltijas jūras ūdeņi apskalo daudzas Zviedrijas, Dānijas, Vācijas un Padomju Savienības salas.</quote>
            <bibl>Zv 58, 11, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaloties:1" sortKey="apskaloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaloties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apskalot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskaloties jūras ūdenī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskaloties aukstā dušā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vajadzēs ieliet bļodā ūdeni un apskaloties..</quote>
          <bibl>Zv 58, 15, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskapstēt:1" sortKey="apskapstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskapstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -skapst, pag. -skapstēja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskapstēt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt nespodram, pelēcīgam, patumšam (piemēram, par metāla vai stikla priekšmetu) Apsūbēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[mežsargs] laida.. apskapstējušo, sadauzīto pūšamo vaļā, ka sili, meži atbalsīs līgojās..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 137.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūtis aiz vecuma apskapstējušas un aprūsējušas.</quote>
          <bibl>ME I, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pilsētiņa] izskatās sirma un sakumpusi.. Senseni apskapstējuši un nopelējuši mūri..</quote>
          <bibl>Liesma 64, 12, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskārst:1" sortKey="apskārst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskārst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skārstu, -skārsti, -skārst, arī -skaršu, -skart, -skars, pag. -skārtu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskārst:1/1" n="1">
        <def>Apjaust, aptvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskārst notikušo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bij pagājis labs brīdis, kurā vīrs paspēja apskārst, ka vientiesība nebūt nepieder pie sievu sliktākām īpašībām..</quote>
          <bibl>Ezeriņš 2, 182.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskate:1" sortKey="apskate" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskate</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskate:1/1" n="1">
        <def>Iepazīšanās (ar ko), (to) apskatot. Apskatīšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zooloģiskā dārza apskate.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Maskavā svinīgi atklāja PSRS Tautas saimniecības sasniegumu izstādi.. Viss labākais, kas radīts Padomju zemē, tagad sakopots vispārējai apskatei.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 117, l.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskate:1/1/1" n="1">
          <def>Ierīces, mašīnas pārbaude (lai konstatētu, vai tā ir lietošanas kārtībā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Automašīnu tehniskā apskate.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Profilaktiskā apskate.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lazdāns pirms ieroču apskates nolēma.. iekost.</quote>
            <bibl>Grants 6, 74.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apskate:1/1/2" n="2">
          <def>Veselības stāvokļa pārbaude.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Slimnieku apskate.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Medicīniskā apskate.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirms lopu izlaišanas ganībās jāizdara to veterinārā apskate..</quote>
            <bibl>Tērauds 1, 334.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskatīt:1" sortKey="apskatīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskatīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskatīt:1/1" n="1">
        <def>Ar skatienu uztvert, aptvert. Skatoties iepazīties (ar ko), arī izpētīt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pa logu apskatīt dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskatīt bilžu grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskatīt izstādi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otrā rītā [pēc kāzām] Līze no durvju priekšas apskatīja Kraupēnu ciemu un apkārtni.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilsētu varēs apskatīt arī citu reizi..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antons.. apskatīja Krūkļa darbus [zīmējumus]. Paņēma rokā vienu, otru, piegāja pie loga, lai varētu labāk redzēt.</quote>
          <bibl>Bērce 4, 261.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skapis ar lielu spoguli vidējās durvīs, kur var apskatīt sevi no galvas līdz kājām.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa savai parašai Blaumanis viņu [jauno dzejnieku] caur brillēm cieši apskatīja no galvas līdz kājām..</quote>
          <bibl>Zeiboltu 1 IV, 125.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskatīt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārbaudīt veselības stāvokli.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apskatījis viņu, ārsts noteica tam.. slimnīcas režīmu.</quote>
            <bibl>Niedre 10, 293.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[ārsts] apskatīja mazo slimnieku, izklausīja ar savu klausulīti tā sirdi, plaušas, pataustīja pulsu, galvu, ieskatījās mutē..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 3, 58.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskatīt:1/2" n="2">
        <def>Iztirzāt, kritiski novērtēt. Aplūkot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..biogrāfiem.. vajadzētu meklēt apskatāmo autoru darbos viņu radošo rakstnieka individualitāti..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskatīties:1" sortKey="apskatīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskatīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskatīties:1/1" n="1">
        <def>Paraudzīties (visapkārt), lai ko pārredzētu vai ieraudzītu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskaties, vai kāds nenāk!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad bij uzkāpušas kalniņā, tad mazā, nepacietīgi apkārt apskatījusies, rādīdama jautāja vecajai: «Vai tā ir skola?»</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zālē iegājis un apsēdies, viņš apskatījās visapkārt.</quote>
          <bibl>Laicens I, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daugulis apskatījās visapkārt, pavērodams, vai tuvumā nav cilvēku.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskatīties:1/1/1" n="1">
          <def>Paraudzīties (lai ko uzmeklētu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vakars nāk virsū ar joni, un mēs [ekskursanti] sākam apskatīties pēc vietas, kur ierīkot apmetni..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 10, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Domāju, vislabāk apskatīties telefonu grāmatā. Droši vien tur būs viņa telefona numurs un adrese.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 208.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..skaidrs, ka.. viņam tā kā tā būs no šīs darba vietas jāaiziet, labāk jau tad pie laika apskatīties pēc cita darba.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 303.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskatīties:1/2" n="2">
        <def>Apskatīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..gājām katrs uz savu pusi, vēlāk sakliegdamies un saiedami kopā, lai apskatītos, cik kuram [sēņu] iekrājies jau grozā.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Apskaties nu. Vai tas [saspridzinātais akmens] nav kā liels putras ābols, kas nu pārvēlies pušu!» [Saka tēvs Annelei.]</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 334.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskats:1" sortKey="apskats" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskats</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskats:1/1" n="1">
        <def>Secīgs pārskats.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nedēļas notikumu apskats presē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Periodiskās literatūras apskats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kritisks apskats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bibliogrāfisks apskats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nedēļas apskats televīzijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runājot.. par Beļinska lietotajām kritikas formām, jāmin īsais grāmatu apskats, ko viņš izmantoja, recenzējot gan vienu, divas vai vairākas grāmatas vienkopus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dot krievu prozas jaunākā devuma izvērstu apskatu nozīmētu rakstīt plašu jo plašu apcerējumu..</quote>
          <bibl>Lit M 61, 22, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..par tradīciju kļuvis katrā kinoseansā blakus nedēļas apskatam demonstrēt arī vienu populārzinātnisku filmu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 9, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaust:1" sortKey="apskaust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skaužu, -skaud, -skauž, pag. -skaudu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaust:1/1" n="1">
        <def>Izjust skaudību (pret kādu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskaust kādu viņa panākumu dēļ.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un, tā kā vispārīgi bagāto slavē arī par laimīgo, tad jau citādi nevarēja būt, ka Ošu arī par tādu uzskatīja un - apskauda.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 162.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas Mārtiņš ir joku puisis: vienumēr viņš priecīgs.. Es viņu pat apskaužu.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6. 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es kādreiz apskaudu Laini un Zentu, kad viņām bija atnestas rozes.</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskaut:1" sortKey="apskaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skauju, -skauj, -skauj, pag. -skāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskaut:1/1" n="1">
        <def>Liekot (rokas kādam apkārt), apņemt, aptvert (lai paustu maigumu, sirsnību, mīlestību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs viņu apskāva un cieši spieda pie savām krūtīm. «Un tu tomēr dzīvs, Huanito!»</quote>
          <bibl>Grīva I, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rokām apskāvuši viens otra plecus, cieši līdzās sēdēja abi draugi un klusēja.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 120.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskaut:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apņemt, pārņemt (par uguni, ūdeni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viļņi apskauj laivu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Likās, no brīža, kad liesmas apskāva virs ugunskura iekārto katliņu, pagājuši tikai daži mirkļi, kad jau atskanēja [pionieru] saucieni: «Vārās, vārās!»</quote>
            <bibl>Bērn 59, 9, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apskaut:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apņemt, pārņemt (par gaisu, tumsu, aukstumu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..visus uzkalnus apskāva saules piesātinātais gaiss.</quote>
            <bibl>Kalndruva 3, 88.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zemi apskāva tumsa. Kareivji sāka laisties miegā..</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 360.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mežmalā zem apsēm un eglēm es apturu zirgu un izkāpju... Smaržīgs vēsums un miers apskauj no visām pusēm.</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apskaut:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atrasties (kam apkārt vai vairākās pusēs) - par kokiem, mežu, teritoriju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Klīstot pa mežu, viņš bija iznācis pie Mežlīčiem, ko no trim pusēm apskāva lielas egles.</quote>
            <bibl>Purs 2, 10.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vasarā, koku un krūmu zaļuma apskautas, Saliņu mājas neizskatījās tik nožēlojamas kā ziemā, kad dzīvojamo ēku grūti atšķirt no kūtiņas..</quote>
            <bibl>Sakse III, 196.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskauties:1" sortKey="apskauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skaujos, -skaujies, -skaujas, pag. -skāvos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskauties:1/1" n="1">
        <def>Apskaut vienam otru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dēls un tēvs sirsnīgi apskāvās. Tad devās katrs uz savu pusi.</quote>
          <bibl>Branks 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņi apskāvās un ilgi tā palika, piekļāvušies viens otram.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 408.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskauties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apskaut.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Piepeši meita apskāvās puisim ap kaklu, un asaras sāka straumēm plūst.</quote>
            <bibl>Purapuke 1, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[meitene] sunim apskāvās ap kaklu.</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 54.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskava:1" sortKey="apskava" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, dsk. ģen. -vu, s.; tehn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskava:1/1" n="1">
        <def>Detaļa (mašīnā, iekārtā), ar ko aptverot savieno, nostiprina, piestiprina.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atsperes apskava.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskāviens:1" sortKey="apskāviens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskāviens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskāviens:1/1" n="1">
        <def>Vienreizēja paveikta darbība → apskaut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirsnīgs mātes apskāviens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Haralds saudzīgi apliek roku sievas drebošajiem pleciem, saspiež tos cieši, cieši, līdz ar žēlumu svētlaimīgi juzdams, kā nevarīgā auguma trīsas pamazām aprimst viņa apskāvienā.</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Elmārs] apņēma Garkalnu saudzīgi, bet stingri ap pleciem, noturēja uz vietas... Viņš [Garkalns] mēģināja ar spēku atbrīvoties no Elmāra apskāviena.</quote>
          <bibl>Grants 7, 289.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Debesis [no rīta] vēl tumšas; mākoņu klājs tik biezs, ka, liekas, visa pasaule dus to saltajā apskāvienā.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 253, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskāviens:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti dsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skavas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ieslēgt dēlu savos apskāvienos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..lielpilsētu dzīve un bagātības ap viņām [strādnieku jaunavām] kūso un mirdz greznībā un pārpilnībā un vilina tās savos apskāvienos ...</quote>
            <bibl>Berģis 1, 42.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskolot:1" sortKey="apskolot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskolot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskolot:1/1" n="1">
        <def>Nepilnīgi, arī pavirši izglītot. Nepabeigt izglītošanu. Paskolot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš savu dēlu tikai tā apskolojis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskraidīt:1" sortKey="apskraidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskraidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskraidīt:1/1" n="1">
        <def>Skraidot, arī ātri ejot, pabūt (vairākās vai visās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Otras dienas rīta cēliens Jānim pagāja, kopā ar Alku apskraidot Krestnikovas ievērojamākās vietas.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaldāti ātri apskraidīja ūdens izrautās mālainās gravas, pārliecinādamies, vai kaut kur vēl nesēž pretinieka slēpņi..</quote>
          <bibl>Štrāls 2, 425.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un taču.. gadās, ka jāapskraida ne viens vien veikals, kamēr vajadzīgo sadabū.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskraidīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apmeklēt (daudzus vai visus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apskraidīt ar jaunām ziņām visus pazīstamos.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apskraidīt visas draudzenes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrambāt:1" sortKey="apskrambāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrambāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrambāt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet saskrambāt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskrambāt rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cirvja kāts apskrambāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [pulksteņa] ciparnīca bija.. nodilusi un apskrambāta..</quote>
          <bibl>Sakse IV, 406.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kuģi vajadzēja laist remontā. Tam bija ielauzti borti, apskrambāti sāni un citas vainas..</quote>
          <bibl>Grants 7, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abas roķeles steigšus iegrimst zilā mētelīša kabatās. No turienes Pāvulītis izvelk un abās plaukstās man saudzīgi ceļ augšup melnu, apskrambātu šaha zirdziņu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrambāties:1" sortKey="apskrambāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrambāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrambāties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apskrambāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskrambāties pie dzeloņstieplēm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrandis:1" sortKey="apskrandis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrandis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrandis:1/1" n="1">
        <def>Apdriskājies (par apģērbu, apaviem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskrandusi sedzene.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskrandušas piedurknes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ziema vai vasara, viņam [ubagam] mugurā plandošs mētelis, kājās apskrandušas bikses un galošas..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 282.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskrandis:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds (cilvēks), kam ir apdriskājies apģērbs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apskrandis klaidonis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Veselie [bēgļi] staigā nonīkuši, līdz nāvei apnikuši, slapji nolijuši, nomelnējuši un apskranduši.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrāpēt:1" sortKey="apskrāpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrāpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrāpēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet saskrāpēt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskrāpēt rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kārbiņas vāks visgarām apskrāpēts.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrāpēties:1" sortKey="apskrāpēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrāpēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrāpēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apskrāpēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apskrāpējies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kur tu tā apskrāpējies?</quote>
          <bibl>ME pap I, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskretis:1" sortKey="apskretis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskretis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ušais; s. -usi, -usī; apv.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskretis:1/1" n="1">
        <def>Netīrs, apkaltis ar netīrumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar māliem apskretušas bikses.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaija [skolotājs] neviļus pārlaiž acis savam pelēkajam, padilušajam svārciņam, kājas ar apskretušiem zābakiem pavelk dziļāk zem sola.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad glumi kā zebiekste istabā ielavījās pati Osienes meita.. dubļu zābakiem kājās un apskretušiem ceļgaliem.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskribināt:1" sortKey="apskribināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskribināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskribināt:1/1" n="1">
        <def>Apgrauzt (visapkārt vai vietumis) - parasti par pelēm, žurkām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kā par nelaimi mucā nekrita neviena žurka. Augšas malā mīkla bija apskribināta, bet dziļāk karumniecēm tomēr nebij paticies sniegties.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskriet:1" sortKey="apskriet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskriet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>skrienu, -skrien, -skrien, arī -skrēju, -skrej, -skrej, pag. -skrēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Skrienot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Skriet apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskriet ap mājas stūri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskriet ap birztalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es apskrēju ap staļļiem un gāju pa ganu ceļu..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri pārskatīt (apkārtējo) - par acīm, skatienu. Ātri apskatīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņas acis zibenīgi apskrēja istabai apkārt, pa vaļējām durvīm iesniecās [iesniedzās] arī tajās citās, ar mirkļa divdesmito daļu pieskardamās ikvienam priekšmetam..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 1025.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Luda skatiens apskrēja visapkārt dārzam..</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 42, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Acis apskrien māju.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Skrienot, arī ātri ejot, pabūt (vairākās vai visās vietās).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..meitenes bij apskrējušas tālu apkārtni.., meklēdamas zārka apvij ar kuplās, zilganās smilgas un pirmās pļavu puķes.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1196.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēkšņi alā [ierakumos] iedrāzās gaismas stars, kas, apskrējis visus kaktus, izgaisa pie Zaksa kājām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 118.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apmeklēt (daudzus vai visus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laima apskrēja visus kaimiņus, meklēdama pergamentu, ko apsiet ievārījuma burkas.</quote>
            <bibl>Kar 56, 8, 54.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri izplatīties (par slavu, ziņām, baumām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kalēja slava ātri apskrēja novadu.</quote>
            <bibl>Rīgas B 57, 76, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pulkvedis paziņoja, ka nolēmis kopā ar zēniem rīkot pārgājienu.. Vienā mirklī šī ziņa apskrēja visu māju un pārkļuva arī pie kaimiņu Pētera puikām.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 2, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskriet:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Skrienot aizsteigties priekšā, pārspēt kādu skriešanā. Noskriet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Redzēsim, kurš kuru apskries.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrieties:1" sortKey="apskrieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai 3. pers., -skrienas, pag. -skrējās; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrieties:1/1" n="1">
        <def/>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskrubināt:1" sortKey="apskrubināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskrubināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskrubināt:1/1" n="1">
        <def>Skrubinot atdalīt sīkus gabaliņus (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskrubināt klaipa galu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tu [āzis] mūsu liepiņu Apskrubināji..</quote>
          <bibl>LD 15 741.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākas mājas un piebūves apskrubinātas, - vienai noplēsti dēļi no pakšķiem, otrai nojumes stūris, vairāki žogi apgāzti..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 190.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskujot:1" sortKey="apskujot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskujot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskujot:1/1" n="1">
        <def>Apspraust skujas, mazas eglītes, priedītes Pārklāt ar skujām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskujot ezerā lāsmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskujot ceļu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskumt:1" sortKey="apskumt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskumt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skumstu, -skumsti, -skumst, pag. -skumu; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskumt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet noskumt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskumis prāts.</quote>
          <bibl>ME pap I, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskurbināt:1" sortKey="apskurbināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskurbināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbināt:1/1" n="1">
        <def>Būt par cēloni, ka apskurbst (1). Apreibināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Stiprs vīns var apskurbināt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[viņš] centās sevi drīzāk apskurbināt. Ātrā maiņā tukšoja vienu glāzīti pēc otras..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 154.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Salda, reibinoša vīnogu sula apskurbināja mani..</quote>
          <bibl>Niedre 6, 272.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbināt:1/2" n="2">
        <def>Būt par cēloni, ka apskurbst (2). Apreibināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dažkārt neliels dzejolītis mūs savaldzina un apskurbina, gribam pie tā atkal un atkal atgriezties.</quote>
          <bibl>Kar 55, 9, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplausu vētra [pēc runas] apskurbināja veco profesoru.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmie panākumi apskurbina viņa prātu..</quote>
          <bibl>Zv 64, 24, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskurbināties:1" sortKey="apskurbināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskurbināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbināties:1/1" n="1">
        <def>Apskurbināt (1) sevi. Apreibināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskurbināties ar alkoholu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbināties:1/2" n="2">
        <def>Apskurbināt (2) sevi. Apreibināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apskurbinātes no panākumiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskurbt:1" sortKey="apskurbt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskurbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-skurbstu, -skurbsti, -skurbst, pag. -skurbu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbt:1/1" n="1">
        <def>Nokļūt skurbuma stāvoklī, īslaicīgi zaudēt apziņas skaidrību (parasti alkoholisku vielu ietekmē). Apreibt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prāmnieks bija krietni apskurbis un zaudējis spēju sakarīgi runāt..</quote>
          <bibl>Lācis VI, 261.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazliet streipuļodams, kā apskurbis Jēkabs izgāja no priekšnieka kabineta.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 159.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lepnie «ZIMi» šaudījās [pa ielām] šurp turp kā apskurbusi un taurēja nevaldāmā jūsmā.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbt:1/2" n="2">
        <def>Sajūsmināties, aizmirsties. Apreibt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilma bija apskurbusi no laimes, - pat galva reiba.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gluži nemanot sadila kupenas, noskrēja pali, un zeme sāka smaržot un zaļot. Dārznieks apskurba tīri kā jauneklis pirmā mīlestības laimē.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 280.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jā, viņš bija kā apskurbis; nevarēja aiziet no virpas un no gatavajām detaļām. Gribējās vēl un vēl tās skatīt, pētīt.</quote>
          <bibl>Bērce 2, 214.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apskurbums:1" sortKey="apskurbums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apskurbums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apskurbums:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis → apskurbt (1). Apreibums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties apskurbuma stāvoklī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskurbums drīz pārgāja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslābt:1" sortKey="apslābt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslābt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -slābst, pag. -slāba; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslābt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt vājākam (par uguni, liesmām, gaismu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liesmas drīz apslāba.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisma apslābst.</quote>
          <bibl>ME I, 123.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslābt:1/1/1" n="1">
          <def>Par spēku, gribu, interesi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Spēki sāka apslābt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apslābusi interese.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Griba.. apslābst.</quote>
            <bibl>ME I, 123.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslacināt:1" sortKey="apslacināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslacināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslacināt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt apslacīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslacināt istabas puķes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apslacināt seju ar aukstu ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs istabā uz klona audzē iesalu, katru rītu apslacina to no baltās māla krūzes ar ūdeni, pēc tam rūpīgi nosedz ar maisiem.</quote>
          <bibl>Spāre 4, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sīkgraudainās galodas.. apslacina ar ūdeni, eļļu vai glicerīnu.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslacīt:1" sortKey="apslacīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslacīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slaku, -slaki, -slaka, pag. -slacīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslacīt:1/1" n="1">
        <def>Slakot pārklāt (ar šķidrumu visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslacīt jaunos dēstus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apslacīt gludināmo veļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagalmā iznests un ar ūdeni apslacīts, viņš [ievainotais] atvēra acis.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vīri sēdēja ap galdu.. Žokļi cītīgi mala gaļu, desas, aukstas ceptas zivis,.. visu to apslakot ar stipri savārītu tēju.</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslacīt:1/1/1" n="1">
          <def>Uzšļakstoties, uzpilot padarīt slapju.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..sāka krist retas lāses... Lietus sitās mašīnā, apslacīja braucēja vaigu, sēdekļus.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 66.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apslacīt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atzīmēt ar iedzeršanu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslacīt jauno uzvalku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šo laimīgo iepazīšanos man gribētos apslacīt ar glāzi šampanieša</quote>
            <bibl>Zālīte 5, 110.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslacīties:1" sortKey="apslacīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslacīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slakos, -slakies, -slakās, pag. -slacījos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslacīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apslacīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslacīt ar ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..taciņa pienāca krastmalā. Te izskatījās, ka varētu iebrist un apslacīties pirms peldēšanās.</quote>
          <bibl>Zv 58, 10, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslacīties:1/2" n="2">
        <def>Neviļus tikt apslacītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Istabu slakot, apslacījās arī krēsli.</quote>
          <bibl>ME pap I, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslapēt:1" sortKey="apslapēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslapēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslapēt:1/1" n="1">
        <def>Apslapināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš rakstīja uz izplēstas burtnīcas lapas un ik pa brīžam, kā apdomādams, ko tālāk teikt, apslapēja zīmuļa galu pie lūpām.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 312.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grundulis nogrieza cigāram galu, apslapēja cigāru ar mēli un aizdedzināja.</quote>
          <bibl>Kar 52, 2, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lasot Poga tur grāmatu tuvu pie acīm, lasa ilgi un uzmanīgi, tad apslapē pirkstu un rūpīgi pašķir nākamo lapu.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslāpēt:1" sortKey="apslāpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslāpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslāpēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, būt par cēloni, ka apslāpst (uguns). Apdzēst, nodzēst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uguni ierobežoja, apslāpēja. Dzēsēji nolaida kāpnes.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds.. puisis vilka laukā no dzelzs krāsniņas pusapdegušas papīra lapas un, spiežot starp ceļiem, apslāpēja liesmas.</quote>
          <bibl>A Grigulis I, 264.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens šaltis drīz vien apslāpēja trakojošās liesmas, dūmi lēnām izklīda..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 6, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslāpēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apvaldīt (jūtas, to izpausmi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslāpēt savas jūtas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Nav tālu vairs pusnakts,» viņš ar pūlēm apslāpēja nemieru balsī.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 170.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ritai kaklā kutēja smiekli, bet viņa valdījās un centās tos apslāpēt.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 86.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apslāpēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apspiest, nomākt (centienus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslāpēt zināšanu alkas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslāpēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Būt par cēloni, ka kļūst nedzirdams, vāji dzirdams.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslāpēt ielas troksni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis aizvērdamās apslāpēja balsu troksni.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Airi sāka atkal plīkšķēt ūdenī, duļļi klakstēja tikko sadzirdami. Miklā [miglas] sega savilkušies ciešāk apkārt un apslāpēja visus trokšņus.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 163.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslāpēt:1/2/1" n="1">
          <def>Par skaņu (kas nomāc citu skaņu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..kareivis iesmējās, bet lietus troksnis apslāpēja smieklus.</quote>
            <bibl>Bērce 4, 57.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rietums viņam rādīja ar roku, kaut ko arī teica, bet vārdus apslāpēja motora troksnis.</quote>
            <bibl>Kar 55, 1, 67.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..atskan fabrikas svilpe, kas apslāpē visas skaņas.</quote>
            <bibl>Kar 57, 1, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslapināt:1" sortKey="apslapināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslapināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslapināt:1/1" n="1">
        <def>Saslapināt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runātājs iekāsējās, ar mēles galiņu apslapināja lūpas.</quote>
          <bibl>Bērce 2, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa neatteicās arī no pasniegtās glāzes, tomēr vairāk gan tikai lūpas vien apslapināja.</quote>
          <bibl>Kar 54, 9, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Dagmāra strauji iemetās ūdenī, šļakatām šķīstot uz visām pusēm, bet Toska brida straumē lēni un uzmanīgi, apslapinādama ķermeni ar plaukstām.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 1, 69.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslapināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atzīmēt ar iedzeršanu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..saimnieks nāca ar pudeli. «Jāapslapina,» viņš smējās, «lai mums tie jaunie rati nečīkst.»</quote>
            <bibl>Upīts XI, 136.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslapināties:1" sortKey="apslapināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslapināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslapināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apslapināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iebrist upē un apslapināties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslapināties:1/2" n="2">
        <def>Urinējot kļūt slapjam (parasti par zīdaini, mazu bērnu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apslapinājies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslapt:1" sortKey="apslapt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslapt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slapstu, -slapsti, -slapst, retāk -slopu, -slopi, -slop, pag. -slapu; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslapt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt slapjam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunkundze pat pakniksēja, ar cimdu zem apslapuša deguna nobraukdama.</quote>
          <bibl>Upīts 9, 184.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rasā apslop kājas, lietū drānas.</quote>
          <bibl>ME pap I, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslāpt:1" sortKey="apslāpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslāpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -slāpst, pag. -slāpa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslāpt:1/1" n="1">
        <def>Gaisa trūkuma dēļ apdzist.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsnī uguns apslāpusi.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslāpt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārstāt darboties (par iekšdedzes dzinēju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..automobilis.. nosvērās uz sāniem. Motors iesprauslojās pāris reižu un apslāpa. Iedarbināt to ar starteri neizdevās.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 164.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apslāpt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt vājākam (par spēku, gribu, interesi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņā no jauna pamodās apslāpusī enerģija..</quote>
            <bibl>Grants 7, 178.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslāpt:1/2" n="2">
        <def>Gaisa trūkuma dēļ iet bojā (par daudziem vai visiem). Noslāpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cālēni grozā apslāpuši.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslāpt:1/3" n="3">
        <def>Kļūt nedzirdamam vai vāji dzirdamam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gribēja saukt, bet balss apslāpa istabiņā.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grīda ar lupatsegu noklāta, soļu troksnis uz tās pavisam apslāpa.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 636.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslāpt:1/3/1" n="1">
          <def>Par skaņu (kuru nomāc cita skaņa).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[strādnieki fabrikā] kļuva varen nemierīgi. Sacēlās tāda vārdu vētra, ka tajā apslāpa pat mašīnu rūkoņa.</quote>
            <bibl>Niedre 6, 243.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslaucīt:1" sortKey="apslaucīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslaucīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slauku, -slauki, -slauka, pag. -slaucīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslaucīt:1/1" n="1">
        <def>Noslaucīt (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslaucīt vāzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apslaucīt grāmatplauktu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagriezusi jaunas puķes, viņa ielika tās burkā un, trauku priekšautā uzmanīgi apslaucījusi, nesa atpakaļ uz istabu.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 211.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sievietes.. apslaucīja puikām mutes [pēc ēšanas].</quote>
          <bibl>Sakse 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lība pie kūts nometa ķipi zemē un žigli apslaucīja kājas zālītē.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 218.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslaucīt:1/1/1" n="1">
          <def>Slaukot notīrīt, noraust, arī apsusināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslaucīt putekļus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Stāstīdams profesors vairākas reizes izvilka mutautiņu.. un apslaucīja asaras.</quote>
            <bibl>Sakse III, 37.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš gan tos [sviedrus] šad un tad apslaucīja ar apdilušo svārku piedurkni, bet nebija ilgi, kad tie atkal lāsēm vien tecēja aiz apkakles.</quote>
            <bibl>Saulietis II, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslaucīties:1" sortKey="apslaucīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslaucīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slaukos, -slaukies, -slaukās, pag. -slaucījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslaucīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apslaucīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslaucīties pēc peldes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslepkavot:1" sortKey="apslepkavot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslepkavot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslepkavot:1/1" n="1">
        <def>Noslepkavot (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ienaidnieks apslepkavoja mierīgos iedzīvotājus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslēpt:1" sortKey="apslēpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslēpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slēpju, -slēp, -slēpj, pag. -slēpu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslēpt:1/1" n="1">
        <def>Paslēpt (zem kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rungas tievais gals apslēpts [puisim] zem svārkiem, bet naglotais ārpusē.</quote>
          <bibl>Arājs-Bērce 1, 147.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslēpt:1/1/1" n="1">
          <def>Aizsegt (2).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Smilgas līgojās vējā uz Andžēnu čukura. Zaļa sūna nolaidusies vispāri jumtam, apslēpusi salmus..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslēpt:1/2" n="2">
        <def>Neizrādīt citiem (domas, jūtas u. tml.), apzināti neļaut (kam) izpausties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslēpt sāpes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalvicu Andrs.. pat īgnumu prata apslēpt..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 692.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Mirdza ar Salenieku ienāca izpildu komitejā, Elza viņos paskatījās pārsteigta, bet tūlīt pacentās pārsteigumu apslēpt.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslēpties:1" sortKey="apslēpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslēpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slēpjos, -slēpies, -slēpjas, pag. -slēpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslēpties:1/1" n="1">
        <def>Slēpjoties paiet palīst (zem kā), ielīst (kur). Paslēpties, noslēpties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kur tu esi apslēpies?</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns apslēpies zem segas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kas bija pārvērtis vecā.. drauga sirdi, tā palika apslēpusies aiz īsam, nenozīmīgam atbildēm.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 431.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslēpties:1/1/1" n="1">
          <def>Patverties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslēpties no lietus zem koka.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslēpts:1" sortKey="apslēpts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslēpts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslēpts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apslēpt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apslēpts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas vēl nav izraisījies, izpaudies (par spēku, enerģiju u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..nepārtraukti notiek enerģijas pārvēršanās: potenciālā, tas ir, apslēptā ķīmiskā enerģija, sarežģītiem ķīmiskiem savienojumiem sadaloties, pārvēršas siltuma, mehāniskajā un elektriskajā enerģijā.</quote>
          <bibl>A Smits 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslēpts:1/2/1" n="1">
          <def>Vēl neizpētīts, neizzināts, neatklāts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..te [Kaukāzā] cilvēks sasniedzis kalna virsotni, ko uzskatīja par nepieejamu, te atklājis kalnu dzīlēs apslēptās, līdz šim nezināmās bagātības.</quote>
            <bibl>Zv 57, 17, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslīcināt:1" sortKey="apslīcināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslīcināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslīcināt:1/1" n="1">
        <def>Noslīcināt (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas apslīcinājuši mazos kaķēnus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sauli pamanījuši, arī dunduri bij sākuši līst laukā. Visu lieti apslīcinājuši, tikai šos neliešus vien ne.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 130.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslīcināt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārplūdināt, pārklāt ar ūdeni (visu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Plūdos labība apslīcināta.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apslīcināt lauku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslidināties:1" sortKey="apslidināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslidināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslidināties:1/1" n="1">
        <def>Slidinoties apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Slidināties apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslidināties ap ezera lāsmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apslidināties (ar slidām) ezeram visapkārt.</quote>
          <bibl>ME pap I, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslidot:1" sortKey="apslidot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslidot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslidot:1/1" n="1">
        <def>Slidojot apvirzīties (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Slidot apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslidot ap laukuma vidū stāvošajiem.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslidot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apslidot laukumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz ledus noliek [hokejistu treniņam] kaut kādus priekšmetus.. vienā rindā 2-5 metru attālumā citu no cita. Šos priekšmetus apslido..</quote>
            <bibl>A Pētersons 1, 28.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ripas vedējs [hokeja spēlē].. apslido aizsargu..</quote>
            <bibl>A Pētersons 1, 80.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsliedēt:1" sortKey="apsliedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsliedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsliedēt:1/1" n="1">
        <def>Ejot vai braucot (pa pļavu, tīrumu u. tml.), atstāt sliedes, pēdas (pieliecot pie zemes zāli, labību u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsliedēt pļavu, labību.</quote>
          <bibl>ME pap I, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslienāt:1" sortKey="apslienāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslienāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslienāt:1/1" n="1">
        <def>Apsiekalot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apslienājis spilvenu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslīkt:1" sortKey="apslīkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslīkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -slīkst, pag. -slīka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslīkt:1/1" n="1">
        <def>Noslīkt (par daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāri upei tās [rotas] netika. Lai nekristu gūstā vai neapslīktu upē, bija jāpieņem kauja ar vācu karaspēku.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslīkt:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt applūdinātam (par tīrumiem, augiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Palejā kartupeļi apslīkuši.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Ir gan jums, vaļiniekiem, dzīve! Vai jums jābēdā, ka tīrums izkalst vai apslīkst, krusa nosit vai tārps noēd?» [Saka saimnieks.]</quote>
            <bibl>Sakse 2, 36.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bremze: Un toreiz, kad tev rudzi apslīka - vai es tev neiedevu veseli divi pūri?</quote>
            <bibl>Brodele 4, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslimt:1" sortKey="apslimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slimstu, -slimsti, -slimst, pag. -slimu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslimt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt viegli slimam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..māte tāda kā apslimuši, sēž satinusies dārza aizvējā.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 190.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslimt:1/1/1" n="1">
          <def>Saslimt (par daudziem vai visiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..govis apslima ar mutes un nagu sērgu..</quote>
            <bibl>Indrāne 2, 102.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslinkoties:1" sortKey="apslinkoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslinkoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslinkoties:1/1" n="1">
        <def>Apslinkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Švolkovskis dzīrās paradīt man veco ogļu bedru vietas tepat netālu, bet apslinkojās un palika tepat [uz celma] sēžam.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Vīzīšu, bērniņ, neesmu nodarījis tādēļ, ka biju drusciņ apslinkojies..» [Saka vectēvs.]</quote>
          <bibl>Blaumanis IIa, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslinkt:1" sortKey="apslinkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslinkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-slinkstu, -slinksti, -slinkst, pag. -slinku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslinkt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt slinkam, ļauties slinkumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mudīte bija apslinkusi un negribēja vairāk pūlēties..</quote>
          <bibl>Rainis IV, 358.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tu jau pavisam apslincis.</quote>
          <bibl>ME I, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vista apslinkusi, vairs nedēj.</quote>
          <bibl>ME 1, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslīpēt:1" sortKey="apslīpēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslīpēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslīpēt:1/1" n="1">
        <def>Slīpējot (visapkārt, no virspuses), padarīt gludu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apslīpēts akmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja cirvja piets stipri apdauzīts, tad tas jāapslīpē, citādi tajā ar laiku var rasties plaisas.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 175.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz apaļslīpēšanas darbgalda dažreiz pat vairākas reizes dienā jāapstrādā apaļas detaļas, tās no ārpuses apslīpējot..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 21, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apslīpēt stiklu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 114.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslīpēt:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet, pavirši noslīpēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslīpēt nazi.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apslīpēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ietekmēt (cilvēku) tā, ka viņš apgūst pieklājības normas, manieres. Dot praktisku pieredzi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pilsētas dzīve viņu mazliet apslīpējusi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apslīpēties:1" sortKey="apslīpēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apslīpēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apslīpēties:1/1" n="1">
        <def>Tikt apslīpētam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labi apslīpējušās detaļas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apslīpēties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt pieklājīgākam, apgūt manieres.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apslīpēties sabiedrībā.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmādēt:1" sortKey="apsmādēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmādēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmādēt:1/1" n="1">
        <def>Nopelt, noniecināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmādēt labu preci.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsmādēt:1/1/1" n="1">
          <def>Nepieņemt, noraidīt (ko piedāvātu). Noniecināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsmādēt labu sirdi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Piedodiet...» Žuburs atkal nosarka... «Es gan laikam nevarēšu rādīties jūsu viesiem.» - «..tu nedrīksti apsmādēt,» Prāmnieks ierunājās..</quote>
            <bibl>Lācis VI, 258.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš pasniedza tam pirmīt apsmādēto mātes dāvanu.</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmalstīt:1" sortKey="apsmalstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmalstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmalstīt:1/1" n="1">
        <def>Pavirši vai nepilnīgi nosmalstīt (šķidrumu, tā virskārtu). Nosmalstīt šķidrumu, tā virskārtu (daudzos vai visos traukos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmalstīt pienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piens izskatās apsmalstīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmalstīt ievārījuma putas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmalstīt piena traukus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmelt:1" sortKey="apsmelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-smeļu, -smel, -smeļ, pag. -smēlu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmelt:1/1" n="1">
        <def>Pavirši vai nepilnīgi nosmelt (šķidrumu, tā virskārtu). Nosmelt šķidrumu, tā virskārtu (daudzos vai visos traukos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmelt pienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmelt krējumu pienam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmelt ievārījuma putas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmelt piena krūzes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmērēt:1" sortKey="apsmērēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmērēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmērēt:1/1" n="1">
        <def>Apziest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmērēt maizes riku ar sviestu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa nogriež apaļu maizes riecienu un apsmērē to ar medu..</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 308.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tēvs.. apsmērēja krietnu riecienu taukmaizes un nolika virtuves skapītī.</quote>
          <bibl>Lācis 9, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsmērēt:1/1/1" n="1">
          <def>Notraipīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsmērēt rokas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apsmērēt drēbes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmidzināt:1" sortKey="apsmidzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmidzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmidzināt:1/1" n="1">
        <def>Smidzinot (kādu šķidrumu), pārklāt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmidzināt augus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmidzināt ogulājus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmidzināt augļu kokus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmidzināt nezālainos tīrumus ar herbicīdiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmidzināt seju ar odekolonu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļaujamos āboliņa laukus apsmidzina ar molibdena šķīdinājumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 141, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Čehoslovakijā atrasta jauna metode poraino materiālu piesūcināšanai ar ūdeni necaurlaidīgām vielām... To panāk, šos materiālus apsmidzinot ar īpašām ķimikālijām.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 308, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja lamatas sermuli nenosit uzreiz, tas izlaiž smirdošu šķidrumu, tā apsmidzinādams balto ādiņu un nokrāsodams to dzeltenīgu.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsmidzināt:1/1/1" n="1">
          <def>Smidzinot padarīt mitru, slapju (par lielu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lietus apsmidzina āboliņu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmidzināties:1" sortKey="apsmidzināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmidzināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmidzināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsmidzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsmidzināties ar odekolonu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmiekls:1" sortKey="apsmiekls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmiekls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmiekls:1/1" n="1">
        <def>Dzēlīga, nicīga zobgalība. Izsmiekls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Soņa] strādāja, nelikdamās zinis par jautājumu un izaicinājumu krusu, kas to apbēra no visām pusēm. Dzilnam bija grūti ticēt, ka cilvēks spējīgs panest tik daudz apsmiekla un nievu.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 19.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsmiekls:1/1/1" n="1">
          <def>Stāvoklis, fakts u. tml., kas izraisa zobgalības, izsmieklu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Ij lāci dancot iemāca.., tad nu gan būtu apsmiekla lieta, ka cilvēku nevarētu iemācīt strādāt.»</quote>
            <bibl>Indrāne 2, 396.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Robertam jau sen vajag jauna uzvalka. Viņam tur [pilsētā] katru dienu jādzīvo starp kungiem, nevar gluži par apsmieklu staigāt.</quote>
            <bibl>Lācis 4, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņam [vecajam Klāvam], kas līdz šim visur par godīgu cilvēku pazīts, nu jāiet cietumā... par apsmieklu visai pasaulei... Briesmīgi! Briesmīgi! </quote>
            <bibl>Saulietis IV, 203.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmiet:1" sortKey="apsmiet" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmiet</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-smeju, -smej, -smej, pag. -smeju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmiet:1/1" n="1">
        <def>Ar asiem, dzēlīgiem smiekliem, zobošanos izpaust savu negatīvo attieksmi, ironiju, nicinājumu u. tml. (pret kādu). Izzobot. Izsmiet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai tie [smiekli] bija veltīti viņam? Vai viņu apsmēja?</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 293.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iņķis: ..ko tad viņa [Matilde] izdarījusi@m? - Ilze: Viņa - apsmēja manus vecākus.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 308.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Modrim likās, ka tās [kuitalas] brēkdamas žagatu apsmej: «Ei, žagata, vai tu vispār pa to grāvi lido? Mums no augšas liekas, ka tu lec pa zemi kā varde!» Ļaunāk spārnotu putnu nemaz nevar izsmiet..</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 77.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsmiet:1/1/1" n="1">
          <def>Pazemot, apkaunot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Strādnieks bez darba bij apsmiets un vilts [buržuāziskajā iekārtā].</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 165.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirmajā gadā pēc Rēca apprecēšanās ar Zani viņa [Mare] bija jutusies apsmieta un nospiesta.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsmiet:1/1/2" n="2">
          <def>Noniecināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsmiet labu sirdi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Manā sirdī deg žēlabas, ka es tavu mīlestību tā varēju apsmiet.» [Saka Edgars Kristīnei.]</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 253.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Oļģerts uzbudinājās... šajās mājās taču niecīgākās pilsoņu tiesības tika apsmietas un kājām spārdītas!</quote>
            <bibl>Salcnieks 5, 186.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmieties:1" sortKey="apsmieties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmieties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti nenoteiksmē; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmieties:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā «(ne)ļauties apsmieties»: (ne)ļaut sevi apsmiet.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Neļaujies apsmieties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kate: Kate nav vis priekš tā [nav vis tam], lai ļautos apsmieties! Kad viņš [iecerētais] mani atstūma, tad tam Veltu arī nebūs dabūt!</quote>
          <bibl>Aspazija VI, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmulēt:1" sortKey="apsmulēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmulēt:1/1" n="1">
        <def>Aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnam apsmulētas rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusi [zagtā ābola] jau paspējis aprīt, kas to otro, apsmulēto lai vairs ēd!</quote>
          <bibl>Upīts XI, 294.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsmulēties:1" sortKey="apsmulēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsmulēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsmulēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsmulēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns, rotaļādamies smiltīs, apsmulējies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsnigt:1" sortKey="apsnigt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsnigt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sniegu, -sniedz, -snieg, pag. -snigu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsnigt:1/1" n="1">
        <def>Tikt pārklātam ar sniegu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsnidzis mežs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi lauki balti apsniguši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aiz logiem jau baltoja ziema. Skolas dārzā apsniga koki un krūmi, celiņus aizklāja kupenas.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ziemā ar slēpēm un ragutiņām no apsnigušajiem kalniem laidās bērni.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 200, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kur varbūt jau sniga,.. Drīz arī mūsu ceļi būs balti apsniguši..</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsolījums:1" sortKey="apsolījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsolījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsolījums:1/1" n="1">
        <def>Solījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Man iekrita prātā nupat dotais apsolījums Lūcijas mātei.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsolīt:1" sortKey="apsolīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsolīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsolīt:1/1" n="1">
        <def>Dot solījumu (ko paveikt, izdarīt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsolīt laboties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsolīt palīdzēt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdīgi mākslinieks apsolīja, ka rīt izkārtne būs gatava..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 339.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Dzirnavas rūks, lai tur vai kas!» apsolīja Vanags.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 243.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet četrinieks algebrā tomēr būs - to viņš [skolnieks] apsolīs pats sev.</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 68.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsolīt:1/1/1" n="1">
          <def>Dot solījumu (ko iedot, atdot, nodot lietošanā, piešķirt u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns apsolīja draugam savu jauno grāmatu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..kolhozniece.. pieprasīja pusotras tonnas cementa, kas viņai jau pavasarī apsolītas.</quote>
            <bibl>Niedre 13, 101.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sirds tev tik pilna sāpīgu ilgu un dzīves alku, ka tu spētu acumirklī apsolīt vairākus gadus no sava mūža par vienu vienīgu brīvu dienu - pat par dažām stundām.</quote>
            <bibl>Brodele 13, 189.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..kareivjiem bija apsolīta ziemas atpūta, šīs [kalnu] pārejas apsargājot.</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 472.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsolīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>t. poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Solīt, ka atdos par sievu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kur, tautieti, vakar biji, Kur tu biji aizvakar? Šodien mani māmulīte Jau citam apsolīja.</quote>
          <bibl>LTD V, 2520.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsolīties:1" sortKey="apsolīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsolīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsolīties:1/1" n="1">
        <def>Dot solījumu, apsolīt (ko veikt, darīt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsolīties uzlabot darba kvalitāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsolīties apciemot draugus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..apsolījies, ka pēc piecām minūtēm viss būs kārtībā, šoferis jau kādu pusstundu ņemas ap vadiem un skrūvēm..</quote>
          <bibl>Laganovskis 1, 108.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusdienas Vēdzele apsolījās ēst pie Čaibēm - Mērija un Oskars tik neatlaidīgi lūdza, ka viņš nevarēja atsacīties.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 118.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsolīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>t. poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apsolīt kļūt par sievu (kam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maza, maza meitenīte Solījās mana būt; Nu ir liela uzaugusi, Apsolās bagātam.</quote>
          <bibl>LD 11 296, 6 var.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsoļot:1" sortKey="apsoļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsoļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsoļot:1/1" n="1">
        <def>Soļojot apvirzīties, apiet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsoļot ap māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsoļot apkārt dārzam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsoļot ap laukumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsoļot ap sporta zāli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ezera plašumu apjaust.. iespējams tādā reizē, kad cilvēks spiests tam apsolot apkārt..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 112.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsoļot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apstaigāt (kādu teritoriju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsoļot rudzu lauku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lēnām apsoļot visu laukumu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsoļot:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Soļojot izveidot (loku, apli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsoļot lielu loku.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspaidīt:1" sortKey="apspaidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspaidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspaidīt:1/1" n="1">
        <def>Aptaustīt, pārbaudīt, spaidot (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Špiks nosēdās galda galā un sāka šķirstīt grāmatas. Šķirstīja, apspaidīja vākus un noņēma apliekamos papīrus. Izspaidītās grāmatas viņš meta uz grīdas sev pie kājām.</quote>
          <bibl>Lēmanis 13, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspaidīties:1" sortKey="apspaidīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspaidīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspaidīties:1/1" n="1">
        <def>Mazliet saspaidīties (visapkārt vai vietumis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zemenes vedot apspaidījušās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspaidījušies āboli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspaidīties:1/2" n="2">
        <def>Savienojumā «(ne)ļaut(ies) apspaidīties»: (ne)ļaut(ies) sevi apspaidīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teļš neļaujas pircējam apspaidīties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspalvojums:1" sortKey="apspalvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspalvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspalvojums:1/1" n="1">
        <def>Spalvu kopums, kas klāj (putna) ķermeni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Putna apspalvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krāšņs aspspalvojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krauķi atšķiras no tikpat sabiedriskajiem kovārņiem ar pilnīgi melnu apspalvojumu un labi saredzamu baltu knābja pamatni.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 64, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šis putns [jūras žagata] pazīstams pēc melnbaltā apspalvojuma, kas līdzīgs žagatas apspalvojumam..</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 40.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspalvojums:1/1/1" n="1">
          <def>Apmatojums.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspalvoties:1" sortKey="apspalvoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspalvoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspalvoties:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties, apaugt ar spalvām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunie putnēni jau apspalvojušies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspēle:1" sortKey="apspēle" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspēle</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspēle:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apspēlēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pretinieka aizsargu veiksmīga apspēle.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspēle:1/2" n="2">
        <def>Darbība, process → apspēlēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Situācijas apspēle lugas iestudējumā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspēlēt:1" sortKey="apspēlēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspēlēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspēlēt:1/1" n="1">
        <def>Spēlējot (šahu, kārtis u. tml.), pieveikt (partneri).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[šahists] metodiski apspēlēja savu pretinieku un ar uzbrukumu balto karalim noslēdza partiju savā labā.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 11, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs norunājām spēlēt pie divdesmit galdiņiem, bet neviena īsta šahista mums nav... Zirnis mūs pārāk viegli apspēlēs.</quote>
          <bibl>Saulītis 6, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš apspēlēja Nīkuru, pēc tam Paugu. Nu bankā bija tūkstoš sešsimt latu.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 369.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspēlēt:1/2" n="2">
        <def>Izvērst darbību (lugas iestudējumā ap kādu iaktu, notikumu, priekšmetu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspēlēt pretrunas starp tēliem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī «Skroderdienās Silmačos».. Blaumanis ir pietiekami skaidri parādījis (vai arī devis bagātīgas iespējas to darīt teātrim) plaisu starp saimnieku galu un saimes istabu (kaut vai ar meistariski apspēlēto pankūku bļodiņu, smalkās vadmalas baķi, uzposto Toniju un Rudzīšu pirtiņu).</quote>
          <bibl>Līt M 55, 8, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Baibai [«Pūt, vējiņi» iestudējumā] režisori liek nesamērīgi daudz.. apspēlēt laivu..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 196.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspīdēt:1" sortKey="apspīdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspīdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -spīd, pag. -spīdēja (retāk -spīda, 1. konj.); trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspīdēt:1/1" n="1">
        <def>Spīdot izstarot gaismu (pār ko) — par gaismas avotu. Apgaismot, krītot (uz ko) — par gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saules apspīdēti lauki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness apspīd ceļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad saule iegrimst Baltijas jūrā, tālajās Kuriļu salas rīta blāzma jau apspīd kalnu galotnes.</quote>
          <bibl>Bērn 46, 12, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rietā apspīdētās debesīs šur tur gulēja nekustīgi, tumši mākoņu kamoli.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liela elektriska spuldze apspīdēja Dubura seju, kas izskatījās bāla.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kate: Kaila un tukša kā sakaltis zars pie koka ir tā dzīvība, kuru nav apspīdējis mīlestības siltais saules spožums.</quote>
          <bibl>Aspazija VI, 77.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspīdēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt priecīgu, gaišu (par jūtām, idejām u. tml.). Apmirdzēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Prieks un sajūsma apspīd ļaužu sejas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mātes mīlestības apspīdēta bērnība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tavs [dzimtenes] vārds mums simtkārt dārgāks kļuva, Kopš viņu apspīd cīņu zaigs..</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 125.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspiedējs:1" sortKey="apspiedējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspiedējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apspiedēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiedējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas apspiež (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nokratīt apspiedēju jūgu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nespēkā dreb un trīs darbaļaužu izsūcēji un apspiedēji. Vara atkal.. tautas rokās.</quote>
          <bibl>Zv 52, 19,14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [zemnieku sūdzības] liecina, ka Vidzemes zemnieks bija pamodies cīņai pret apspiedējiem muižniekiem.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiedējs:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas apspiež (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Revolūcijas apspiedēji.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspiest:1" sortKey="apspiest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspiest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spiežu, -spied, -spiež, pag. -spiedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiest:1/1" n="1">
        <def>Neļaut brīvi dzīvot, attīstīties. Nomākt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest koloniju iedzīvotājus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiesto tautu atbrīvošanās cīņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jo lielākā mērā muižnieks apspiež otru [zemnieku], jo vairāk piespiež otru.. strādāt.., jo viņš ir lielāks ļaundaris..</quote>
          <bibl>Veidenbaums 1, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aicināju mazos ļaudis, kurus apspiež, aplaupa un nežēlīgi nokalpina šīs [kapitālistiskās] zemes bagātie un varenie, cīnīties pret varmācību un netaisnību.</quote>
          <bibl>Lācis 10, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiest:1/2" n="2">
        <def>Ar stingru varu, militāru spēku izbeigt, pārtraukt (piemēram, sacelšanos, revolūciju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest zemnieku nemierus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest streiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..toreiz [1905. g.] revolūcija vēl neguva uzvaru — to apspieda cara karaspēks un žandarmi, asiņaini izrēķinoties ar revolucionāriem.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 6, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kopā ar citām Sarkanās Armijas daļām apspiest šo dumpi devās arī latviešu [strēlnieku] pulki..</quote>
          <bibl>Zv 58, 20, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspiest:1/2/1" n="1">
          <def>Neļaut izpausties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest kritiku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest katru brīvāku domu un centienu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest padoto aktivitāti un iniciatīvu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiest:1/3" n="3">
        <def>Apvaldīt (jūtas, to izpausmi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest sajūsmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest prieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest uztraukumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest bailes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest īgnumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest kārdinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest nopūtu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspiest asaras un šņukstus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai ar pūlēm viņa apspieda neveiklības un kauna sajūtu un, pie durvīm piegājusi, nedroši pieklauvēja.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 207.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grīntāls nevarēja apspiest viegla smaida.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matilde apspiež kliedzienu un skatās Ilzē zvērošām acīm.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 340.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspiest:1/3/1" n="1">
          <def>Aizturēt, apvaldīt (kādas fizioloģiskas reakcijas, to izpausmi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest žagas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest klepu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest žāvas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest šķavas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš apspieda drebuļus..</quote>
            <bibl>Grants 2, 34.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tas [nikotīns].. iedarbojas uz nervu sistēmu, mazās devās to uzbudinot, lielās — tās darbību apspiežot.</quote>
            <bibl>Ves 63, 12, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apspiest:1/3/2" n="2">
          <def>Klusināt (balsi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspiest čukstus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspiestība:1" sortKey="apspiestība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspiestība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiestība:1/1" n="1">
        <def>Stāvoklis, rezultāts → apspiest (1). Nebrīve.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koloniālā apspiestība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atrasties apspiestībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..muļķus vieglāk turēt tumsībā un apspiestība.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 208.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tautas verdzināšanas un nacionālās apspiestības apstākļos radās pirmās latviešu valodā uzrakstītās gramatas.</quote>
          <bibl>Niedre 8, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..darbaļaužu sociālā apspiestība ir pati dziļākā reliģijas sakne kapitālisma apstākļos.</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 233, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspiests:1" sortKey="apspiests" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspiests</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apspiesti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiests:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apspiest.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apspiests:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: apspiestais -ā, v.; apspiestā, -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tas, ko apspiež, kas atrodas pakļautībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aspazija.. aicināja [ļaudis] uz dzīves cīņiem pret varmācību un netaisnību spiestajiem un izsūktajiem važās.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvības dvesmu lai apspiestie gūst, Atveldzi ieelpo viesuļu dārdā. Kundzības balsti lai sabrūk un grūst..</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 5</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kurši un lībieši] tika nospiesti svešzemnieku verdzības jūgā. Bet naids pret apspiedējiem kvēloja apspiesto sirdīs.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspīlēt:1" sortKey="apspīlēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspīlēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspīlēt:1/1" n="1">
        <def>Ļoti cieši apņemt, apkļaut (parasti par drēbēm, apaviem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspīlētas kurpes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svārki apspīlēti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cieši apspīlēta korsete.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melnais tafts cieši apspīlēja viņas kuplo torsu.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 425.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspīlēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti divd. formā: apspīlēts.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt ļoti cieši apņemtam (ar šaurām drēbēm vai apaviem) - par augumu, kājām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šaura tērpa apspīlēts augums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kājas jaunajās kurpēs kā apspīlētas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspļaudīt:1" sortKey="apspļaudīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspļaudīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspļaudīt:1/1" n="1">
        <def>Spļaudot aptraipīt. Vairākkārt uzspļaut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Andrievs apspļauda vēzi pa zvejnieku paradumam.</quote>
          <bibl>Saulietis III, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..abi draugi nolēma pamest šo pilsētu, kuras ielās ņirba kurgīzu trīsļipu cepures un tirgos bļāva kamieļi, apspļaudīdami garāmgājējus.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šo smaržīgo zariņu viņš [ezis] ilgi košļāja, bet pēc tam saliecies apspļaudīja sev sānus.</quote>
          <bibl>Sakse 8, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspļaudīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Noniecināt, nozākāt (parasti pamatoti).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspļaudīt cilvēka cēlākās jūtas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..es neticu arī tiem, kas visu veco noliedz un mēģina apspļaudīt.</quote>
            <bibl>Pad J 68, 201, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspļaut:1" sortKey="apspļaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspļaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spļauju, -spļauj, -spļauj; pag. -spļāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspļaut:1/1" n="1">
        <def>Spļaujot aptraipīt. Vairākkārt uzspļaut.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspļaut kāpnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noēda, nezvērs! vecais novaidējās, jo kāds grundulis bija no [makšķeres] āķa galiņa spēdis slieku. Viņš uzsprauda jaunu un pēc vesas paražas to apspļāva.</quote>
          <bibl>Birze 4, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsprādzēt:1" sortKey="apsprādzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsprādzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsprādzēt:1/1" n="1">
        <def>Apņemt, aptvert (ap ko, kam apkārt), sastiprinot galus kopā ar sprādzi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsprādzēt glābšanas jostu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smilgam rokas.. taustās ap siknu, kas viņam cieši apsprādzēta ap bikšu vīli.</quote>
          <bibl>Upīts II, 274.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulksteņa važiņa jau apsprādzēta ap roku, un tikai tad es pamanu uz galda arī zīmīti: «Apsveicu Inesi ar skolas pabeigšanu.»</quote>
          <bibl>Brodele 17, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsprāgt:1" sortKey="apsprāgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsprāgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sprāgst, pag. -sprāga; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsprāgt:1/1" n="1">
        <def>Nobeigties (par daudziem vai visiem dzīvniekiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[veikalā] apsprāga vesela partija rupuču, un Gijo [īpašnieks] iekrita parādos..</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 184.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsprāgt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>vienk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nomirt (par daudziem vai visiem cilvēkiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>«..no vienas pūravietas cilvēks nedzīvos. Kam kāds amats, tie varbūt noturēsies, citi utis baros, badā apsprāgs.» [Saka Brīviņu saimnieks.]</quote>
            <bibl>Upīts XI, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspraudīt:1" sortKey="apspraudīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspraudīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspraudīt:1/1" n="1">
        <def>Spraudāt norobežot, arī pārklāt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraudīt dobi ar zariem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraudīt tērpu ar ziediem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraudīt taciņu ar meijām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraudīt laukumu ar mietiņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baltā vilnas [līgavas] tērpa mala.. bij ar zaļu miršu ieroti apspraudīta, plīvurs@m ar sīkiem zariņiem apbērts.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 686.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skujām apspraudītajā kapā nogrima zārks.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 128.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspraudīt:1/1/1" n="1">
          <def>Spraudot (ap ko, kam apkārt), novietot (visapkārt vai vispāri).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspraudīt meijas ap pagalmu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspraudīt eglītes gar ceļu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apspraudīt:1/1/2" n="2">
          <def>Nostiprināt (visapkārt vai vairākās vietās), aizbāžot, pabāžot (ko) apakšā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspraudīt palagu gar gultas malu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apspraudīt segu sev visapkārt.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsprauslot:1" sortKey="apsprauslot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsprauslot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsprauslāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsprauslot:1/1" n="1">
        <def>Sprauslājot apšķiest (parasti ar siekalām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs apsprausloja jūdzēju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspraust:1" sortKey="apspraust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspraust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spraužu, -spraud, -sprauž, pag. -spraudu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspraust:1/1" n="1">
        <def>Spraužot norobežot, arī pārklāt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraust ceļu ar eglītēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraust puķu dobi ar skujām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspraust līgavas plīvuru ar mirtēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienrocis [zāģis] ļoti noderīgs meža sardzei, iestigojot un ar mietiņiem apspraužot cirsmas.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 51.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspraust:1/1/1" n="1">
          <def>Spraužot (ap ko, kam apkārt), novietot (visapkārt vai vispāri).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspraust meijas ap laukumu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apspraust:1/1/2" n="2">
          <def>Nostiprināt (visapkārt vai vairākās vietās), aizbāžot, pabāžot apakšā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nolikos.. uz sava maisiņa gulēt. Baumanis ietina labi manas kājas kažokā, apsprauda to man visapkārt..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 47.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Vilciņu māte aiztecēja uz klēti un atnesa jauno, zilo segu. Kad citādi ne, tad lai pārklājot pāri ceļiem, ka [braucot] nepieputot drēbes. Viņa nogludināja Ritas mētelīti un apsprauda segu Visapkārt.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 164.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nakts apsprauda bezgalīgu zvaigžņu palagu ap zemes melno gultu.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 343.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspriede:1" sortKey="apspriede" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspriede</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspriede:1/1" n="1">
        <def>Sēde, sanāksme, kurā ko apspriež, pārrunā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ražošanas apspriede.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesnešu apspriede.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lopkopības pirmrindnieku apspriede.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspriedes dalībnieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspriežu istaba.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākkārt notika īsas apspriedes pie ministra.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 567.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir rīts, drīz dispečera istabā sāksies kārtējā apspriede, un pēc tam maiņas beigas.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 280.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cirtēji [mežā] sagāja ciešā bariņā uz apspriedi.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 183.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspriest:1" sortKey="apspriest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspriest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spriežu, -spried, -spriež, pag. -spriedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspriest:1/1" n="1">
        <def>Pārrunāt, izanalizēt (ko), izsakot vērtējumus, spriedumus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspriest autora projektu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apspriest disertāciju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kolektīvi apspriest paveikto darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs apspriedīsim, kā darbu labāk veikt.</quote>
          <bibl>Indrāne 3, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kolhoza valdes sēdē apspriests ciemata pārveidošanas plāns.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesai jāapspriež iesniegtās piezīmes un jāpieņem par tām lēmums.</quote>
          <bibl>Krim pr 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tādas vien runas [viesībās] pagadījušās, kurās citiem garlaicīgi klausīties. Cik reižu apspriesti tie paši vecie laiki? Bez gala!</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspriesties:1" sortKey="apspriesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspriesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-spriežos, -spriedies, -spriežas, pag. -spriedos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspriesties:1/1" n="1">
        <def>Savstarpēji apspriest (ko). Apmainīties domām (par ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apspriesties par turpmāko darbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgi apspriesties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redakcijas kolēģija apspriežas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Maskavā apspriedās padomju kritiķi un literatūrpētnieki.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 9, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..draugi apspriedās, ko tālāk darīt.</quote>
          <bibl>Branks 3, 43.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspriesties:1/1/1" n="1">
          <def>Aprunāties, lai uzzinātu citu domas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apspriesties ar ārstiem par savu veselības stāvokli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apspurt:1" sortKey="apspurt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apspurt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -spurst, pag. -spura, arī -spūra; intrans.; parasti divd. formā: apspuris, apspūris</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apspurt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt spurainam, tādam, kam ir atiruši diegu gali (parasti par audumu, apģērbu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svētdienās [Marts] gan apvilka citas drēbes, bet arī darbā nekad tam neredzēja apspūrušas piedurknes vai māliem apkaltušus bikšu galus.</quote>
          <bibl>Salenieks 1, 45.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apspurt:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt apbružātam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skolēnu sekmju žurnālam jau krietni vien apspūruši stūri: cik reižu lapas šķirstītas uz priekšu un atpakaļ.</quote>
            <bibl>Liesma 64, 5, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apspurt:1/1/2" n="2">
          <def>Būt novalkātā, apdilušā apģērbā (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mazs, apspuris stūmējs.. visu novakari velti nokvernējis starp sava divriča ilksīm..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstādījumi:1" sortKey="apstādījumi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstādījumi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādījumi:1/1" n="1">
        <def>Kokiem, košuma krūmiem, puķēm apstādīts laukums, josla (parasti pilsētā). Augu kopums šādā laukumā, joslā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kanālmalas apstādījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā ir skaista pilsēta, bagāta parkiem un apstādījumiem.</quote>
          <bibl>Zv 56, 13, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairāku paaudžu laikā ir novērots, ka pilsētās, kurās daudz apstādījumu, iedzīvotāji slimo mazāk nekā pilsētās, kur nav dārzu un parku.</quote>
          <bibl>Ves 62, 4, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstādināt:1" sortKey="apstādināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstādināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādināt:1/1" n="1">
        <def>Likt apstāties. Neļaut virzīties tālāk. Panākt, ka apstājas. Apturēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt pretimnācēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt braucējus ielu krustojumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt zirgus vagas galā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt pajūgu pie vārtiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Netālu no darbnīcu nometnes zēnus apstādināja bruņots sargs.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 8, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādā dienā uz ielas satiku Jeņču Oļģertu... Apstādināju viņu. «Tu, Elza?» viņš brīnījās.</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vīrs] pacēla roku, lai apstādinātu auto.</quote>
          <bibl>Birze 2, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Šeit staigāt aizliegts!» nācēju apstādina diezgan bargs uzraksts.</quote>
          <bibl>Zv 57, 18, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstādināt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārtraukt, izbeigt (kādu virzību, piemēram, gājienu, skrējienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstādināt skrējienu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādināt:1/2" n="2">
        <def>Pārtraukt (mašīnu, mehānismu) darbību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt pulksteni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt motoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt kuļmašīnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad sirēna pavēstīja pusdienas laiku, vīri apstādināja darbgaldus, noslaucīja rokas..</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kuģi apstādināja, neviens satricinājums nedrīkstēja apdraudēt operācijas norisi.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 203.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādināt:1/3" n="3">
        <def>Pārtraukt (norisi, procesu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt būvdarbus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autors [savos romānos] izsaka pārliecību, ka nekas neapstādinās cilvēces attīstību..</quote>
          <bibl>Lit M 64, 27, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiklīdz šie.. [tēlotājas mākslas] izteiksmes līdzekļi tiek sašaurināti, aprobežoti vai to attīstība apstādināta, zūd arī mākslas iespēja patiesi attēlot dzīvi.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 2, l.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstādināt:1/3/1" n="1">
          <def>Panākt, ka izbeidzas (kāds fizioloģisks, arī psihisks process).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zanda skatījās viņā tik cieši, ka viņš nespēja aizgriezt galvu, lai uz mirkli apstādinātu savas joņojošās domas.</quote>
            <bibl>Līvs 2, 87.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādināt:1/4" n="4">
        <def>Neļaut veikt, turpināt (darbību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt pļāvēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādināt uzbrucēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Roziņš] ar kādu sarkastisku piezīmi apstādināja vienu otru pārāk aizrāvušos gara gaismas daudzinātāju [studentu sanāksmē].</quote>
          <bibl>Upīts XII, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai pieņemtu lēmumus sākt vispārēju atbruņošanos, lai apstādinātu kara rūpnīcas, ir jādara vēl daudz.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 31, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstādīt:1" sortKey="apstādīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstādīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādīt:1/1" n="1">
        <def>Iestādīt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādīt kokus ap laukumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādīt dārzam dzīvžogu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstādīt:1/1/1" n="1">
          <def>Stādot (ap ko, kam apkārt), ietvert, norobežot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstādīt ceļu ar liepām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dzelzceļa stiga apstādīta ar eglītēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vīri aiziet līdz bojā gājušo jūrnieku un zvejnieku piemineklim, kas šopavasar bagātīgi apstādīts puķēm.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 236.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nomaļus no pilsētas centra, smuidriem bērziem apstādīta,.. aizvijas Līvkalna iela.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 282, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstādīt:1/1/2" n="2">
          <def>Iestādot (ko), aizņemt (kādu platību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstādīt veselu tīrumu ar kartupeļiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māju pusē viss lauks līdz pļavai apstādīts jaunām ābelītēm..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 708.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Katrs.. izmantojamās zemes gabaliņš [Bulgārijā] apstādīts vai apsēts.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 213, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gabaliņu no muižas atrodas ozoliem apstādīts Raktais kalns..</quote>
            <bibl>Laicens I, 114.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstādīt:1/2" n="2">
        <def>Pabeigt stādīšanu. Iestādīt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārzi jau apstādīti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstādīt kāpostus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstaiga:1" sortKey="apstaiga" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstaiga</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstaiga:1/1" n="1">
        <def>Darbība -&gt; apstaigāt (1). Apstaigāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dārza apstaiga.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstaigāt:1" sortKey="apstaigāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstaigāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Staigājot apvirzīties, apiet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstaigāt ap dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstaigāt apkārt ezeram.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Pēdas redzēju, baronlielskungs. Priedītēs iegāja... Es apstaigāju riņķī — laukā gājis [zaķis] nebij.»</quote>
          <bibl>Upīts 18, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Apstaigāt telti un nostiprināt mietiņus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šonakt pēc pusnakts viņš [saimnieks] atkal apstaigāja dīķi..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 28.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mārtiņš pārbrida sligšņai un apstaigāja šķūni.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 88.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visi [bērinieki] atvadīdamies lēni apstaigāja zārku un pēdējo reizi uzmeta skatienu [mirušās] Zelmas vaigam.</quote>
            <bibl>Birze 4, 179.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Staigājot nokļūt, pabūt (pie visiem vai daudziem, visā teritorijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstaigāt visas istabas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstaigāt rūpnīcas cehus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darbu meklēdams, Justs sāk apstaigāt būves.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 343.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [saimniece] apstaigāja klēti un kūti, visam kaņepju dārzam apgāja apkārt, pat rijā ielīda..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 235.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vīrs apstaigāja ar viņa jaunību saistītās vietas..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/2/1" n="1">
          <def>Staigājot (pa kādu teritoriju), nokļūt (vairākās tās vietās), parasti ar kādu nolūku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Draugs ieteica man pieteikties par kuģa puiku kādā no ostā stāvošiem tvaikoņiem... Es tūliņ sāku apstaigāt ostu un apbrīnot tvaikoņus.</quote>
            <bibl>Paegle, 3, 326.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vagonu apstaigā biļešu kontrolieris.</quote>
            <bibl>Kar 59, 10, 92.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Rauza vēl un vēlreiz apstaigā kuteri, aprauga, vai viss kārtībā, tur pievāc pie malas kasti, tur ieved kārtību kuģa «virtuvē».</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 287.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/2/2" n="2">
          <def>Staigājot no cita pie cita, apmeklēt (daudzus vai visus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstaigāt darba biedrus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstaigāt pulciņa locekļus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārsts apstaigā slimniekus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pļāvējus apstaigāja mežsargi, bet nekādās garās sarunās neielaidās.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 162.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņus [ievainotos] apstaigā žēlsirdīgā māsa, pierakstīdama par katru vissīkākos datus.</quote>
            <bibl>Strāls 2, 288.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uzvilcis bruņu cepuri dziļi uz acīm, Krists apstaigāja sardzi..</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 115.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/2/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pievērsties (daudziem vai visiem) - par skatienu, acīm. Apskatīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ezermaļa skatiens, visus apstaigājis,.. apstājās pie Rudbārža.</quote>
            <bibl>Kalndruva 2, 131.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Inita [skolotāja] stāvēja klases priekšpusē un klusēdama apstaigāja visus [skolēnus] ar acīm..</quote>
            <bibl>Brīdaka 2, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/2/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tiekot virzītam, sūtītam, dotam apkārt, nonākt (pie daudziem vai visiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Alus kanna apstaigā visus līgotājus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc katra [Jaungada laimes] lējuma spožais alvas piks [pika] apstaigāja visus apkārtsēdošos ļaudis..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 2, 261.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad visus [zaļumniekus] apstaigāja arī glāzīte, dziesmas sāka plūst daudz brīvāk..</quote>
            <bibl>Austriņš 2, 202.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstaigāt:1/2/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt zināmam, pazīstamam, arī pieejamam daudzās vai visās vietās.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Filma apstaigā visu pasauli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Luga jau apstaigājusi daudzas skatuves.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunā vēsts apstaigājusi malu malas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nelegālos norakstos tie [Veidenbauma dzejoļi] apstaigājuši visus latvju zemes nostūrus..</quote>
            <bibl>Veidenbaums 2, 13. (ievadā)</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Boriss Godunovs» un «Hovanščina» [filmas] apstaigājušas daudzu pasaules tautu kinoekrānus.</quote>
            <bibl>Pad J 63, 94, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāja:1" sortKey="apstāja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāja:1/1" n="1">
        <def>Pārtraukums (kādā darbībā, procesā u. tml.). Apstāšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt bez apstājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas darbīgās rokas nezina apstājas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas abas strādāja klusēdamas, lieliem, plašiem vēzieniem, bez apstājas virzoties uz priekšu, jo aiz muguras nāca virsū traktors.</quote>
          <bibl>Brodele 2, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..drūzma.. bez apstājas lēni kustējās uz priekšu.</quote>
          <bibl>s 1, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būtu jāiet un jāliekas gulēt, tikai Pinku Amāle, kas tur iekšā tarkšķ bez apstājas, riebjas.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāja:1/1/1" n="1">
          <def>Apstāšanās (parādību virzībā, attīstībā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..sociālistiskā kritika nepazīst apstāju un pieticību..</quote>
            <bibl>Upīts 14, 351.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Svarīgi, lai.. [augsts darba ražīgums] savā attīstībā nepazītu apstājas, lai tam vienmēr un visur būtu tendence palielināties.</quote>
            <bibl>Cīņa 64, 216, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāklis:1" sortKey="apstāklis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāklis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāklis:1/1" n="1">
        <def>Parādība, kas pastāv līdztekus citām vai ir saistīta ar tām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noskaidrot dažus apstākļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sastādot skolēna dienas režīmu, jāievēro daudzi apstākļi: skolēna vecums un klase.., cik tālu skola..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 1, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiesas lēmumā jānorāda.. īss lietas apstākļu izklāstījums..</quote>
          <bibl>Civilpr k 156.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāklis:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Parādību kopums, nosacījumi, kas ietekmē (kā) norisi, nosaka (kā) eksistenci u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dabas apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mašīnu ekspluatācijas apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meteoroloģiskie apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēsturiskie apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sociālie apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vietējie apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtēji apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labvēlīgi apstākļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstākļu maiņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzlabot darba apstākļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārbaudīt sanitāros apstākļus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iejusties jaunajos apstākļos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēties mājas apstākļos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zināmos apstākļos audzēju vīrusi var izraisīt arī citas slimības..</quote>
          <bibl>Ves 62, 10, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meža apstākļos ābeles ir vai nu lieli krūmi, vai 18-20 m augsti koki..</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tropu orhideju augšanai vēlamie apstākļi parasti tiek radīti tikai siltumnīcā.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 58 (pielikumā 2).</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēcpusdienās zivis ķērās atkarībā no laika apstākļiem. Plauži.. nāca tikai vējā. Jo lielāki viļņi, jo lielāks bija pēcpusdienu plaužu loms.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 89.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāklis:1/2/1" n="1">
          <def>Materiālais stāvoklis, dzīves līmenis.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Labi apstākļi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Materiālie apstākļi atļāva normāli dzīvot.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 381.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāklis:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Teikuma palīgloceklis, kas norāda uz darbības vietu, laiku, cēloni u. tml. vai uz pazīmes mēru vai pakāpi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vietas apstāklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laika apstāklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veida apstākļa palīgteikums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie teikuma palīglocekļiem pieder papildinātājs, apstākļi, apzīmētājs un pielikums.</quote>
          <bibl>Loja 1, 308.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstākļa vārdi ir patstāvīgi vārdi ar savu nozīmi, morfoloģisko izveidojumu un sintaktisko funkciju.</quote>
          <bibl>Gram I, 690.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstarojums:1" sortKey="apstarojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstarojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstarojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apstarot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Radioaktīvais apstarojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstarojuma doza.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstarot:1" sortKey="apstarot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstarot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstarot:1/1" n="1">
        <def>Izstarot (gaismu pār ko). Apspīdēt, apgaismot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakara blāzmas apstarotajās debesīs austrumos jau bija saskatāma reta zvaigzne..</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Debesis noliecās arvien zemāk pār dārza kokiem. Pilsēta tām pastiepa pretī savus baltas, dzeltenas, sarkanas un zaļas gaismas apstarotos torņus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs domas par rītdienu viņu apstaroja un sildīja kā gaiša saule.</quote>
          <bibl>Kar 52, 4, 312.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstarot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt priecīgu, gaišu (par jūtām, idejām u. tml.). Apmirdzēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laimes apstarota bērnība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Romantika, ko pauž cīņa par tautas laimi, gaiši apstaro visu [«Zelta zirga»] izrādi.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 10, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Elzas acis Ozols bija paradis redzēt dzirkstoša prieka apstarotas, bet šodien tās bija skumjas kā pielijuši meža ezeri.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Smaids apstaro vectēva seju, lasot jauno likumu par valsts pensijām..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 30, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstarot:1/2" n="2">
        <def>Pakļaut starojuma iedarbībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstarot ar radioaktīvajiem stariem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..reaktora iekšienē speciālās ligzdās ievieto litiju, kuru tad pakļauj intensīvai bombardēšanai ar neitroniem. Pēc zināma laika apstaroto litiju izšķīdina ūdenī.</quote>
          <bibl>Zv 55, 22, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstarojot minerālu koncentrātus ar rentgena stariem, dimanti luminiscē..</quote>
          <bibl>Zv 57, 5, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstaroties:1" sortKey="apstaroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstaroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstaroties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apstarot (2). Ļauties starojuma, iedarbībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstaroties ar kalnu sauli.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāstīt:1" sortKey="apstāstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāstīt:1/1" n="1">
        <def>Izklāstīt, pārstāstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāstīt gleznas saturu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vītols.. apstāstīja it visu..</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 351.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lai sarunas veiktos ātrāk, es sāku govs kaiti apstāstīt krieviski.</quote>
          <bibl>Birze 2, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..upes līkums, pēkšņi atsedza skatienam optimista tik jūsmīgi apstāstītās klintis.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāsts:1" sortKey="apstāsts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāsts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāsts:1/1" n="1">
        <def>Izklāstījums, pārstāstījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Kāpēc cilvēkiem tā gribas runāt?» domāja Agnese, kuru traucēja vecītes grūto gaitu apstāsts.</quote>
          <bibl>Sakse III, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāt:1" sortKey="apstāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stāju, -stāj, -stāj, pag. -stāju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sastājoties apkārt, ielenkt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāt koku no visām pusēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraucēji vēl nebija lāgā paguvuši izkāpt no vagona, kad tos jau apstāja līksmi sagaidītāji.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 4, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis apstāja eglīti un sāka to no visām pusēnu apbrīnot.</quote>
          <bibl>Purapuke 1, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[skolēni] apstājuši savu audzinātāju - ķīmijas pasniedzēju skolotāju Stūrmani. Par katru cenu grib viņu nosēdināt uz krēsla un uzšūpot gaisā.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neatlaidīgi uzmākties, vajāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilks apstājis ganības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dunduri apstāj govis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krists mani skubina pasteigties.. Uznākšot liela tumsa, ko tad - nelabie mani Smilšu kalnos apstāšot.</quote>
          <bibl>Sēlis 4a, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Makšķeri atkal rausta... Zoržs velk - ķīsītis. «Kādi pagāni,» saka Žoržs, «apstājuši šo vietu, nelaiž citas zivis klāt.»</quote>
          <bibl>Rihters 1, 114.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāt:1/2/1" n="1">
          <def>Nedot miera (ar ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Visā savā mūžā Rūdolfs nebija dzirdējis tik daudz uzslavu kā šajā vakarā. Viņu apstāja jautājumiem.</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apstāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gribot negribot bija gājienam mežiņā uz desmit minūtēm jāapstāj... Bija jau pusdienas laiks, un verstis divdesmit noietas.</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 182.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne īsu brīdi ceļā neapstāt! - Mūs sauc uz priekšu lielais Oktobris.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāt:1/3/1" n="1">
          <def>Pārstāt (ko darīt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Spēlējiet!» kliedzu muzikantiem, kad tie apstāj.</quote>
            <bibl>Akuraters I, 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad nācām sētsvidū, - ierējās suns. Bet, mani pazinis, tūlīt apstāja..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 167.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstāja klabēt rakstāmmašīna. Aizsitās grāmatu vāki, pa galdiem aizripoja zīmuļi.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāties:1" sortKey="apstāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stājos, -stājies, -stājas, pag. -stājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/1" n="1">
        <def>Pārstāt kustēties, virzīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kolonna apstājās pie tilta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Dārte] iet uz Baģu pusi, Baģu rijas stūrī viņa apstājas un stāv ilgi, ilgi, ilgi...</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušajā svētdienā, tiekoties tirgū, [Ilze] pat neatrada par vajadzīgu apstāties, pamāja ar galvu un aizsteidzās..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/1/1" n="1">
          <def>Par transportlīdzekļiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vilciens apstājas stacijā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Autobuss apstājas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Taču mašīna neapstājās, tā lēnā gaitā aizripoja prom pa ceļu.</quote>
            <bibl>Jansons 2, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārstāt virzīties uz priekšu (piemēram, rīcībā, arī attīstībā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstāties savā attīstībā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Neapstāties nekādu grūtību priekšā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..cilvēki jau tik tālu iemīļojuši savu darbu, ka neapstāsies nekādu šķēršļu priekšā..</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 97.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai šodien.. Spīdolas nerimu sauciens neapstāties pie sasniegtā, līdz visas zemes karos pret tumsu, nav galvenais Raiņa novēlējums..?</quote>
            <bibl>Lit M 58, 4, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/1/3" n="3">
          <def>Pakavēties, uzkavēties (kur, kādā nolūkā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstāties pie sienas avīzes palasīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izbūvēt šo maketu nebija viegli... Bet toties tagad gandarījums liels - katrs izstādes apmeklētājs noteikti apstājas pie stenda.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 1, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uz brīdi pievērsties (par skatienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Te acij ir kur apstāties un pakavēties. Zaļi sazēluša ziemāja un tikko sadīguša vasarāja lauki... Svaigi zaļas birzes, kur egles bērziem un kļavām jauktas ...</quote>
            <bibl>Upīts IV, 677.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [zēns] ievēro, ka uz galda vairs nav prīmusa.. Un tad skatiens apstājas pie papes kastītes.</quote>
            <bibl>Dripe 1, 57.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/1/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārdomājot vai pārrunājot pakavēties (pie kāda jautājuma, problēmas u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [Taņa] bija pateicīga brālim un tēvam par to, ka viņi nemēģināja ilgāk apstāties pie šā jautājuma..</quote>
            <bibl>Lācis VIII, 665.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kā gribas vēl dzīvot, strādāt, mācīties, mīlēt! Jā, tieši pie šīs pēdējās domas viņš apstājas Visilgāk..</quote>
            <bibl>Grīva 6, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/2" n="2">
        <def>Pārtraukt (darbu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bramanis arī apstājies, tukšu mašīnu griezt taču nebij jēgas.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad viņš [kalējs] sāka atkal kalt tāpat kā agrāk, tikai reizēm viņš apstājās izklepoties. Paklepoja, paklepoja un sita atkal.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/2/1" n="1">
          <def>Pārstāt darboties (par organismu, tā daļām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sirds apstājusies.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstājas pulss.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rokas aiz paguruma apstājas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mute [ēdējam] kustējās arvien gausāk, līdz beidzot apstājās pavisam.</quote>
            <bibl>Lubējs I, 58.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/2/2" n="2">
          <def>Pārstāt darboties (par mehānismiem, mašīnām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pulkstenis apstājies.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tad [lidmašīnas] motori apstājās un pie durvīm piebrauca traps.</quote>
            <bibl>Grīva 8, 41.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš [dzirnavnieks] aiztaisīja aizvarus, un lejas dzirnavas apstājās.</quote>
            <bibl>Zv 52, 14, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/2/3" n="3">
          <def>Pārstāt norisēt (par darbību, kustību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Brauciens apstājas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ēkas remontdarbi apstājušies.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visas sarunas bija neviļus apstājušās.</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 31.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/2/4" n="4">
          <def>Pārstāt norisēt (par procesu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..audzelīgi, vijīgi, neatlaidīgi [kārkli], vētrām spītēdami, aiztur smilšu tecējumu, liek tam apstāties un palikt uz vietas.</quote>
            <bibl>Dorbe 2, 124.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Dzīve neapstājas, vai ne? Bet dienas aiztek tāpat kā smiltis [smilšu pulkstenī], tādēļ man jāsteidzas.»</quote>
            <bibl>Birze 5, 269.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/2/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārstāt ritēt (par laiku subjektīvā uztverē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Laiks apstājies uz vietas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Likās, ka pati laika gaita apstājusies.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 9, 8.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstājies ir laiks, Stundas atsēstas..</quote>
            <bibl>Rainis II, 170.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jo dienas iet un ies, un neapstāsies, Un cīņu nemiers mūžam nenorims.</quote>
            <bibl>Zv 57, 21, 6.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sastāties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāsties ap galdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daži jātnieki aizaulekšoja dzīt kopā ciemniekus, citi apstājās lokā Jēkabam visapkārt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāvēt:1" sortKey="apstāvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stāvu, -stāvi, -stāv, pag. -stāvēju; trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāvēt:1/1" n="1">
        <def>Bērēs teikt izvadīšanas runu, arī vadīt bēru ceremoniju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāvēt mironi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāvēt aizgājēju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāvēt pašnāvnieku neviens nenāca..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 661.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažu svētdienu [kapsētā] glabāja pa seši septiņi miroņi. Kamēr visus apstāvēja - nodziedāja un iesvētīja -, uznāca vakars.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc [kaimiņa] bērēm Mežakaktos iegriezās pērminderis Ābels, kurš.. pats esot aizgājēju apstāvējis.</quote>
          <bibl>Ezera 1, 204.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstāvētājs:1" sortKey="apstāvētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstāvētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstāvētājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas bērēs saka izvadīšanas runu, arī cilvēks, kas vada bēru ceremoniju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstāvētāja runa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aicināt bērēs par apstāvētāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsteigt:1" sortKey="apsteigt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsteigt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-steidzu, -steidz, -steidz, pag. -steidzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsteigt:1/1" n="1">
        <def>Ātri ejot, skrienot vai braucot, tikt (kādam) garām. Panākt (kādu) un aizsteigties (tam) priekšā. Apdzīt [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsteigt ceļā visus savus biedrus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko ceļa profils [riteņbraukšanas krosā] kļūst labvēlīgs, var.. apsteigt pretinieku. Ja priekšā ir vairāki pretinieki, tad tos visvieglāk apsteigt (apdzīt) pie uzkalniem, pagriezienos un ceļa līkumos.</quote>
          <bibl>Strods 1, 69.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viens otru apsteigdami, peldam atpakaļ.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsteidzot oficiālās ziņas, pirmais par konkursa rezultātiem.. paziņoja.. amerikānis Grosbeks.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 134, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsteigt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izpildīt (plānus, ieceres) ātrāk nekā paredzēts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aprēķini liecina, ka rūpnīcas novatori septiņgadi apsteigs par veselu gadu..</quote>
            <bibl>Rīgas B 53, 3, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iecirkņa kolektīvs krietni apsteidz darba grafiku. Astoņos mēnešos tas veicis dažādus darbus par.. 70 tūkstošiem rubļu vairāk nekā paredzēts.</quote>
            <bibl>Pad J 62, 182, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsteigt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārspēt (kādu darbā), uzvarēt (kādu sacensībās).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsteigt kaimiņus siena pļaušanā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..komandu vērtējumā [pieccīņā] PSRS apsteidza ASV un Argentīnu un ierindojās 1. vietā.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 193, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstiept:1" sortKey="apstiept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstiept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stiepju, -stiep, -stiepj, pag. -stiepu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiept:1/1" n="1">
        <def>Nostiept, izstiept (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiept dzeloņstieples ap dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es apstiepu zaļu zīdu Visapkārt novadam, Lai nebēdza [nebēga] mūs' māsiņa Triju kungu novadā.</quote>
          <bibl>LD 13 588.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sprukas kapam ēvelēta koka sētiņa apkārt, bet Suntuži savam apstiepuši milzīgi resnu čuguna ķēdi..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 347.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiept:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cieši apkļaut, apņemt (par drēbēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiepti svārki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeltīte: Nemūžam es to [līgavas kleitu] vairs mugurā nevilktu, nemūžam! Apstiepta, apžņaugta kā balta čūskas āda!</quote>
          <bibl>Aspazija V, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstiepties:1" sortKey="apstiepties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstiepties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -stiepjas, pag. -stiepās; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiepties:1/1" n="1">
        <def>Refl.→ apstiept (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap sauli apstiepās dzeltens loks; aiz meža sāka celties aizvien biezāki mākoņi.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstīpot:1" sortKey="apstīpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstīpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; parasti divd. formā: apstīpots</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstīpot:1/1" n="1">
        <def>Apņemt, nostiprināt (ar stīpu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ilze iegāja klētiņā, kur stāvēja veca koka gulta un galdiņš. Tur vēl bija apstīpota tīne, kurā krustmāte glabāja miltus un putraimus.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 120.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un turpat [darbnīcā] stāvēja sarūsējušām stīpām apstīpota pusmuca ar pelēcīgiem māliem..</quote>
          <bibl>Birze 5, 105.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūtis likās kā apstīpotas, un stīpas spieda..</quote>
          <bibl>Sakse 3, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstiprinājums:1" sortKey="apstiprinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstiprinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiprinājums:1/1" n="1">
        <def>Pierādījums, fakts, arī oficiāls dokuments, kas apstiprina (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izteiktās domas apstiprinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaidīt pavēles apstiprinājumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Varbūt [dēls] būs ar vakara vilcienu,» viņa [māte] negaidīti ierunājās, bikstīdama pagales, it kā mēģinātu atrast šaudīgajās liesmās apstiprinājumu savam minējumam.</quote>
          <bibl>Zv 57, 3, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kongresa gaita Gorkijs uzstājas ar plašu runu. Galvenos vilcienos apgaismo savas.. atziņas, kam nepieciešams kolektīva apstiprinājums, šī laikmeta sankcija..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 360.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Divīzijas komandiera apstiprinājums un iecelšanas pavēle pienāca pēc sešām stundām.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 118.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstiprināt:1" sortKey="apstiprināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstiprināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiprināt:1/1" n="1">
        <def>Atzīt par pareizu. Pievienoties (kādam izteikumam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiprināt kāda izteikto domu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Leons tūliņ ieraudzīja uz galda rasējumu. «Vai to tu man uztaisīji?» - «Jā. Tev,» Agris apstiprināja.</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 100.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ieva domīgi šūpo galvu. Viņa šais [zvejnieku] lietās zina pārāk maz, lai spētu ko apstiprināt vai noliegt.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 87.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiprināt:1/2" n="2">
        <def>Būt, noderēt par pierādījumu, pamatojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[rentnieks] turēja rokā kontraktu, kas apstiprināja viņa tiesības uz visām šīm ēkām, un jutās še kungs.</quote>
          <bibl>Paegle 3, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draudzīgu aplausu vilnis.. apstiprināja, ka darba rezervju skolu pašdarbnieku sniegums ir iepriecinošs.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 82, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūklis apzinājās, ka viņam šīs vizītkartes ir nepieciešamas, jo tās apstiprināja, ka viņš ir mākslinieks.</quote>
          <bibl>Bērce 4, 238.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstiprināt:1/2/1" n="1">
          <def>Būt par pierādījumu (kādas teorijas, hipotēzes u. tml. pareizībai, pamatotībai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Padomju Savienības prakse apstiprinājusi marksisma-ļeņinisma mācību par divām komunisma fāzēm.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 64, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Angļi mīl spēlēt teātri. Pirmoreiz šāda pārliecība man radās Liverpūlē, bet vēlākie pieredzējumi to pilnīgi apstiprināja.</quote>
            <bibl>Kar 59, 10, 101.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Augusts pamanīja kamanas. Tajās sēdēja divi vīri... «Tie nevar būt mūsējie [ciema iedzīvotāji],» Augusts satraukti ierunājās un paātrināja gaitu. Izrotātās kamanas apstiprināja viņa aizdomas.</quote>
            <bibl>Branks 1, 58.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiprināt:1/3" n="3">
        <def>Atzīt par likumīgu, derīgu (ar īpašu lēmumu, pavēli, rīkojumu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiprināt plānu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiprināt statūtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiprināt kāda tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstiprināt kādu amatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Druka tēvs vairs nestaigāja pa mežu, jo par mežsargu tagad bija apstiprināts viņa jaunākais dēls..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 489.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kamēr pārbaudīs [jaunās zāles], apstiprinās.. un sāks pārdot aptiekās, paies vēl gadi.</quote>
          <bibl>Breicis 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstiprināties:1" sortKey="apstiprināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstiprināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstiprināties:1/1" n="1">
        <def>Izrādīties par pareizu, pamatotu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizdomas apstiprinājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ideja apstiprinās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja celtā apsūdzība iepriekšējās izmeklēšanas gaitā kādā daļā nav apstiprinājusies, izmeklētājs ar savu lēmumu krimināllietu šai daļā izbeidz..</quote>
          <bibl>Krim pr 81.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēvaldu aicināja uz kadru daļu, tur apstiprinājās, ka puisis patiešām pagaidām apmeties pie Mellača..</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 146.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstrādājums:1" sortKey="apstrādājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstrādājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrādājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apstrādāt (1). Apstrāde.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Labs mēbeļu apstrādājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstrādāt:1" sortKey="apstrādāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstrādāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/1" n="1">
        <def>Iedarbojoties (mehāniski, termiski u. tml.), panākt, ka rodas kādas īpašības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt rūdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt jēlvielas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt metālu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt stiklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt linus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas notiek ar tērauda lējumiem, kad tos krāsnī termiski apstrādā? Uzlabojas lējumu struktūra un mehāniskās īpašības..</quote>
          <bibl>Zin T 63, 12, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Linogriezumu darina, ar speciāliem griežņiem apstrādājot linoleja plātni.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/1/1" n="1">
          <def>Panākt, ka iegūst zināmu gatavības pakāpi (detaļas, atsevišķi priekšmeti u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstrādāt audumus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstrādāt kažokādas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dažas karameļu šķirnes tiek vēl papildus apstrādātas: tām uzkaisa pūdercukuru.</quote>
            <bibl>Zv 57, 13, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstrādājot dārgakmeņus, jāzina slīpēšanas paņēmieni, lai forma akmenim būtu vispiemērotākā šai «gaismas spēlei» [staru laušanai un atstarošanai].</quote>
            <bibl>Upīte 1, 54.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ja šuvi apstrādā (nogludina un pulē), tad [organiskā stikla] metināmai vietai jābūt dzidrai..</quote>
            <bibl>Alksnis 1, 69.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/1/2" n="2">
          <def>Sagatavot lietošanai, uzglabāšanai, tālākai apstrādei (lauksaimniecības produktus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstrādāt zivis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstrādāt augļus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apstrādāt gaļu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tos [graudus] pirms lietošanas uzturā dažādi apstrādā - sasmalcina, samaļ miltos vai putraimos.</quote>
            <bibl>Pavāru gr 158.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sēnes šķirojot, nepieciešams zināt, kādā veidā tās paredz apstrādāt (žāvēt, marinēt vai sālīt).</quote>
            <bibl>Vimba 1, 28.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visus šos ēdienus [pusfabrikātus] veikali saņem no.. uzņēmuma delikatešu ceha... Šeit produktus attiecīgi apstrādā - izvāra, izcep vai izsutina.</quote>
            <bibl>Pion 53, 51, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tīrīt, izlabot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mirdza ar jauniešiem ņēmās apstrādāt [skolas] logus. Izdauzītos izcēla un attīrīja no stikliem, veselos mazgāja un spodrināja.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 149.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apgrauzt, apknābāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Suns cītīgi apstrādā dabūto kaulu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Verkšķītis [kucēns] nometās zemē un ņēmās saviem vēl mazajiem, mīkstajiem zobiņiem apstrādāt cieto maizes kumosu..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 248.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sākumā tas [papagailis] apstrādāja tikai aitādas, kas bija izkārtas žāvēšanai, un plēsa no tām gaļas paliekas un taukus.</quote>
            <bibl>Zv 57, 4, 25.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Strazds rāda dzenim, kas viņam par nelaimi. «Būris ir, bet iekšā nevar iekļūt!».. Dzenis paskatās, paskatās, pagroza galvu, padomā un tad, pielaidies pie būra, sāk to apstrādāt ar savu cieto knābi tā, ka skaidas vien lec.</quote>
            <bibl>K Grigulis 2, 44.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/2" n="2">
        <def>Veikt agrotehniskus pasākumus, sagatavojot (zemi, tīrumu) sējai vai kopjot sējumus, stādījumus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt laukus ar traktoriem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt sakņu dārzu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādājamā zeme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt zemi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nereti augsne apstrādājama tikai nezāļu dēļ: lai tās iznīcinātu, lieku reizi jāar, jāecē, jākultivē.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Ceilonā] lauksaimniecības tehnikas līmenis ir ļoti zems: redzējām trūcīgos zemniekus apstrādājam zemi ar kapli, rīsu ražu novācam ar sirpi..</quote>
          <bibl>Zv 58, 6, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēkiem, kas apstrādā zemi - ar, sēj un pļauj,.. īsas ir tās stundas, kad var atpūtināt rokas.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 8, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/3" n="3">
        <def>Apkopot, analizēt. Izstrādāt, izveidot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt savāktos materiālus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt eksperimentā iegūtos datus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt korespondenci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patiesībā lauku dzīves tēma mūsu literatūrā līdz šim apstrādāta diezgan pavirši..</quote>
          <bibl>Kar 63, 4, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[luga] rada visai nopietnas šaubas par jaunā autora spēju dramatiski apstrādāt izvēlēto sižetu.</quote>
          <bibl>Kar 60, 1, 128.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Partitūra man ir tikai nedzīvs, neapstrādāts materiāls. Es veidoju viņu tāpat, kā tas [skulptors] te ir veidojis savu statuju. [Saka diriģents.]</quote>
          <bibl>Upīts 18, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iedarboties ar fizisku spēku (piemēram, piekaujot).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Holma tūku fabrikas meistars.. bij sācis ar dūrēm nežēlīgi apstrādāt pavisam vārgu jauneklīti, tāpēc ka tas aizgājis citā darbā, tikai pusmēneša nodevu viņam samaksājis.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1067.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Briežiem un aļņiem vilki dziļā sniegā baidās uzbrukt, jo tad viņu kustības ir apgrūtinātas, bet brieži bez žēlastības tos apstrādā ar garo un stipro priekškāju asajiem nagiem.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runga apstrādā Sprukstu un Bambi, kuri nokrīt četriski un rāpus bēg uz mājiņas pusi.</quote>
          <bibl>Paegle 2, 611.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/4/1" n="1">
          <def>Piemuļķot, apkrāpt. Aplaupīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[veikalnieks] viņas [sievas] cienītāju apstrādāja veikaliski uz nebēdu.</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 760.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/4/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Rupji kritizēt, nopelt, arī noķengāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Lielskungs!» viņš [Valboms] iesaucas, ieraudzījis Ābramu, sažņaudzis saujā «Arodnieku». «Šajā ķengu lapā kāds mūs smalki apstrādājis! Jūs esot piekāvis mūrnieku, kas pieprasījis savu algu. Es palaižot nagus vēl biežāk.»</quote>
            <bibl>Sēlis 5, 154.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrādāt:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Spēcīgi ietekmēt, pierunāt, pārliecināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt draugu, lai brauc līdzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anna.. saprot, ka kalps.. uz zaļa zara netiks. Viņa apstrādājusi arī vīru. Arī tas kļuvis gudrāks un nedomā vairs tā kā agrāk.</quote>
          <bibl>Kar 54. 8, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstrāde:1" sortKey="apstrāde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstrāde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrāde:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apstrādāt (1). Apstrādāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Termiskā apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tehniskā apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izejvielu apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koksnes apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Metālu aukstā apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Produktu kulinārā apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabisko šķiedru apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mašīnu detaļu apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādu apstrādes tehnoloģija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Irēna iepazīstināja pionierus ar dzintara apstrādes veidiem - sākot ar rupjo slīpēšanu uz smilšpapīra un beidzot ar pulēšanu..</quote>
          <bibl>Bērn 49. 9, 26.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neapstrādātā veidā tas [dimants] svēra 180 gramu, bet pēc pirmās apstrādes - tikai 37 gramus. Pēc trešās slīpēšanas tas zaudēja vēl 16 gramus, toties kļuva bezgala skaists.</quote>
          <bibl>Upīte 1, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievērojami uzlabojusies arī veļas apstrādes kvalitāte - to tīri izmazgā, izrullē, kārtīgi un akurāti izgludina.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 294, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrāde:1/2" n="2">
        <def>Darbība, process → apstrādāt (2). Apstrādāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zemes apstrāde.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrāde:1/3" n="3">
        <def>Darbība, process → apstrādāt (3). Apstrādāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pētījuma materiālu apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Informācijas apstrāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatu bibliotekārā apstrāde.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstrāvot:1" sortKey="apstrāvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstrāvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrāvot:1/1" n="1">
        <def>Strāvojot apņemt (par gaisu, smaržām u. tml.), appūst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svaigs vējš apstrāvo sakarsušo pieri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrāvot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apņemt, aptvert, pārņemt (par idejām, jūtām, noskaņām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laikmeta idejas apstrāvo visu lugu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas [aktrises] tēlojums viscaur patiesu jūtu straumes apstrāvots, un tādēļ Elga Meldre veidojas skatītāja priekšā kā jauna sieviete, kas, ārēji klusināta un nosvērta, nes sevī kvēlu, bagātu sirdi.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 30, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstrēbt:1" sortKey="apstrēbt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstrēbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-strebju, -streb, -strebj, pag. -strēbu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrēbt:1/1" n="1">
        <def>Izstrēbt (visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrēbt visu putru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstrīdēt:1" sortKey="apstrīdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstrīdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-strīdu, -strīdi, -strīd, pag. -strīdēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrīdēt:1/1" n="1">
        <def>Iebilst (pret kādiem apgalvojumiem), noraidīt (apgalvojumus), izsakot citādas domas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrīdēt kāda argumentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrīdēt cita domas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrīdēt uzskatus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Lūk, šeit jābūt mūsu nometnei,» sacīja kāds zēns.. «Nemaz ne. Tai jābūt te,» apstrīdēja meitene..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 6, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņi [mežstrādnieki] runāja visi uzreiz, cits citu apstrīdēdami, cits par citu gudrāki.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Droši vien augstskolā ir tiešām interesanti, Velta to negrib apstrīdēt.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 1, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apstrīdēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iesniegt prasību (tiesā), lai atzītu par nepieņemamu, nepamatotu, nepareizu (kādu stāvokli, lēmumu, dokumentu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrīdēt testamentu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrīdēt mantojuma tiesības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gadījumā, ja īrnieks sistemātiski nepilda savus.. pienākumus, izīrētājs šo tiesību [atjaunot īres līgumu] var apstrīdēt tiesas ceļā.</quote>
          <bibl>AT Biļ 60, 3, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstulbināt:1" sortKey="apstulbināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstulbināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstulbināt:1/1" n="1">
        <def>Būt par cēloni, ka (kāds) apmulst, tiek apmāts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mīnas sprādziens visus apstulbināja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..galīgais lēmums tā apstulbināja Sveķīti, ka smadzenes viņam mitējās darboties un miesīgā nespēkā viņš atslīga uz sola pie krāsns.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāda iznākuma.. nebijām gaidījuši. Tas mūs pārsteidza, apstulbināja.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 3, 18.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstulbināt:1/1/1" n="1">
          <def>Apžilbināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Spožā saule apstulbina acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atvērās lielās zāles durvis, un apstulbinoša gaisma plūda nācējiem pretī. Slaika eglīte staroja vienās liesmās, zeltā un sudrabā.</quote>
            <bibl>Purapuķe 1, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstulbot:1" sortKey="apstulbot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstulbot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstulbot:1/1" n="1">
        <def>Apmulsināt, apmāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Nost liekulīgos saucienus par vispārēju saprašanos un šķiru pamieru! Ar to mūs mēģina apstulbot mūsu izsūcēji.»</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 167.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Protams, daudz kas viņam [rakstniekam] ir vēl neskaidrs, bet jau skolas gados rodas pretestība pret reliģijas māņiem, ko sludina baznīcas kalpi un tās apstulboti ļautiņi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Malnieks viņas roku turēja savā. Vai viņa viņam to bij sniegusi pretī, vai viņš pats to bij satvēris - viņa to nezināja.. Kā apstulbota viņa piegāja pie galda un atslīga krēslā..</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 78.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstulbot:1/1/1" n="1">
          <def>Apžilbināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saule apstulbo acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gailēns, acu nenovērsis, skatās. Reizēm viņam liesmu spilgtums tā apstulbo acis, ka nekā nevar saredzēt.</quote>
            <bibl>Upīts V, 189.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstulbt:1" sortKey="apstulbt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstulbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-stulbstu, -stulbsti, -stulbst, pag. -stulbu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstulbt:1/1" n="1">
        <def>Apmulst, tikt apmātam, apstulbinātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstulbt no mīnas sprādziena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilnīgi apstulbusi aiz negaidītās laimes, iznāku uz ielas gandrīz streipuļodama.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elza maz ko saprata no stāstītā - viņa bija galīgi apstulbusi. Leonam nācās vairākkārt pārstāstīt..</quote>
          <bibl>Eglons 2, 157.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No rīta, ieejot jaunbūvē, Justs ar Klāvu tā kā apstulbst: nakti darbnīca nosvilusi.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad.. izziņoja trauksmi, Harijs izlēca no kojas galīgi apstulbis: nesaprata, ko ķert, ko grābt vispirms.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 185.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apstulbt:1/1/1" n="1">
          <def>Apžilbt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apstulbt no spožas gaismas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apstulbums:1" sortKey="apstulbums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apstulbums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apstulbums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts, stāvoklis → apstulbt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prāta apstulbums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ak tad tā gan,» no apstulbuma atžilbis, rūgti ierunājās Pakalns. «Ak tad budzis gan! Nu, ko tad tu vēl strīdies, kad es nolieku to [desmitnieka] amatu? Tiksi vaļa no budža, varēsi ielikt tā vietā kārtīgu cilvēku.»</quote>
          <bibl>Sakse 7, 280.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūbējums:1" sortKey="apsūbējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūbējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūbējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apsūbēt. Oksīda, putekļu u. tml. kārta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tumšs apsūbējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sudraba apsūbējums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Notīrīt apsūbējumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noberzt apsūbējumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [Levenhuks] pirmais saskatīja mikroorganismus dažādos substrātos: zobu apsūbējumā, sastāvējušā lietus ūdenī un citur.</quote>
          <bibl>Zin T 62, 3, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūbēt:1" sortKey="apsūbēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūbēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sūb, arī -sūbē, pag. -sūbēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūbēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar oksidēšanās produktu kārtu (par metāliem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūbējusi sakta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūbējusi nauda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņpus Daugavas pāri koku lapotnēm iznira Rīgas seno torņu zaļgani apsūbējušās vara smailes.</quote>
          <bibl>Skujiņš 6, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar laiku pat tērauds var sadilt, Ar laiku mēdz apsūbēt varš...</quote>
          <bibl>Saulītis 8, 66.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsūbēt:1/1/1" n="1">
          <def>Kļūt nespodram, pārklājoties ar pelējumu, putekļiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sievas slaucīja sargu istabas un mazgāja apsūbējušos, aizkvēpušos logus.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 447.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apsūbējušajā spogulī atmirdza jauna, ziedoša seja..</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 21.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vilmeris izvelk no pagultes zābakus. No ilgas stāvēšanas pagultē tie ir apsūbējuši, pelēki.</quote>
            <bibl>Sēlis 1, 145.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule viņa gleznās liek spoži mirdzēt apsūbējušiem mazpilsētu namiņiem..</quote>
            <bibl>Zv 59, 12, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsūbēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt neaktīvam, notrulināties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsūb cilvēks, pie tā aparāta vien sēdēdams.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 194.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsūbēt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Novecoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Cilvēka mūžs ir kā liela, dziļa dzelme, kurā nogrimst dienas, mēneši, gadi. Un viss pamazām apsūbē un pārklājas ar aizmirstības sūnām.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 225, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jauneklīgajā pārgalvībā un sajūsmā viņi [jaunstrāvnieki] visu apsūbējušo, konservatīvo, birģelisko trieca ārā ne vien no literatūras, bet arī no pašas sabiedriskās dzīves..</quote>
            <bibl>Kar 59, 3, 91.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..gribas atbrīvoties no visa sīkā un apsūbējušā, lai sirds vairāk sajūt īsto laikmeta pulsu.</quote>
            <bibl>Kar 66, 12, 149.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsudrabojums:1" sortKey="apsudrabojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsudrabojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsudrabojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apsudrabot. Sudraba kārta (ar ko pārklāts kāds priekšmets).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trauka apsudrabojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulkstenim apsudrabojums noberzies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsudrabot:1" sortKey="apsudrabot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsudrabot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsudrabot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar sudraba kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsudrabot karotes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsudrabota sakta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nožļerkstēja pulksteņa ķēde, kurai galā bija piesiets kādreiz apsudrabots čuguna čiekurs..</quote>
          <bibl>Vilks 3, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad maijs apsudraboja ābeles ar pirmo plaukumu, atnāca svētdienā, par kuru lielie jau sen runāja.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūdzēt:1" sortKey="apsūdzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūdzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sūdzu, -sūdzi, -sūdz, pag. -sūdzēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzēt:1/1" n="1">
        <def>Celt apsūdzību pret kādu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūdzēt noziegumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūdzēt likuma pārkāpšanā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūdzēt par dokumentu viltošanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāni apsūdzēja par piederību slepenai organizācijai, kas ar varu gribējusi gāzt pastāvošo valsts iekārtu..</quote>
          <bibl>Jansons 1, 164.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Par ko jūs taisnojaties? Neviens taču jūs neapsūdz,» viņus [runātājus] pārtrauca Vaguļa brālēns..</quote>
          <bibl>Birze 5, 195.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Viņš [mežkungs] draud, ka mani [Andriksonu] apsūdzēšot pie tiesas.» - «Nu, nu! Kāpēc tad?» [Jautā barons.] - «Tādēļ, ka es.. esot cirtis ozolus.»</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 310.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzēt:1/2" n="2">
        <def>Atmaskojot, pārmetot vērsties (pret ko) ar nosodījumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziļā naidā kvēlodams, dzejnieks apsūdz tā saukto «zelta jaunatni», kas pazaudējusi visus ideālus un mērķus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tad ierunājās viņa sirdsapziņas balss - asa, apsūdzoša: «Tu tomēr esi nelietis! Tevis dēļ aizgāja bojā tāds cilvēks, tāds cilvēks...»</quote>
          <bibl>Liesma 58, 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsūdzēt:1/2/1" n="1">
          <def>Būt par pierādījumu pārkāpumam, noziegumam, netaisnībai u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Fakti apsūdz.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šai... balts zārks.. un tam seko noplukušais students. Šis skats it kā apsūdz dzīves netaisnību ...</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 648.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzēt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nosūdzēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Jā, kāpēc tad tu pats viņam [skolotājam] neteici, kas vainīgs?» Kārlis runāja... «Un vai tad man vieglāk tiks, ka apsūdzēšu otru?» [Atbild Jancis.]</quote>
          <bibl>Valdis 1, 227.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūdzētais:1" sortKey="apsūdzētais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūdzētais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsūdzētā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ās, s.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzētais:1/1" n="1">
        <def>Persona, kas likumā noteiktā kārtībā tiek saukta pie kriminālatbildības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizstāvēt apsūdzēto.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Attaisnot apsūdzēto.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūdzētajam ir tiesības: zināt, par ko viņš apsūdzēts, un sniegt paskaidrojumus sakarā ar viņam uzrādīto apsūdzību..</quote>
          <bibl>Krim pr 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūdzētājs:1" sortKey="apsūdzētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūdzētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsūdzētāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzētājs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tiesas procesa dalībnieks, kas uztur apsūdzību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valsts apsūdzētāja un sabiedriskā apsūdzētāja uzstāšanās secību [tiesu debatēs] nosaka tiesa..</quote>
          <bibl>Krim pr 158.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paredzēta sabiedrisko apsūdzētāju un sabiedrisko aizstāvju piedalīšanās tiesas izmeklēšanā.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 118, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzētājs:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas apsūdz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kolektīvu viņa jau otrajā darba dienā ir asa, nostājas it kā apsūdzētājas pozīcijā.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 182, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūdzība:1" sortKey="apsūdzība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūdzība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzība:1/1" n="1">
        <def>Darbība, rezultāts → apsūdzēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..visa sadomātā apsūdzības runa viņai [sadusmotajai sievai] bija izgaisusi no galvas.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 267.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzība:1/2" n="2">
        <def>Darbība, rezultāts → apsūdzēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šie izcilie un retie dokumenti [zemnieku sūdzības] ir Vidzemes latviešu zemnieku smaga apsūdzība pret Vidzemes muižniekiem un visu toreiz valdošo dzimtbūšanas iekārtu.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzība:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar likumu noteikta procesuāla darbība, lai pierādītu kādas personas vainu, kas saukta pie atbildības kriminālnoziegumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grozīt apsūdzību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Papildināt apsūdzību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzturēt apsūdzību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja savākti pietiekami pierādījumi, kas dod pamatu celt apsūdzību par nozieguma izdarīšanu, izmeklētājs sastāda motivētu lēmumu par attiecīgās personas kā apsūdzētā saukšanu pie kriminālatbildības.</quote>
          <bibl>Krim pr 74.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pabeidzis iepriekšējo izmeklēšanu, izmeklētājs lietu kopā ar apsūdzības rakstu nekavējoties nosūta prokuroram.</quote>
          <bibl>Krim pr 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūdzība:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tiesas procesa dalībnieki, kas uztur apsūdzību (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūdzības liecinieki.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūkāt:1" sortKey="apsūkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūkāt:1/1" n="1">
        <def>Nosūkāt (visapkārt, no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūkāta konfekte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No virskabatas [braucējam] rēgojās laukā apsūkāts pīpes kāts..</quote>
          <bibl>Upīts IV, 678.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūnot:1" sortKey="apsūnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūnot:1/1" n="1">
        <def>Apaugt, pārklāties ar sūnu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņi apsūno.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūnojis celms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūnojuši salmu jumti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ābeles apsūnojušie zari stiepjas viņā pusē augšā līdz akai..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Netālu aiz apsūnojušiem egju stumbriem pamanīju zālēm apaugušu ieplaku.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Traktors apvērš zemes strēles smagas, Un to vēro sakumpis un kluss, Gadu skrējiena pa pusei sagāzts, Ceļa malā apsūnojis krusts.</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsūnot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt neaktīvam, notrulināties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā abas māsas dzīvoja, nelaikā novecoja, apsūnoja, īpaši vecākā, Kristīne, ar gadiem iemantoja dīvainu naidu pret visu jauno un plaukstošo.</quote>
            <bibl>Zv 50, 6, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Mēs ar Līvuku negribētu apsūnot, negribētu zaudēt šo kultūras cilvēku kontaktu ar pilsētu ..»</quote>
            <bibl>Bendrupe 1, 229.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsusēt:1" sortKey="apsusēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsusēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -sus, pag. -susēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsusēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet nosusēt (no ārpuses, virspuses), apžūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dubļainais ceļš apsusēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slapjās drēbes saulē ātri apsusēs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad noskrien pavasara pali, zeme apsus, straumes ieiet savās ikdienas gultnēs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 552.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens kritās strauji, laiva acīm redzami apsusēja arvien vairāk..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 184.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsusināt:1" sortKey="apsusināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsusināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsusināt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet nosusināt (no ārpuses, virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsusināt slapjās rokas dvielī.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsust:1" sortKey="apsust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sūtu, -sūti, -sūt, pag. -sutu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsust:1/1" n="1">
        <def>Iegūt (parasti nelielus) ādas bojājumus, iekaisumus (pārmērīga siltuma, mitruma u. tml. dēļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsutušas kājas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsust:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt mazliet apsutinātam (par ēdienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Burkāni apsutuši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad pirmais katls bij novārījies pusgatavs, tad uzlika otru un trešu, kamēr visas zivis bij apsutušas. Pilnīgi izvārīt viņas nedrīkstēja, bij jātaupa malka.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsutināt:1" sortKey="apsutināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsutināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsutināt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet pasutināt. Apsautēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsutināt dārzeņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsutināt burkānus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsutināt bietes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ēdīsim atkal zivis,» Grīntāls atbildēja. «Kas grib, lai ņem zaļas,.. citiem tās apsutināsim, kamēr vēl mums malka.»</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēst vairs nemaz negribējās, kāposti likās rūgti, bet gaļa tīšām bij tikai drusku apsutināta..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 263.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsūtīt:1" sortKey="apsūtīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsūtīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūtīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aplaist (apkārt). Aizsūtīt (uz vairākām vietām vai vairākām personām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsūtīt reģistrācijas lapu visiem sapulces dalībniekiem.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsūtīt:1/1/1" n="1">
          <def>Izziņot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsūtīt ziņu pa visu ciemu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsūtīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pasutināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Daži Pārdaugavas strādnieki ar nākamo mēnesi Birkmaņa veikalā apsūtīs «Baltijas Vēstnesi»,» Kalvicu Andrs pateica..</quote>
          <bibl>Upīts XII. 577.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsveicināt:1" sortKey="apsveicināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsveicināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsveicināt:1/1" n="1">
        <def>Sveicināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveicināt ciemiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Bukstiņš, kājās pielecis, apsveicinādams klanījās kā negudrs.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 297.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tā būs pati saimniece ..» Sveķīts nodomāja un devās viņu apsveicināt. Sieviete tikai pirkstgalus ielika Sveķīša izplestajā plaukstā..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sidors [suns] apsveicināja zirgu ar skaļu riešanu..</quote>
          <bibl>Purapuķe 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Beidzot vienu nakti suņi rēja priecādamies, it kā savējs būtu apsveicināms.</quote>
          <bibl>Laicens I, 161.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsveicināties:1" sortKey="apsveicināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsveicināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsveicināties:1/1" n="1">
        <def>Sveicināt citam citu. Sasveicināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Satiekoties apsveicināties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Patlaban ieradās arī Ansonu Mārtiņš.. Apsveicinādamies klanījās tiem, kas sēdēja gar sienu..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 230.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..negaidot atsprāga koridora durvis, un pa tām iedrāzās Ojārs. Viņš bija tik uztraucies, ka pat cepuri aizmirsa noņemt un ar māti apsveicināties.</quote>
          <bibl>Rinkule 4, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cita pēc citas nāca internāta meitenes... Apsveicinājās, sarokojās..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsveikt:1" sortKey="apsveikt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsveikt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sveicu, -sveic, -sveic, pag. -sveicu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsveikt:1/1" n="1">
        <def>Izpaust savu prieku, atzinību (par ko). Izteikt kādu novēlējumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikt svētkos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikt dzimšanas dienā ar ziediem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikt ar dēla piedzimšanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažs paziņa, kas stāvēja Vilmas tuvumā, jau spieda tai roku un apsveica ar izvirzīšanu [par deputāta kandidāti]..</quote>
          <bibl>Bērce 3, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rendenieks apsveica jaunos kolhozniekus, kas bija parakstījuši kolhoza «Pret kalnu» dibināšanas protokolu.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 504.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zāģu nodaļas strādnieki sapulcējās īsā mītiņā, apsveica Vaļenieku un Annu ar darba panākumiem.</quote>
          <bibl>Lēmanis 8, 162.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsveikt:1/1/1" n="1">
          <def>Sveicināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ieva stāvēja pie loga un spēlēja. Jau pa gabalu ieraudzīja viņu [Tomu] un apsveica skaļiem «hallo» saucieniem.</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 91.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ienāk Jāzeps. Visi viņu apsveic, rokas paceldami un saukdami.</quote>
            <bibl>Rainis IX, 231.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Čaloja [Ziedupe] Tāpat kā ik rītus, kad ar savu tikko saklausāmo šalkoņu apsveica pirmos rīta soļus, bet vakaros iešūpoja miegā.</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 109.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsveikt:1/2" n="2">
        <def>Novērtēt atzinīgi (ko), izteikt prieku (par ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikt jauno valdības lēmumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikt priekšlikumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveicama ideja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Gorkijs atgriezās no Itālijas Krievijā, viņš ar sajūsmu apsveica padomju sasniegumus.</quote>
          <bibl>Bērn 46, 6, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kombināta «Rīgas audums» sabiedriskās organizācijas apsveic un visnotaļ atbalsta.. komjauniešu vērtīgo iniciatīvu.</quote>
          <bibl>Pad J 60, 23, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveicama ir parādība, ka tulkošanai laiku pa laikam.. pievēršas arī mūsu oriģināldarbu autori..</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsveikties:1" sortKey="apsveikties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsveikties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk. 3. pers., -sveicas, pag. -sveicās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsveikties:1/1" n="1">
        <def>Apsveikt citam citu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Draugi apsveicas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sirsnīgi apsveikties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsveikums:1" sortKey="apsveikums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsveikums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsveikums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apsveikt (1). Tas, ar ko apsveic.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jaungada apsveikums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikuma runa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikuma raksts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikuma telegramma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemt apsveikumu dzimšanas dienā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Slava revolūcijas bruņu vilcienam!» atskanēja jūsmīgi apsveikumi no strādnieku vidus.</quote>
          <bibl>Pion 52, 45, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [studenti] skaļi sasveicinājās, ilgi kratīja draugu rokas, dažam pat korī uzsauca kādu apsveikumu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Draugs, gribēju tev apsveikumu sūtīt, Bet darba gaitās tomēr piemirsās. Nu, gaišu svētku prieku sirdī rodot, Man gribas tavu stipro roku spiest..</quote>
          <bibl>Saulītis 8, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvērt:1" sortKey="apsvērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sveru, -sver, -sver, pag. -svēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvērt:1/1" n="1">
        <def>Pārdomāt, paredzot un novērtējot (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvērt katru vārdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvērt radušos situāciju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvērt biedra priekšlikumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Esmu visu apsvēris un pārdomājis. Es nebaidos. Tā visu mūžu nodzīvot, kā līdz šim dzīvots, nav nekādas nozīmes.</quote>
          <bibl>Kar 54, 8, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tas [kapteinis] apsver, kur labāk virzīt savu kuģi.</quote>
          <bibl>Birze 4, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rotas komandieris, apsvēris stāvokli, pavēlēja tālāk neuzbrukt.</quote>
          <bibl>Grants 5, 185.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvērt:1/1/1" n="1">
          <def>Aprēķināt paredzot, izplānojot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Barons ātri apsvēra, ka, arī septiņas kapeikas maksājot, kartupeļu rakšana iznāk lēti..</quote>
            <bibl>Sakse 2, 202.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ātri uguns gaitas žiglumu apsvēris, viņš [mežkungs] visus [ļaudis] ieveda vēl dziļāk silā un nu norādīja rokamo grāvi un cērtamos kokus.</quote>
            <bibl>Blaumanis II, 325.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Tavi pajūdznieki strādās līdz pat atkusnim. Apsver, cik viņi varētu [grants] izvest, un pieskaiti pie marta mēneša izpildījuma.» [Saka direktors ceļu meistaram.]</quote>
            <bibl>Eglons 1, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvērties:1" sortKey="apsvērties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvērties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sveros, -sveries, -sveras, pag. -svēros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvērties:1/1" n="1">
        <def>Līdzsvara traucējuma dēļ mainīt stāvokli, arī apgriezties, nosveroties (uz kādu pusi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trauks apsveras un nokrīt zemē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Un gadījumā, ja iznāktu krišana vai šļūkāšana pa klinti, mēs ne viens, ne otrs vairs nespētu krītot ar kaķa veiklību apsvērties un atsperties uz norūdītajiem papēžiem.» [Saka tēvs dēlam.]</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 201.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvērums:1" sortKey="apsvērums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvērums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvērums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apsvērt. Pārdomāts slēdziens, kas radies paredzot, novērtējot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Praktisks apsvērums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs Upīts pievērsās vēsturiskajai traģēdijai pēc rūpīgām vēstures materiālu studijām un pēc nopietniem apsvērumiem par to, kāda var būt reālistiskā traģēdija mūsu dienās..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 320.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Rita zināja - visa šī nemiera un satrauktības cēlonis bija Villems Lauss. Nekā nelīdzēja arī prātīgie apsvērumi, ka Lausa dzīve izlaidīga un ka Ritai vajadzētu sekot nopietniem ieteikumiem un vairīties no tā.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvētīt:1" sortKey="apsvētīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvētīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-svētīju, -svētī, -svētī, arī -svētu, -svēti, -svēta, pag. -svētīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvētīt:1/1" n="1">
        <def>Ar reliģisku rituālu padarīt (ko) svētu, piešķirt (kam) svētību (pēc ticīgo priekšstatiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvētīt ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kapsēta kļuvusi it kā par palīgu un turpinājumu [progresīvās strādniecības] jautājumu vakaru sanāksmēm... tagad šajā apsvētītā stūrī piepeši paslējās kāds svešs jauneklis, mācīja.. celties pret varmācību un netaisnību..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 844.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvētīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Bagātīgi apveltīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsvētīt ar bērniem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dievs viņus [bagātniekus] gan esot apsvētījis ar mantu, bet uzlicis arī lielus pienākumus.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 144.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvīdums:1" sortKey="apsvīdums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvīdums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvīdums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apsvīst (2). Mitrums (uz priekšmeta virsmas), kas radies, (priekšmetam) apsvīstot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Es stāvu istabā pie loga. Es ar roku novelku no rūts rīta apsvīdumu. Stikls ir tik auksts kā ledus.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsviedīgs:1" sortKey="apsviedīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsviedīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apsviedīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsviedīgs:1/1" n="1">
        <def>Ātrs, veikls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viegls un apsviedīgs.. komijs Slaidiņš rīkojās aiz letes.</quote>
          <bibl>Upīts II. 625.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Svenam.. virsstundas par ļaunu tomēr nenāca. Viņš bija kļuvis pat tāds kā žirgtāks un apsviedīgāks.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 14, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vīri ar cirvjiem apsviedīgi pazuda..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 272, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsviest:1" sortKey="apsviest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsviest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sviežu, -svied, -sviež, pag. -sviedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsviest:1/1" n="1">
        <def>Strauji apgriezt, apvērst (uz otru pusi, otrādi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..garām neviens dīvajietis ar labu nelaida, pat kaut kāds pusgraudnieks vai rentnieķelis apsvieda pātagu otrādi, ar kātu velēja to savu kaķi [zirgu], lai gruntnieks netiek garām.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 262.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Paklausies, ko viņš raksta.» Emma apsviež uz otru pusi sīki aprakstīto loksni.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 269.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tā ir mūsējā [lidmašīna],» Jaņuks lietpratīgi pamāja uz šo trešo, kas patlaban strauji drazās lejup, apsvieda veiklu kūleni un tikpat spēji stāvus uzšāvās gaisā.</quote>
          <bibl>Sakse 5, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš pameta uz delnas revolveri tā, ka tas gaisā apsvieda kūleni..</quote>
          <bibl>Jansons 2, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsviest:1/1/1" n="1">
          <def>Apgāzt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Noliekušies izbraucam pa troses apakšu. Ja [laivai] būtu.. garais masts ar zēģeli, tad masta koks noteikti aizķertos aiz troses un apsviestu laivu.</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 218.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsviest:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pēkšņi novirzīt (runu, sarunu) uz ko citu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Robis kļuva uzmanīgāks. «Pasakiet arī man [ko vecītis atbildēja žandarmam]!» - «Nedzirdēju līdz galam. Šeit agrāk laikam bijusi tikai bērza malka?» Siļičs pēkšņi apsvieda valodu.</quote>
            <bibl>Salenieks 3, 177.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsviest:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apmest (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsviest kartupeļu kaudzi ar smiltīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārā putenis debesis ar zemi griež kopā. Zirgs apsviests gluži balts. Uz sedliem vesela kārta sniega.</quote>
          <bibl>Upīts V, 316.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsviest:1/2/1" n="1">
          <def>Apmest (ap pleciem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Ar rīta gaismu mums jābūt atpakaļ partizānu nometnē... Celsimies un iesim!» Vīri piecēlās, apsvieda apmetņus un izgāja laukā.</quote>
            <bibl>Grīva 1, 205.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsviesties:1" sortKey="apsviesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsviesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-sviežos, -sviedies, -sviežas, pag. -sviedos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsviesties:1/1" n="1">
        <def>Strauji apgriezties pretējā virzienā. <mentioned>imperf.</mentioned> Sviesties apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Veikli apsviesties uz papēža.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai gabaliņu pagājies, viņš attapās, ka vajadzējis ar Mildu parunāties, jo viņa gāja viena pati. Tad Caune pēkšņi apsviedās un dzinās Mildai pakaļ..</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rūta apsviedās uz vienas kājas un aizskrēja tā, ka pēdas vien nozibēja.</quote>
          <bibl>Vanags 6, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mārtiņš apsviežas apkārt un aizsoļo pretējā virzienā.</quote>
          <bibl>Kar 57, 1, 61.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsviesties:1/1/1" n="1">
          <def>Guļot strauji apgriezties (no vieniem sāniem uz otriem, no muguras uz vēdera u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rūdis aiz plānās sienas jau nez kuru reizi apsviedās uz otriem sāniem..</quote>
            <bibl>Brodele 14, 56.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apsviedies uz otriem sāniem, Modris pārvilka segu galvai..</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 147.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krišs apsviežas ar ģīmi [seju] pret sienu.</quote>
            <bibl>ME I, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsviesties:1/1/2" n="2">
          <def>Apgāzties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Didžum pieliekot savu plato muguru pie vezuma, tas apsviedās apkārt.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 56, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsviesties:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Krasi mainīt nostāju, uzskatus, attieksmi. Strauji mainīties (par domām, uzskatiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vienā mirklī apsviesties un sākt apgalvot pretējo.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atklātības uzskati pret svētkiem apsviedās spēji apkārt - par svētkiem.</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 427.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsviesties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pēkšņi pārmainīties, pārvērsties (par laika apstākļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks apsviedies vēss un vējains.</quote>
          <bibl>ME 1, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš apsviedās no ziemeļiem.</quote>
          <bibl>ME 1, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvilināt:1" sortKey="apsvilināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvilināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvilināt:1/1" n="1">
        <def>Viegli apdedzināt (no ārpuses). Daļēji nodedzināt (skarot liesmām vai lielā karstumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilināt drānas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilināt matus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koku lapas apsvilinātas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilināts celms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi uznāca salna. Un vienā naktī viss pārvērtās. Dālijas dārziņā noplakušas un melnas kā apsvilinātas.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 35.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvilināt:1/1/1" n="1">
          <def>Dabūt (ādas) apdegumus.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsvilināt seju un rokas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apsvilināt pirkstus pie gludekļa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Šis [stiprinieks] gan paķer karstas dzirksteles un sviež čūskai rīkle, bet apsvilina tai tikai mēles galu.</quote>
            <bibl>LTP 230.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tā bija nepatīkama sajūta, kas apsvilināja kā karsta ogle.</quote>
            <bibl>Skujiņš 1, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvilināt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izraisīt dedzinošu sajūtu (par vielām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Piparotā mērce apsvilina mēli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ģirts cēla glāzi pie mutes. Rīkli apsvilināja, bet norīt izdevās labi.</quote>
            <bibl>Dripe 2, 20.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvilināt:1/1/3" n="3">
          <def>Cepot apdedzināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apsvilināt pīrāgus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apsvilināt cepeti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pankūkas apsvilinātas uz pārāk straujas uguns.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvilināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dabūt (ādas) iekaisumu (pārmērīgā saules staru iedarbībā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilināt degunu saulē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilgi sauļojoties, apsvilināju muguru un plecus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Diez kāda skaistule [laiva] nav: kādreiz bijusi brūni krāsota, tagad nolobījusies kā saulē apsvilināta āda, smaga, neveikla..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 24.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvilināt:1/2/1" n="1">
          <def>Skart apsaldējot (par salu, salnu, arī asu vēju). Apraut.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ledains vējš apsvilina rokas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Plakstus spieda neatvairāms miegs, un vēja apsvilinātā seja sāpīgi smeldza.</quote>
            <bibl>Grants 5, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sals decembrī sametās varens. Puišeļu koši sarkanās, sala apsvilinātās ausis, meiteņu ziedošie vaigi.. prasīt prasījās pēc mākslinieka Otas..</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 1, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvilināties:1" sortKey="apsvilināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvilināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvilināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apsvilināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilināties, skrienot cauri uguns liesmām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvilināties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. -&gt; apsvilināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilināties sauļojoties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvilt:1" sortKey="apsvilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-svilstu, -svilsti, -svilst, pag. -svilu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvilt:1/1" n="1">
        <def>Viegli apdegt (liesmās vai lielā karstumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilis stumbrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilis celms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvilušas priežu skujas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meža ugunsgrēkā apsvilst koki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ugunskura liesmās apsvilušas uzacis un skropstas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas mati apsvila, uz muguras bija aizdegusies blūze, bet viņa nemanīja sāpes.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Putni bēgdami pacēlās gaisā, daži apsvildami iekrita ugunī..</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad vanags ar zemnieku.. vēja ātrumā izcirtās ugunij cauri, drusku, drusku tikai apsvildami.</quote>
          <bibl>LTP 291.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvilt:1/1/1" n="1">
          <def>Iegūt (ādas) apdegumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Eksplozijā apsvilusi seja un rokas.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apsvilt:1/1/2" n="2">
          <def>Cepoties (parasti lielā karstumā), apgruzdēt (par pārtikas produktiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pīrāgi apsviluši.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gaļa uz pannas apsvilusi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cepetis krāsnī apsvilis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viena panna cepumu bija mazliet apsvilusi..</quote>
            <bibl>Rozītis 3, 230.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..piecas sešas pankūkas apsvila melnas. Kur tās lai liek? Mēģināju ogļu kārtiņu kaut kā nokasīt, bet neizdevās.</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 211.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvilt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rasties (ādas) iekaisumam (pārmērīgā saules staru iedarbībā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Seja saulē stipri apsvilusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķiet, ka pati saule sēž uz maniem sarkani apsvilušajiem pleciem un dedzina neizturami.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 10, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule tai dienā dedzināja bez jēgas. Mikiņam skausts apsvila sarkans kā noplaucēts..</quote>
          <bibl>Vanags 9, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apsvīst:1" sortKey="apsvīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apsvīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -svīst, pag. -svīda; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvīst:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar sviedriem. Mazliet nosvīst (parasti par seju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvocis noņēma cepuri, noslaucīja apsvīdušo pieri, domīgi pavērās manī un tad uzrunāja..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apsvīst:1/2" n="2">
        <def>Pārklāties ar mitrumu (tvaikiem atdziestot). Aprasot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsvīdis logs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] uzpūš [naža] asmenim dvašu. Asmens apsvīst.</quote>
          <bibl>Poruks 3, 286.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzidrais šķidrums [šampanietis] tūdaļ pārklājās putām, kas ātri vien uzkāpa līdz apsvīdušā [glāzes] stikla malām.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 176.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolotāja.. atvēra sakarsušo plaukstu. Mazliet apsvīdusi,.. [plaukstā] dzirkstīja nozīmīte.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 186.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšalkot:1" sortKey="apšalkot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšalkot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšalkot:1/1" n="1">
        <def>Šalkojot apņemt, ietvert. Apšalkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kā dzīva mūsu acu priekšā [romānā] paceļas.. sāļā jūras vēja un viļņu dunas apšalkotā zvejnieku un jūrnieku pilsēta..</quote>
          <bibl>Kar 60, 2, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšalkt:1" sortKey="apšalkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšalkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -šalc, pag. -šalca; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšalkt:1/1" n="1">
        <def>Šalcot apņemt, ietvert.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kurzemi apšalc Baltijas jūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaņas to apšalca no visām pusēm.</quote>
          <bibl>ME pap I, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rita neskatījās uz viņu [Niklāvu], garlaikota runāja šo to, izkārusi roku pa [automobiļa] logu, ļāva to apšalkt siltam vējam.</quote>
          <bibl>Kar 57, 3, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visa pilsēta bija dziesmu apšalkta. Dziedāja tūkstoši un atkal tūkstoši.</quote>
          <bibl>Kar 54, 9, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sirdi apšalc karsts nemiers, - ceļos augšā un traucos tālāk; apbiris ziedputekšņiem, brienu pa upmalas ašķiem..</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaubāmība:1" sortKey="apšaubāmība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaubāmība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaubāmība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apšaubāms, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Argumentu apšaubāmība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaubāms:1" sortKey="apšaubāms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaubāms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apšaubāmi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaubāms:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apšaubīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaubāms:1/2" n="2">
        <def>Tāds, ko iespējams apšaubīt, par kā patiesumu, īstumu var šaubīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa argumenti ir apšaubāmi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienu otru reizi [literatūras kritikās] tika pausti arī apšaubāmi, nepareizi un kļūdaini vērtējumi.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaubāms:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kas rada neuzticību, aizdomas. Šaubīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaubāma izskata cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaubāmas kvalitātes preces.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaubīt:1" sortKey="apšaubīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaubīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaubīt:1/1" n="1">
        <def>Šaubīties par (kā) īstumu, pareizību, patiesumu u. tml. Šaubīties par ko.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaubīt hipotēzi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaubīt dokumentu īstumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaubīt produkcijas kvalitāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taisnība, zeme vēl nebija galīgi piešķirta, vēl varēja apšaubīt viena otra tiesības.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 223.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pašam nemanot, Žuburs jau bija pilnīgi pakļāvies šīs jaunās meitenes autoritātei. Viņam nenāca prātā apšaubīt viņas secinājumu pareizību, viss, ko viņa teica, tam likās pats par sevi saprotams.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 310.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apšaubīt:1/1/1" n="1">
          <def>Izteikt šaubas, neticību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>«..es centīšos sakrāt. Varbūt man izdosies.» - «Kur nu sakrāsi,» Irēna skeptiski apšaubīja, «nauda pa ielām nemētājas.»</quote>
            <bibl>Eglons 2, 93.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Tas [akmens] te ir nieks, vai tādi vien plēsti un malā velti!» - «Nu-u!» Andrs kā apšaubīdams novilka.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 107.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaude:1" sortKey="apšaude" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaude</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; mil.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaude:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → apšaudīt. Apšaudīšana. Apšaudīšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaudes zona.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaudes josla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārtraukt apšaudi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas brāzmainā apšaude rimusies..</quote>
          <bibl>Zv 57, 16, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ozols.. aptvēra, ka nekāda apšaude nenotiek, kaut kur uzsprāguši atstāta mīna.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmajam mīnas sprādzienam pēc mirkļa sekoja otrais un trešais... Virtuves zirgs, kas apšaudi piedzīvoja pirmoreiz, strauji saslējās pakaļkājās..</quote>
          <bibl>Grants 6, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dunoņa.. pierimusi, nakts apšaude beigusies.</quote>
          <bibl>Līvs 2, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaudīt:1" sortKey="apšaudīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaudīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaudīt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt šaut (pa kādu mērķi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaudīt pretinieka pozīcijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stundu, varbūt divas viņi tā bija gājuši, kad no tuvējā koku pudura tos pēkšņi apšaudīja no automāta un dažām šautenēm.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 702.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[izlūki] jau atradās upes vidū, kad baltie tos pamanīja un sāka apšaudīt. Laivu sašāva, un tā sāka grimt..</quote>
          <bibl>Zv 58, 20, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz māju Pļavas ielā.. sāka apšaudīt no jauna, sistemātiski. Laiku pa laikam automātu kārtas kapāja logus..</quote>
          <bibl>Birze 3, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaudīties:1" sortKey="apšaudīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaudīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk., -āmies, pag. -ījāmies; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaudīties:1/1" n="1">
        <def>Apšaudīt citam citu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karaspēka vienības apšaudās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšaut:1" sortKey="apšaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šauju, -šauj, -šauj, pag. -šāvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšaut:1/1" n="1">
        <def>Nošaut (daudzus vai visus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšaut vilkus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Jūs te nedrīkstat slēpt noziedzniekus... ņemšu un visus apšaušu!» [Policists draud revolucionāriem.]</quote>
          <bibl>Brodele 13, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudzkārt viņš [zēns] lielo sarunās bija dzirdējis lādam ķeizaru, kas janvāra demonstrācijās pavēlējis apšaut simtiem nevainīgu cilvēku.</quote>
          <bibl>Branks 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..daudzi neapzinīgi mednieki nevairās izdevīgā gadījumā apšaut pa 15-20 un pat vairāk pīļu.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšauties:1" sortKey="apšauties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšauties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šaujos, -šaujies, -šaujas, pag. -šāvos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšauties:1/1" n="1">
        <def>Strauji apgriezties. Strauji apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš iegaudojās, apšaudāmies ap mājas stūri.</quote>
          <bibl>ME I, 129.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķaidīt:1" sortKey="apšķaidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķaidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķaidīt:1/1" n="1">
        <def>Šķaidot apšļākt, aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķaidīt lapu ar tinti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mašīna apšķaidīja gājējus ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ogu plānā āda viegli pārsprāga un apšķaidīja apavus un drēbes sarkanām pilēm.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķaidīties:1" sortKey="apšķaidīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķaidīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķaidīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apšķaidīt. Tikt apšķaidītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nams katrā spainī kāri skatās iekšā: Varbūt tur krāsa balta mirdzot guļ. Kā viņš to saldu saviem audiem sūktu Un laistītos, un apšķaidītos balts..</quote>
          <bibl>Čaks 5, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķebināt:1" sortKey="apšķebināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķebināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķebināt:1/1" n="1">
        <def>Radīt nelabumu, riebumu, nepatiku (piemēram, par kādu smaržu, garšu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saldais ēdiens apšķebināja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķebināties:1" sortKey="apšķebināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķebināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājas; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķebināties:1/1" n="1">
        <def/>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķērēt:1" sortKey="apšķērēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķērēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķērēt:1/1" n="1">
        <def>Apgriezt (ar šķēlēm, dzirklēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķērēt košuma krūmus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķērēt matus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Paņem dzirkles un panāc šurp, apšķērēs pie tās pašas vienas reizes [matus], tev jau arī liecas apkaklei pāri.» [Osiene saka Andram.]</quote>
          <bibl>Upīts 4, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķibīt:1" sortKey="apšķibīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķibīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-īju, -ī, -ī, pag. -īju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķibīt:1/1" n="1">
        <def>Applūkt, apraut (lapas, ogas u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķibīt kokam lapas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķibīt plūmes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķibīt jāņogas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apšķibīt:1/1/1" n="1">
          <def>Apgriezt, arī aplauzīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aplauzīt kokam zarus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķiest:1" sortKey="apšķiest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķiest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķiežu, -šķied, -šķiež, pag. -šķiedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķiest:1/1" n="1">
        <def>Šķiežot apšļākt, aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšķiest ar sulu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Motocikls braucot apšķiests ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komanda jau strādā deviņas stundas bez atpūtas. Zvejas tērpi visiem slapji un zvīņām apšķiesti.</quote>
          <bibl>Grīva III, 301.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā melns maiss tīkla konuss uzgriežas uz klāja, apšķiežot visus ar saltu ūdens šalti.</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķiesties:1" sortKey="apšķiesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķiesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķiežos, -šķiedies, -šķiežas, pag. -šķiedos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķiesties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apšķiest. Tikt apšķiestam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uz ceļa guļ arlekīns raibais.. Dubļiem apšķiedies..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 199.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšķīst:1" sortKey="apšķīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšķīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šķīstu, -šķīsti, -šķīst, pag. -šķīdu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķīst:1/1" n="1">
        <def>Tikt apšķiestam, aptrieptam (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rati apšķīst ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liedags vētrā apšķīst ar viļņu putām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšķīst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nozibēt, nomirdzēt (ap ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzeltenas dzirksteles apšķīda viņai ap acīm un galva noreiba, tā ka vajadzēja apsēsties, lai nenogāztos zemē.</quote>
          <bibl>Saulietis III, 190.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..braucējiem uguns vien apšķīda ap acīm, un tai pašā acumirklī tāds pērkona spēriens norībēja, ka tiem ausis gandrīz aizkrita..</quote>
          <bibl>Blaumanis Ia, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšļakstināt:1" sortKey="apšļakstināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšļakstināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšļakstināt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt apšļakstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšļakstināt stādus ar ūdeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšļakstīt:1" sortKey="apšļakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšļakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšļakstīt:1/1" n="1">
        <def>Šļakstot apšļākt, aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšļakstīt ogles ar ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēta apšļakstīta ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrs nepakustējās, lai gan izlejamais ūdens droši vien apšļakstīja viņam kājas..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vagule sajuta mutē sāļu garšu, it kā vilnis, pret laivu atsizdamies, būtu apšļakstījis sakarsušo seju.</quote>
          <bibl>Grants 4, 69.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zēns] ar koku sit pa peļķēm, priecādamies, ka ūdens apšļaksta apkārtējos bērnus.</quote>
          <bibl>PL Siev 64, 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšļakstīties:1" sortKey="apšļakstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšļakstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšļakstīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apšļakstīt. Tikt apšļakstītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni upē apšļakstījušies ar ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpes apšļakstījušās ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..[zvejnieki] uzmakšķerējuši vienu iprīta kasti; nav zinājuši, kas par lietu, un apšļakstījušies...»</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 297.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšļākt:1" sortKey="apšļākt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšļākt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šļācu, -šļāc, -šļāc, pag. -šļācu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšļākt:1/1" n="1">
        <def>Šļācot, arī šļācoties padarīt slapju, arī netīru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bangas apšļāc liedaga smiltis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..trauku skalošanai var izgatavot speciālu drāšu grozu, tajā ieliek skalojamos traukus un tos iegremdē ūdenī vai arī apšļāc ar verdošu ūdeni.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pelēkā «Pobeda», strauji nobremzēdama, tramvaja gaidītājus apšļāc ar dubļu šalti...</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 140, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viļņi mētāja mazo kuģīti, mazgāja klāju un savām ledainajām šaltīm apšļāca pat stūres māju.</quote>
          <bibl>Cīrulis 3, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšļākties:1" sortKey="apšļākties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšļākties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šļācos, -šļācies, -šļācas, pag. -šļācos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšļākties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apšļākt. Tikt apšļāktam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krūzei gāžoties, galds apšļācas ar pienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšļūkt:1" sortKey="apšļūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšļūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šļūcu, -šļūc, -šļūc, pag. -šļūcu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšļūkt:1/1" n="1">
        <def>Šļūcot vai šļūcošā gaitā apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšļūkt ap māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apšļūc ap krēslu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšmaukt:1" sortKey="apšmaukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšmaukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šmaucu, -šmauc, -šmauc, pag. -šmaucu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšmaukt:1/1" n="1">
        <def>Apkrāpi, piekrāpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gandrīz ik mēnesi viņam gadījās nepatikšanas. Te algas izmaksā apšmaukuši, te kāds draugs piekrāpis, te ķīmiskajā tīrītavā noblēdījuši silto vilnas kamzoli...</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..es skatos, tu [mantiniece] tiksi apšmaukta... Jūs ņemsiet ielaidīsiet mājā svešu, lai tas jums uzliek savu ķepu uz galvas.»</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšmaukties:1" sortKey="apšmaukties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšmaukties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šmaucos, -šmaucies, -šmaucas, pag. -šmaucos; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšmaukties:1/1" n="1">
        <def>Refl. -&gt; apšmaukt. Tikt apšmauktam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iepērkoties apšmaukties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšņāpt:1" sortKey="apšņāpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšņāpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šņāpju, -šņāp, -šņāpj, pag. -šņāpu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšņāpt:1/1" n="1">
        <def>Strauji, pavirši apgriezt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšņāpt matus.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apšņāpt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Samazināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apšņāpt honorāru.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšūt:1" sortKey="apšūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šuju, -šuj, -šuj, pag. -šuvu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšūt:1/1" n="1">
        <def>Piešūt visapkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar ādu apšūti velteņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tērpa apmales bija apšūtas ar gaišzilu taftu..</quote>
          <bibl>Adamsons 2, 241.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pasūtot ūdenszābakus, jāliek.. zābaku purnus.. apšūt ar divkāršu ādas uzšuvumu..</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 338.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Un mīļā dzimtene guļ manā priekšā Kā plaši izplatīta [izplesta] balta sega, Ar zilu jūras lentu apšūta..</quote>
          <bibl>Rainis I, 48.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apšūt:1/1/1" n="1">
          <def>Šujot noklāt (ko ar ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apšūt somiņu ar pērlītēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apšūt kleitu ar mežģīnēm.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apšūt:1/1/2" n="2">
          <def>Šujot izveidot (piemēram, rakstu ap ko). Šujot nostiprināt (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apšūt galdautam gar malām cauro vīli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vienvirziena izvilkumi ir pazīstami jau ļoti sen. Šajā tehnikā auduma diegus vienā virzienā izvelk un diegu posmus apšuj dažāda veida dūrieniem.</quote>
            <bibl>Rubene 1, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..svārku piedurknes rūpīgi apšūtas ar melnu diegu, lai nespurotos.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 94.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšūt:1/2" n="2">
        <def>Pašūt visu nepieciešamo (daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšūt visu māju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apšūt bērnus no galvas līdz kājām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgais pavaļīgākais brītiņš [mātei] nu ir ganu diena, tad arī jāaplāpa vīrs, jāapšuj Ilze un citi bērniņi...</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [komēdijā] ainu papildina skroderi, kas klīst no mājas uz māju, gan visus apšūdami, gan iejaukdamies arī saimnieku un gājēju dzīvē..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 340.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšūt:1/3" n="3">
        <def>Noklāt (ar dēļiem vai kādu citu materiālu) un nostiprināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšūt griestus ar finiera plāksnēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunā dzīvojamā māja, apšūta dzelteni krāsotiem dēļiem, tīra, laipni zibināja platos logu stiklus.</quote>
          <bibl>Birze 3, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No ārpuses ēkas apšuva ar ķieģeļiem, un tagad tās izskatās ļoti glītas.</quote>
          <bibl>Zv 62, 3, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai ierakumi būtu izturīgi, tos labi vajadzēja apšūt ar baļķiem un dēļiem.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšuve:1" sortKey="apšuve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšuve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -vju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšuve:1/1" n="1">
        <def>Šaura (auduma, ādas vai cita materiāla) sloksne, kas piešūta (apģērba, cepures, apavu u. tml.) malai. Apmale.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plata apšuve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apšuve mētelim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa neviļus pacēla rokas un savēcināja. Saplīvoja apšuvju viegliņās mežģīnes..</quote>
          <bibl>Upīts VII, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšuve:1/2" n="2">
        <def>Apšuvums (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja šādas [plāvaina tērauda] loksnes izmantotas kuģa virsūdens daļās apšuvei, pļāva kopā ar krāsu atlobās un neaizsargātais metāls tāpat ātri rūsē.</quote>
          <bibl>Zin T 64, I, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Daugavas malā [pēc kara] veramies sagrautajos tiltos un saārdītajās granīta apšuvēs.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apšuvums:1" sortKey="apšuvums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apšuvums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apšuvums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apšūt (1). Tas, ar ko apšūts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kleitas apšuvums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apšuvums mētelim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Aizkalnē atrastas [senlatviešu] vīriešu svārku apkakles ar bronzas spirālīšu apšuvumu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apšuvums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → apšūt (3). Tas, ar ko apšūts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas apšuvums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dēļu apšuvums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens plātņu apšuvums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armēnijas šūnakmeni var viegli sazāģēt plānās apšuvuma plāksnēs..</quote>
          <bibl>Zin T 63, 6, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaisīt:1" sortKey="aptaisīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaisīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaisīt:1/1" n="1">
        <def>Izveidot (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaisīt sētu ap dārzu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptaisīt:1/1/1" n="1">
          <def>Norobežot (ar ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..mums nebija grūti [ganīt], jo mežmalas labības lauki gandrīz visur aptaisīti ar sētiņu, ganības purvu no pļavām atdalīja paplats grāvis..</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 215.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptakelēt:1" sortKey="aptakelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptakelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; jūrn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptakelēt:1/1" n="1">
        <def>Apgādāt ar tauvām (kuģi, laivu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptakelēt traleri.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptašķīt:1" sortKey="aptašķīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptašķīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tašķīju, -tašķī, -tašķī, arī -tašķu, -tašķi, -tašķa, pag. -tašķīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptašķīt:1/1" n="1">
        <def>Tašķot, arī tašķoties aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ksendzs Piotrovskis atmeta ar roku, tā ka konjaka glāzīte apgāzās un aptašķīja talāru.</quote>
          <bibl>Upīts III, 704.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zirgi] gausi mina staignos mālus, vilkdami lakotās karietes, kuru riteņu spieķi bija aptašķīti dubļiem..</quote>
          <bibl>Branks 1, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptašķīties:1" sortKey="aptašķīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptašķīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptašķīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aptašķīt. Tikt aptašķītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mētelis aptašķījies dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Palīdu [mašīnai] apakšā, izklabināju visas skrūves un uzgriežņus un.. izlīdu ārā, aptašķījusies ar eļļu un zemēm..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 268.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izmirkuši, bāli un aptašķījusies netīrumiem, tie [braucēji] maz vairs līdzinājās cilvēkiem.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptauja:1" sortKey="aptauja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptauja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptauja:1/1" n="1">
        <def>Process, darbība → aptaujāt. Aptaujāšana, iztaujāšana, izvaicāšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc uzmanīgas aptaujas.. izrādījās, ka pilsētiņā tomēr ir kāda ēdnīca.</quote>
          <bibl>Grants 4, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nebija kopējamā papīra, tāpēc katru aptaujas lapu vajadzēja rakstīt un grafēt atsevišķi.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptauja:1/1/1" n="1">
          <def>Noteiktu ziņu, informācijas vākšana (parasti no daudziem vai visiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Socioloģiska aptauja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visas tautas aptauja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ievākt ziņas aptaujas kārtībā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sociologu rīcībā ir trīs galvenās informācijas vākšanas metodes: novērošana, dokumentu analīze, aptauja.</quote>
            <bibl>Zin T 68, 4, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Beigusies «Literatūras un Mākslas» redakcijas rīkotā aptauja, kuras mērķis bija ar lasītāju palīdzību noskaidrot, kādi laikrakstā.. publicētie materiāli atzīstami par labākajiem.</quote>
            <bibl>Lit M 58, 9, l.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aptauja:1/1/2" n="2">
          <def>Jautājumu kopums (rakstītā vai drukātā veidā), ko izmanto aptaujāšanai. Aptaujas lapa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sastādīt aptaujas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izsūtīt aptaujas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Analizēt aptaujas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaujāt:1" sortKey="aptaujāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaujāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaujāt:1/1" n="1">
        <def>Vērsties (pie daudziem vai visiem) ar noteiktiem jautājumiem, lai iegūtu vajadzīgās ziņas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu republikā tagad pastāvīgi apseko.. ģimeņu budžetus. Speciāli apmācīta.. studentu grupa gada laikā aptaujās 6-8 tūkstošus rīdzinieku ģimeņu.</quote>
          <bibl>Zv 68, 6, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrs [tautas] skaitītājs izdarīs sava iecirkņa iedzīvotāju skaitīšanu, tos aptaujājot un pierakstot atbildes skaitīšanas lapā..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 242, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaujāties:1" sortKey="aptaujāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaujāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaujāties:1/1" n="1">
        <def>Apjautāties, apvaicāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaujāties par veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaujāties par mājniekiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemītis mēģina pielabināties [saimniecei], aptaujājas par cenām tirgū, lai gan tās tam labi zināmas.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 438.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptaujāties:1/1/1" n="1">
          <def>Izvaicājot (parasti vairākus), iegūt kādas ziņas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aptaujāties, cikos atiet vilciens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš aptaujājās pēc tās [Ilzes], kur un kā tā tagad dzīvoja..</quote>
            <bibl>Blaumanis la, 68.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš izstaigāja vairāk vietas un aptaujājās, vai kur nevarētu salīgt vedēju.</quote>
            <bibl>Poruks 3, 149.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaukošanās:1" sortKey="aptaukošanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaukošanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaukošanās:1/1" n="1">
        <def>Process → aptaukoties. Slimīgs stāvoklis, kad organismā pastiprināti veidojas taukaudi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaukošanās ir organisma pāragras novecošanās signāls.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Selerijas.. lieto pret aptaukošanos..</quote>
          <bibl>Zv 65, 19, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaukot:1" sortKey="aptaukot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaukot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; parasti divd. formā: aptaukots; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaukot:1/1" n="1">
        <def>Pieļaut būt par cēloni, ka (ķermenī) pastiprināti veidojas taukaudi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaukotā ķermenī tauki apaug.. daudzus orgānus..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..žēl, ka šī mākslas uguns deg visiem - arī tiem, kuri to nespēj sajust ar savām aptaukotām sirdīm.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaukot:1/2" n="2">
        <def>Notaukot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..runāja viceministrs Ābols, no brokasta galda pieceldamies un salvetē aptaukotās lūpas slaucīdams, jo viņš arī rītos mīlēja trekni paēst.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 225.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gurdens viesmīlis nonēsātā, aptaukotā smokingā ar vēsu smaidu sagaidīja ienācējus.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaukoties:1" sortKey="aptaukoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaukoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaukoties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt pārlieku tuklam, pārāk uzbaroties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vingrot, lai neaptaukotos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vīrs bija pavecs, vismaz gadus piecdesmit piecus nodzīvojis šai pasaulē. Tādā vecumā cilvēki kļūst lēnāki, aptaukojas.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 256.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja viņu [vijolnieku] tagad, pēc pirmajiem mēģinājumiem, sāks lutināt ar atzinību, viņš kļūs iedomīgs.. Un viņš vairs nekā jauna, lielāka nemeklēs, sāks garīgi aptaukoties un sastings savā viduvējībā.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 210.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptaukoties:1/1/1" n="1">
          <def>Apklāties, apaugt ar taukiem (par orgānu, ķermeņa daļu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sirds aptaukojas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Relatīvi tievas kājas un rokas raksturo hipofīzes slimību.., kad aptaukojas vairāk viduklis, mazāk ekstremitātes..</quote>
            <bibl>K Rudzītis 2, 100.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptaustīt:1" sortKey="aptaustīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptaustīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptaustīt:1/1" n="1">
        <def>Pataustīt (visapkārt, no virspuses), lai iepazītos, pārbaudītu, izpētītu u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptaustīt uztūkušo pirkstu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pats Vilmers, atlaidis firmas šoferi, staigā ap mašīnu, ieskatās kabīnē, aptausta kastes dēļus..</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 329.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andreja roka vēlreiz aptaustīja kabatu, kur glabājās ciema izpildkomitejas un komjaunatnes komitejas pilnvaras..</quote>
          <bibl>Jansons 2, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visu [zēnam] gribējās aptaustīt rokām, sajust..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 19, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skatieni klaiņo gar griestiem, gar sienām, pa grīdu, aptausta katru lietu vienkāršajā lauku istabā.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptecēt:1" sortKey="aptecēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tek, pag. -tecēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:1/1" n="1">
        <def>Tekot, plūstot apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Straume sadalās un aptek akmenim apkārt.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Mazā upīte aptek taisni pa robežu Kaķīšu zemi..</quote>
            <bibl>Lācis X, 106.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..aplūkosim, kā izturas plūstoša vide, aptecēdama nekustīgu priekšmetu..</quote>
            <bibl>Zin T 65, 10, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:1/2" n="2">
        <def>Atrasties lokveidā (ap ko, kam apkārt) - parasti par ceļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzkalniem ceļš aptek apkārt..</quote>
          <bibl>Kar 61, 5, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:1/3" n="3">
        <def>Aplīt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Egles zari aptecējuši ar sveču taukiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paiet (par laiku, laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Mans laiks ir aptecējis. Bet ja jūs gribētu pastāstīt par to nākošo.. Desmit minūtes es vēl varētu uzkavēties.» [Saka avīzes reportieris.]</quote>
          <bibl>Upīts III, 583.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aptecējuši vairāk nekā stunda, kopš viņa ieradusies šeit..</quote>
          <bibl>Vilks 5, 71.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptecēt:2" sortKey="aptecēt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptecēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-teku, -teci, -tek, pag. -tecēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:2/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Teciņus apvirzīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptecēt ap pagalmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptecēt galdam apkārt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pinkains suns skraidīja pa vienām durvīm iekšā, pa otrām ārā, meklēdams aptecēja visai mājai apkārt..</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 370.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vīlies viņš [suns] aptecēja tam [motociklam] apkārt, šur tur pavirši piegrūzdams purnu.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:2/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Teciņus izveidot (loku, apli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Ješka aptecēja loku ap ragavām un tiem abiem [zēniem].</quote>
          <bibl>Upīts XV, 250.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēt:2/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apkopt, aprūpēt, apkalpot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptecēt slimnieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptecēt vecmāmiņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Vienalga, lai kāds arī viņš [dēls] tagad izskatītos, es viņu mīlēšu tāpat kā agrāk. Kā irbe viņu aptecēšu no rīta līdz vakaram ...» [Saka māte.]</quote>
          <bibl>Grīva 3, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māriņa vadīja viņa mazo saimniecību.., aptecēdama un appuišodama savu kungu ik uz soļa, tā ka viņam pašam neatlika pāri nekāda darbiņa.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptecēties:1" sortKey="aptecēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptecēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>tikai 3. pers., -tekas, pag. -tecējās; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecēties:1/1" n="1">
        <def/>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptecināt:1" sortKey="aptecināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptecināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptecināt:1/1" n="1">
        <def>Ļaut vai panākt, ka aptek, aplīst (ar ko). Notecināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptecināt drēbes ar taukiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptekāt:1" sortKey="aptekāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptekāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptekāt:1/1" n="1">
        <def>Tekājot nokļūt, pabūt (pie visiem vai daudziem, visā teritorijā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķēns aptekā visu māju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptekāt:1/2" n="2">
        <def>Apkalpot. Iztapt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nav jau tā [virsnieka] alga tik liela, lai turētu divas trīs kalpones, kas cienīgo aptekā.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 206.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlāk viņas aizvadīja viešņu pie pusdienas galda. Viena par otru traucās aptekāt un apkalpot.</quote>
          <bibl>Upīts VII, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ansis Knospiņš aptekāja savu sievu taisni kā tāds izsūtāmais zēns vai sulainis.</quote>
          <bibl>Lācis 11, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apteksne:1" sortKey="apteksne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apteksne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šņu, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apteksne:1/1" n="1">
        <def>Mājkalpotāja. Oficiante.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apteksne ienesa traukus un klāja vakariņu galdu.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apteksne.. steidzās no savas istabas attaisīt ārdurvis.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 479.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptērpt:1" sortKey="aptērpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptērpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tērpju, -tērp, -tērpj, pag. -tērpu; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptērpt:1/1" n="1">
        <def>Ietērpt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptērpt slimnieku siltās drēbēs.</quote>
          <bibl>ME 1, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ik vakaru tu pie debesīm mīti, Aptērpts ar purpura mētelīti, Mirdzošais Marss.</quote>
          <bibl>Aspazija V, 279.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptērpties:1" sortKey="aptērpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptērpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tērpjos, -tērpies, -tērpjas; pag. -tērpos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptērpties:1/1" n="1">
        <def>Ietērpties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādams [svētku] dienai par godu aptērpās mundierī..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptēst:1" sortKey="aptēst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptēst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tēšu, -tēs, -tēš, pag. -tēsu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptēst:1/1" n="1">
        <def>Tēšot padarīt gludu (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptēst sijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptēst cirvja kātu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptēstie baļķi un baltās skaidu gubas vairojās.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ecēšām tapas aptēst, to jūs protat..»</quote>
          <bibl>Upīts 4, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jūzis skaidienā aptēsa jaunu airi..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 143.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptēst:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt par cēloni tam, ka cilvēks kaut cik apgūst pieklājības normas, manieres, iegūst dzīves pieredzi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dzīve puisi jau puslīdz aptēsusi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptieciņa:1" sortKey="aptieciņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptieciņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptieciņa:1/1" n="1">
        <def>Medikamentu komplekts (parasti pirmās palīdzības sniegšanai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļojuma aptieciņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mātes un bērna aptieciņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrā mājā jābūt pirmās palīdzības aptieciņai. Sevišķi svarīgi, lai rezervē būtu marles saites, vate, jods, penicilīna ziede..</quote>
          <bibl>Mājtur 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas aptieciņā pats nepieciešamākais ir medikamenti, ko lieto pirmās palīdzības sniegšanai..</quote>
          <bibl>Ves 64, 3, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņiem bija līdzi aptieciņa, pārsienamie materiāli, lai varētu sniegt palīdzību uz vietas, ja kāds iegūtu traumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 106, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptieciņa:1/1" n="1">
        <def>Dem. -&gt; aptieka (1).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptieka:1" sortKey="aptieka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptieka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptieka:1/1" n="1">
        <def>Veselības aizsardzības iestāde, kurā gatavo un izsniedz medikamentus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dežūrējošā aptieka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Homeopātiskā aptieka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veterinārā aptieka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptieku punkti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptiekas svari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemt zāles aptiekā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar zāļu sagatavošanu nodarbojas ne tikai farmaceiti un citi aptieku darbinieki tieši aptiekā, bet arī liela farmācijas rūpniecības daļa.</quote>
          <bibl>Ves 63, 5, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Jābrauc uz aptieku, jāmeklē zāles,» māte izlēma.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs man liek aiztecēt uz aptieku pēc marles saitēm, leikoplasta, joda un streptocīda.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 201.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptieka:1/2" n="2">
        <def>Aptieciņa (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļojuma aptieka.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptiekārs:1" sortKey="aptiekārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptiekārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aptiekāre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptiekārs:1/1" n="1">
        <def>Aptiekas pārzinis vai īpašnieks. Aptiekas darbinieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptiekāra palīgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tepat, lūk, blakus aptieka... daļa slimnieku jau.. gaida, kamēr aptiekārs sagatavo tiem ārsta parakstītās zāles.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptieķnieks:1" sortKey="aptieķnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptieķnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aptieķniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptieķnieks:1/1" n="1">
        <def>Aptiekārs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Helēna tad devās uz Zintenes aptieku un, stāstīdama, ka mātei sadurta kāja.. vispirms nodeva groziņu ar skaistām baravikām, tad apjautājās aptieķniekam, ko darīt. Tas sīki izstāstīja, kas darāms, un pārdeva arī zāles..</quote>
          <bibl>Birze 3, 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptinums:1" sortKey="aptinums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptinums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptinums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aptīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpīgs aptinums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptinums:1/2" n="2">
        <def>Tas, kas ir aptīts (ap ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noņemt aptinumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēlētāju un vārtsarga [hokeja] nūjas liektie gali jāaptin, lai paildzinātu nūjas lietošanas ilgumu. Parasti aptinuma materiāls ir izolācijas lenta.</quote>
          <bibl>A Pētersons 1, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un Annele dodas istabā, kur mātes lāpāmā kurvī ir šis un tas lietojams. Iznāk ir priekšautam, ir plecu seģenei, ir galvas aptinumiem.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptipināt:1" sortKey="aptipināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptipināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptipināt:1/1" n="1">
        <def>Tipinot apvirzīties (ap ko, kam apkārt); imperf. tipināt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aptipina ap galdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vectēvs aptipināja apkārt dārzam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptīrīšana:1" sortKey="aptīrīšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptīrīšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīrīšana:1/1" n="1">
        <def>Atkritumu, netīrumu u. tml. aizvākšana (parasti organizēta). Darbība → aptīrīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptīrīšanas trests.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piedalīties būvlaukuma aptīrīšanā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..organizējot apdzīvoto vietu aptīrīšanu, arī jādomā par pareizu atkritumu izlietošanu lauksaimniecībā.</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rūpnīcā] noorganizēja aptīrīšanas talku. Tā jaunieši pēc darba negāja vis tūliņ mājās, bet sāka novākt no pagalma izmētātos ķīpu dēļus, lūžņus un citus atkritumus.</quote>
          <bibl>Zv 56, 1. 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīrīšana:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Darbība → aptīrīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par izdevīgu pasākumu [bandīti] uzskatījuši arī zaļumsvētku bufešu aptīrīšanu.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 470.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptīrīt:1" sortKey="aptīrīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptīrīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīrīt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt tīru (kādu platību). Uzkopt (parasti dzīvokli).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pētersone no divdesmitā numura aptīra viņa.. dzīvokli..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 22.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptīrīt:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet notīrīt (visapkārt, vispāri).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aptīrīt dubļainos zābakus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ja [ar etilēto benzīnu] aplieta liela ķermeņa daļa, vajag ātri izģērbties, viegli aptīrīt ķermeni ar vati, kura samērcēta petrolejā, bet pēc tam nomazgāties ar ziepēm dušā un uzvilkt tīru veļu.</quote>
            <bibl>Ves 60, 2, 30.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīrīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apzagt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptīrīt dzīvokli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[tirgus braucējs] ievests dziļi mežā kaimiņu pagastā, zirgi piesieti pie koka, bet pats aptīrīts. Ne naudas kabatā, ne mantas vezumā.</quote>
          <bibl>Jansons 1, 107.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptīrīties:1" sortKey="aptīrīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptīrīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīrīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aptīrīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut cik aptīrīties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptīstīt:1" sortKey="aptīstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptīstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīstīt:1/1" n="1">
        <def>Tīstot apņemt, apsegt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptīstīt galvu ar lakatiem.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptīstīt:1/1/1" n="1">
          <def>Tīstot (ap ko, kam apkārt), apņemt, aplikt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aptīstīt ap kājām autus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aptīstīt lakatu ap galvu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptīt:1" sortKey="aptīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tinu, -tin, -tin, pag. -tinu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīt:1/1" n="1">
        <def>Tinot apņemt, apsegt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptīt ievainoto roku ar saiti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte ir mājās un aptītu galvu guļ atkal gultā.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 77.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa ziemu viņi visus kociņus [ābelītes] rūpīgi aptina, lai tiem neko nevarētu nodarīt ne sals, ne garauši no meža.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sastatnēs vienas kārts tievgali ar otras kārts resgali savieno, aptinot tos ar stīpdzelzi vai stiepli.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 87.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptīt:1/1/1" n="1">
          <def>Tinot (ap ko, kam apkārt), apņemt, aplikt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..puisis norāva sev lakatiņu no kakla, pārplēsa to un aptina lejpus īkšķa ap roku.</quote>
            <bibl>Blaumanis III. 26.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ap kaklu [zēnam] aptīta mātes adītā šalle..</quote>
            <bibl>Dripe 1, 18.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[Leinasars] ķērās pie motora. Aptina siksniņu ap ripu un rāva.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 44.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptīties:1" sortKey="aptīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tinos, -tinies, -tinas, pag. -tinos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aptīt. Aptīt sevi (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kārtīgi aptīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Istabas priekšā stāv Mārtiņa sieva, ar lakatu aptinusies.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptīties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aptīt sev (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..drīz ienāca veikliem soļiem Tenis, kurš bij šorīt aptinies lielu lakatu..</quote>
            <bibl>Kaudzītes la. 23.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptīties:1/2" n="2">
        <def>Apvīties (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apiņi aptinušies ap koku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš ieraudzīja čūsku,.. kura bija aptinusies ap stirnu.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 209.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Guna [Normundam]: Es visur, visur būšu, kur tu būsi, Kā smalka stīdziņa tev aptīšos..</quote>
          <bibl>Aspazija 3, 386.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cilvēks zem ūdens strādāja gandrīz trīs stundas, ar lielu nazi griezdams nost no dzenskrūves tur aptinušos tīklus un virves.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 55.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sīvā benzīna smaka aptinās [cilvēkam] apkārt, un vaļā no tās vairs netika.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptraipīt:1" sortKey="aptraipīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptraipīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptraipīt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt netīru (vietumis). Notraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptraipīt apģērbu ar dubļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Blakus man.. tādos pašos maskēšanās tērpos, kuri no baltiem kļuvuši plankumaini, melnu kvēpu, zemes un asins aptraipīti, sakņupuši vēl divi karavīri.</quote>
          <bibl>Kar 63, 2, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smailās lakādas kurpēs autās kājas veikli izvairījās no peļķēm.. Likās, viņa vienīgās rūpes - neaptraipīt elegantās melni pelēki svītrotās bikses.</quote>
          <bibl>Bērn 56, 11, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptraipīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apkaunot (piemēram, vārdu, godu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aptraipīt savu vārdu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunieši.. atcerējās komjauniešus pilsoņu karā un viņu spožo kaujas slavu, ko nedrīkstēja aptraipīt.</quote>
            <bibl>Bērn 47, 1, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai nu kur un kam viņa melotu, bet Fredim ne. Ārijas jūtas ir par lielām, lai tās aptraipītu ar meliem.</quote>
            <bibl>Vilks 1, 71.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un tagad nešķīstie, lipīgie vārdi aptraipīja viņa māsu, viņas godu, tie aptraipīja un pazemoja viņu pašu - Frici Krūkli.</quote>
            <bibl>Bērce 4, 242.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptraipīties:1" sortKey="aptraipīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptraipīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptraipīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aptraipīt. Tikt aptraipītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptraipīties ar eļļas krāsu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptraipīties ar dubļiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 122.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptraukt:1" sortKey="aptraukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptraukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-traucu, -trauc, -trauc, pag. -traucu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptraukt:1/1" n="1">
        <def>Noraut, nokratīt, nobirdināt (parasti daudzus vai visus augļus, lapas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sacēlās briesmīgs viesulis, kurš.. aptrauca ābolus..</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudens, mežam lapiņas aptrauci.</quote>
          <bibl>ME I, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrenkt:1" sortKey="aptrenkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrenkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-trencu, -trenc, -trenc, pag. -trencu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrenkt:1/1" n="1">
        <def>Trencot panākt, ka apvirzās (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Trenkt apkārt. Aptriekt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrenc stīvo ķēvi kādas reizes ap riju, lai top lunkanāka!</quote>
          <bibl>ME pap I, 122.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptriekt:1" sortKey="aptriekt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptriekt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-triecu, -triec, -triec, pag. -triecu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptriekt:1/1" n="1">
        <def>Triecot panākt, ka apvirzās (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Triekt apkārt. Apdzīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptriekt aitas ap kalnu.</quote>
          <bibl>ME I, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptriept:1" sortKey="aptriept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptriept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-triepju, -triep, -triepj, pag. -triepu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptriept:1/1" n="1">
        <def>Triepjot pārklāt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptriept ievainoto pirkstu ar jodu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar šo ziedi aptriepj augļu kociņus rudenī un pavasari.</quote>
          <bibl>DDD 58, 7, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptriept:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aptraipīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apģērbs aptriepts ar dūņām.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptriepties:1" sortKey="aptriepties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptriepties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-triepjos, -triepies, -triepjas, pag. -triepos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptriepties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → aptriept (2). Aptraipīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns aptriepies ar ievārījumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš aptriepies kā miesnieks.</quote>
          <bibl>ME I, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrūdēt:1" sortKey="aptrūdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrūdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trūd, pag. -trūdēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrūdēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet satrūdēt (visapkārt, no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūdējis baļķis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūdējusi lapu kaudze.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrūkt:1" sortKey="aptrūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trūkst, pag. -trūka; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrūkt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti ar ģen.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izbeigties, nebūt vairs vajadzīgajā daudzumā. Nepietikt, pietrūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akā aptrūcis ūdens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūkst laika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūka vārdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūkst spēka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūkst pacietības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rokpelnim reiz aptrūkusi nauda - nebijis, kā saka, ne maizes garoziņas, ko mutē bāzt.</quote>
          <bibl>LTP 283.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad strēlniekiem bija aptrūcis patronu un rokas granātu, viņi.. cēlušies durkļu triecienam..</quote>
          <bibl>Niedre 6, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja Pēterim dziesmu padoma aptrūka, tad uzsāka [dziedāt] Anna..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrūkt:1/2" n="2">
        <def>Aprauties (parasti par runu). Pārtrūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..kad Vilnis domās atkal bij aizmaldījies nezin kur un valodas aptrūka, Vanda saudzīgi apņēma roku viņam ap pleciem un viegli sapurināja.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 642.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarunas pavediens aptrūkst. Iestājas klusums.</quote>
          <bibl>Mākonis 1, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tevis dēļ sirdij jāaptekas,» viņa sāk vai raudāt... Balss tai aptrūkst.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 477.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrūkties:1" sortKey="aptrūkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrūkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trūkstas, pag. -trūkās; refl.; parasti ar ģen.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrūkties:1/1" n="1">
        <def>Aptrūkt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saimniecei aptrūkās malkas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrūkās krīta.. [skolotāja] sarāja Vitāliju.. un aizsūtīja viņu pēc jauna krīta gabala.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiem tur iekšā patlaban aptrūcies valodas. Katrīna.. nervozā steigā sprauž mirtei mietiņu dziļāk podā. Aizozolu Jānis šķirsta kādu grāmatu.</quote>
          <bibl>Upīts II, 345.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mamma saka: nav šī, nav tā, un cita arī nav [kara laikā]. Pareizi. Bet, kad viņa, bieži tai pašā elpas vilcienā, sāk stāstīt par saviem jaunības gadiem, tad tas ir vienkārši negodīgi: kāpēc vienīgi Ilgai visa aptrūcies?</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 99.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrult:1" sortKey="aptrult" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrult</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-trulstu, -trulsti, -trulst, pag. -trulu; intrans.; parasti divd. formā: aptrulis</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrult:1/1" n="1">
        <def>Kļūt mazliet trulam, vienaldzīgam, nejūtīgam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrult no smaga pārdzīvojuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vajag tādus vārdus, kuri aizdedzinātu cilvēku sirdis, no kurām daudzas jau paspējušas aptrult labajā pēckara dzīvē un aizmirsušas, ka nāve - tas ir ne tikai vārds un karš nebūt nav tik tālu no mums..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mani nervi bija aptruluši.</quote>
          <bibl>ME I, 131.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrunēt:1" sortKey="aptrunēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrunēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trun, pag. -trunēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrunēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet satrunēt (visapkārt, no virspuses). Aptrupēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrunējis koks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baļķi aptrun.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..grīdas dēļi bija mazliet jau aptrunējuši.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 309.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrupēt:1" sortKey="aptrupēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrupēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trup, pag. -trupēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrupēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet satrupēt (visapkārt, no virspuses). Aptrunēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [gruntsgabalā] bij tikai divi veci, šķībi, aptrupējuši vītoli..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1045.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrupt:1" sortKey="aptrupt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrupt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trup, pag. -trupa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrupt:1/1" n="1">
        <def>Aptrupēt. Aptrunēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrupis celms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un atpūzdamies viņš atbalsta muguru pret veco, aptrupušo [tilta] margu..</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptrust:1" sortKey="aptrust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptrust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -trus, pag. -trusa; intrans.; parasti divd. formā: aptrusis; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptrust:1/1" n="1">
        <def>Aplūzt, sadalīties galiem (par matiem, vilnu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptrusuši mati.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptūkt:1" sortKey="aptūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tūkstu, -tūksti, -tūkst; pag. -tūku; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptūkt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet satūkt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Roka aptūkst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptūcis vaigs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptūkušas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad viņš attina autus un, spaidīdams no vietas, aplūkoja aptūkušās kājas.</quote>
          <bibl>Upīts III, 538.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptūkt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt resnam. Aptaukoties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā bija paveca sieva, bet stipri aptūkusi..</quote>
            <bibl>Saulietis V, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņi [putni] bija aptūkuši un, kā likās, pavisam aizmirsuši lidot.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumst:1" sortKey="aptumst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -tumst, pag. -tumsa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumst:1/1" n="1">
        <def>Kļūt tumšam vai tumšākam (ja gaismas avots tiek aizsegts vai vairs neizstaro gaismu). Aptumšoties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ezers bij pavisam aptumsis, tikko vēl saskatāms kā netīri pelēks plankums..</quote>
          <bibl>Upīts IX, 592.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptumst:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Iestāties krēslai vai tumsai. Satumst.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un tad aptumsa. Pie debesīm nepaspīdēja neviena zvaigznīte..</quote>
            <bibl>Blaumanis III, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aptumst:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pavājināties redzes spējai (par acīm).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vecmāmiņai acis aptumsušas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..sirmgalvis.. paceļ galvu un mēģina mani saskatīt, bet var redzēt - tas lāgā negrib izdoties; tādi kā viņš brilles lieto tikai lasīšanai... «Nepazīsti gan?» Viņš atkal pievērš man savas aptumsušās acis. «Nē.»</quote>
            <bibl>Purs 5, 86.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aptumst:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Kļūt tādam, kurā izpaužas nepatīkamas jūtas, izjūtas (parasti par seju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Upīšu Mārtiņam sajūsma pārskrēja, seja aptumsa, balss aprāvās..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 110.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumst:1/2" n="2">
        <def>Aptumšoties (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņa aptumst.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pudiķis [Indulim]:.. Tev aptumst prāts, tu nezini, ko dari.</quote>
          <bibl>Rainis VIII, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un tie bija viņa biedri? Vai visiem bija aptumsis prāts?</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumsums:1" sortKey="aptumsums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumsums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumsums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → aptumst (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tanī brīdī spuldzes.. nodziest... parasti tādi aptumsumi mums, skolēniem, sagādā uzjautrināšanos.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumsums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>astr.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Parādība, kad kādu debess ķermeni aizsedz cits debess ķermenis vai kāds debess ķermenis ieiet cita debess ķermeņa ēnā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daļējs Saules aptumsums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilns Mēness aptumsums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gredzenveida aptumsums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptumsuma fāzes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saules aptumsums rodas tad, kad Mēness, riņķojot ap Zemi, uz mazu laiciņu aiziet priekšā Saulei. Ja Saules spožais disks tiek aizsegts pilnīgi, tad iestājas pilns aptumsums.</quote>
          <bibl>Pad J 61, 32, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumsums:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Psihisks stāvoklis, kad pilnīgi vai daļēji zaudēta spēja pareizi atspoguļot ārējo pasauli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prāta aptumsums</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiek pētīti.. dažādi apziņas aptumsuma veidi.</quote>
          <bibl>Ves 64, 10, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumšojums:1" sortKey="aptumšojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumšojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aptumšot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Telpas aptumšojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spuldzes aptumšojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšojums:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → aptumšot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prieka aptumšojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laimes aptumšojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšojums:1/3" n="3">
        <def>Aptumsums (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņas aptumsums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mani interesēja, vai Lejiņš tikai gara aptumšojumā murgo vai ar viņu patiešām kaut kas anekdotisks noticis.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimnieks.. kļūst uztraukts,.. rodas.. pat samaņas aptumšojums.</quote>
          <bibl>Ves 62, 1, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumšošana:1" sortKey="aptumšošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumšošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšošana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → aptumšot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlami arī tumši, aizvelkami aizkari telpas aptumšošanai, jo patumšā telpā miegs ir dziļāks un veselīgāks..</quote>
          <bibl>Mājtur 466.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai tagad viņš atminējās, ka Rīgā izsludināts aptumšošanas mēģinājums.. Pie rakstāmlietu veikaliem drūzmējās cilvēki, lai iegādātos papīru logu aizsegšanai.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar aptumšošanas priekškara malu nepacietīga sāk sūkties gaisma..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 196.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšošana:1/2" n="2">
        <def>Darbība, process → aptumšot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prieka aptumšošana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšošana:1/3" n="3">
        <def>Darbība, process → aptumšot (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņas aptumšošana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumšošanās:1" sortKey="aptumšošanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumšošanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -as, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšošanās:1/1" n="1">
        <def>Darbība, process → aptumšoties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc stundas sāksies Saules aptumšošanās, ko jums būs ļoti interesanti noskatīties.</quote>
          <bibl>Sakse V, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [Amerikas pirmiedzīvotāji] pazina visas ar neapbruņotu aci saskatāmās planētas, prata.. paredzēt Mēness aptumšošanos..</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšošanās:1/2" n="2">
        <def>Darbība, process → aptumšoties (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prieka aptumšošanās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšošanās:1/3" n="3">
        <def>Darbība, process → aptumšoties (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņas aptumšošanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ferlings: Pacelt roku pret sava paša dzīvību - cik tas ir šausmīgi! Tas katrā ziņā ir noticis prāta aptumšošanās brīdī.</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 486.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumšot:1" sortKey="aptumšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt tumšu vai tumšāku (aizsedzot gaismas avotu vai pārtraucot tā darbību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sākumā visiem likās savādi, ka vakaros pilsētas ielas neaptumšoja, visās malās brīvi liesmoja elektriskās spuldzes, automašīnas brauca pilnām ugunīm [kara laikā dziļā aizmugurē]..</quote>
          <bibl>Lācis VII, 377.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vientulības un pamestības sajūtu pastiprina debess un jūras zilgmes bezgalība, ko sāk aptumšot melni, draudoši mākoņi, mutuļodami netālo kalnu tumšajiem mežiem apaugušajās nogāzēs.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 23, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptumšot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt neskaidru (apziņu, domas u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rietumu grimstošās kultūras apoloģēti ar savu viltus filozofiju aptumšoja.. [darbaļaužu] apziņu.</quote>
            <bibl>Zv 50, 2, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšot:1/2" n="2">
        <def>Mazināt (prieku, laimi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptumšot slavu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu prieku aptumšoja rūgtās domas..</quote>
          <bibl>Rīgas B 66, 241, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādēļ satraukt un sāpināt meiteni? Šovakar viņa taču ir tik jauka un laba. Kādēļ aptumšot viņas laimi ar drūmām rūpju un nemiera ēnām!</quote>
          <bibl>Grīva 6, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšot:1/3" n="3">
        <def>Izraisīt aptumsumu (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptumšot prātu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cietušajam [atgūstot samaņu] var būt kādu laiku aptumšota apziņa.</quote>
          <bibl>Ves 65, 12, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptumšoties:1" sortKey="aptumšoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptumšoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšoties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt tumšam vai tumšākam (ja gaismas avots tiek aizsegts vai pārstāj izstarot gaismu). Aptumst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Baltie saules mākoņi nozūd; viss aptumšojas.</quote>
          <bibl>Rainis VII, 269.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptumšoties:1/1/1" n="1">
          <def>Kļūt nesaskatāmam (par debess ķermeņiem aptumsuma laikā). Saule aptumšojas.</def>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšoties:1/2" n="2">
        <def>Mazināties, zust (par prieku, laimi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[skolotājas] gaišās sajūtas aptumšojās..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptumšoties:1/2/1" n="1">
          <def>Kļūt tādam, kurā izpaužas nepatīkamas jūtas, izjūtas (parasti par seju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skatiens aptumšojas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Tā jau kučieris sacīja, ka viņa [krustmāte] labs velns esot,» [Pēteris stāsta.] Krusttēva piere aptumšojās. «Jaā? Tā viņš teica?...»</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 46.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptumšoties:1/3" n="3">
        <def>Zaudēt spēju pareizi atspoguļot ārējo pasauli (par psihiskām norisēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..slimnieks kļūst miegains un viņam aptumšojas apziņa.</quote>
          <bibl>Ves 59, 1, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veselais, skaidrais cilvēka prāts, kā tas varēja aptumšoties, kā sajukt? ...</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptuntuļot:1" sortKey="aptuntuļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptuntuļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptuntuļot:1/1" n="1">
        <def>Vairākām kārtām, arī nekārtīgi aptīt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuntuļot kaklu ar lakatu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptuntuļot:1/1/1" n="1">
          <def>Vairākām kārtām, arī nekārtīgi apņemt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aptuntuļot ap kaklu lakatu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Varpogu māte aptuntuļoja ap galvu vecu.. lakatu un izzagās pa stadulas mazajiem vārtiņiem..</quote>
            <bibl>Zeiboltu J IV, 225.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptupties:1" sortKey="aptupties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptupties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tupstos, -tupsties, -tupstas, pag. -tupos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptupties:1/1" n="1">
        <def>Novietoties tupus (par cilvēkiem). Notupties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Milda, aptupusies ceļos pie draudzenes, atbalsta viņas galvu klēpī.. un berzē pieri un deniņus ar ožamo spirtu.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 356.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptupties:1/1/1" n="1">
          <def>Apsēsties (par dzīvniekiem). Uzmesties (par putniem, kukaiņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[pieradinātais] vārnulēns tam [vectēvam] atkal pielidoja klāt un aptupās uz palodzes..</quote>
            <bibl>K Grigulis 3, 49.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apture:1" sortKey="apture" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apture</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apture:1/1" n="1">
        <def>Apsardzības priekšgrupa.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apturēt:1" sortKey="apturēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apturēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>turu, -turi, -tur, pag. -turēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/1" n="1">
        <def>Likt apstāties. Neļaut virzīties tālāk. Panākt, ka apstājas. Apstādināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sargs aptur nācējus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt braucējus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt pretinieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt pajūgu durvju priekšā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt hokeja ripu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Janīna, izpļāvusi vālu, nāca atpakaļ, viņš to apturēja, apskatīja izkapti un tad atdeva savējo.</quote>
          <bibl>Spāre 1, 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Prr, prr!» Iņķītis, atpakaļ atgāzies un stingri savilkdams grožus, apturēja straujo bēro..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 302.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz ceļa, pacēlis roku, mašīnu apturēja kāds pavecāks vīrs, kuram vajadzēja nokļūt stacijā.</quote>
          <bibl>Vilks 6, 326.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt par cēloni tam, ka (cilvēks) apstājas, pārtrauc kustību, virzību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Kedrovs atkal apstājās uzkalnā... viņu apturējusi vēlēšanās vēlreiz redzēt svešinieci.</quote>
            <bibl>Spāre 1, 139.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..kad pienācu tuvāk [mājai], mani apturēja šaubas un savādas bailes.</quote>
            <bibl>Kurcijs 2, 46.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..jau pēc pāris soļiem viņu apturēja sauciens..</quote>
            <bibl>Birze 5, 136.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/1/2" n="2">
          <def>Pārtraukt (mašīnu) virzību, (mehānismu) darbību, (tos) izslēdzot. Apstādināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Šoferis aptur automobili.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apturēt motociklu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apturēt virpu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apturēt ratiņu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Netālu no šķūņa Paps [saimnieks] gribēja traktoru apturēt un parāva šo un to, kas viņa atmiņā nozīmēja ierīci traktora apstādināšanai.</quote>
            <bibl>A Grigulis 12, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mums [fabrikā] tagad uz transmisijas sešas [mašīnas]. Ja vienai kas aizķeras vai tā jāaptur, stāv arī pārējās piecas.</quote>
            <bibl>Niedre 6, 256.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pieturēt (par transportlīdzekļa vadītāju, par transportlīdzekli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Autobuss apturēja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kasiere spieda zvana pogu, bet autobuss pašreiz rāpās kalnā un šoferis neturēja. «Apturiet!» Kasiere no jauna spieda pogu. Beidzot viņi apstājās..</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 1, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nekad neviens braucējs neapturēja pie kalpmājām.</quote>
            <bibl>Eferts-Klusais 1, 139.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Varbūt vilciens apturējis pirms stacijas?</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 212.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/1/4" n="4">
          <def>Pārtraukt, izbeigt (kāda virzību, piemēram, gājienu, skrējienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[policijas priekšniekam] nepatika, ka zirgu straujais skrējiens jāaptur.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 74.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/1/5" n="5">
          <def>Liekot, veidojot šķēršļus, pārtraukt (piemēram, ūdens) kustību. Būt par cēloni tam, ka (piemēram, straume) pārtrauc kustību, virzību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gaisa spiediens vairākas diennaktis dzina Baltijas jūras ūdeņus Ņevā un apturēja tās straumi.</quote>
            <bibl>Kar 59, 7, 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/2" n="2">
        <def>Neļaut veikt, turpināt (darbību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Toms.. satvēra spaini un gatavojās to gremdēt akā. «Uzmanīgi!» viņu apturēja Dioģens, «akā ir piens.»</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 84.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/2/1" n="1">
          <def>Pārtraukt (runātāju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apturēt stāstītāju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Kāpēc jūs vainojat Elzu?» viņa dedzīgi iesāka, bet Elza viņu apturēja: «Tā ir, tur nav ko mani taisnot,» viņa teica.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 214.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ja cītīgie reportieri nespēj kādu vārdu pierakstīt, tad viņi runātāju aptur un mīļi palūdz iepriekš sacīto atkārtot.</quote>
            <bibl>Kar 59, 10, 92.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/3" n="3">
        <def>Pārtraukt (norisi, procesu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt būvdarbus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt lietas iztiesāšanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu nerimtīgi tālākaugošā [padomju] literatūras attīstība jau līdz šim ne brīdi nebij apturēta.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 224, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amatpersonas.. var apturēt attiecīgu spriedumu un lēmumu izpildi līdz lietas izskatīšanai uzraudzības kārtībā.</quote>
          <bibl>AT Bil 60, 3, 59.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/3/1" n="1">
          <def>Panākt, ka izbeidzas (kāds fizioloģisks, arī psihisks process).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apturēt domu gājienu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet asaras plūda no viņas pašas acīm, un viņa nevarēja tās apturēt.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 333.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ja ir neliela asiņošana pēc kāda ievainojuma, to aptur, uzliekot stingru apsēju un paturot roku vai kāju paceltā stāvoklī.</quote>
            <bibl>Mājtur 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apturēt:1/3/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>neakt.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizliegt turpmāk izdot (periodiskus izdevumus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Bieži vien ar naudas sodu tiek sodīts partijas dienas laikraksta izdevējs. Nemaksāšanas gadījumā redaktoru apcietina. Ļaunākajā gadījumā laikrakstu aptur. Taču arvien tiek atrasts jauns redaktors, un slēgtais laikraksts iznāk ar citu nosaukumu.</quote>
            <bibl>Sēlis 5, 370.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptuvens:1" sortKey="aptuvens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptuvens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aptuveni</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptuvens:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav pilnīgi noteikts, precīzs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuveni aprēķini.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuvens skaits.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuvens skaitlis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuveni dati.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptuveni rēķinot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par daudzām lietām, kuru nebija salinieku dzīvē, viņi mantoja [no skolotāja] tikai aptuvenu, dažkārt pat ļoti miglainu priekšstatu..</quote>
          <bibl>Lācis 10, 236.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dzīvnieku un augu valstī simetrija bieži vien ir tikai aptuvena,.. kristālu pasaulē tā ir apbrīnojami precīza.</quote>
          <bibl>Upīte 1, 100.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptvere:1" sortKey="aptvere" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptvere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvere:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>tehn.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ietvars, kas apņem, savieno un nostiprina (atsevišķas detaļas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Patronu aptvere.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vanadziņš [milicis] izvelk no maksts smago «TT» pistoli, izņem patronu aptveri un pasniedz ieroci zēnam.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie.. [automātiskajām] stellēm strādājot, audējai nav jārūpējas par spoļu mainīšanu: pāris desmit spolītes, ieliktas īpašā aptverē, to tik gaida, kad atspole kļūs tukša. Tai pašā brīdī tukšā spole tiek automātiski apmainīta, un stelles, ne uz mirkli neapstājušās, turpina darbu.</quote>
          <bibl>PL Siev 55, 1, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No metāla pastiprinājumiem koka savienojumu izturības palielināšanai [būvēs] lieto naglas, skrūves.. bultas, aptveres, stūreņus, uzliktņus un skavas.</quote>
          <bibl>Šterns 2, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvere:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Process → aptvert (2). Aptveršana. Saprašana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vecā, omulīgā [skolas grāmatas] shēma neder ne literatūras attīstības vispārējai aptverei, ne atsevišķu parādību izpratnei.</quote>
          <bibl>Kar 45, 1/2, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptvēriens:1" sortKey="aptvēriens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptvēriens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvēriens:1/1" n="1">
        <def>Vienreizēja paveikta darbība → aptvert (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ciešs aptvēriens.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aptvert:1" sortKey="aptvert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aptvert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-tveru, -tver, -tver, pag. -tvēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/1" n="1">
        <def>Apņemt (ar rokām, ar kājām), parasti saturot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptvert ar rokām ceļgalus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptvert ar kājām virvi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atracis ar lāpstu prāvu akmeni, Mārtiņš aptver to abām rokām, saspringst piepūlē un lēnām paceļ no zemes.</quote>
          <bibl>Kar 57, 1, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni.. pamēģina ar plaukstu aptvert kociņu pie pašas zemes..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 324.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[māte] aptvēra meiteni ar siltu, laipnu roku.</quote>
          <bibl>Zigmonte I, 122.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/1/1" n="1">
          <def>Apņemt (par rokām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Redzu, kā tā mazu roku Pārlauž maizi melnu Un kā automāta koku Aptver sīka delna.</quote>
            <bibl>A Grigulis V, 136.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[hokejistam] nūja vienmēr jātur stingri ar abām rokām tā, lai viena roka aptvertu nūjas apakšgalu..</quote>
            <bibl>A Pētersons 1, 32.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/1/2" n="2">
          <def>Aplikt (rokas ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tāle žigli izbružāja acis, notupās, lai labāk var redzēt [māsu], rokas ap ceļgaliem aptvērusi,.. smējās.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 133.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Žigli viņš sataustīja kaimiņa [airētāja] rokas - tās bij itin kā kam aptvertas, bet tukšas. Arī starp duļļiem aira vairs nebij.</quote>
            <bibl>Upīts XV, 153.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cieši apņemt, arī apvīt (par augiem, to daļām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[gladiolām] lapas apakšējā daļa aptver stumbru..</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 395.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažreiz izdosies atrast.. linu viju, kuras dzelteni zaļais stublājs vīteņveidā aptver linu stiebru..</quote>
          <bibl>Bērn 49, 6, 23.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/2/1" n="1">
          <def>Cieši apņemt (par audiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>To vēdera plēves daļu, kas aptver tievās zarnas, sauc par apzarni.</quote>
            <bibl>Ves 64, 11, 30.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/2/2" n="2">
          <def>Atrasties (kam) cieši apkārt (par priekšmetiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Slikti sametinātam cirvim dzelzs malas, kas aptver asmeni, bieži atliecas uz augšu un traucē darbu.</quote>
            <bibl>Indāns 1, 161.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rokas [Leinasaram] drusku drebēja, un atslēga ne vienmēr aptvēra uzgriežņus.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 41.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/2/3" n="3">
          <def>Apņemot no visām pusēm, ierobežot, iežogot. Apjozt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ienaidnieka ķēde aptvēra pakalnu un savilkās ciešā lokā ap to kā zaļgana čūska ap cilvēka kāju.</quote>
            <bibl>Bērce 4, 92.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apņemt no visām pusēm, pārņemt (par uguni, siltumu, skaņām u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liesmas ātri aptvēra visu šķūni un blāķiem gāzās pa atvērtajām durvīm.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mājas] siltums aptver un apņem puisēnu no visām pusēm tik viegli un mīļi, un maigi..</quote>
          <bibl>Valdis 1, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēks nevar dzīvot pasaulē, kurā nebūtu nekādu skaņu. Pat tajos brīžos, kad mēs baudām «klusumu», mūs patiesībā aptver patīkamas skaņas.</quote>
          <bibl>Zin T 64, 12, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izplatīties (daudzās vai visās vietās) un iesaistīt, aizraut (daudzus vai visus). Pārņemt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Miera piekritēju kustība aptvērusi visu pasauli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagājušā gadsimta otrajā pusē dainu vākšana Krišjāņa Barona vadībā pārvērtās par sabiedrisku parādību, kas aptvēra plašas tautas masas visos Latvijas novados.</quote>
          <bibl>Kar 56, 6, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ekonomiskie streiki.. aptvēra gandrīz visu carisko Krieviju..</quote>
          <bibl>Kar 54, 3, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ietvert sevī (parasti liela daudzumu, arī ko plašu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu literatūras vēsturisks aplūkojums lekciju 2 sējumos aptver laikmetu no pagājušā gadsimta 80. gadiem līdz padomju iekārtas nodibināšanai 1940. gadā.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lielkalns pārlaida ar roku pār grāmatām, kas aptvēra tā trīsdesmit piecus gadus ilgo zinātnieka darbu.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 186.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vītola [komponista] atstātais skaņdarbu mantojums aptver gandrīz visus mūzikas žanrus, izņemot operu.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 1, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/5/1" n="1">
          <def>Aizņemt (noteiktu, parasti lielu teritoriju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..hidromezgla irigācijas sistēma aptvers pavisam 13 miljonus hektāru.. zemes..</quote>
            <bibl>Kar 51, 3, 232.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/6" n="6">
        <def>Ietvert savas darbības, arī ietekmes sfērā (parasti visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlāk Gorkijs stāstos un lugās aptvēra visu kapitālistiskā laikmeta dzīvi..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 196.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet ja nu kāds teātris noteikti vēlas aptvert visus autorus un visas dramaturģijas nošķiras, tad tam nepieciešami dažādi režisori, vairāki ansambļi.</quote>
          <bibl>Kar 56, 2, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut arī mums [ekskursantiem] bija ļoti laba pavadone, kas centās parādīt.. pašu svarīgāko, taču visu aptvert nebija arī viņas spēkos.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 111.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/6/1" n="1">
          <def>Ietvert redzes lokā. Uztvert (par skatienu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[no kalna] varēja redzēt visam pāri un aptvert tālumus, kas no ielejas nebija saskatāmi.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 27.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pāris mirkļos Ozoliņa skatiens aptvēra istabu, jo tā bija divus soļus plata un trīs gara.</quote>
            <bibl>Birze 4, 118.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Tagad - agronoms tu, saimnieks kalniem, lejām, Kopu tīrumiem, ko nespēj aptvert skats!</quote>
            <bibl>Kar 54, 3, 65.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aptvert:1/7" n="7">
        <def>Saprast, izprast.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aptvert notikušo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Acumirklī aptvert situāciju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viegli aptverams uzdevums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēkam nav īstas laimes, ja viņš.. neaptver ar prātu, neizjūt ar sirdi, kāds viņa īstais uzdevums un piepildījums.</quote>
          <bibl>Zv 50, 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādā rītā Maija pamodās agrāk nekā parasts un pirmajā mirklī nesaprata, kur atrodas. Tikai uzmetusi acis mātes gultai, viņa aptvēra, ka ir turpat slimnīcā.</quote>
          <bibl>Sakse 4, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmajā brīdī viņam.. bija grūti apjēgt, kas īsti noticis. Tikai pamazām Andris aptvēra visu nelaimi.</quote>
          <bibl>Imermanis 2, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apūdeņojums:1" sortKey="apūdeņojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apūdeņojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apūdeņojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → apūdeņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augsnes apūdeņojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apūdeņojums:1/2" n="2">
        <def>Ūdens, ar ko apūdeņo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rezerves apūdeņojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apūdeņošana:1" sortKey="apūdeņošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apūdeņošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apūdeņošana:1/1" n="1">
        <def>Zemes, augsnes apgāde ar ūdeni, pievadot to mākslīgi. Irigācija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tuksnešu apūdeņošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Virspusējā apūdeņošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšzemes apūdeņošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apūdeņošana pludinot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apūdeņošanas ierīces.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apūdeņošanas norma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..stepe jau tūkstošiem hektāru platībā.. saņem valgmi pa apūdeņošanas kanāliem.</quote>
          <bibl>Zv 52, 12, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs [padomju cilvēki] mainīsim upju tecējumu, ierīkosim grandiozas apūdeņošanas sistēmas.. un veiksim desmitiem citu pasākumu, kas pamazām pārveidos klimatu.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apūdeņot:1" sortKey="apūdeņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apūdeņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apūdeņot:1/1" n="1">
        <def>Apgādāt (zemi, augsni) ar ūdeni, pievadot to mākslīgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apūdeņot stepi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zeme apūdeņojama. Elektromotors darbina sūkni, kas ūdeni no akas izlej kanāliņos un novada uz laukiem.</quote>
          <bibl>Zv 57, 10, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Amudarja ik gadus aiznes uz Arāla jūru 50 miljardu kubikmetru ūdens. Ar to varētu apūdeņot vairāk nekā piecus miljonus hektāru tuksnešainas zemes.</quote>
          <bibl>Zin T 65, 2, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apustulis:1" sortKey="apustulis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apustulis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apustulis:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>rel.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Jēzus Kristus māceklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ilgus gadsimtus mākslā reliģisko leģendu varoņi - apustuļi, dievmātes, Kristus - iemiesoja sevī klerikāli askētisko priekšstatu par skaisto..</quote>
          <bibl>Kar 63, 4, 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abas [vecenītes], cik varēja noprast, bija ļoti dievticīgas.. Pie sienām līdzās ģimenes bildēm karājās svētā Marija, Jēzus un pašā lielākajā rāmī - Jēzus ar visiem apustuļiem.</quote>
          <bibl>Kar 60, 3, 28.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apustulis:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; iron.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Svētulīgs cilvēks.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nesmēķē, nedzer, pirmais darbā un pēdējais mājās, neprecējies un nedzird arī, ka klaiņotu apkārt... šķiet - ideāls cilvēks?! Ko? Nē, nekas tamlīdzīgs. Šādus apustuļus cilvēki nemīl..</quote>
            <bibl>Purs 1, 163.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Apustulis atradies!» viņa pēkšņi krita virsū vīram. «..Visi esam vainīgi. Tāpēc nav ko muldēt un taisīt no sevis svētuli.»</quote>
            <bibl>Lācis VII, 669.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apustulis:1/2" n="2">
        <def>Dedzīgs aizstāvis, propagandētājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zans Zaks Ruso bija cilvēces brīvības ideju apustulis.</quote>
          <bibl>Rīgas B 62, 150, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pat kareivīgākie antikomunisma apustuļi bija spiesti atkāpties no vecajām pozīcijām.</quote>
          <bibl>Cīņa 59, 252, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ko, melu apustuļi, jūs vēl spējat? Šai moku ēzē, kura saucas sārts, Kā zobens rūdās svētais brīves vārds.</quote>
          <bibl>Cīņa 62, 283, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaicāt:1" sortKey="apvaicāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaicāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaicāt:1/1" n="1">
        <def>Apjautāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvaicāt kaimiņus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaicāties:1" sortKey="apvaicāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaicāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaicāties:1/1" n="1">
        <def>Apjautāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvaicāties par veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvaicāties par cenām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvaicāties, ko dara mājinieki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Vai [lapsenes] stipri sakoda?» Pičs gādīgi apvaicājās. «Ne visai! ..» neveiksminieks izmocīja caur zobiem..</quote>
          <bibl>Vaczemnieks 1, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīviņu saimniece apvaicājās, vai Ansonu Katrīna jau beigusi kreklus aust un vai māte arvien vēl tikpat dūšīga.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Maldups apvaicājās, kā viņa dzīvojot, kā esot apmierināta ar dzīvokli..</quote>
          <bibl>Meldere 1, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvainojums:1" sortKey="apvainojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvainojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainojums:1/1" n="1">
        <def>Vārds vai izteiciens, arī rīcība, izturēšanās, kas apvaino (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smags apvainojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizmirst apvainojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaņuks viņu [Lienīti] nosauca par tikpat ziņkārīgu kā Babuļa sievasmāte, un nu viņai visu vakarpusi jādomā, vai viņa tiešām apvainojumu pelnījusi.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 87.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemaz nav tik viegli izprast, ka aizrādījums nav tieši personīgs apvainojums..</quote>
          <bibl>Zv 52, 12, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainojums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārdzīvojums, ko izraisījusi pārestība, nepatiesi pārmetumi u. tml. Sarūgtinājums, apbēdinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nepanesams apvainojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raudāt aiz apvainojuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilnvarnieki [strādnieku pārstāvji] taisni trīsēja no apvainojuma: salašņas, suņi viņi bij, ko [kungi] vienkārši aiztriec no durvīm.</quote>
          <bibl>Zv 51, 24, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainojums:1/3" n="3">
        <def>Paziņojums, ka tiek uzskatīts par vainīgu (kādā nodarījumā, noziegumā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainojums formālismā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainojums birokrātismā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainojumi visiem [apcietinātajiem] smagi. Valdis, Erna un Kola apcietināti nelegālajā spiestuvē Pārdaugavā..</quote>
          <bibl>Sakse III, 419.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..klase izvirzīja apvainojumu, ka viņš aizdedzinājis stadiona būvei paredzētos dēļus.</quote>
          <bibl>Vācietis 1, 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvainot:1" sortKey="apvainot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvainot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainot:1/1" n="1">
        <def>Izraisīt apbēdinājumu, sarūgtinājumu, dusmas u. tml. Nodarīt pāri, stipri aizskart, pazemot, izturēties nievājoši.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smagi apvainot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Publiski apvainot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Justies apvainotam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainot ar savu izturēšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viegli apvainojams cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Babuļa sievasmāte bija netīrīga un pļāpīga vecene, un salīdzinājums ar to Moniku apvainoja.</quote>
          <bibl>Sakse 3, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..ej ārā, ej ārā un ļauj man mieru!» dēls sauca nepacietīgi, un māte izsteidzās, apvainota un skaļi raudādama.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 388.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Janka aizvien bija nelaimīgs, mūžīgi tam likās, ka citi to apvaino, pazemo.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvainot:1/1/1" n="1">
          <def>Aizskart, pazemot (kāda jūtas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mīla, mīla, nikna mīla Apvainota, atraidīta - Es aiz sāpēm zaļus kokus Ar saknēm izravētu..</quote>
            <bibl>Rainis VI, 470.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainot:1/2" n="2">
        <def>Paziņot, ka uzskata par vainīgu (kādā nodarījumā, noziegumā). Apsūdzēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainot noziegumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepatiesi apvainot zādzībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainot par negodīgu rīcību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Elenu Džozefu] kopā ar citiem 196 Dienvidāfrikas Republikas patriotiem apvainoja valsts nodevībā, par ko draudēja nāves sods.</quote>
          <bibl>PL Siev 64, 2, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upīts ne tikai atsedz šīs [buržuāziskās] sabiedrības dažādo pārstāvju raksturus un rīcību, bet arī apvaino tos un tiesā.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 285, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvainotība:1" sortKey="apvainotība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvainotība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainotība:1/1" n="1">
        <def>Apvainojums (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tā nebij vairs parastā, gaišā, tā bij pārvērtusies seja. Pārsteigums, izbrīna, sašutums. Vairāk vēl. Apvainotība.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 662.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvainoties:1" sortKey="apvainoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvainoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainoties:1/1" n="1">
        <def>Justies apvainotam (1), izjust apvainojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainoties par kritiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainoties par nevērīgu izturēšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainoties bez iemesla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gadās arī tā, ka par kļūdām kritizētie biedri apvainojas, uzņem kritiku slimīgi..</quote>
          <bibl>Zv 52, 17, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Netālu ļaudis veda rudzus, runāja, smējās un klaigāja... Mācītājs Breksnis apvainojās. Viņam šodien likās, ka ļaudis smejas par viņu. Sapīcis atgriezās un ieslēdzās savā kabinetā.</quote>
          <bibl>Kurcijs 3, 93.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa atbildēja īsi un asi. Bet dīvaini: vedējs.. nedomāja apvainoties.</quote>
          <bibl>Niedre 13, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvainots:1" sortKey="apvainots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvainots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apvainoti (2)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainots:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apvainot.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainots:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kurā izpaužas apvainojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainots skatiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt apvainotā balsī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvainoti paskatīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Platā, kaulainā [Mārtiņa] seja atkal pastiepās gara, vīlusies, dziļi apvainota.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mirdza nosvieda karoti, pietrūkās no galda un, apvainoti iesaukdamās: «Veltīgi ceri, ne nu vedīs [tautās], nekā!», ieskrēja savā istabā.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 313.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvainots:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: apvainotais, -ā, v.; apvainotā, -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cilvēks, kuru apvaino, kurš ir apvainots.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Ko tad tu, vēl apvainoto tēlosi? Īstenībā to [sodu] tu esi pelnījusi!»</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 363.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kristīne jutās notiesāta. Līdz šim viņa bijusi apvainota, viņš [Edgars] apvainotājs, tagad viņa sajuta, ka viņam bija tiesība par viņu dusmoties, viņu nicināt.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 224.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvākojums:1" sortKey="apvākojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvākojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvākojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apvākot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Glīts apvākojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvākojums:1/2" n="2">
        <def>Apvāks (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatas apvākojums ir praktisks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa tūlīt aizskries uz internātu, izvilks kādu viņai vien zināmu kladi, kurai aiz apvākojuma glabājas trīs vēstules un fotogrāfija.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 258.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvākot:1" sortKey="apvākot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvākot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvākot:1/1" n="1">
        <def>Aplikt (grāmatas, burtnīcas) vākiem speciālu papīru. Uzlikt apvāku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvākot kladi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvākojamais papīrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns.. uzlika uz rakstāmgalda maliņas tīri apvākotu burtnīcu.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 231.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni cits citam rādīja jaunās grāmatas, apvākoja tās raibiem papīriem..</quote>
          <bibl>Indrāne I, 158.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvākot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aizvākot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[aizceļotāji] ķeras pie biezi.. pītiem, apvākotiem kurvjiem,.. stumj, ceļ un nes priekšnamā..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 473.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvāks:1" sortKey="apvāks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvāks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvāks:1/2" n="2">
        <def>Ārējā (grāmatas) ietērpa elements - poligrāfiski noformēts (papīra vai cita materiāla) aizsargs, ko apliek grāmatas vākiem, ielokot sānmalas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatu rotā dekoratīvs apvāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reklāmai un lasītāja piesaistīšanai labi kalpo apvāki, tie noder arī kā grāmatas vāka aizsargs..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 8, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mākslinieciskajā apdarē grāmata [Latviešu padomju lietišķā māksla] impozanta. Tas sakāms gan par apvāku, vāku un titulu, gan arī par teksta un attēlu savstarpējo izkārtojumu.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvāks:1/2" n="2">
        <def>Aizsargs (grāmatas, burtnīcas) vākam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Celofāna apvāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Raibs apvāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas apvāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piesēdos pie galdiņa un skatījos: grāmatas un burtnīcas tīros, glītos apvākos.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 303.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvalda:1" sortKey="apvalda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvalda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; tikai vsk.; parasti savienojumā ar «bez»; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalda:1/1" n="1">
        <def>Ierobežojums. Apvaldīšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni aug bez apvaldas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Notikums ar Pimberienes puiku [meistars to piekāvis] galīgi nostiprināja Ošu Andrejam jau sen briedušo pārliecību: kamēr Herminghauzā bez apvaldas saimnieko vecie meistari, strādniekiem dzīves nebūs.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 460.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meistari rīkojās pilnīgi patvarīgi, bez apvaldas un ierobežojumiem.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 1066.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaldīgs:1" sortKey="apvaldīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaldīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apvaldīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaldīgs:1/1" n="1">
        <def>Savaldīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvaldīga izturēšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī vakar Voitkevičs lamāja savu prokuroru, tomēr apvaldīgāk, nedvesa tik trauksmīgi, arī brūnās acis gluži tā nekvēloja.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 370.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaldīt:1" sortKey="apvaldīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaldīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaldīt:1/1" n="1">
        <def>Neļaut izvērsties (kādam), neļaut notikt (kam). Savaldīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceha priekšnieks.. centās apvaldīt jauniešus, ieturēt tos zināmās robežās.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 484.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skolā stingra režīma apvaldīti, puikas tad vismaz pa vasaras brīvlaiku centās apaudzēt matus līdz apkaklei..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 795.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..izskalodama zemes vaļņus, kas līdz tam apvaldīja.. tās ūdeņus,.. [upe] metās uz ziemeļiem.</quote>
          <bibl>Zv 51, 18, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvaldīt:1/1/1" n="1">
          <def>Padarīt rāmāku, pakļaut savai gribai (dzīvnieku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvaldīt tramīgu zirgu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvaldīt:1/1/2" n="2">
          <def>Palēnināt, arī aizturēt (kustību, gaitu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..Uģis apvaldīja [zirga] straujo skrējienu, jo ceļš sāka slīdēt lejup.</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 14.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvaldīt:1/1/3" n="3">
          <def>Panākt, ka kļūst vājākas (jūtas, sajūtas, to izpausme).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvaldīt asaras.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apvaldīt uztraukumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apvaldīt dusmas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apvaldīt sāpju kliedzienu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Leinasaram satraukums nenozuda. Viņš tikai to apvaldīja. Visiem spēkiem apvaldīja.</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 597.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[vijoles] spēlētājs.. nepacietīgi pameta galvu pret pavadītāju, tāpēc ka tā nevarēja apvaldīt francūzietes temperamentu un klavieres vietām pārmāca galveno instrumentu.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 272.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa mācījās apvaldīt savas jūtas. Ne jau tīši piespiedās slēpt no citu skatieniem savus pārdzīvojumus, vienkārši - visi notikumi.. pieradināja, ka pareizāk neizrādīt uzreiz, kas tev sirdī notiek, savaldīties..</quote>
            <bibl>Bērce 3, 411.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaldīties:1" sortKey="apvaldīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaldīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaldīties:1/1" n="1">
        <def>Savaldīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Prast apvaldīties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet saimnieks ar Osi paskatījās tik stingri, ka viņi [abi Andri] aizsita plaukstu mutēm priekšā un apvaldījās.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 217.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Emmas vārdi Ābolu saniknoja, bet viņš apvaldījās, jo zināja, ka augsts amats prasa arī nosvērtību.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 226.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strauji pukstošu sirdi, bet ārēji apvaldījies, Krists vēlreiz uzmanīgi pārlūkoja pagalmu..</quote>
          <bibl>Skujiņš 5, 113.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaldīts:1" sortKey="apvaldīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaldīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apvaldīti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaldīts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apvaldīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaldīts:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kura izpausme ir ierobežota, nepilnīga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kluss, apvaldīts vaids.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzpūtību un plātīšanos Brīviņam pārmest nevarēja, ja daudz, tad nelielu, apvaldītu iedomību..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 643.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvaldīts:1/2/1" n="1">
          <def>Savaldīgs, nosvērts, līdzsvarots (par cilvēku, viņa izturēšanos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā vairs nebija cienījamā, apvaldītā Aina Vasniece.. nemiers un ciešanas bija padarījuši Ainu vienkāršāku, tuvāku tiem simtiem cilvēku, kas nav nevainojami un līdz pēdējam apsvērti katrā savā solī..</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 306.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvs saņēma Augustu rāmi un apvaldīti. Gluži tā, kā tas stingram vecās paaudzes.. vīram ar cieta norūdījuma sirdi pieklājās.</quote>
            <bibl>Štrāls 2, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvaldīts:1/2/2" n="2">
          <def>Mierīgs, nesteidzīgs (par gaitu, kustībām, žestiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kustības un žesti lēni, apvaldīti.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 56, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tādu lēcienu kā strauta forelei nav nevienai citai zivij. Precīzi, apvaldīti, klusi - tikai neliels troksnis.</quote>
            <bibl>Rūsiņš 1, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvalkāt:1" sortKey="apvalkāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvalkāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; parasti divd. formā: apvalkāts</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalkāt:1/1" n="1">
        <def>Valkājot parasti mazliet nolietot, apdeldēt (piemēram, apģērbu, apavus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pelēkā, platā pusvadmalas jaka bij krietni apvalkāta... jaka bija spīdīga un vietām jau pat caura padilusi.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 266.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sīkumtirgū nesen nopirku melnas bikses. Protams, diezgan stipri tās ir apvalkātas, un labais ceļgals arī jau lāpīts..</quote>
          <bibl>Lēmanis 9, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mētelītis.. līdz pleciem no rūsganas vadmalas, apakšdaļa no mēļas, jau tik pamatīgi apvalkātas, ka pa gabalu redzams auduma rats.</quote>
          <bibl>Niedre 10, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvalkāties:1" sortKey="apvalkāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvalkāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ājas, pag. -ājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalkāties:1/1" n="1">
        <def>Tikt apvalkātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svārki jau krietni apvalkājušies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvalkdūmenis:1" sortKey="apvalkdūmenis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvalkdūmenis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.; etn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalkdūmenis:1/1" n="1">
        <def>Dūmenis ar paplašinātu apakšdaļu, kurā novietots atklātais pavards, krāsns kurtuve.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šajā laikā [18. gs. beigās] vērojams, ka pilsētas un muižas ēku celtniecības ietekmē arī zemnieku mājās.. parādās dižais skurstenis jeb apvalkdūmenis, kurā tāpat kā rovī atvērās dzīvojamo telpu apsildāmās krāsns kurtuves.</quote>
          <bibl>Latv etn 130.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurzemē un Zemgalē šai telpai [kur atradās pavards un krāsns kurtuve] ierīkoja dūmeni, izveidojot tā saukto apvalkdūmeni, kurā.. gatavoja ēdienu.</quote>
          <bibl>Zv 68, 9, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvalks:1" sortKey="apvalks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvalks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalks:1/1" n="1">
        <def>Segslānis, ārējā kārta, kas aptver iekšējo daļu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sūnas apvalks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēklas apvalks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kodola apvalks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smadzeņu apvalks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..specifiskā nukleīnskābe [atrodas].. vīrusa centrā, un ap to veidots vairāk vai mazāk sarežģīts olbaltuma apvalks.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 4, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..brūnajam bērzu pumpuru apvalkam spiedās cauri.. zaļi lapu tītenīši..</quote>
          <bibl>Spāre 1, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zeme pamazām iegrimst sniega apvalkā..</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 273.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Valters ir savās jūtās atklāts, kaut arī šo atklātību cenšas maskēt ar cinismu. Bet tas ir pārāk caurspīdīgs apvalks, lai Anna un Elga tam neredzētu cauri.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvalks:1/1/1" n="1">
          <def>Čaula.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rudeņos no viņa [kastaņkoka] krīt zālē dzeloņaini, zaļi augļi, kas, pret zemi atsitoties, dun un šķeļas, rādot pasaulei brūnus, spīdīgi valgus riekstus un apvalka balto, miltaino miesu.</quote>
            <bibl>Čaks 6, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalks:1/2" n="2">
        <def>Pārvalks, pārklājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dīvāna apvalks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārvilkt krēslam apvalku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lēni un saudzīgi [Uģis] raisīja vaļā brezenta apvalku, kurā atradās noslēpumainā [makšķerējamā] mašīna.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No lielgabaliem piekrastes blindāžās Apvalkus kareivju steidzīgās rokas raisa..</quote>
          <bibl>Kar 54, 8, 73.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvalks:1/2/1" n="1">
          <def>Īpašs aizsargs, futrālis (tehniskām ierīcēm, darba rīkiem, instrumentiem u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tagad izveidots īpašs kombinēts ķīlis koku nolaišanai, strādājot ar motorzāģiem.. Šo ķīli gatavo no cietas un sīkstas koksnes, un tam apkārt izveido metāla apvalku, kas pasargā ķīli no saplīšanas.</quote>
            <bibl>Indāns 1, 193.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai izvairītos no nelaimes gadījumiem ar elektriskiem zāģiem, zāģu zobi jāpārsedz ar īpašiem apvalkiem.</quote>
            <bibl>Šterns 2, 350.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bija sabiezējuši zemi mākoņi, uz auto logu stikliem un motora apvalka sāka krist retas lāses.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 66.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvalstīt:1" sortKey="apvalstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvalstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvalstīt:1/1" n="1">
        <def>Valstot ko (kādā vielā), panākt, ka pārklājas (ar šo vielu). Apvārtīt, apviļāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvalstīt gaļu miltos.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārdot:1" sortKey="apvārdot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārdot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārdot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>etn.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar vārdošanu novērst, atvairīt (slimību, ļaunumu), dziedināt (cilvēku, dzīvnieku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārdot rozi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Monikai sāpes nepārstāja... Pūšļotāja tuvumā nebija. Monika gan zināja kādu veceni Dārtu, kas protot visas slimības apvārdot, bet tā dzīvoja tālu no šejienes.</quote>
          <bibl>Zv 50, 9, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nejauši zirgs uz ecēšas pārdūra kāju...Tas [pūšļotājs] atnāca uz Kadegām, apvārdoja zirgu, piesēja pie slimās kājas aprunātu papīru, tomēr nelīdzēja.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 336.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārdot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pierunāt (kādu). Iestāstīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mums visām piepalīdzot, viņas vēl ilgi apvārdo Mariju, kamēr beidzot tā piekāpjas un apsolās turpināt saimnieces darbu.</quote>
          <bibl>Brodele 13, 133.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pusdienas Ernests ņēmās mācīt suņus. Aizsaucis abus pie klēts, viņš ņēmās vispirms tos apvārdot: «Ar stirniņu jums tagad jāapietas pa draugam.»</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 176.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārdoties:1" sortKey="apvārdoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārdoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti nenoteiksmē; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārdoties:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā ar «(ne)ļaut», «(ne)ļauties». (Ne)ļaut sevi apvārdot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mirabo: Es stājos pretim neprātam un, ja nevaru to atturēt, tad pirmais eju bojā... Lustalo: Pilsoņi, neļaujiet apvārdoties!.. Kas mums galvos par to, ka karalis tomēr nemēģinās bēgt?</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 290.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārīt:1" sortKey="apvārīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārīt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet pavārīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzturvielu zudums būs lielāks, ja sasmalcinātus produktus pirms vārīšanas applaucē vai apvāra..</quote>
          <bibl>Pavāru gr 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tika atkal uzkurta uguns un zivis tāpat kā vakardien apvārītas.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārīties:1" sortKey="apvārīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārīties:1/1" n="1">
        <def>Tikt apvārītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Verdošā ūdenī vēži apvārās sarkani.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Irma.. izķēra no katla apvārījušos gaļas gabaliņu..</quote>
          <bibl>Sakse 1, 221.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārsmot:1" sortKey="apvārsmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārsmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārsmot:1/1" n="1">
        <def>Apdzejot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārsmot pavasari.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārsnis:1" sortKey="apvārsnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārsnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārsnis:1/1" n="1">
        <def>Zemes virsmas un debess šķietamas saskares līnija. Horizonts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vakara saule lēni nogrima aiz sarkanām dūmakām piekvēpušā apvāršņa.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 113.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie apvāršņa, kur ūdens pieskārās bronzas krāsas debesīm, kā sīki rotaļu kuģīši peldēja zvejas kuteri.</quote>
          <bibl>Klīvers 2, 203.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz pašam apvārsnim, kur dienā zilgmēja meža svītra, bet naktīm cauri saglabājās iezaļgana pirms ausmas atblāzma, aizstiepās plaša ieleja.</quote>
          <bibl>Grants 5, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visa cilvēce klausījās Lielās Oktobra revolūcijas soļu dunā. Sārta rīta blāzma iedegās pie vēstures apvāršņa, vēstīdama visām apspiestām un pazemotām tautām jaunu laiku..</quote>
          <bibl>Lācis 10, 193.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārsnis:1/2" n="2">
        <def>Zemes virsmas daļa, ko var redzēt novērotājs. Redzes loks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad es pēcpusdienā biju kalnos, man ienāca prātā... Te ir plašs apvārsnis. Te tālu var redzēt un daudz ko redzēt.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lejā slaidā ieliecē aizplūst Daugava, bet pāri tai lēzenā līdzenumā saulē zvīļo zaļie labības lauki. Šī plašā ainava viņam atkal atgādina bērnību, kad ganos no vecā ozola vēries tālā vasaras apvārsnī.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 262.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņai neviens.. nepalasa priekšā jaunu grāmatu, kas viņas domas.. aizvestu klajumā, no kurienes pārskatāmi plaši apvāršņi, kur augstākais punkts nav savas mājas skurstenis.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 308.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārsnis:1/3" n="3">
        <def>Uzskatu, zināšanu, interešu u. tml. kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēks ar plašu garīgo apvārsni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir par maz tikai labi strādāt - cilvēkam jābūt ar plašu apvārsni, augstu kultūru, dziļām zināšanām.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 63, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tad lai vismaz [Ņinas kaimiņienes] atjaus to savas dzīves niecību un redzes apvāršņa šaurumu, nešņaukā degunus, kad citai brīvāki uzskati un patstāvīga gaita.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 725.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārsnis:1/4" n="4">
        <def>Plašu iespēju kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Revolūcijas uzvara.. pavēra [profesoram] vēl varenākus sabiedriskā un literārā darba apvāršņus.</quote>
          <bibl>Lit M 52, 1, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielus mērķus izvirza un tālus apvāršņus paver Komunistiskā partija.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 1, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārstīt:1" sortKey="apvārstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārstīt:1/1" n="1">
        <def>Apvērt (ar auklām, saitēm pastalas, vīzes).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārstīt pastalas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Briežu Maija nāca grābekli pār plecu, jaunās, tikko šorīt apvārstītās vīzēs..</quote>
          <bibl>Upīts 8, 159.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārstīt:1/2" n="2">
        <def>Pavirši apšūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārstīt vīles.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārtīt:1" sortKey="apvārtīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārtīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārtīt:1/1" n="1">
        <def>Vārtot, viļājot (kādā vielā), panākt, ka pārklājas (ar šo vielu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārtīt gaļu miltos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..iesim uz mežu apvārtīt olas skudru pūznī, tad tās paliek [kļūst] tik jocīgi raibas.»</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 438.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvārtīt:1/1/1" n="1">
          <def>Aptraipīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apavi apvārtīti ar dubļiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa piecēlās, nopurināja apvārtīto kleitu..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 248.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvārtīties:1" sortKey="apvārtīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvārtīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvārtīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apvārtīt. Tikt apvārtītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārtīt smiltīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpes apvārtījušās dubļos.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvaskot:1" sortKey="apvaskot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvaskot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvaskot:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar vaska kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvaskota marcipāna figūriņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvazāt:1" sortKey="apvazāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvazāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvazāt:1/1" n="1">
        <def>Ilgstoši lietojot, padarīt netīru, aptraipīt, apdeldēt. Nevīžīgi, neuzmanīgi lietojot, apnēsāt, apbružāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā istaba nav ievērojama.. Lētas mēbeles, tīkla darba aizkari pie abiem šaurajiem logiem, drusku apvazāti jau un viens ar lielu caurumu.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 64.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siļičam pie pašām kājām zemē bija nolikta apvazāta, no brezenta pašūta soma.</quote>
          <bibl>Salenieks 3, 173.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apstājušies tie [zvejnieki] ilgu laiku ar nemierīgām acīm sekoja mākoņiem, kuri kā apvazāti palagi laidās pie debesīm..</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [jauns liriķis] it labi parādījis, ka spēj pārkāpt ierastos shematisma un jau apvazāto tradicionālo dzejas tēlu žogus..</quote>
          <bibl>Lit M 63, 2, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvazāties:1" sortKey="apvazāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvazāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ājas, pag. -ājās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvazāties:1/1" n="1">
        <def>Tikt apvazātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvazājās manas baltās drēbes.</quote>
          <bibl>ME I, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvāzt:1" sortKey="apvāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vāžu, -vāz, -vāž, pag. -vāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvāzt:1/1" n="1">
        <def>Apsegt, nosegt, uzliekot vāku. Aiztaisīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvāzt trauku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvāzt cibu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvēdināt:1" sortKey="apvēdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvēdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēdināt:1/1" n="1">
        <def>Vēdinot (ar ko), radīt (visapkārt kam) gaisa plūsmu. Apņemt (ar smaržu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvēdināt seju ar mutautiņu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēdināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Plūstot apņemt (no visām pusēm) - par gaisa plūsmu, smaržu u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gājēju apvēdina ziedu smarža.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvēdināties:1" sortKey="apvēdināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvēdināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēdināties:1/1" n="1">
        <def>Apvēdināt sevi. Tikt apvēdinātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvēdināt ar vēdekli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fon Hammers izvelk smaržūdens pudelīti, ielaista mutautiņā, osta un apvēdinās.</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 459.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvēdīt:1" sortKey="apvēdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvēdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-īju, -ī, -ī, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēdīt:1/1" n="1">
        <def>Apvēdināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ciemiņš apvēdī Ilgu ar smalka odekolona dvesmu..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 191.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēdīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apvēdināt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mani apvēdī ceriņu smarža.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apveids:1" sortKey="apveids" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apveids</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apveids:1/1" n="1">
        <def>Ārējā forma, ārējais izskats.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar sprādzīšu palīdzību Mirdzai izdevās pielauzt meitas kastaņbrūnos matus stāvēt tā, kā viņa bija iedomājusies, un platā seja tiešām ieguva citādu apveidu, smalkāku un pat inteliģentāku.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 411.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mākoņi] mainīja savu apveidu, atgādinādami gan sniegotus kalnus, gan buru kuģus, gan milža bārdaino galvu.</quote>
          <bibl>Pion 53, 30, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts bija bez vēja, debesis - bez mākoņiem, un tas visam piešķīra kaut kādu nedzīvu apveidu.</quote>
          <bibl>Grants 5, 98.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apveids:1/1/1" n="1">
          <def>Siluets, kontūras.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tumsā jau varēja manīt dzimto māju pazīstamos apveidus.</quote>
            <bibl>Lācis 13, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pie apvāršņa tikko samanāmi kuģu apveidi.</quote>
            <bibl>Zv 52. 19. 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa veda līdzi baltu drēbes kuli, kurā bija skaidri saredzami maizes kukuļa apveidi.</quote>
            <bibl>Zālīte 5, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvējot:1" sortKey="apvējot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvējot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvējot:1/1" n="1">
        <def>Appūst (par vēju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sārta, apvējota seja.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apveldzēt:1" sortKey="apveldzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apveldzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apveldzēt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt valgu, samitrināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēna acīs zila zilgme zaigo, Vaigi sasarkuši, lūpas sausas. Tās viņš ātri apveldzē ar mēli.</quote>
          <bibl>Čaks 1, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apveldzēt lūpas slimniekam.</quote>
          <bibl>ME pap I, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvelt:1" sortKey="apvelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veļu, -vel, -veļ, pag. -vēlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelt:1/1" n="1">
        <def>Veļot pārvietot, pagriezt (uz otru pusi), novietot otrādi Velšus pārvietot (uz sāniem). <mentioned>imperf.</mentioned> Velt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvelt akmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvelt mucu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvelt velēnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz lauka dzied traktori, apveldami platas, kūpošas zemes strēles..</quote>
          <bibl>Bērn 47, 6, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klukšķe [vista].. apvēla ar knābi visas olas apkārt un sēdās atkal virsū perēt.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 95.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvelt:1/1/1" n="1">
          <def>Veļot apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvelt mucu ap krūmu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apvārtīt, apviļāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Reņģes vai mencu šķēles apveļ miltos un cep verdošā saulespuķu eļļā.</quote>
          <bibl>Kar 54, 11, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelt:1/3" n="3">
        <def>Speciāli apstrādājot, padarīt (audumu) blīvāku, mīkstāku. Uzvelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvelt vadmalu.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvelt:1/3/1" n="1">
          <def>Veļot, viļājot izveidot (apaļu, arī gludu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvelt mīklas piku saujā apaļu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apvelt sniega piku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gribēja [kungs] uzkliegt dārdoši, bet mīkstās lūpas un pabiezā mēle vārdus apvēla apaļus..</quote>
            <bibl>Upīts XII, 145.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvelties:1" sortKey="apvelties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvelties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veļos, -velies, -veļas, pag. -vēlos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apvelt (1). Apgāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvelties uz mutes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lauva rēkdams apvēlies tuksneša smiltīs un bijis beigts.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā iepelēki bruņurupuči izstieptām sakņu ķepām piekrastē augšpēdus apvēlušies pavasara plūdu izskalotie celmi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → apvelt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni sniegā apvēlušies gluži balti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz lauka kliedz kāds putns, ātri, kā zirņus bērdams, un bez apstājas, bet kliedziens ar miglu apvēlies mīksts, apaļām, vieglām skaņām.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kļūt blīvākam, mīkstākam, tiekot speciāli apstrādātam (par vadmalu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vadmala apvēlušies bieza un mīksta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvelties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Uzbaroties. Paaugties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķēni jau krietni apvēlušies.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..kas tad bērniem vainas? Paskaties, cik apaļi viņi apvēlušies.» [Saka tēvs.]</quote>
          <bibl>K Grigulis 3, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš pēdējā laikā bija sācis apvelties miesās, kļūdams ar katru dienu cienīgāks izskata..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 605.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš bija liels un tukls. Kad atbrauca uz Slapi, tad bija tievs un garš. Bet tagad jau krietni apvēlies.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 341.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apveltīt:1" sortKey="apveltīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apveltīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veltīju, -veltī, -veltī, arī -veltu, -velti, -velta, pag. -veltīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apveltīt:1/1" n="1">
        <def>Apdāvināt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolas biedri apvelta jaunos komjauniešus ar ziediem un grāmatām.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 41, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karavīrs, nepelna lielu naudu.. Karavīram.. jāatrod visslēptākās iespējas, ja viņš grib apveltīt savus tuviniekus.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 41.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apveltīt:1/1/1" n="1">
          <def>Būt par cēloni, ka (kādam) ir labas īpašības, spējas (parasti par dabu, likteni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apveltīt ar stipru gribu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dziedātājs apveltīts ar izcilu balsi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mākslinieks apveltīts ar talantu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ojāru daba apveltījusi ar lielu enerģiju un uzņēmību, viņš ir godīgs un atklāts..</quote>
            <bibl>Kar 56, 6, 115.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[Lēlim] bija visas iespējas gūt panākumus darbā ar uzcītību un neatlaidību, kaut arī liktenis to varbūt nebija apveltījis ar ģenialitāti..</quote>
            <bibl>Meldere 1, 170.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apveltīt:1/2" n="2">
        <def>Adresēt, veltīt (vārdus, skatienus, smaidus u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apveltīt garāmgājēju ar skatienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apveltīt bērnu ar mīļiem vārdiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apveltīt draugu ar smaidu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar savu brīnišķīgo smaidu viņa apveltīja draudzeņu mazuļus..</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 357.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaudīgiem skatieniem tie [darba meklētāji] apveltīja jaunpieņemto..</quote>
          <bibl>Kar 56, 5, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Garkalnu, it īpaši Ogrēnu, cieminieki apveltīja gan zobgalībām, gan sīviem vārdiem..</quote>
          <bibl>Kar 59, 1, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvemt:1" sortKey="apvemt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvemt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vemju, -vem, -vemj, pag. -vēmu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvemt:1/1" n="1">
        <def>Vemjot aptraipīt. Novemt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvemt drēbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Velns.. apvēma visu to kalnu ar uguni un dūmiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvemties:1" sortKey="apvemties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvemties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vemjos, -vemies, -vemjas, pag. -vēmos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvemties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apvemt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viscaur apvemties.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvemties:1/2" n="2">
        <def>Sākt vemt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvemties aiz riebuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Es vai apvemties gribēju, uz tiem treknumiem skatoties ..»</quote>
          <bibl>Sakse 7, 148.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērpt:1" sortKey="apvērpt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērpt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vērpju, -vērp, -vērpj, pag. -vērpu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērpt:1/1" n="1">
        <def>Savērpt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvērpt visus linus.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvērpt linus visiem kaimiņiem.</quote>
          <bibl>ME pap I, 126.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvērpt:1/1/1" n="1">
          <def>Savērpt visu nepieciešamo (parasti daudziem vai visiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vecmāmuļa apvērpj visus mazbērnus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērpties:1" sortKey="apvērpties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērpties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vērpjos, -vērpies, -vērpjas, pag. -vērpos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērpties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aptīties, apvīties (par dziju, pavedienu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzija apvērpās ap ratiņa asi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērpties:1/2" n="2">
        <def>Savērpt visu nepieciešamo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kaimiņiene jau apvērpusies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērsiens:1" sortKey="apvērsiens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērsiens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērsiens:1/1" n="1">
        <def>Satura pavērsiens pretējā virzienā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Domu apvērsiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ironisks apvērsiens var izpausties arī tādā veidā, ka satīriķis šķietami nopietnā pretinieka domu atstāstījumā ievieto savu piezīmi.., kas visu godību apgāž, parāda pavisam citā gaismā.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 208.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..konferencē skaļi izskanēja doma, ka apzaļumošana nav celtniecībai pakārtots faktors, bet, tieši otrādi - pašas celtnes jāieprojektē zaļumos.. Tas jau ir vesels uzskatu apvērsiens.</quote>
          <bibl>DD 63, 10, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērst:1" sortKey="apvērst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vēršu, -vērs, -vērš, pag. -vērsu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērst:1/1" n="1">
        <def>Apgriezt (uz otru pusi, piemēram, augsnes kārtu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Traktors apvērš zemes strēles smagās..</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..5 lemeši apvērš tādu zemes joslu, ka, šķiet, uzreiz saraujas neartā mala.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 207, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērsties:1" sortKey="apvērsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vēršos, -vērsies, -vēršas, pag. -vērsos; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērsties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apvērst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kilons bez komandas saprata, kas viņam darāms. Kad Hipija augums kā resna, pelēka čūska noslīda gar viņa kājām, arī viņš tāpat guļus apvērsās un līda pakaļ.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 261.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērsums:1" sortKey="apvērsums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērsums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērsums:1/1" n="1">
        <def>Būtiskas (parasti straujas) pārmaiņas (kā) attīstībā, norisē, stāvoklī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvērsums zinātnē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dialektiskā materiālisma rašanās iezīmēja revolucionāru apvērsumu filozofijā.</quote>
          <bibl>PL Kom 54, 1, 60.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šķiet, ka vislielāko apvērsumu mūsu dzīvē ķīmija izdarījusi, radot sintētiskos materiālus.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 66, 10, 43.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [Brīviņš] nevarēja novērst sajūsmīgās acis no jaunā, skaistā aramā rīka, kas spēja izdarīt veselu apvērsumu Brīviņu saimniecībā.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 210.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērsums:1/2" n="2">
        <def>Būtiskas pārmaiņas sabiedriski politiskajā sistēmā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valsts apvērsums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Revolucionārs apvērsums valstī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz vārda «apvērsums» var slēpties ļoti dažāds saturs. Var būt tādi apvērsumi, kas balstās uz tautas masām vai arī izraisa progresīvu ierosmi sabiedrības dzīvē. Precīzāk un pēc būtības tie raksturojami kā masu sacelšanās. Bet ir arī apvērsumi, kas pielīdzināmi sazvērestībām. Tie nebalstās uz kaut cik plašākiem slāņiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 7, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz fašistiskajam apvērsumam Latvijā tika izdoti vairāki M. Gorkija un V. Majakovska darbi.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 140.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērt:1" sortKey="apvērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-veru, -ver, -ver, pag. -vēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērt:1/1" n="1">
        <def>Ievērt, ievilkt (visapkārt auklas, saites, parasti pastalām, vīzēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvērt vīzes ar auklām.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvērt:1/1/1" n="1">
          <def>Verot (ap ko, kam apkārt), aplikt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvērt visapkārt vainagam vizuļus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pērkonu negaiss, kad pārgājis, Ap lapām pērlītes apvēris Visapkārt sidraba rindā.</quote>
            <bibl>Aspazija V, 392.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvērtēt:1" sortKey="apvērtēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvērtēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvērtēt:1/1" n="1">
        <def>Novērtēt (parasti no dažādiem viedokļiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvērtēt faktu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..kad tie [strādnieki] reiz iepazīsies ar politisko ekonomiju,.. tad tie paši varēs apvērtēt preču cenas un izsargāties no liekas naudas izdošanas.»</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 429.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr viešņa pateica savu vajadzību, viņa [māte] asām acīm apvērtēja to.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 480.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šodien varam kaut aptuveni apvērtēt rakstnieka devumu šais cīņās un līdz ar to viņa nozīmi un lielumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 58, 285, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvēsmot:1" sortKey="apvēsmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvēsmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēsmot:1/1" n="1">
        <def>Apņemt ar vēsmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šo tālo sapņu apvēsmots, viņš strādāja.. ar nenogurstošiem spēkiem.</quote>
          <bibl>Saulietis II, 191.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvest:1" sortKey="apvest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vedu, -ved, -ved, pag. -vedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvest:1/1" n="1">
        <def>Vedot (liekot iet sev līdzi), vadot apvirzīt (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Vest apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvest bērnus ap ezeru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Krustakmens apved Ievu ap kādu lielu krūmu, aiz tā ir uzkalns.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apveduši zirgu ozolam apkārt.</quote>
          <bibl>ME I, 135.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvest:1/1/1" n="1">
          <def>Sportā - apiet (pretinieka komandas spēlētāju).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš [basketbola treneris], driblēdams bumbu, joņoja pa laukumu kā nelabā apsēsts, apveda iedomātus pretiniekus un no visneiedomājamākiem stāvokļiem meta bumbu uz grozu.</quote>
            <bibl>Skujiņš 1, 19.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu pussargs aukstasinīgi apveda Ali, un - bumba vārtos.</quote>
            <bibl>Sports 69, 181, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvēziens:1" sortKey="apvēziens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvēziens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; fizk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēziens:1/1" n="1">
        <def>Vēzienveida elements vingrošanā - iztaisnota ķermeņa pilna rotācijas kustība ap kādu asi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvēziens atpakaļ.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvēziens uz priekšu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvēziens sānis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš audzēkņiem demonstrē apvēzienus un atslēgas uz augstā stieņa.</quote>
          <bibl>Sports 69, 32, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz stieņa izdarot lielo apvēzienu, sportists sajūt krietnu pārslodzi..</quote>
          <bibl>Zin T 67, 5, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvēzt:1" sortKey="apvēzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvēzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vēžu, -vēz, -vēž, pag. -vēzu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvēzt:1/1" n="1">
        <def>Ar vēzienu apgriezt (uz otru pusi). Apvērst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..varenais tērauda kumeļš, vilkdams aiz sevis masīvu.. ierīci, braukā no vienas izcirtuma malas uz otru. Ierīce nepārtraukti iecērtas zemē un izceļas, apvēzdama sūnaino zemi.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 292, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvidus:1" sortKey="apvidus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvidus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-us, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvidus:1/1" n="1">
        <def>Apgabals (parasti neliels), kam ir kādas noteiktas pazīmes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnains apvidus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plašs apvidus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neapdzīvots apvidus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Medību apvidus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvidus plāns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīvot skaistā apvidū.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nolēmu aizbraukt pie māsīcas, kas strādāja vienā no.. mežainajiem Kurzemes apvidiem..</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabiskā gāze parasti meklējama apvidos, kur zemes iežos ir akmeņogles, brūnogles, nafta.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 4, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu [patērētāju biedrību] uzdevums ir palīdzēt kolhozniekiem realizēt viņu produkciju - it īpaši apvidos, kas atrodas tālāk no dzelzceļa un kur tirgus grūtāk sasniedzams.</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvidus:1/2" n="2">
        <def>Administratīvi teritoriālā iedalījuma vienība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nacionālais apvidus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvidus:1/3" n="3">
        <def>Ķermeņa daļa (ap kādu orgānu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Eglēm uznāca sāpes sirds apvidū..</quote>
          <bibl>Birze 5, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lēkmju laikā slimnieks jūt neciešamas sāpes mugurā nieru apvidū..</quote>
          <bibl>Lauku Dzīve 68, 1, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvidvārds:1" sortKey="apvidvārds" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvidvārds</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvidvārds:1/1" n="1">
        <def>Kādas izloksnes vārds.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai iespējami pilnīgāk literārās valodas bagātināšanā varētu izmantot izlokšņu dotumus, tiek gatavota «Apvidvārdu vārdnīca» un «Dialektoloģijas atlants».</quote>
          <bibl>Lit M 63, 2, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvienība:1" sortKey="apvienība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvienība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvienība:1/1" n="1">
        <def>Organizēts (cilvēku) kopums, ko saista viena profesija, darbības nozare, uzskatu kopība u. tml. Organizācija, biedrība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skolotāju metodiskā apvienība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jauno komponistu apvienības valde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dibināt apvienību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šogad septembrī jauno autoru apvienība noorganizējās no jauna, sapulcinot piecpadsmit biedrus.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 43, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gailis [izdevējs] nodeva žurnālu kādai sieviešu apvienībai, palikdams pats par izdevniecības direktoru..</quote>
          <bibl>Sakse 1, 73.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvienojums:1" sortKey="apvienojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvienojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvienojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apvienot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No revolucionāro demokrātu kritikas mēs daudz ko varam mācīties:.. filozofiskās domas, publicistiskuma un tēlainības apvienojumu..</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krājums sevī apvieno divas kontrastējošas nodaļās - liriku un satīru. Šis apvienojums tikai vēl vairāk izceļ jaunā dzejoļu krājuma savdabību..</quote>
          <bibl>Zv 57, 8, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Melnās un aizņemtās papuves apvienojumam vienā laukā piedēvē.. [vairākas] priekšrocības..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 309.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvienot:1" sortKey="apvienot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvienot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvienot:1/1" n="1">
        <def>Izveidot vienu veselu (no atsevišķām vienībām, daļām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvienot sīkos kolhozus lielākos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvienot vairākus ražošanas procesus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Viskrievijas strādnieku un zemnieku jaunatnes pirmais kongress apvienoja vietējās jaunatnes organizācijas vienotā Viskrievijas Komunistiskās Jaunatnes Savienībā..</quote>
          <bibl>Bērn 48, 10, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..katra Šuberta dziesma kļuvusi par mazu.. psiholoģisku ainavu. Šādas vokālās gleznas Suberts dažkārt apvieno ciklā.. Katra dziesma šeit atklāj jaunu pakāpi sižeta attīstībā.</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažu republikas padomju saimniecību strādnieki apvienoja savus sakņu dārzus, kopīgi tos apstrādāja un sadalīja ražu.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 142, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvienot:1/1/1" n="1">
          <def>Savienot, saistīt. Saliedēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvienot derīgo ar patīkamo.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apvienot darbu ar mācībām.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kopīgu mērķu apvienoti ļaudis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ģērbos rīta pastaigai, ko bieži apvienoju ar gājienu pie šuvējas, cepurnieces un uz veikaliem.</quote>
            <bibl>Zālīte 5, 237.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[profesors] mācīja savus skolniekus apvienot gaumes un skaistuma izjūtu ar īstu kompozīcijas tehniku.</quote>
            <bibl>Liesma 58, 1, 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvienot:1/1/2" n="2">
          <def>Organizatoriski saistīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā bija viena no milzu fabrikām, kura apvienoja sevī tūkstošiem strādnieku.</quote>
            <bibl>Arājs-Bērce 1, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvienoties:1" sortKey="apvienoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvienoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvienoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apvienot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms pārgājiena apvienoties lielākās grupās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvienoties biedrībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemnieki apvienosies kolektīvos, kopīgiem spēkiem apstrādās zemi.</quote>
          <bibl>Bērce 1, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Briesmu brīdī apvienojusies visa latviešu tauta.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 7, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te [māju apkārtnē] it kā apvienojās mežs ar plašiem laukiem un labi lietojamiem ceļiem.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 527.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvīlēt:1" sortKey="apvīlēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvīlēt</orth>
        <pron>apvĩlēt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvīlēt:1/1" n="1">
        <def>Vīlējot (visapkārt, no virspuses), apstrādāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīlēt detaļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīlēt atslēgai robiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīlēt zirgam zobus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Komandants bij beidzis apvīlēt nagus kreisajai rokai un paņēma nazīti tajā.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 311.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīlēt:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet, pavirši novīlēt.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvīlēt:2" sortKey="apvīlēt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvīlēt</orth>
        <pron>apvī̀lēt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvīlēt:2/1" n="1">
        <def>Nošūt vīli (gar malu). Apšujot (ko), izveidot vīli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīlēt kabatas lakatiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīlēt dvieļiem galus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvilgt:1" sortKey="apvilgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvilgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -vilgst, pag. -vilga; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilgt:1/1" n="1">
        <def>Kļūt mazliet mitram, valgam (parasti no virspuses).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siens pa nakti apvildzis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nav rītos rasa kokiem nokritusi, Vējš samiegojies ceļa smilgās dus, Jau mašīna uz Vecpiebalgas pusi Jauc grīstē apvilgušos putekļus.</quote>
          <bibl>Lisovska 1, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvilkt:1" sortKey="apvilkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvilkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-velku, -velc, -velk, pag. -vilku; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/1" n="1">
        <def>Velkot apvirzīt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvilkt ragavas šķūnim apkārt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/2" n="2">
        <def>Velkot (piemēram, stiepli), norobežot, nožogot (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs [sarkanarmieši] uzzinājām, ka lazarete apvilkta ar dzeloņstiepli..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 2, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nelielais dārziņš jau apvilkts ar žogu..</quote>
          <bibl>Rūja 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/2/1" n="1">
          <def>Velkot (piemēram, stiepli ap ko, kam apkārt), norobežot, nožogot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvilkt stieples ap dārzu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tu esi apvilcis ap mani burvju apli, Lai mošķi mocītāji netiktu man klāt.</quote>
            <bibl>Elksne 2, 128.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz spieķa balstīdamies, Egle lēnām gāja pa gaiteni... Sāpes muskuļos, pierei apvilkta stīpa.</quote>
            <bibl>Birze 5, 257.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/3" n="3">
        <def>Velkot izveidot (līniju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielā [Ješkas] roka.. apvilka loku apkārt Brīviņu nosnigušajiem laukiem un mājām.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 666.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aktīvais buržuāziskais romantisms.. nav iespējis tikt pāri.. šaurajam, ap atsevišķo indivīdu apvilktajam ideju un mākslas vēriena lokam.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 53.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/4" n="4">
        <def>Uzvilkt, uzģērbt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvilkt svārkus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvilkt svētku drānas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvilkt kurpes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa.. apvilka savu zilo, jau stipri izbalējušo rudens mēteli, galvā uzlika pelēko cepurīti..</quote>
          <bibl>Kar 56, 8, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairumam [bērēs] bija mugurā melnas drānas, īpaši vecākā gājuma cilvēkiem, citi tāpat bija centušies apvilkt kaut ko tumšāku..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 589.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Herta bija apvilkusi gaišas ādas cimdus.</quote>
          <bibl>Birze 5, 247.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/5" n="5">
        <def>Cieši apklāt (parasti ar ādu, audumu) un nostiprināt. Pārvilkt. Apšūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apšūt pogas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar jaunu drānu apvilkts aitādas kažoks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karoga statīvam katrā pusē ar sarkanu audeklu apvilkti un gaumīgi dekorēti postamenti..</quote>
          <bibl>Bērn 50, 2, 27.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plauktu priekšā zviln ar melnu ādu apvilkts dīvāns..</quote>
          <bibl>Birze 5, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zem tā [galda] vieta atradīsies.. ķeblītim, kuru mēs uzpolsterēsim un apvilksim ar glītu drānu.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 30.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvilkt:1/5/1" n="1">
          <def>Pārklāt, aizklāt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mārtiņš guļ kūtsaugšā... Virsū šķībs, noputējis zirnekļu apvilktais salmu jumts.</quote>
            <bibl>Upīts IV, 295.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rīt viņu pēdas te neredzēs. Drīz ezera vējš apvilks visu tā, ka tikai viņi paši ziņās, ka nakti te bijuši.</quote>
            <bibl>Birze 3, 157.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zemnīcas smirdošais pelējums jau sācis apvilkt viņu dvēseles.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 601.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvilkties:1" sortKey="apvilkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvilkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-velkos, -velcies, -velikas, pag. -vilkos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apģērbties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs, Smilgājos no rīta piecēlies, sāka apvilkties baznīcas svārkos. Māte brīnīdamās skatījās uz dēla ģērbšanos.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 61.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvilkties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apvilkt sev (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvilkties kažoku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Apvilkties svētku drēbes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apklāties, aizsegties (ar mākoņiem, miglu u. tml.) - par debesīm. Apmākties (par laika posmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pamale apvelkas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvilkusies diena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts pirms uzbrukuma pagāja mierīgi. Atausa svinpelēks, miglu apvilcies rīts.</quote>
          <bibl>Grants 3, 127.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvilkties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lēnā gaitā apiet (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns apvilcies dīķim apkārt.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apviļāt:1" sortKey="apviļāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apviļāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apviļāt:1/1" n="1">
        <def>Viļājot (kādā vielā), panākt, ka pārklājas (ar šo vielu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apviļāt zivis miltos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Aina] sāka.. norīvēt karotājiem un vecenītēm [aktieriem] ar vazelīnā apviļātu vates pikuci no sejām krunkas un rētas.</quote>
          <bibl>Niedre 10, 160.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apviļāt:1/1/1" n="1">
          <def>Apvārtīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš izvilka no kabatas apviļātu maizes gabalu, negribīgi apēda to..</quote>
            <bibl>A Grigulis 13, 276.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apviļāt:1/2" n="2">
        <def>Viļājot izveidot apaļu, arī gludu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apviļāt kotleti rokās gluži apaļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Runāja viņš mīksti, pašļupstēdams, vārdus it kā iepriekš apviļādams..</quote>
          <bibl>Upīts XI, 273.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apviļāties:1" sortKey="apviļāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apviļāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apviļāties:1/1" n="1">
        <def>Apvārtīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tad vanags ar zemnieku apviļājās dubļos slapji jo slapji..</quote>
          <bibl>LTP 290.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvirpot:1" sortKey="apvirpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvirpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvirpot:1/1" n="1">
        <def>Virpojot (visapkārt, no virspuses), apstrādāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvirpot asi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Virpotājs iestāda darbgaldu, apvirpo nelielu dētajās iecirkni un tad pārbauda, vai izmērs atbilst zīmējumā paredzētajam.</quote>
          <bibl>Zin T 66 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mateika redzēja, ka apvirpotā, neparasti spožā un gludā [detaļas] virsma brīnumātri paplašinājās... Un virpas patrona griežas tādā ātrumā...</quote>
          <bibl>Bērce 2, 148.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvirpot:1/1/1" n="1">
          <def>Mazliet, pavirši novirpot.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvirzīt:1" sortKey="apvirzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvirzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvirzīt:1/1" n="1">
        <def>Virzot apdabūt (ap ko, kam apkārt). <mentioned>imperf.</mentioned> Virzīt apkārt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvirzīt laivu ap akmeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvirzīties:1" sortKey="apvirzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvirzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvirzīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apvirzīt. Tikt apvirzītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lēnām laiva apvirzās ap akmeni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvīst:1" sortKey="apvīst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvīst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -vīst, pag. -vīta; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvīst:1/1" n="1">
        <def>Sākt vīst. Apkalst, apžūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puķes saules tveicē apvītušas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zāle pļavās un ogu krūmi māju dārzos bija putekļos apvītuši..</quote>
          <bibl>Lēmanis 8, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms lapa apvīta, tad sarāvās, sarāvās...</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 205.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plūmes [pirms kaltēšanas] noskalo, liek saulē,.. lai apvīst.</quote>
          <bibl>Mājtur 384.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīst:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sākt novecot (parasti par sejas ādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viegls sārtums.. iesitās Gundegas mazliet jau apvītušajos vaigos.</quote>
            <bibl>Lācis VIII, 523.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gļēva, apvītuši uzdzīvotāja seja... Kā ar asu tērauda spalvu iezīmēts garīgs un fizisks pagurums.</quote>
            <bibl>Eglons 2, 34.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvīstīt:1" sortKey="apvīstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvīstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvīstīt:1/1" n="1">
        <def>Vīstot aptīt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīstīt pirkstu ar saiti.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīstīt:1/1/1" n="1">
          <def>Vīstot (ap ko, kam apkārt), aptīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apvīstīt lakatu ap galvu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Toms bija sasaldējies, stipri klepoja un tādēļ apvīstījis ap kaklu sarkanrūtainu kaklautu.</quote>
            <bibl>Bērn 46, 10, 11.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvīt:1" sortKey="apvīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-viju, -vij, -vij; pag. -viju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvīt:1/1" n="1">
        <def>Vijot apņemt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvīt portretu ar mētrām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Madara nolauž mežābeles zaru, paņem turpat zālē nomesto Andra cepuri, apvij to ar mežābeles ziediem.</quote>
          <bibl>Kar 54, 10, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anna purina galvu, ko apvij kuplo matu garās pīnes.</quote>
          <bibl>Fimbers 2, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar cildenu kaujas slavu apvīti 43. gvardes latviešu strēlnieku Rīgas divīzijas kaujas karogi.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 42, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīt:1/1/1" n="1">
          <def>Vijot (ap ko, kam apkārt), apņemt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..matus tā bija sapinuši bizēs un apvijusi lielos ripuļos ap galvu.</quote>
            <bibl>Vilks 3, 50.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīt:1/1/2" n="2">
          <def>Apņemt, aptvert (parasti rokas ap ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Milvija lēni piegāja Jānim klāt, pacēlās uz pirkstgaliem, apvija rokas tam ap kaklu un uzspieda lūpas uz viņa vaiga.</quote>
            <bibl>Kar 52, 1, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīt:1/1/3" n="3">
          <def>Apņemt, aptvert (par rokām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..mātes rokas apvija viņa [dēla] kaklu. «Ludi, nu tu esi mājās!» viņa elsoja.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 406.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīt:1/1/4" n="4">
          <def>Vijoties, lokoties apņemt, aptvert (par liesmām, dūmiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Liesmas pletās un plaka, apvija pagales ciešā un karstā skāvienā, skraidīja pa šķilām..</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 151.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīt:1/1/5" n="5">
          <def>Būt novietotam, atrasties tā, ka cieši apņem, iekļauj (ko) - parasti par ceļiem, upēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļš apvij birzi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiz mājas bija slaidi bērzi, bet aiz bērziem lejā pakalnu puslokā apvija upe.</quote>
            <bibl>Laicens 1, 97.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvīties:1" sortKey="apvīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vijos, -vijies, -vijas, pag. -vijos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvīties:1/1" n="1">
        <def>Vijoties apņemt (visapkārt, no visām pusēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vīnogulājs apvijies ap koka stumbru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bangojošais okeāns norāva kādu aparātu, kura trose draudēja apvīties ap kuģa skrūvi.</quote>
          <bibl>Zv 59, 11, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Siksna [kuļmašīnai] skrēja.. viegli kā vijīga čūska: apvijās ap vienu riteni, ap otru un meta loku tālāk..</quote>
          <bibl>Eferts-Klusais 1, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Anitas acis bija stīvi pievērstas vīra mutei, ap kuru vienā mirklī bija apvijusies cieti un nežēlīgi vaibsti.</quote>
          <bibl>Kar 56, 11, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvijas agrīns rudens Ap manas birzītes vidukli..</quote>
          <bibl>E Plaudis 1, 95.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīties:1/1/1" n="1">
          <def>Tikt apņemtam (ar ko vijīgu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mājas sienas apvijušās ar efeju stīgām.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīties:1/1/2" n="2">
          <def>Apņemt (par liesmām, dūmiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dūmi apvijas ap zariem.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīties:1/1/3" n="3">
          <def>Apskaut.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rokas apvijas ap kaklu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [meitenīte] pieskrēja mums klāt un, apvijusies tievajām rociņām Viktoram ap kaklu, neizpratnē un bailēs skatījās svešā tēvoča labsirdīgajā sejā..</quote>
            <bibl>Lukjanskis 1, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apvīties:1/1/4" n="4">
          <def>Būt novietotam, atrasties (cieši ap ko, kam apkārt) - parasti par ceļiem, upēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ceļš apvijas ap kalnu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvītināt:1" sortKey="apvītināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvītināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvītināt:1/1" n="1">
        <def>Ļaut vai panākt, ka apvīst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..pirms sasaiņošanas sienu vēlams apvītināt tik ilgi, kamēr tajā paliek 30 līdz 35 procenti mitruma..</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 2, 144.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaltēt var gan sasaiņotu, gan arī sasmalcinātu sienu. Pirmajā gadījumā pļāvumu apvītina, pēc tam ar savācējspiedēm sasien saiņos.</quote>
          <bibl>Lauku Dzīve 68, 3, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sēnes apvītināmas 30-40° C temperatūrā.. Šādā siltumā sēnes tur tik ilgi, kamēr tās savīst, neizdalās vairs lieks mitrums.</quote>
          <bibl>Vimba 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvizēt:1" sortKey="apvizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -viz, pag. -vizēja (retāk -viza, 1. konj.).</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvizēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apspīdēt ar vizošu gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Naktīs mēness apviz kalnu galotnes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apvizēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties (ar plānu ledus kārtu). Apsalt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..naktīs sals vēl pievilka un atkusušās ūdens peļķes apvizēja ar plānu ledu.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļš apvizējis.</quote>
          <bibl>ME I, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvizmot:1" sortKey="apvizmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvizmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvizmot:1/1" n="1">
        <def>Apspīdēt ar vizmojošu gaismu. Apvizēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nakts bija klusa, miglaina, nespodras mēnesnīcas apvizmota.</quote>
          <bibl>Grants 7, 275.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apvizuļot:1" sortKey="apvizuļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apvizuļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apvizuļot:1/1" n="1">
        <def>Apspīdēt ar vizuļojošu gaismu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brauc [zemnieks] gar rudzu druvām, kuras apvizuļo pēcpusdienas Saule..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 310.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzagt:1" sortKey="apzagt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzagt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zogu, -zodz, -zog, pag. -zagu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzagt:1/1" n="1">
        <def>Izdarīt zādzību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzagt kaimiņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzagt veikalu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[skolēns] sāka pat apzagt biedrus, izņemdams no lādītēm gaļu, sviestu, cukuru.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 252.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Preimaņis] kliedza, ka tas nelietis, tas puika te atkal bijis un apzadzis viņu. Aci no pieres rāva laukā..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 252.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmais krauklis: Kra! Mēs esam apkrāpti, kra! Mēs esam apzagti, kra!.. Cīrulis mums nozadzis princeses vārdu, kra!</quote>
          <bibl>Rainis VII, 496.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzagties:1" sortKey="apzagties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzagties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zogos, -zodzies, -zogas, pag. -zagos; refl.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzagties:1/1" n="1">
        <def>Izdarīt zādzību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galējs, kartupeļus brūzī svērdams, apzadzies un arestēts..</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 493.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzāģēt:1" sortKey="apzāģēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzāģēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzāģēt:1/1" n="1">
        <def>Zāģējot apstrādāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms ar benzīna motorzāģi.. resnos ozola klučus sagriež vajadzīgajā garumā, tad ar garenzāģi tos apzāģē.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 237, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[riņķa zāģis] straujā apgriezienā apzāģē dēļus un sagriež vajadzīgā platumā.</quote>
          <bibl>Sēlis 4a, 68.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzāģēt:1/1/1" n="1">
          <def>Nozāģēt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš.. bija palīdzējis vecajam Lazdiņam apzāģēt ābelēm nokaltušos zarus..</quote>
            <bibl>Kar 59, 10, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzāģēt:1/2" n="2">
        <def>Nozāģēt (daudz vai visu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzāģēt visu mežu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzaļot:1" sortKey="apzaļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzaļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzaļot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Apzaļumot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzaļot laukumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaidri izdalās [pilsētā] bagātīgi apzaļotas, plašas ielas un kvartāli ar dzīvojamo ēku kompleksiem.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 60, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzaļot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārklāties, apaugt ar zaļumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāpa apzaļo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzaļojis lauks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jēcis lai nu guļ mierā, velēnas apliku mīkstu mīkstās, kaps drīz apzaļos.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 3,34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tam dvēsele ir sekla kā apzaļojis mārks..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzaļumot:1" sortKey="apzaļumot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzaļumot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzaļumot:1/1" n="1">
        <def>Sastādīt (kādā vietā) augus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzaļumot pilsētas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzaļumot ciematu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzaļumot ceļmalas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzaļumot tuksnešainas vietas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbilstoši transporta kustības raksturam gar ielu braucamām daļām ir apzaļumotas aizsargjoslas.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 127, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairāk nekā pusi visas apzaļumotas platības Rīgas parkos aizņem zāliens... [nepieciešams] apzaļumot dzīvojamos masīvus..</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 147, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzarnis:1" sortKey="apzarnis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzarnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzarnis:1/1" n="1">
        <def>Vēderplēves daļa, kas aptver zarnas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tievā zarna.. aizņem gandrīz visu vēdera dobumu un guļ.. svabadi, jo ar garu saiti, tā saukto apzarni, piestiprināta mugurējai vēdera sienai.</quote>
          <bibl>Slimn kopš 279.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzelēt:1" sortKey="apzelēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzelēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzelēt:1/1" n="1">
        <def>Zelējot apsūkāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzelēt konfekti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzelēt zāles stiebru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēd un apzelē, ko rokā dabū.</quote>
          <bibl>ME I, 137.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzelt:1" sortKey="apzelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -zeļ, pag. -zēla; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzelt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar zaļumu. Sazelt (par laukiem, tīrumiem u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tērcete.. meta līkumu, apzēlušā, purenēm dzeltenā slīkšņā ēda pelēks.. zirgs.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 489.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mežs.. vietām abās pusēs atkāpjas no ceļa, dodams vietu apzēlušiem laukumiem, kur zied pavasara puķes..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 292.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neatlaidīgi, sistemātiski [satīra] ārdīja laukā valdošās buržuāziskās literatūras jauki un ienesīgi apzēlušos aplociņus.</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 15, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzeltījums:1" sortKey="apzeltījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzeltījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzeltījums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → apzeltīt. Zelta kārta (ar ko pārklāts kāds priekšmets). Zeltījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karotes apzeltījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pulksteņa apzeltījums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzeltīt:1" sortKey="apzeltīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzeltīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-īju, -ī, -ī, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzeltīt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar zelta kārtu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzeltīt pulksteni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzeltīt sudraba aproci.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzeltītas karotes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar austrumu stilā būvēto dzelzceļa staciju ar šķautnainām arkām,.. jumoliem, kurus klāj apzeltīti ornamenti, nokļūstam galvenajā [pilsētas] laukumā.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 139.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cilvēks acumirklīgi nevar izdzēst no sirds visu, kas tur tik ilgi glabājies, pat ja viņš zina, ka brīnišķīgo dārgumu vietā palikušas tikai apzeltītas drumslas...</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 19.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzeltīt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt par cēloni, ka (kam) rodas zeltains mirdzums, spīdums (parasti par saules gaismu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..saule.. spoži un izšķērdīgi apzeltīja dārzu.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 168.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..saule, laiku pa laikam parādīdamās,.. dzelteniem rudenīgiem stariem uz mirkli apzeltīja mazos gājējus..</quote>
            <bibl>Bērn 49, 9, 29.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lūk, rieta apzeltītas birzes malā.. Stāv akmens, apgruzdējis gluži melns.</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 110.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apziedēt:1" sortKey="apziedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apziedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -zied, pag. -ziedēja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apziedēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāties ar ziediem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļmalas apziedējušas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apziedēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Appelēt, pārklāties ar pelējumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apziedējusi maize.</quote>
            <bibl>ME I, 138.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Alus apziedējis.</quote>
            <bibl>ME 1, 138.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apziednis:1" sortKey="apziednis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apziednis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.; bot.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apziednis:1/1" n="1">
        <def>Zieda daļas (kauss un vainags), kas aptver putekšņlapas un augļlapas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Magnoliju apziednī vērojama pāreja no kausa uz vainagu.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 214.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apziest:1" sortKey="apziest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apziest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ziežu, -zied, -ziež, pag. -ziedu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apziest:1/1" n="1">
        <def>Ziežot apklāt, noklāt (ar ko). Noziest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Rūta] atnesa ciemiņam krūzi rūgušpiena, uz kuras bija uzlikta ar sviestu un biezpienu apziesta maizes rika.</quote>
          <bibl>Vanags 8, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņi sāka mūrēt pagrabam starpsienu. Ziemelis sniedza ķieģeļus, bet Ezeriņš, apziedis ar kaļķa javu, veikli krāva tos citu pie cita.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apziesties:1" sortKey="apziesties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apziesties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ziežos, -ziedies, -ziežas, pag. -ziedos; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apziesties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apziest. Notriepties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziesties ar darvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns apziedies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzilēt:1" sortKey="apzilēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzilēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ē, pag. -ēja; intrans.; parasti divd. formā: apzilējis</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzilēt:1/1" n="1">
        <def>Iegūt zilganu nokrāsu, kļūt zilganam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aukstumā apzilējušas rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Retie zileņu krūmi bij vēl ogu pilni, kaut gan mētras bij jau nodzeltējušas un apzilējušas.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 347.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzilt:1" sortKey="apzilt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzilt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -zilst, pag. -zila; intrans.; parasti divd. formā: apzilis; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzilt:1/1" n="1">
        <def>Apzilēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un cik dažāds ir gaiss šais garajās dienās vasaras vidū!.. Tu.. ieplet acis, veries apzilušajā.. apkārtnē un zaudē visu apdomību.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 297.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzīmējums:1" sortKey="apzīmējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzīmējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmējums:1/1" n="1">
        <def>Nosacīta zīme norādīšanai (uz ko), (kā) apzīmēšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kabatā Kailam slepenās ceļu kartes ar bateriļu apzīmējumiem..</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 273.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vēja rādītājs ar.. debess pušu apzīmējumiem klabēja vējos dienu un nakti..</quote>
          <bibl>Grants 7, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmējums:1/2" n="2">
        <def>Nosaukums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..nevar runāt par reālismu, neredzot.. tam pretmetā romantismu, jo tikai pretstatā apzīmējums «reālisms» dabū savu.. jēgu.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr pastāv privātīpašums, tikmēr valsts, lai kādu apzīmējumu tā sev izgudro, kaut tā saucas demokrātiska republika, tā tomēr ir tikai mašīna kapitālistu rokās..</quote>
          <bibl>Sakse 6, 210.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzīmēt:1" sortKey="apzīmēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzīmēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/1" n="1">
        <def>Zīmējot apvilkt (ap ko, kam apkārt). Zīmējot ierobežot (kādu laukumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ar krītu apzīmētā aplī uz ielas bruģa savu mākslu rāda žonglieri.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 97, 7.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/1/1" n="1">
          <def>Norādīt, ar roku apvelkot (kam apkārt).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa rādīja ar roku uz Mierina kalnu, vilka ar to [roku] pa gaisu,.. tā apzīmēdama laukumu, kurā varētu būt paslēpušies akmeņi.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 234.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/2" n="2">
        <def>Zīmējot, rakstot apklāt, izrotāt (kādu virsmu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzīmēt istabas sienas ar moderniem rakstiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ierunājās Taurups, galvu nepaceldams, turpinādams apzīmēt papīra lapu ar dīvainiem ornamentiem.</quote>
          <bibl>Brodele 14, 234.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/2/1" n="1">
          <def>Izveidot, uzrakstīt (uz kā) atšķirības zīmi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Visi cieminieki lika zušu kurvjus kopā, juku jukām, un, lai katrs varētu savus pazīt, apzīmēja tos ar sevišķu zīmi.</quote>
            <bibl>Upīts II, 189.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Durvis te [skolā] visur apzīmētas ar cipariem un burtiem, tā ka apmaldīties nevarēja.</quote>
            <bibl>Niedre 10, 43.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Būt par (priekšmeta, parādības) zīmi, simbolu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..seno ķīniešu rakstībā sauli apzīmēja ar apli, mēnesi - ar pusapli.</quote>
          <bibl>Bern 57, 1, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kuteru aprises.. allaž modina Kristapā ilgas pēc.. Ventspils jūras vārtiem un vadugunīm apzīmētā kuģu ceļa.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 203.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/3/1" n="1">
          <def>Norādīt (uz kādu priekšmetu, parādību u. tml.) - par zīmi, simbolu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vienkāršs koka krusts un smilgām, ciesām nozaļojusi smilšu kaudzīte apzīmē vietu, kur viņa kareivja kauli trūd.</quote>
            <bibl>Apsīšu J 2, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmēt:1/4" n="4">
        <def>Saukt, dēvēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Ak tu diedelnieks, ak tu diedelnieks!» Vizbulis [saimnieks] lamāja, nevarēdams atrast diezgan vārdu, ar ko apzīmēt gana zēna nedarbus.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 184.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neizveidotais rokraksts, ko viņa savās domās apzīmēja par krecelīgu, vēstīja, ka atrakstījusi māte.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 206.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vienu un to pašu kalnu rakstos dēvē gan par Bregža kalnu, gan par Brežģu kalnu, citu vienlaikus apzīmē par Lielo Liepu kalnu un Liepkalnu..</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 3, 77.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzīmētājs:1" sortKey="apzīmētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzīmētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmētājs:1/1" n="1">
        <def>Teikuma palīgloceklis, kas raksturo lietvārdu vai lietvārda nozīmē lietotu vārdu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzīmētāja vieta teikumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzīmētāja palīgteikums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzīmogot:1" sortKey="apzīmogot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzīmogot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzīmogot:1/1" n="1">
        <def>Uzspiest zīmogu vai zīmogus (kam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzīmogot dokumentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzīmogot vēstuli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Svešais no portfeļa izņēma apzīmogotu dokumentu un tuvojās letei.</quote>
          <bibl>Firabers 1, 213.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eksaminatori ņēma no kaudzītes apzīmogota papīra lapu un.. ierakstīja tur uzdevumu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 26.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzīmogot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Piešķirt kādu īpašību, pazīmi u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..sadursmes ar sava laika aizspriedumiem un materiālām grūtībām apzīmogo viņus [māksliniekus] ar zināmu traģismu..</quote>
            <bibl>Zv 59, 12, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš.. pieder pie tās paaudzes rakstniekiem, kuru dzīvi un daiļradi apzīmogojis karš.</quote>
            <bibl>Jaun Gr 67, 10, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzināt:1" sortKey="apzināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zinu, -zini, -zina, pag. -zināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzināt:1/1" n="1">
        <def>Izpētīt un pārzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzināt pagātnes kultūras mantojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms ir nepieciešams apzināt visu mūsu latviešu literārās valodas bagātību.. Nepieciešams apzināt arī bagātīgos izlokšņu materiālus..</quote>
          <bibl>Lit M 62, 3, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>novec.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Uzzināt, izdibināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>It neko tā [bērēs] redzēt nevarēja, pat tas nebij apzināms, kas tie piederīgie un vai viņi jau tagad raud vai raudās vēlāk, kad mācītājs sāks runāt.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 856.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā jau mums viss kļuva apzināms, kas apkārtnē miris, kā pavadīts, kas apstāvēja kapos: mācītājs vai draudzes skolotājs..</quote>
            <bibl>Austriņš 1. 90.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzināties:1" sortKey="apzināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zinos, -zinies, -zinās, pag. -zinājos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzināties:1/1" n="1">
        <def>Izprast, apzināti izjust. Zināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzināties savu vainu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzināties savas darbības mērķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēks ir pati reālākā no visām dzīvajām būtnēm, tāpēc ka viņš pats to saprot, apzinās un sajūt.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs, padomju cilvēki, darba nebaidāmies, jo apzināmies, ka strādājam sev, saviem bērniem, savai tautai..</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 1, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Birkenbaums arvien cieti bij apzinājies, ka viņš sveiks izies caur dzīvi.</quote>
          <bibl>Blaumanis IIIb, 238.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rita [pirms uzstāšanās] nenervozēja. Runāt viņa bija radusi un.. šoreiz apzinājās, ka ir labi sagatavojusies.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 68.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzināts:1" sortKey="apzināts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzināts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apzināti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzināts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → apzināt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzināts:1/2" n="2">
        <def>Apziņai pakļauts, apziņas, saprāta nosacīts, vadīts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzināta rīcība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu [aktieru] divspēlēs saskatāma jau zināma meistarība - ne vien mērķtiecīgs dialogs,.. bet arī apzināts notēlotā laikmeta raksturojums.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 50, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..krimināllietā konstatētas apzināti nepatiesas liecinieku liecības..</quote>
          <bibl>Civilpr k 167.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzinība:1" sortKey="apzinība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzinība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzinība:1/1" n="1">
        <def>Apzinīgums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..savus deputāta pienākumus Jūlija pilda ar lielu apzinību, atdodot tiem visu sevi.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 59, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zāģeri izpelnījās visas mājas cienību.. savas tīrības, strādīguma un apzinības dēļ.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 302.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzinīgs:1" sortKey="apzinīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzinīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">apzinīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzinīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas apzinās, izprot savas rīcības jēgu, nozīmi. Tāds, kam ir atbildības, pienākuma sajūta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzinīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai ar.. reālistiskiem tēliem un tēlojumiem literatūra izaudzinās apzinīgu, pašaizliedzīgu jaunatni..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Inārai šķita, ka nupat ir laiks rādīt apzinīgu priekšnieci.</quote>
          <bibl>Niedre 13, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzinīgs mednieks šaus tikai tos meža zvērus un putnus, kurus ir atļauts šaut no medību saimniecības viedokļa..</quote>
          <bibl>Saudz dabu 164.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apzinīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apzinīga pieeja darbam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Veikt uzdevumus apzinīgi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..darbs atkal atņēma visu Indriķa satraukumu, un viņš rīkojās apzinīgi, nosvērti, lietišķi.</quote>
            <bibl>A Grigulis II, 86.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzinīgums:1" sortKey="apzinīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzinīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzinīgums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → apzinīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nacionālās atbrīvošanās kustības pieaugums koloniālajā pasaulē vispirms liecina, ka pieaug darbaļaužu apzinīgums, ka arvien vairāk cilvēku šajās zemēs saprot kolonizatoru politikas kliedzošo sociālo netaisnību..</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 249, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabas aizsardzībā galvenais nav likuma spēks, bet gan pilsoņu apzinīgums..</quote>
          <bibl>Saudz dabu 160.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apziņa:1" sortKey="apziņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apziņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s., parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apziņa:1/1" n="1">
        <def>Cilvēka smadzeņu funkcija - objektīvās realitātes augstākā atspoguļošanas forma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņas attiecība pret esamību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sečenovs pierādīja, ka cilvēka apziņa, viņa domas ir galvas smadzeņu darbības rezultāts. Bet apziņa attīstās cilvēkam, sākot ar dzimšanas dienu, apkārtējo apstākļu iedarbībā.</quote>
          <bibl>Darvinisma pam 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augusta izmisums auga augumā, kamēr kļuva tik liels, ka nevarēja vairs ietverties viņa apziņā.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apziņa:1/2" n="2">
        <def>Spēja pareizi uztvert īstenības iespaidus un uz tiem atbilstoši reaģēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņas traucējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienu brīdi vēl iekrita prātā, ka visu šo dienu nemaz nav atcerējies tēvu. Viņš gribēja sevi rāt un kaunināt, bet miegs aizvēra apziņas vārtus.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rita aizmirsa, ka ir skolotāja, ka zēni trokšņo un ka vajadzētu tos savaldīt. Viņa juta tikai bailes, lielas un nepārvaramas, it kā būtu apziņu zaudējusi.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apziņa:1/3" n="3">
        <def>Apzināšanās, pārliecība (par ko), arī izjūta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Savas rīcības pareizuma apziņa</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vainas apziņa</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārākuma apziņa</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņa, ka tagad viņš ir patstāvīgs cilvēks ar pabeigtu.. izglītību, vērta puiša sajūtas neikdienišķas, pacilātas - kā lielos svētkos.</quote>
          <bibl>Lācis 11, 254.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad kaut kur kāds bij sagriezis roku, pārcirtis kāju,.. tad puisis vienmēr to bij dzirdējis ar apziņu, ka viņu nekad nepiemeklēs šādas likstas.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Jā, tīkama apziņa, kad kaimiņš nāk pie tevis lūgt, kad tev ir un tu vari aizdot...»</quote>
          <bibl>Upīts 4, 137.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apziņa:1/4" n="4">
        <def>Izpratne. Apzinīga attieksme (pret ko)</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķiras apziņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pienākuma apziņa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļeņins mācīja partiju.. pacelt masu apziņu līdz avangarda apziņas līmenim..</quote>
          <bibl>Zv 53, 2, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zariņš: Strādnieka apziņas, strādnieka spītības, strādnieka lepnuma viņam nekad nav bijis, un bez tā strādnieks nav strādnieks ...</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 169.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apziņot:1" sortKey="apziņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apziņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apziņot:1/1" n="1">
        <def>Paziņot, izziņot (parasti kādu rīkojumu daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņot visu rajonu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apziņot visus kolhozniekus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Knospiņš.. lūdza apziņot ciema ļaudis, lai tūliņ sanāk uz sapulci.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 443.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad visus cilvēkus, cik vien vari sadabūt, sūti novākt labību. Es apziņošu arī otro un trešo brigādi.</quote>
          <bibl>Vilks 2, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kolhoza brigadieris] sēdās motociklā un sprukšķinādams kratījās pa ceļa grambām.. no mājas uz māju, kārtējos darbus norādīdams un talciniekus apziņodams.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 266.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apziņot:1/1/1" n="1">
          <def>Paziņot (ko daudziem vai visiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apziņot jaunos noteikumus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzvanīt:1" sortKey="apzvanīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzvanīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzvanīt:1/1" n="1">
        <def>Piezvanīt pa telefonu (daudziem vai visiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[kolhoza] priekšsēdētājs apzvanīja daudzas iestādes.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 103, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzvanīšu draugus un pateikšu, ka talku atliekam uz nākamo svētdienu.</quote>
          <bibl>Grīva 9, 196.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apzvanīt:1/2" n="2">
        <def>Ar zvanīšanu, zvanu skaņām pavēstīt, ka kāds ir miris vai tiek apbedīts. Zvanot bēru ceremonijā, pavadīt (mirušo).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzvanīt mirušo.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzveja:1" sortKey="apzveja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzveja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzveja:1/1" n="1">
        <def>Process, darbība → apzvejot</def>
        <cit type="example">
          <quote>..jebkura zivju bara apzveja jāregulē ar dažādiem aizsardzības likumiem..</quote>
          <bibl>Zin T 67, 4, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzvejot:1" sortKey="apzvejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzvejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzvejot:1/1" n="1">
        <def>Izzvejot (visu, arī lielu platību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzvejojuši visus savus ūdensbaseinus, tie [zvejnieki] darbaļaudīm pārdeva ap 60 tonnu karpu.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ezerus, kas aizauguši ar ūdenszālēm.., ar pašreizējām metodēm grūti apzvejot.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 8, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apzvērēt:1" sortKey="apzvērēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apzvērēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zvēru, -zvēri, -zvēr, pag. -zvērēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apzvērēt:1/1" n="1">
        <def>Apliecināt (parasti ar zvērestu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apzvērēt ar goda vārdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..es jums varu apzvērēt, ka viss tā ir, kā jums esmu stāstījis!</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 316.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..liekot roku uz sirds, varu apzvērēt, ka tādas skaņas savā mūžā dzirdēju pirmo reizi.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 1, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andžs Kamēr saimnieks mājā... neviena [degvīna] pile nav karsējusi Roplaiņu vīriešu lūpas To es pliks ar trim zvērestiem varu apzvērēt.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 294.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžaut:1" sortKey="apžaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žauju, -žauj, -žauj, pag. -žāvu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžaut:1/1" n="1">
        <def>Sažaujot (piemēram, veļu), aizņemt, apklāt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apžaut visas auklas ar autiņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viss žogs apžauts ar veļu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 128.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžāvēt:1" sortKey="apžāvēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžāvēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžāvēt:1/1" n="1">
        <def>Mazliet pažāvēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apžāvēt slapjās rokas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apžāvēt matus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apžāvēt veļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apžāvēt sienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Jaņuks.., virtuvē iegājis, nosēstas uz bluķīša pie plīts, lai apžāvētu salijušās drēbes.</quote>
          <bibl>Sakse V, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai varētu apžāvēt arī kājas, puiši tās saslēja gar ierakuma malām gaisā..</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 126.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apžāvēt:1/2" n="2">
        <def>Mazliet pažāvēt, arī nožāvēt (zivis, gaļu u. tml. visapkārt, no virspuses). Apkūpināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apžāvēt šķiņķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apžāvēt reņģes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sijai piekārti vismaz desmit gabali brūni apžāvētas gaļas.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 261.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžāvēties:1" sortKey="apžāvēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžāvēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžāvēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apžāvēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad vēžotāji un nirēji apžāvējušies,.. ceļotāji atkal sakāpj laivās..</quote>
          <bibl>Vanags 6, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apžāvēties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tikt apžāvētam (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zivis jau krietni apžāvējušās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžēlot:1" sortKey="apžēlot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžēlot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžēlot:1/1" n="1">
        <def>Atbrīvot (notiesāto) no piespriestā soda izciešanas vai mīkstināt piespriesto sodu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apžēlot notiesāto.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apžēlot:1/1/1" n="1">
          <def>Piedot, nesodīt par nodarījumu, pārkāpumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asnate [Jāzepam]: Taisnība tev tā: Tik piedot, apžēlot!</quote>
            <bibl>Rainis IX, 256.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžēloties:1" sortKey="apžēloties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžēloties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžēloties:1/1" n="1">
        <def>Aiz līdzjūtības, žēluma izdarīt ko kāda labā. Iežēloties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vērodama Edgara samulsumu, Ruta mazliet apžēlojās par brāli un todien vairāk nekaitina viņu.</quote>
          <bibl>Lācis 11, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa baltenis [zirgs] jau sen būtu nosprādzis, ja puiši nebūtu par to apžēlojušies un pa nakti aizveduši līdzi uz pieguļu.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 134.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apžēloties:1/1/1" n="1">
          <def>Apžēlot (kādu). Piedot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēdīgi viņa [sieva] sadomāja iet uz muižu lūgties, varbūt, ka kungs par viņas vīru apžēlosies un nekārs.</quote>
            <bibl>LTP 458.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Valdis: Tētiņ, tētiņ, piedod man, apžēlojies..</quote>
            <bibl>Rainis VII, 372.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/apžēloties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pavēles izteiksmes formā: apžēlojies! [apˈžēlojies], apžēlojieties! [apˈžēlojieties], izsauk. nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lieto, lai izteiktu izbrīnu, sašutumu, protestu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Apžēlojies,» viņš sacīja, tikko varēdams izrunāt, «kas tā par runāšanu! Kur lai to naudu ņemu!»</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžilbināt:1" sortKey="apžilbināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžilbināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžilbināt:1/1" n="1">
        <def>Būt par cēloni, ka (cilvēkam) uz mirkli zūd spēja skaidri redzēt (par spilgtu gaismu, košu krāsu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karavīri, piepešas gaismas apžilbināti, piemiedza acis.</quote>
          <bibl>Bērce 4, 10.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apžilbināt:1/1/1" n="1">
          <def>Būt par cēloni, ka (acīm) uz mirkli zūd redzes spēja (par spilgtu gaismu, košu krāsu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saule sāk apžilbināt acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tik spilgts spožums ielija zālē, ka apžilbinātās acis pirmajā mirklī samirkšķinājās, tajā ņirbā neko nespēdamas saskatīt.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 268.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Par apžilbinošo spīdumu sauc spožu virsmu īpašību izraisīt īslaicīgu redzes pasliktināšanos.</quote>
            <bibl>Zin T 66, 1, 40. pārn.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lai cik viņam [Oskaram] grūti gāja, viņš nemainīja savu izturēšanos, amerikānieša [Freda] spožums viņam nebija apžilbinājis acis.</quote>
            <bibl>Lācis 4, 398.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apžilbināt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pēkšņi pārsteigt, apmulsināt (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņš nemēģināja nevienu apžilbināt ar savām zināšanām; tieši otrādi - savus uzskatus un domas izsacīja neuzkrītoši..</quote>
            <bibl>Purs 1, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/apžilbināt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Par ko negaidītu, pārsteidzošu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mākslinieka talants apžilbina.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet kāpēc gan viņam pašam šodien tik nemierīgs prāts? Un pēkšņi Elmāru apžilbināja kāda gluži jauna un vaļsirdīga doma: «Rasma! Esmu nemierīgs un bēdīgs tāpēc, ka šodien skolā nebija Rasmas!»</quote>
            <bibl>Bendrupe 1, 141.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tiek veikti sagatavošanās darbi cilvēka pirmajiem lidojumiem starpplanētu telpā. Šie apžilbinošie zinātnes.. sasniegumi pārspēj katru iedomu.</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 12, 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžilbt:1" sortKey="apžilbt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžilbt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žilbstu, -žilbsti, -žilbst, pag. -žilbu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžilbt:1/1" n="1">
        <def>Uz mirkli zaudēt spēju skaidri redzēt (spilgtas gaismas, košas krāsas u. tml. ietekmē) - par cilvēku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gājējs apžilbst prožektoru gaismā.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/apžilbt:1/1/1" n="1">
          <def>Par acīm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No spožās saules apžilbušās acis pirmajā mirklī nekā neiespēj saskatīt šaurajās, neapgaismotajās sēktas puses kāpnēs.</quote>
            <bibl>Zv 56, 6, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Acis apžilba no krāsu pārbagātības Siksta kapellā..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 36, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..acis apžilba no košo tērpu straujā mainīguma.</quote>
            <bibl>Zv 53, 18, 16.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžmaugt:1" sortKey="apžmaugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžmaugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žmaudzu, -žmaudz, -žmaudz, pag. -žmaudzu; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžmaugt:1/1" n="1">
        <def>Apžņaugt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sedlinieks iestrēba [groku], garos pirkstus glāzei nikni apžmaudzis.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžņaugt:1" sortKey="apžņaugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžņaugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-žņaudzu, -žņaudz, -žņaudz, pag. -žņaudzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžņaugt:1/1" n="1">
        <def>Ļoti cieši apņemt (ap ko, kam apkārt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šaurā kleita cieši apžņaudz augumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte staigā slima, klusas cietējas vaibstiem sejā, vilnas lakatu cieši ap galvu apžņaugusi.</quote>
          <bibl>Upīts IV, 303.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas [mātes] roka ap dzelzs rokturi vagona sienā bija apžņaugta tik cieši, ka policists to tikko spēja atraut.</quote>
          <bibl>Lēmanis 8, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžņaugties:1" sortKey="apžņaugties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžņaugties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -žņaudzas, pag. -žņaudzās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžņaugties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → apžņaugt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Divas stipras rokas apžņaudzās ap viņas stāvu.</quote>
          <bibl>ME I, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžogs:1" sortKey="apžogs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžogs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžogs:1/1" n="1">
        <def>Žogs (ap ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..sen bij solījies ganību apžogam mietus sacirst..</quote>
          <bibl>Līvzemnieks 1, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/apžūt:1" sortKey="apžūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">apžūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-zustu, -žūsti, -žūst, pag. -žuvu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/apžūt:1/1" n="1">
        <def>Žūstot kļūt mazliet sausākam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siens sāk saulē apžūt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saule jau sildīja krietni, zāles gali sausi, Mārtiņam arī bikšu gali sāka apžūt.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažas dienas pieturējās saulainas. Zemes virsslāņi apžuva.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sacietējušas, apžuvušas sinepes var padarīt atkal lietojamas, pievienojot tām pakāpeniski, pa pilienam mazliet baltā vīna.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 2, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ar:1" sortKey="ar" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ar</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar instr.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/1" n="1">
        <def>Norāda uz darbības veikšanas, realizēšanas līdzekli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rādīt ar roku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar acīm vērot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraukt ar kuģi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar segu apklāt gultu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazgāt segu ar veļas pulveri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Diezgan viņš [pagastvecākais] savus radus ar pagasta labumu barojis!</quote>
          <bibl>Upīts 4, 249.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar mīklām attīsta prātu un ievada savas apkārtnes pazīšanā.</quote>
          <bibl>J A Jansons 1, 46.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs suminām Tēviju savu Ar darbu un cildenām dziesmām, Ar miera un uzvaru slavu.</quote>
          <bibl>Zv 53, 24, 33.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/1/1" n="1">
          <def>Norāda uz darbības veikšanas rīku, ierīci.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rakstīt ar zīmuli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tēst baļķi ar cirvi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Airēt ar airi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Novākt ražu ar kombainu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Blakus puišiem ar lāpstu rokā strādāja arī Krists.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 121.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..varbūt tiešām vieglāk būtu tādā kolhozā. [Saka Lauskis.] «Bez šaubām,» Elmārs dedzīgi viņu pārtrauca. «Tad visu apstrādātu ar mašīnām.»</quote>
            <bibl>Sakse 7, 448.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/1/2" n="2">
          <def>Norāda uz priekšmetu, ierīci, kas ir kāda rīcība darbības veikšanas momentā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Braukt ar vezumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iet ar spieķi rokā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iet ar cirvi uz mežu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sēdēt pie upes ar makšķeri.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Stāvēt sardzē ar automātu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Osiene nāca ar putraimu vāceli no klēts.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 139.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Māsa atskrēja ar puķēm, tās visas Annelei; brālis ar kārklu stabulēm, un arī tās Annelei.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 21.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ar nēšiem uz pleciem teciņus vien dodas kanāla racēji.</quote>
            <bibl>PL Siev 59, 3, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/2" n="2">
        <def>Norāda uz pastāvīgu, arī nejaušu vai īslaicīgu pazīmi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atslēga ar atsperi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cepure ar nagu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sega ar zaļām svītrām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene ar vaļējiem matiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns ar saraudātām acīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pats ciems - liels, raibs ēku puduris ar lubu un zaļām sūnām apaugušiem salmu jumtiem.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Deguns ar augsto, apaļo veidojumu [Mariņai] līdzinājās knābim..</quote>
          <bibl>Sakse 2, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pa vidu [malējiem] dauzījās arvien kāds piedzēris vecītis ar melnu, šķidru bārdu, pašaurām acīm..</quote>
          <bibl>Kaudzītes 1, 252.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusmūža sieviete ar brūni iedegušu seju sēdēja uz ķeblīša..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 1, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man negrib [akcijas] pārdot. Laikam bailes, ka būs viens cilvēks ar galvu, kas viņu [direktoru] pazīst un varēs to kontrolēt.</quote>
          <bibl>Rozītis III, 84.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/2/1" n="1">
          <def>Norāda uz krāsas vai nokrāsas papildraksturojumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lakata adījums - melns ar baltu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uzvalka audumā pārsvarā zils ar iepelēku.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/2/2" n="2">
          <def>Norāda uz kādu papildu daudzumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Stunda ar ceturksni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Andris meklēja savu naudas maku, kur vēl glabājās pēdējais plostu braukuma atlikums - pieci rubļi ar kapeikām.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 58.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cik nesen [galvasnauda] bij trīs rubļi divdesmit [kapeiku] - pērn trīs ar kvartu..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 171.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/3" n="3">
        <def>Norāda uz dzīvām būtnēm, kuras saista kopīga darbība vai savstarpējas attieksmes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iepazīties ar jauno darbinieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parunāties ar paziņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sasveicināties ar kaimiņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sastapties ar draugiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt draugos ar kaimiņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienam ar otru saprasties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēlēt šahu ar tēvu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es ar viņu nekad neesmu tinusies. Es viņam nevaru aizliegt ar mani runāt.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 196.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tāds ir viņa [kuģa kapteiņa] pienākums - dalīties ar cilvēkiem viņu priekos un bēdās.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ir labi, Mirdza, ka tu cīnies ar sevi,» viņš paspieda meitas roku. «Kas necīnās, pārstāj augt.»</quote>
          <bibl>Sakse 7, 219.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/3/1" n="1">
          <def>Savienojumos «kopā ar», «līdz ar»: norāda uz darītāju savstarpējo saistību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vai, atstumjot puisi, viņa to nedzen pie Mares, kas.. kopā ar veco Pakalnieti padarīs Reča dzīvi rūgtu kā vērmeles?</quote>
            <bibl>Sakse 2, 27.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[Smilga] kopā ar Preimani savā laikā mācījās Dīvajas muižā sedlinieka amatu..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 255.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vasarā Kārlēns stājās līdz ar citiem vīriem spailes galā..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/3/2" n="2">
          <def>Norāda uz priekšmetu, parādību saistību, sakarību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Latvijas PSR robeža ar Igaunijas PSR.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa iedomība robežojas ar lieluma māniju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sadurdamies cits ar citu, tie [ledus gabali] drupa un plaisāja.</quote>
            <bibl>Kar 57, 8, 24.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asprātības saplūda ar nakts lietu, purva burbuļošanu un netālo šāvienu trokšņiem..</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 111.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/4" n="4">
        <def>Norāda uz laika posmu, kam iestājoties norisinās darbība vai izveidojas kāds stāvoklis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izbraukt ar rītausmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar pavasari dienas kļūst gaišākas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar katru mirkli slimnieks elpoja smagāk.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs ar trešdienu ies atvaļinājumā.</quote>
          <bibl>Brodele 17, 195.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas vēl brīdi patrinās pa tirgus drūzmu, bet daudzi jau ar krēslu aizgāja mājā.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 147.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš.. ar katru stundu pieņēmās spēkā.</quote>
          <bibl>Grīva II, 378.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/4/1" n="1">
          <def>Parasti savienojumos «reizē ar», «līdz ar»: pastiprina nojēgumu, par darbības vai stāvokļa vienlaicīgumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reizē ar Lieni - tikai no otras puses - Vanagu pagalmā ienāca Mālnieku tēvs..</quote>
            <bibl>Blaumanis II, 229.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz ar pirmajām rupjajām lāsēm sāka kapāt krusa ledainiem, šķeltnainiem graudiem..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 127.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [Andriksona] izsalkums auga, līdz ar to viņa saīgums.</quote>
            <bibl>Blaumanis II, 319.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūrnieki mūrēja un pacēlās līdz ar augošo namu arvien augstāk debesīs..</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 67.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar pēdējām dālijām nozied vasara.</quote>
            <bibl>Vanags 9, 32.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iesals jau pagājušajā rudenī rijā ar beidzamo kūrumu sakaltēts..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 215.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/4/2" n="2">
          <def>Parasti savienojumā ar «sākt» formām: norāda uz kādu notikumu vai stāvokli, kas ir kādas darbības vai norises sākumposmā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sākt darba dienu ar rīta rosmi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Strīds iesākās ar pārrunām par ekskursiju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sākt atkārtošanu ar desmitās klases kursu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Biedri, sākot ar šo brīdi, līdz turpmākai pavēlei es komandēju rotu.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 116.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/5" n="5">
        <def>Norāda uz darbības veidu, raksturu, intensitātes pakāpi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar troksni aizcirst durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar spēcīgu sitienu atsist bumbu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mirdza atcerējās savu aizpērnējo pieredzi [ražas novākšanā] un ieteica strādāt ar talkām.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 461.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar vienu rāvienu.. vedējs notur saputotos kumeļus pie pašām namdurvīm.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 450.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzenis [vīrietis] steigšus ar visu svaru uzgūlās uz bomja gala..</quote>
          <bibl>Niedre 10, 276.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Dievs vien tikai zina, vai mūsu mājas nav nolīdzinātas ar zemi. Varbūt atkal dabūsim mitināties mežā...»</quote>
          <bibl>Grīva 8, 89.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Milzis teica uz savu jaunāko brālij «Paturi tu kalnu, es gribu paskatīties pasaulē.» Labi. Šis ir ar mieru.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz ūdens gāzās ar tādu joni, ka gājējiem vajadzēja meklēt patvērumu.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 208.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/5/1" n="1">
          <def>Norāda uz darbību vai stāvokli, kas pavada galveno darbību un to raksturo.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar baudu lasīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar lielu uzmanību klausīties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izturēties ar cieņu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar prieku sagaidīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar skaudību noskatīties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar dusmām aizraidīt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar smaidu atbildēt.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar žēlumu noraudzīties.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar nepacietību Kaiva gaidīja pavasari.</quote>
            <bibl>Laicens I, 186.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Brokastis [Brīviņos] atkal ēda nesteigdamies, ar patiku..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 210.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Katru vakaru viņš apgūlās ar dusmām, ka pārāk maz dienā padarīts.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..mums še draugi, kur vien acis metam. Ja vien ar godu paši dzīvojam.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 60.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Līdaciene rāpās laukā vilcinādamās, it kā bijusi ratos piesieta un ar varu atvesta.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 227.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar gudru ziņu lielais Cīrulis bija atlicis pūra vešanu uz pēckāzu laiku.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/5/2" n="2">
          <def>Kopā ar tās pašas saknes deverbālu lietvārdu norāda uz darbības pastiprinājumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Raut ar raušanu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar plēšanu izplēst.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..noelsdamies [Bramanis] zvēla pirmo cirtienu tā, it kā viņam zāle nebūtu jānopļauj, bet ar sišanu jānosit.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 203.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/6" n="6">
        <def>Norāda uz (piemēram, trauka) saturu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maiss ar rudzu miltiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grozs ar kartupeļiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūze ar pienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Muca ar kāpostiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cisterna ar degvielu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vāze ar lauku puķēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bedre ar stāvošu ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakariņās.. visi mājinieki.. sasēdās ap galdu, uz kura bija nolikta liela bļoda ar zirņu putru un gar to koka karotes.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas tev [sedliniekam nekaiš].. maišeli ar īleniem un nažiem pasit padusē, staigā kā kungs. [Saka rentnieks Osis.]</quote>
          <bibl>Upīts 4, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..turpat [uz galda] atlikās vieta arī.. šķīvim ar baltu maizi un sieru.</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 144.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/6/1" n="1">
          <def>Norāda uz to, kas kam piemīt kā satura sastāvdaļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēja ar citronu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kafija ar krējumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Maizīte ar magonēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tīteņi ar olu un sīpoliem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ap launaga laiku katram bija rokā gards, smaržīgs rausis ar gaļu.</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 59.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..pati sestdien pēcpusdienā cepa plāceņus tīrā piena iejavā ar ogām.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 682.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/7" n="7">
        <def>Norāda uz parādību, priekšmetu, personu, uz kuru vērsta darbība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cīnīties ar sausumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarboties ar biškopību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pasteigties ar siena pļauju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizrauties ar sportu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielīties ar panākumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cīnīties ar nesekmību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nokavēties ar apsveikumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar mācīšanos viņam [Pēterim] bija labi veicies.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 135.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redz, kad tā par daudz.. par daudz ar mani lepojies, tad tu man esi rūgta..</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 71.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/7/1" n="1">
          <def>Norāda uz to, kas kam tiek dots, piešķirts u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Apgādāt ar kurināmo.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pacienāt ar cepumiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecmāmiņa ieveda Pēteri kambarī un dzirdīja ar pienu.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 139.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Annele plūca jēram labāko zāli, baroja ar savu rīta maizi..</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 296.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lopkautuve, kurā es strādāju, apgādāja ar filejiem, antrekotiem, nierēm, smadzenēm.. visu pilsētu.</quote>
            <bibl>Kurcijs 4, 188.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/8" n="8">
        <def>Norāda uz dzīvu būtņu stāvokļa raksturojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvam nav labi ar veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slims ar aknām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurls ar labo ausi, pāršķeltu vaigu, Krists kliboja pa garajiem ierakumiem..</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunkalaču Jāņa Anna čīkst ar slimu sirdi, lai vīra māte nedzen uz kūti pie lopiem.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 170.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/8/1" n="1">
          <def>Norāda uz priekšmetu stāvokļa raksturojumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Upe bagāta ar ūdeni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vārpa pilna ar graudiem.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/9" n="9">
        <def>Norāda uz dzīvu būtni vai priekšmetu, kuram ir (vai nav) kas līdzīgs (kādam citam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māsa ar brāli viena auguma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte ar meitu ļoti līdzīgas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūzei ar vāzi ir vienāda krāsa.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ar:1/9/1" n="1">
          <def>Norāda uz dzīvu būtni vai priekšmetu, kas ir piederīgs pie kādas kopas, grupas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs gājām divatā ar māti.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/10" n="10">
        <def>Norāda uz kādas rīcības pamatojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar direktora atļauju braukt komandējumā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsveikt ar atgriešanos dzimtenē.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/11" n="11">
        <def>Norāda uz darbības nolūku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atnākt ar ziņojumu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nē, viņš [Edgars] neizskatījās tāds, kā kad tas nāktu ar kādu uzdevumu no madāmas...</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 226.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ātriem soļiem viņš [barons] iegāja kabinetā ar nodomu uz Andriksona vairs neteikt ne vārda..</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 315.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Pisarevu.. neminēt, runājot par Černiševski,.. var tikai ar nolūku,.. aiz kaut kādas tendences.</quote>
          <bibl>Upīts 14, 373.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/12" n="12">
        <def>Norāda uz darbības vai stāvokļa cēloni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vītols bij taisni dulns [dulls] ar tām neizgulētām paģirām un dusmām.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gribēja [sardzē aizmigušais strēlnieks] taisnoties, atvainoties biedra priekšā, ka aizgulējies. Aizbildināties ar nogurumu, ar sāpēm kājās.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:1/13" n="13">
        <def>Lieto, lai izteiktu vēlējumu (atvadu sveicienā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar labu rītu!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar labu vakaru!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā izskatās tie cilvēki [radio diktori], kas, rītausmai svīstot, tev allaž laipni pasaka: «Labrīt, biedri!», bet, dienai šķiroties, novēl: «Ar labu nakti!»</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ar:2" sortKey="ar" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ar</orth>
        <gramGrp>
          <gram>part.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:2/1" n="1">
        <def>Arī [1] (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..katrreiz, lai kurš beidzis runāt, [Miķelis] apstiprina: «Nu kā tad, ja. Es jau ar tā saku.»</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Jābrauc uz aptieku, jāmeklē zāles,» māte izlēma... «Es ar ilgāk vairs nekavēšos,» ieteicās Emmīte.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cielava [govs] bija nolikusies uz gulēšanu.. Lai ar paguļas kādu brīdi... [Domā gans.]</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 155.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ar:2/2" n="2">
        <def>Arī [1] (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Un skatos atkal ceļa galā, vai Andra tēvam jau mantas neved, un lūk, pašulaik jau ved ar..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 3, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saimnieks vasarā par grāvi [maksā] desmit. Bet tad zini ar, ka vakarā mugura kā nostīpota.</quote>
          <bibl>Upīts 18,294.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārā:1" sortKey="ārā" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/1" n="1">
        <def>Ārpus telpām. Laukā. Pretstats: iekšā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārā līst lietus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārā jau satumsis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ārā diena bija saulaina, silta, ar klīstošu siena smaržu pār laukiem..</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 59, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasaros.. redzu Jēpi augu dienu ārā: viņa nātna bikšeles un kailā galviņa pazib drīz pie žagaru kaudzes, drīz sētā, bet visvairāk zem ābeles.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekšā ārā šaudījās ganu Ludis, pamezdams durvis vaļā kā vārtus.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/2" n="2">
        <def>Prom, laukā (no kurienes).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[vasarā] cilvēki dodas ārā no pilsētas, izbraukumos, ekskursijās..</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 6, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet kā tu tiktu ārā no darbnīcas sētas? Te visapkārt mūris?»</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 303.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uzcēla to [māju] pašā lielceļa malā, gandrīz pilnīgi ārā no ciema.</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 321.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/3" n="3">
        <def>Ārpusē (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dīvaini izlikās tas, ka sētiņas stabi gandrīz visi sniegā, tikai gali redzami ārā.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augusta vecākajam brālim.. pie sāniem karājās šaujamie ieroči, kuriem tikai spals rēgojās ārā no gaišās koka maksts.</quote>
          <bibl>Branks 1, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>savienojumā ar bezpriedēkļa verbu</gram>
        </gramGrp>
        <def>Norāda, ka ar verbu izteiktā darbība virzās no kurienes laukā, tiek virzīta ārpus kā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs ceļam no zemes ārā celmu pēc celma.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Andrejs velk ārā no kabatām lielus, dzelteni vizošus ābolus.</quote>
          <bibl>Kar 58, 4, 90.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rupjais plācenis jau izcepts, un nu viņa velk no krāsns ārā baltmaizi.</quote>
          <bibl>Saulietis 1, 21.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/4/1" n="1">
          <def>Norāda, ka darbības objekts tiek iznīcināts, izlietots vai arī izzūd.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tu, māmiņa, nezināji, Ko meitiņa ganos dara: Micīt' šuva, dvielīt' ada, Ārā ārda vainadziņu.</quote>
            <bibl>LD 29531.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Agrārā krīze [19. gs.] putina ārā,.. atjauno feodālās klaušas lielam vairumam trūcīgo un arī vidējo zemnieku.</quote>
            <bibl>F Deglavs 1, 113.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/4/2" n="2">
          <def>Norāda, ka darbības objekts tiek iztukšots.</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Par šito joku dzeriet ārā visu, kas atlicis!» Viļums bļauj..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 175.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Daudz dabā prieku, lai tik ārā smeļam!</quote>
            <bibl>Veidenbaums 2, 30.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/4/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>savienojumā ar verbu, kam ir priedēklis iz-.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pastiprina verba priedēkļa iz- (1) nozīmi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Papīrs čaukstēja un čabēja, ārā izvēlās apaļš, dzelteni sarkans apelsīns..</quote>
            <bibl>Sudrabkalns II, 494.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..derētu kritiski aplūkot savas dzīvojamās telpas un bez žēlastības izmest ārā visu lieko, kas piesārņo, atņem telpu un gaisu!</quote>
            <bibl>PL Siev 64, 2 (pielikumā 2).</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gavars iebāza roku kabatā pēc kaļķīša, bet, ieraudzījis uzrakstu «Nesmēķēt», izvilka atkal ārā.</quote>
            <bibl>Spāre 1, 162.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārā:1/5" n="5">
        <def>Lieto, lai izteiktu kategorisku prasību, pavēli aiziet (no kādas telpas, vietas). Laukā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšnieks pielēca kājās un naidīgi nolūkojās Andrejā: «Ārā! Pienapuika!»</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priedes galotnē.. ielaižas putns...un piepeši sāk Mikiņu tik neganti lamāt, ka viss mežs skan: «Tūļa! Tuļa!... Ārā no meža!»</quote>
          <bibl>Vanags 9, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arabeska:1" sortKey="arabeska" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arabeska</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arabeska:1/1" n="1">
        <def>Tuvo Austrumu tautu ornamentācijas veids, kam raksturīgs līniju, ģeometrisku formu, stilizētu augu elementu savdabīgs apvienojums. Šāds ornaments.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arabesku rotājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arabeska:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>mūz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neliels skaņdarbs ar smalku, rotaļīgu raksturu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arābi:1" sortKey="arābi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arābi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arābs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arābiete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arābi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Semītu valodu tautu grupa, kas apdzīvo Priekšāziju un Ziemeļāfriku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arābu valoda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arābu kultūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arābu pasakas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[režisora] inscenējumos, tiklab franču, itāliešu, spāņu, austriešu, tā ķīniešu, arābu, turku utt. vidi attēlojot, nav mēģināts šo tautu nacionālās savdabības mehāniski atdarināt, bet gan sniegt caur īpatnēji latvisko uztveres prizmu.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 51, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arābi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautu grupas piederīgais.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arābistika:1" sortKey="arābistika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arābistika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arābistika:1/1" n="1">
        <def>Zinātnes nozare, kas pētī arābu kultūru, vēsturi, valodu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arābists:1" sortKey="arābists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arābists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arābiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arābists:1/1" n="1">
        <def>Arābistikas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arābistu pētījumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arahiss:1" sortKey="arahiss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arahiss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arahiss:1/1" n="1">
        <def>Tauriņziežu dzimtas augs ar pupām līdzīgām sēklām, kas satur daudz eļļas. Zemesrieksts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..stepē parādīsies rīsa, arahisa.. un citu vērtīgu kultūru plantācijas.</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arahiss:1/2" n="2">
        <def>Šī auga auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arahisa halva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arahisa eļļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daudz holīna ir olas dzeltenumā. To [holīnu] satur.. rieksti, īpaši arahiss.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arājiņš:1" sortKey="arājiņš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arājiņš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arājiņš:1/1" n="1">
        <def>Dem. → arājs. Arājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arājiņa līgavai Sidrabiņa sakta mirdz; Dravinieka meitiņai Zelts spīdēja vainagā.</quote>
          <bibl>LTD II, 1191.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā lācīši man zirdziņi, Kā ozoli arājiņi; Kā šūniņa man maizīte, Kā bitīte cepējiņa.</quote>
          <bibl>LTD II, 1174.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arājs:1" sortKey="arājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas ar zemi (ar zirgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vagu pēc vagas dzen arāji. Aiz zirga un arāja arvien platāka stiepjas uzartās zemes josla - spīdīga un melna maija saulē.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 104, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [milzis] meta līkumu, kur arājs ara un gani ganīja.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusnaktī drusku nosnaudusies, [lakstīgala] dziedāja atkal - dziedāja, kamēr arājs nāca tīrumā art..</quote>
          <bibl>LTP 91.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arājs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>poēt.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Zemkopis.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es, padomju zeme, tavs arājs Un arī tavs kareivis.</quote>
            <bibl>Ķempe 2, 33.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līdz dienestam Jautris bija zvejnieks, tāpat kā tēvs un brālis. Pie jūras arāju dzīves arī viņš pieradis jau no mazotnes.</quote>
            <bibl>PL Siev 66, 7, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aramkārta:1" sortKey="aramkārta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aramkārta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aramkārta:1/1" n="1">
        <def>Augsnes virsējais, apstrādājamais slānis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aramkārtas dziļums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Padziļinās aramkārtu un izmantos citus augsnes apstrādāšanas paņēmienus, kas samazina virsējo ūdeņu noteci.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 143, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aramzeme:1" sortKey="aramzeme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aramzeme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aramzeme:1/1" n="1">
        <def>Apstrādājamā un zemkopībā izmantojamā zeme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aramzemes platība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzīdams dziļu vagu, tas [arkls].. katru gadu pievieno aramzemei jaunas platības..</quote>
          <bibl>Zv 51, 24, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aranžējums:1" sortKey="aranžējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aranžējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aranžējums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → aranžēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesmas aranžēt klavierēm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aranžēt:1" sortKey="aranžēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aranžēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aranžēt:1/1" n="1">
        <def>Pārlikt, iekārtot (skaņdarbu) citādam atskaņojuma veidam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aranžēt skaņdarbu klavierēm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aranžēt:1/2" n="2">
        <def>Veidot mizanscēnas (teātra izrādes mēģinājumos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aranžēt lugu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arbitrāža:1" sortKey="arbitrāža" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arbitrāža</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arbitrāža:1/1" n="1">
        <def>Šķīrējtiesa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Starptautiskā arbitrāža</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iecelt arbitrāžu konflikta nokārtošanai.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arbitrāža:1/1/1" n="1">
          <def>Administratīvs orgāns, kas izšķir saimnieciskus strīdus starp uzņēmumiem, organizācijām, iestādēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Valsts arbitrāža</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Resoru arbitrāža</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Iesniegt prasību arbitrāžā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aplūkoti [grāmatā] jautājumi par organizāciju juridisko atbildību tiesā vai arbitrāžā..</quote>
            <bibl>Jaun Gr 68, 8, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/arbitrāža:1/1/2" n="2">
          <def>Saimnieciska strīda izšķiršana, konflikta likvidēšana.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzņemties arbitrāžu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Arbitrāža noritēja sekmīgi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arbitrs:1" sortKey="arbitrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arbitrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arbitre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arbitrs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šķīrējtiesnesis, ko izvēlas prāvnieki vai ko iecel valsts likumā paredzētajā kārtībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valsts arbitrs</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galvenais arbitrs</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iecelt arbitru.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arbitrs:1/1/1" n="1">
          <def>Amatpersona, kas izšķir saimnieciskus strīdus starp uzņēmumiem, organizācijām, iestādēm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Valsts arbitrs</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arbitrs:1/2" n="2">
        <def>Tiesnesis sporta sacensībās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Boksa sacensību arbitrs</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šaha turnīra arbitrs</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par cīkstoņu darbību lemj trīs sānu tiesneši, bet, ja rodas domstarpības, tad galīgo lēmumu pieņem, piedaloties arī arbitram un galvenajam tiesnesim.</quote>
          <bibl>Sports 62, 50, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arbūzs:1" sortKey="arbūzs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arbūzs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arbūzs:1/1" n="1">
        <def>Viengadīgs ķirbjaugu dzimtas augs ar sulīgiem augļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sēt arbūzus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arbūzus ļoti daudz audzē kā tīrumu augu dienvidu republikās, bet Latvijas PSR tos kultivē tikai augu mājās.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 373.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādā ieplakā starp divām sāļainām augstienēm pletās arbūzu lauks.</quote>
          <bibl>Talcis 4, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arbūzs:1/2" n="2">
        <def>Šī auga auglis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arbūza šķēle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arbūza miza.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arbūza sula.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No citām republikām ievestas jau pirmās 750 tonnas arbūzu.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 211, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arbūzs, tik salds un maigs, Tāds, ka mēli var norīt.</quote>
          <bibl>Vācietis 3, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ardeņi:1" sortKey="ardeņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ardeņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-nu, vsk. ardenis, -ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ardeņi:1/1" n="1">
        <def>Smago braucamo zirgu šķirnes zirgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Latvijas ardeņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ardeņi ir.. [ar] spēcīgām kājām, strupu augumu, apaļi. Vispār - labi darba zirgi.</quote>
          <bibl>Talcis 1, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārdēt:1" sortKey="ārdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rūdīt (metālu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..seja kļuva tumša kā ārdēts kapars.</quote>
          <bibl>Niedre 5, 56. pārn.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liesmu negaisos ārdēts, Pelēkais akmens sasprāgst tūkstoš šķembās.</quote>
          <bibl>Galiņš 2, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rūdīt, padarīt izturīgāku (parasti cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Par savām jūtām cilvēks ir stiprāks, par bailēm, bēdām un izmisumu, pārdzīvojumi tikai ārdē viņu kā karsta liesma, un no tās viņš iznāk norūdīts un tīrs.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 274.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tauta, kas ārdēta postā un briesmās, Nākotnē raugās un droši tai tic..</quote>
          <bibl>Saulītis 1, 70.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sastrādātās, vētrās un sāļajos ūdeņos ārdētās rokas gausi sniedzas pēc maizes klaipa..</quote>
          <bibl>J Kalniņš 1, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārdi:1" sortKey="ārdi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārdi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.; etn.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdi:1/1" n="1">
        <def>Apaļkoki, uz kuriem (rijā) žāvē labību un linus. Apaļkoki pie krāsns sāniem vai virs kurtuves (kā) žāvēšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zināmā augstumā no grīdas (māla klona) [rijas] ēkas šķērsvirzienā iebūvēti divi vai vairāki paralēli vērbaļķi, virs kuriem salikti apaļkoki - rijas ārdi. Uz tiem savukārt lika žāvējamo labību.</quote>
          <bibl>Cimermanis 1, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Baumanis uzkāpj rijā uz ārdiem, Ādams.. sniedz viņam augšā kūļus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad piedarbs bija nokopts, saimnieks pateica, cik uz rītdienu atkal jāiesero, un aizgāja mājās. Kamēr «ciemiņi» nolika uz ārdiem nākošās dienas kuļamo.., saimnieks ar saimnieci rīkojās pa klēti.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 225.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ardievas:1" sortKey="ardievas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ardievas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ardievas:1/1" n="1">
        <def>Sveicieni šķiroties, atvadoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Māt ardievas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet bez ardievām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ardievu brīdis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teikt ardievas aizbraucējiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažreiz, meitenei ardievas sakot, viņa [vecāmāte] apraudājās, it kā būtu jāšķiras ne tikai uz dažām dienām, bet uz daudz gariem gadiem...</quote>
          <bibl>Saulietis 1, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar cīņu [Pēteris] aizgāja, atkāpdamies ienaidnieka pārspēka priekšā, nepagūdams pasacīt ardievas savējiem.</quote>
          <bibl>Lācis 15, 326.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Dzērves, izgaistot tālēs, ardievas kliedz..</quote>
          <bibl>Dinere 7, 50.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jau vecais gads ar dienu pēdējo Pie manis ienāk pateikt ardievas..</quote>
          <bibl>Stulpāns 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ardievas:1/1/1" n="1">
          <def>Atvadu vārdi, ko saka mirušajam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Teikt pēdējās ardievas pie kapa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..latviešu progresīvie rakstnieki.. uzdrošinājās Gorkija pēdējā gājumā aizsūtīt šādas ardievas: «Lielajam Gorkijam, latviešu literatūras aizbildnim. Pēdējais sveiciens no tālienes.»</quote>
            <bibl>Lit M 58, 13, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ardievoties:1" sortKey="ardievoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ardievoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ardievoties:1/1" n="1">
        <def>Atsveicināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizejot ardievoties</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Paldies nu par pavedumu,» Linītis ardievodamies tencina. «Nu es jau aiziešu gan.»</quote>
          <bibl>Upīts II, 300.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš atkal paņēma tās [sievietes] roku, ardievodamies, bet šoreiz aizmirsa to noskūpstīt.</quote>
          <bibl>Strāls 2, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pateikušies par viņa laipnību, ardievojāmies no latgalieša tēva..</quote>
          <bibl>Austriņš 2, 308.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ardievu:1" sortKey="ardievu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ardievu</orth>
        <pron>arˈdievu</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ardievu:1/1" n="1">
        <def>Pieklājības teiciens atsveicinoties. Sveiki.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pateikt ardievu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Edvarts (ir sataisījies un iet): Ardievu! Kaukēns: Sveiks!</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 367.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koknesis: Ardievu, sveika, Spīdola..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 249.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un, ne ardievu nepasacījis, viņš izgāja un devās taisni uz māju..</quote>
          <bibl>Laicens I, 64.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ardievu:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Saka, ja ir kas aizmirsts, nav ievērots (padoms, solījums u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..vajag tev [meitenei] tikai noticēt [pieaugušo solījumiem], kad atkal paliec tukšā. Tiklīdz būs vajadzīgs izšķirošs vārds, tad ardievu labie solījumi.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 169.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārdīt:1" sortKey="ārdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/1" n="1">
        <def>Pārgriežot, pārraujot vai izvelkot diegus šuvuma vietā, dalīt (apģērbu, sašūtus drēbju gabalus u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt vecus svārkus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt piedurkni.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/1/1" n="1">
          <def>Pārgriežot, pārraujot vai izvelkot diegus, dalīt (šuvuma vietu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārdīt vīli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/2" n="2">
        <def>Pārvērst (adījumu, tamborējumu, arī audumu) dzijā, diegos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt cimdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt zeķi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt tamborētu jaku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt pa vienam diegam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas ņēma tev zīdautu? Kas ārdīja audumu?</quote>
          <bibl>Aspazija 3, 163.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/3" n="3">
        <def>Apvēršot, izsvaidot kliedēt (parasti sienu, mēslus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arī Mikiņam te [pļavā] pilnas rokas darba. Jāārda ar grābekļa kātu siena vāli, lai labāk žūst.</quote>
          <bibl>Vanags 9, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..puiši dzina sienu laukā, ārdīdami svieda augstu gaisā un vēl izdauzīja dakšu kātiem..</quote>
          <bibl>Upīts X, 476.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Papuvē astoņpadsmit sievas ārda mēslus, tos vienlīdzīgi pārkratot ar divzaru dakšām.</quote>
          <bibl>Sēlis 1, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/4" n="4">
        <def>Jaukt nost. Pārvērst drupās, gruvešos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt krāsni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt veco malkas šķūni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rit Druviņu liks ārā no mājām un ārdīs zemē viņa ēkas.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis I, 208.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visur kaut ko jauc, ārda, labo... Pat vecajam trotuāram neliek miera!</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bandīti pārvērtās par briesmīgiem zvēriem, kas slepkavoja, postīja, laupīja.. un ārdīja.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 394.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/4/1" n="1">
          <def>Par šāviņiem, spridzināmajām vielām u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gaisā iekaucās šrapneļi. Sādžas labo galu sāka ārdīt vācu artilērija.</quote>
            <bibl>Grants 1, 49.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tūkstošiem bumbu ārdīja to vietu, kur glūnēja vācu dzoti..</quote>
            <bibl>Kar 45, 1/2, 119.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/4/2" n="2">
          <def>Postīt, jaukt, graut, iznīcināt (par parādībām dabā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ledus masas, virzoties uz priekšu, ārda un padziļina savu gultni, nobrāžot, sasmalcinot un saberžot viscietākos iežus.</quote>
            <bibl>Maldavs 1, 138.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..atbrīvotais ūdens zilodams un trīsēdams grauza sniega blāķus, grauza un ārdīja.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 438.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cilvēki traucās no visām pusēm uz Velveru mājiņu. Uguns jau ārdīja jumtu un plosījās priekšnama durvīs.</quote>
            <bibl>Salenieks 5, 270.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jau otru dienu jūru ārdīja vētra..</quote>
            <bibl>Kalndruva 2, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Pērkons un zibens Debešus ārda.</quote>
            <bibl>Rainis I, 316.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/5" n="5">
        <def>Bojāt (cilvēka organismu, arī atsevišķus orgānus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt veselību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smalkie stikla putekļi ārdīja plaušas, stipri saīsināja slīpētāja mūžu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 21, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīt:1/6" n="6">
        <def>Nemitīgi nelabvēlīgi ietekmējot, iedarbojoties, postīt, iznīcināt (sabiedriskās attiecības, jūtas u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt imperiālisma balstus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt ģimenes dzīvi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdīt laimi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..reliģija un nabadzība [buržuāziskajā Latvijā] kā vislielākais latgaliešu lāsts nomāca jebkuru brīvāku domu, ārdīja cilvēku dzīves.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 36, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārdītājs:1" sortKey="ārdītājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārdītājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārdītāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdītājs:1/1" n="1">
        <def>Darītājs → ārdīt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdītājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai v.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Mašīna (siena, mēslu) ārdīšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēslu ārdītājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iegādāties jaunu siena ārdītāju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārdīties:1" sortKey="ārdīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārdīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → ārdīt (1). Irt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svārkiem šuve sākusi ārdīties vaļā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → ārdīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cimdiem valnītis sāk ārdīties</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīties:1/3" n="3">
        <def>Nesavaldīgi uzvesties, rīkoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smiltis [no puķu poda] izbirušas pa grīdu. Visas malas piemētātas ar sagraizīto spēļu kāršu atliekām. „ «Fu tu, kā pie jums izskatās!» Dāvis saviebās. «Ko tad tu, knēveli, te esi ārdījies?»</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 6.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārdīties:1/3/1" n="1">
          <def>Nesavaldoties, lielās dusmās paust sašutumu, teikt pārmetumus Rāties. Lamāties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Palīdze.. dabūja trūkties... Karsta ūdens nebija, vates par maz, lignīna tāpat... Viņa [zobārste] ārdījās, nevērodama, ka.. sejas āda raucas nejaukās grimasēs ...</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 227.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Ak tad šitāds tu man zvejnieks!» Garoza sāka ārdīties. «Es domāju, ka kārtīgu vīru esmu atsūtījis uz ezeriem, bet viņš tev ņem un noplēš visus vadus!»</quote>
            <bibl>Lācis 4, 348.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārdīties:1/3/2" n="2">
          <def>Plosīties, arī trakot (par dzīvniekiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zivs gluži kā nelabais ārdās, Un tomēr tas nelīdz nekā, Pēc brīža līnis jau spārdās Vakar pirktajā tīkliņā.</quote>
            <bibl>Saulītis 8, 75.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Suns ārdījās kā traks.</quote>
            <bibl>ME I, 241.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdīties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iedarboties postoši (par parādībām dabā) Plosīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ir vētra. Jūra puto un ārdās.</quote>
          <bibl>Līvs 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Negaiss ārdījās neganti: viesulis sacēla putekļu mākoņus, melnie padebeši ik brīdi uzliesmoja žilbinošos uguņos, grāvieni plēsa vai ausis pušu.</quote>
          <bibl>Eglons 1, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lausks ārdījās kā negudrs, nobiedētie suņi pierautām astēm līda istabā..</quote>
          <bibl>Upīts 3, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi abos [frontes] flangos, visus savus drausmo ērģeļu reģistrus vaļā palaidis, sāk ārdīties kara pērkons.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 0, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārdurvis:1" sortKey="ārdurvis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārdurvis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-vju, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārdurvis:1/1" n="1">
        <def>Durvis (mājas, dzīvokļa u. tml.) ārsienā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēgt ārdurvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārdurvju rokturis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apsarmojušās ārdurvis liecināja, ka laukā pamatīgs sals.</quote>
          <bibl>Jauno v 58, 292.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi kāpj pa [mājas] šaurajām kāpnēm, un vīru soļi ir droši. Pa ārdurvīm izejot, viņiem sejās ieplūst ūdeņu elpa.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 235.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Alsters iziet aizšaut ārdurvis.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 226.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āre:1" sortKey="āre" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. āru, s.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āre:1/1" n="1">
        <def>Klaja vieta Apstrādāta, iekopta zeme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pulkiem dzied āru meitas, Neskan āru ozoliņi; Gav'lē viena meža meita, Visi meži noskanēja.</quote>
          <bibl>LD 386, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..traktoru rūkoņa kolhoza ārēs jau bija apklususi..</quote>
          <bibl>Niedre 6, 204.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalni dun un ielejas, Meži šalc sev pāri. Vēsts šī dziesmā ielejas, - Plūst pār dzimto āri ...</quote>
          <bibl>M Rudzītis 2, 99.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Marts liegu dūmaku pār birzīm klāj, Ar smaržām piepilda ik āri.</quote>
          <bibl>Vējāns 1, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pagāja gadi. Daudz līdumu nolīda Ļaudis aiz ezera, izplešot āres.</quote>
          <bibl>Vanags 7, 199.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āre:2" sortKey="āre" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āre</orth>
        <pron>āˈre</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āre:2/1" n="1">
        <def>Lieto, lai pamudinātu citus pievērst uzmanību tam, ko redz. Lūk. Re.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āre, tur jau viņš nāk!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āre, kur ir!</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/āre:2/1/1" n="1">
          <def>Lieto, lai pamudinātu pievērst uzmanību (kādam notikumam, domai u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Āre, piekāpās gan!</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Āre, nebija vis tā, kā tu teici!</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pagāja vēl kādi gadi, un āre - Roplains vairs neslīdēja uz leju, bet sāka celties.</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 162.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/areāls:1" sortKey="areāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">areāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/areāls:1/1" n="1">
        <def>Apgabals, teritorija, kurā izplatīta kāda parādība (piemēram, augu vai dzīvnieku suga, derīgi izrakteņi u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augu areāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apdzīvotības areāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naftas atradņu areāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pīlādžu izplatības areāls ir ļoti plašs. Tas aptver visu Ziemeļu puslodi no Atlantijas okeāna krastiem līdz Klusajam okeānam..</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 116.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamazām paplašinot savu izplatības areālu uz rietumiem,.. [zaļais ķauķītis] sasniedzis jau Baltijas jūras piekrasti.</quote>
          <bibl>Mihelsons 1, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārējs:1" sortKey="ārējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārēji (2, 3)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti ar not. galotni.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tāds, kas atrodas ārpusē un norobežo (ko) no apkārtējā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējās durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Loga ārējā rūts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..aiz kūts ārējās sienas, kas atradās ielas pusē, kļuva dzirdamas dažas vecāku sieviešu balsis.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir zināmi vairāki simti zvaigžņu pasauļu kopu... Atsevišķas pasaules te atrodas tik tuvu cita citai, ka to ārējās malas gandrīz vai saskaras.</quote>
          <bibl>Ikaunieks 1, 44.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas aptver (ko) visapkārt no ārpuses.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rieksta ārējais apvalks.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārējais Saules vainags.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dažām koku sugām iekšējās koksnes gadskārtas atšķiras no ārējām. Šādā gadījumā koksnē izšķir ārējo slāni jeb aplievu un iekšējo slāni jeb kodolu.</quote>
            <bibl>Sterns 2, 8.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/1/2" n="2">
          <def>Tāds, kas attiecas uz (kāda priekšmeta, parādības) formu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ēkas ārējais veidojums.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/1/3" n="3">
          <def>Tāds, kas atrodas (kam) ārpusē.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mājas ārējās kāpnes.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>anat.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds (orgāns, tā daļa), kas atrodas ķermeņa vai orgāna ārpusē, ir no ārpuses redzams.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārējā auss.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārējie elpošanas orgāni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārējās sekrēcijas dziedzeri.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas atrodas, pastāv ārpus (kā) un iedarbojas no ārpuses.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējā vide.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējie cēloņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējs satricinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārēji ietekmēt.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu sajūtas, mūsu apziņa ir tikai ārējās pasaules, tēls..</quote>
          <bibl>Ļeņins XIV, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koksnes deformācija ir atkarīga arī no ārējo spēku iedarbības veida..</quote>
          <bibl>Sterns 2, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kas redzams no ārienes, no ārpuses, tāds, ko ievēro vispirms (par izskatu, formu u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārēja greznība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējs spožums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaut kas līdzīgs bija Jēkaba un Martas ārējā izskatā. Gan matu krāsa,.. gan dziļo acu zilpelēkais mirdzums..</quote>
          <bibl>Zv 56, 1, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [pilsētas] ārējā izskatā, daudzveidīgajā arhitektūrā eiropejiskais sasaucas ar vēstures tradīcijām.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 3, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēla radīšanā, protams, liela nozīme ir arī gluži ārējiem izpausmes līdzekļiem (tērpiem utt.)..</quote>
          <bibl>Kar 56, 1, 98.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/3/1" n="1">
          <def>Tāds, kam nav dziļāka satura. Virspusējs. Formāls, nebūtisks.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārējs efekts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tagad tuvība, pat no viņas [sievas] puses, bija palikusi vairs tīri ārēja. Viņa.. tikpat kā vairs nezināja nevienas. Gunāra domas.</quote>
            <bibl>Skujiņš 3, 201.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/3/2" n="2">
          <def>Šķietams (par izturēšanos, psihiskiem stāvokļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārēja savaldība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārēja pieklājība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārējs miers.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ārējā pašsavaldīšanās tikai slēpa dumpīgāko no visām dvēselēm, pie tam spītīgu..</quote>
            <bibl>Ādamsons 1, 63.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārēji Veidenbaums likās gaužām miermīlīgi noskaņots, tikai caur brillēm lāgu lāgiem kas zobgalīgi pazibsnīja.</quote>
            <bibl>Upīts, XII, 137.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārējs:1/4" n="4">
        <def>Tāds, kas saistīts ar ārvalstīm, attiecas uz tām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējā tirdzniecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējais aizņēmums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārējie ienaidnieki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārēja iebrukuma draudi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..piektā gadsimta beigās uzliesmo Peloponesas karš, ko izraisīja vergturu Atēnu agresīvā ārējā politika.</quote>
          <bibl>Lit M 59, 36, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arēna:1" sortKey="arēna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arēna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arēna:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Senās Romas amfiteātra vidus daļa, sacensību laukums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gladiatoru cīņas amfiteātra arēnā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arēna:1/2" n="2">
        <def>Sporta sacensību vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Daugavas» stadiona lielajā arēnā vēl spēlē futbolu, zālājos zied puķes, bet mazais laukums, kuru ierobežo augstas tribīnes, jau izveidots par slidotavu.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēkas [sporta pils] daudzo funkciju vidū visizteiksmīgākā ir orientēšanās uz sporta spēlēm, kas notiek 30x60 metru arēnā.</quote>
          <bibl>Māksla 70, 3, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arēna:1/3" n="3">
        <def>Uzstāšanās laukums (cirkā) Manēža.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uznākt cirka arēnā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dresētās lauvas staigā pa arēnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš ir ne vien ar dzirkstošu humoru apveltīts klauns cirka arēnā.., bet arī emocionāls dramatisks aktieris.</quote>
          <bibl>Zv 63, 4, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arēna:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vieta, kur notiek (parasti plaša mēroga) darbība ar cīņas raksturu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Politiskās cīņas arēna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kara lauks ir nāves arēna..</quote>
          <bibl>Lācis III, 209.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Azerbaidžānas Padomju Sociālistiskās Republikas teritorija daudzus gadu simteņus bijusi lielu un stipru valstu cīņas arēna.</quote>
          <bibl>Bērn 47, 3, 17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arēna:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Darbības lauks, sfēra.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Literatūras arēna.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Divu lielu kontinentu [Āzijas un Āfrikas] literatūra arvien drošāk ieņem savu vietu pasaules rakstniecības arēnā.</quote>
            <bibl>Liesma 58, 9, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/areometrs:1" sortKey="areometrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">areometrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; fiz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/areometrs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce šķidruma īpatnējā svara vai šķidrumā izšķīdinātas vielas procentuālā sastāva noteikšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Areometra skala.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arestants:1" sortKey="arestants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arestants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arestante</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arestants:1/1" n="1">
        <def>Arestētais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja kāds nozog zirgu, nodedzina kādu māju, nosit cilvēku, tad tādu saņem ciet, sasien un ieliek cietumā. Tas tad ir arestants.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vairākas reizes mēnesī no Rostovas cietuma pa ielas dziļajiem putekļiem.. dzina važās iekaltus cilvēkus... Pēc važu žvadzēšanas arestantu tuvošanos jau dzirdēja pa gabalu..</quote>
          <bibl>Zv 57, 6, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..cietumā vakar ievesta jauna arestantu partija..</quote>
          <bibl>Lācis III, 558.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arestēt:1" sortKey="arestēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arestēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arestēt:1/1" n="1">
        <def>Atņemt (uz neilgu laiku) personisko brīvību piespiedu kārtā (ar tiesas vai izmeklēšanas orgānu sankciju).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arestēt noziedznieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[revolucionāru] arestēja, ieslodzīja un beidzot tiesāja.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Mani arestēja 1941. gada 20. jūlijā un ievietoja Centrālcietumā.» [Stāsta partizāns.]</quote>
          <bibl>Cīņa 44, 14, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arestētais:1" sortKey="arestētais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arestētais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ā, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arestētā</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ās, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arestētais:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas ir arestēts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arests:1" sortKey="arests" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arests</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arests:1/1" n="1">
        <def>Personiskās brīvības atņemšana piespiedu kārtā ar tiesas vai izmeklēšanas orgānu sankciju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Turēt arestā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vācu okupantu karaspēks iesoļoja Latvijā. Atkal sākās aresti, slepkavošanas.</quote>
          <bibl>Zv 57, 21, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..izšķirot jautājumu par sankciju arestam, prokuroram rūpīgi jāiepazīstas ar visiem materiāliem, ar kuriem pamatots arests..</quote>
          <bibl>Krim pr 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arests:1/2" n="2">
        <def>Soda veids - personiskās brīvības atņemšana uz īsu laiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piespriest arestu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par kaušanos un milicijas darbinieku aizskaršanu mehāniķiem piesprieda pa piecpadsmit diennaktīm aresta.</quote>
          <bibl>Kalndruva 2, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..par bruņucepures pazaudēšanu pulkvedis Žagata tevi sodījis ar divu dienu arestu. Arests izciešams no mācībām brīvajā laikā.</quote>
          <bibl>Grīva 9, 123.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arests:1/3" n="3">
        <def>Tiesas orgānu aizliegums rīkoties ar savu personisko īpašumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzlikt arestu automobilim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mantas aresta akts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja arests uzlikts naudas noguldījumiem, jebkādas operācijas ar tiem tiek izbeigtas.</quote>
          <bibl>Krim pr 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aresttelpa:1" sortKey="aresttelpa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aresttelpa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aresttelpa:1/1" n="1">
        <def>Telpa, kurā uz neilgu laiku ievieto arestētos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aresttelpa milicijas nodaļā.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arfa:1" sortKey="arfa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arfa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arfa:1/1" n="1">
        <def>Liels, trīsstūrveida strinkšķināmais stīgu instruments.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arfas skaņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koncerts arfai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spēlēt arfu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liega arfas.. pavadījuma fonā mijas klarnetes, obojas un flautas solo.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 2, 27.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arfists:1" sortKey="arfists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arfists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arfiste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arfists:1/1" n="1">
        <def>Mūziķis, kas spēlē arfu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārgals:1" sortKey="ārgals" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārgals</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārgals:1/1" n="1">
        <def>Ārējais gals.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jāapgriež riteņi otrādi - rumbu ārgali uz iekšu.</quote>
          <bibl>ME I, 242.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/argentīnieši:1" sortKey="argentīnieši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">argentīnieši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">argentīnietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">argentīniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/argentīnieši:1/1" n="1">
        <def>Argentīnas pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Argentīniešu nacionālās īpatnības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Argentīniešu tango.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/argonauti:1" sortKey="argonauti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">argonauti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. argonauts, -a, v.; mit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/argonauti:1/1" n="1">
        <def>Sengrieķu mitoloģijā: jūras braucēji (kuri kuģī «Argo» devušies uz Kolhīdu pēc zelta aunādas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teika stāsta, ka šeit [Kolhīdā] senatnē ieradušies grieķu argonauti, lai meklētu zeltu.</quote>
          <bibl>Bērn 46, 10, 20.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/argonauti:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Drosmīgi ceļotāji. Dēku meklētāji.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mēs mūža argonauti - Nu izplet spārnus! iesim jaunā laidā! Lai spārni spīd Mums vienā saulē, ziedonī un smaidā!</quote>
            <bibl>Rainis III, 276.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/argons:1" sortKey="argons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">argons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/argons:1/1" n="1">
        <def>Ķīmiskais elements - inerta gāze.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Argona izotopi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunatklātā gāze - argons - veidoja vienatoma molekulas.</quote>
          <bibl>Zin T 67, 4, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/argumentācija:1" sortKey="argumentācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">argumentācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/argumentācija:1/1" n="1">
        <def>Argumentu minēšana, izteikšana. Argumentu kopums. Arī pamatojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Loģiska argumentācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepietiekama argumentācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepārliecinoša argumentācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vāja argumentācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sākumā klausītāji negribēja neko dzirdēt, bet tad runātāja asā, atklātā argumentācija tos aizrāva un viņi norima.</quote>
          <bibl>Kadikis-Groznijs 1, 239.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..runa skanēja izjusti un patiesi. Ar savu neapgāžamo argumentāciju un loģisko secību tā aizrāva.. auditoriju.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1. 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/argumentēt:1" sortKey="argumentēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">argumentēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/argumentēt:1/1" n="1">
        <def>Pierādīt ar argumentiem. Minēt argumentus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Argumentēt savas domas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..recenzija.. bija saturīga, labi argumentēta, pārliecinoša.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 118.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Analizējot A. Alunāna lugu, Rainis cenšas izvirzītos secinājumus pārliecinoši argumentēt.</quote>
          <bibl>Kar 59, 9, 121.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arguments:1" sortKey="arguments" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arguments</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arguments:1/1" n="1">
        <def>Loģisks pamatojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svarīgs arguments.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārliecinošs arguments.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vāji argumenti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Minēt vairākus pamatotus argumentus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš iegrima domās un sāka apcerēt, ar kādiem argumentiem vissekmīgāk pierādīt savas rīcības pareizību.</quote>
          <bibl>Lācis 10, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aina nāca tikai ar savu taisnību kā ar vairogu, viņa neatzina neko citu, katrs Edgara arguments sabruka pret to..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 243.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiesai savā lēmumā jānorāda motīvi, kuru dēļ sūdzības vai protesta argumenti atzīti par nepareiziem..</quote>
          <bibl>Civilpr k 156.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arguments:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>mat.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viens no funkcionālā sakarībā saistītajiem mainīgajiem lielumiem, pēc kura atrod otro mainīgo lielumu. Neatkarīgais mainīgais lielums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Argumenta vērtība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tabulārais arguments</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja vienādojums satur absolūtās vērtības, tad argumenta maiņas apgabals jāsadala atsevišķos intervālos..</quote>
          <bibl>Zin T 66, 6, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhaisks:1" sortKey="arhaisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhaisks</orth>
        <pron>arha-isks</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhaisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs senatnei, saistīts ar to. Sens.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arhaisks stils.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhaisks piemineklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhaiskas celtnes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Parīzes ielās dīvaini sadzīvo vecais, arhaiskais un modernais, steigpilnais.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ultramodernais dzelzsbetona kolonnu un stiegrojumu mudžeklis reizē atgādināja arī kaut ko arhaisku - smilšu kalnā iegrauzušos milzīga mamuta augšžokli.</quote>
          <bibl>Sports 69, 181, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arhaisks:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas savu laiku pārdzīvojis. Novecojis. Senlaicīgs, veclaicīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Arhaiska parādība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..var uzrakstīt.. romānu par mūsu dienām un tomēr atrasties pilnīgi arhaiskās pozīcijās..</quote>
            <bibl>Kar 58, 8, 150.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..varētu domāt, ka šodien tā [luga] savu nozīmi zaudējusi, kļuvusi arhaiska.</quote>
            <bibl>J Kalniņš 1, 317.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhaisms:1" sortKey="arhaisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhaisms</orth>
        <pron>arha-isms</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhaisms:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Novecojis vārds, izteiciens, gramatiska forma, ko mūsdienu valodā vairs nelieto vai lieto reti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dažreiz rakstnieks arhaismus var arī atdzīvināt, tas ir, ieviest tos atkal valodā. Tā, piemēram, Rainis ir atdzīvinājis vārdus «alkt», «trimda» u. c.</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 177.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arhaisms:1/2" n="2">
        <def>Novecojusi parādība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..šodien neviens kolhoznieks vairs necels tādas ēkas, kādas redzamas Brīvdabas muzejā, neapstrādās tīrumus ar spīļarklu un koka ecēšām. Traktoru un kombainu laikā tas tiešām būtu arhaisms.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 96.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhaizēt:1" sortKey="arhaizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhaizēt</orth>
        <pron>arha-izēt</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhaizēt:1/1" n="1">
        <def>Piešķirt senatnīgu, novecojušu formu. Padarīt arhaisku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arhaizēt vēsturiska romāna valodu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhajs:1" sortKey="arhajs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhajs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a; tikai vsk.; ģeol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhajs:1/1" n="1">
        <def>Vissenākā ģeohronoloģiska ēra. Arhaiskā ēra.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arheogrāfija:1" sortKey="arheogrāfija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arheogrāfija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arheogrāfija:1/1" n="1">
        <def>Vēstures zinātnes palīgnozare, kas izstrādā metodes vēstures avotu publicēšanai. Vēsturisku dokumentu, rakstu pieminekļu aprakstīšana un publicēšana.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arheogrāfisks:1" sortKey="arheogrāfisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arheogrāfisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arheogrāfisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar arheogrāfiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arheogrāfisks pētījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arheogrāfiska komisija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arheogrāfs:1" sortKey="arheogrāfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arheogrāfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arheogrāfe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -fu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arheogrāfs:1/1" n="1">
        <def>Arheogrāfijas speciālists.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arheologs:1" sortKey="arheologs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arheologs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arheoloģe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ģu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arheologs:1/1" n="1">
        <def>Arheoloģijas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liekas neticami, ka mūsu dienās Ēģiptē, pašā Kairas pievārtē, kur veselas arheologu paaudzes burtiski izrakņājušas ik pēdu zemes, varētu atrast līdz šim vēl nezināmu piramīdu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 58, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ukrainas arheologi konstatējuši, ka senos laikos Dņepras lejasteces smiltāji bijuši pārklāti ar augiem..</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Daugavas senlejā.. ieradās.. arheologu grupa. Sākās izrakumi.</quote>
          <bibl>Liesma 64, 12, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arheoloģija:1" sortKey="arheoloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arheoloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arheoloģija:1/1" n="1">
        <def>Vēstures zinātnes nozare, kas pētī cilvēku sabiedrības (it īpaši pirmatnējās kopienas) attīstību pēc lietiskiem vēstures avotiem, kurus parasti iegūst arheoloģiskajos izrakumos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arheoloģijas pētījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodarboties ar arheoloģiju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jo patiesāks šis tēlojums izdevās, pievienojot arheoloģijas datiem autora personiskos vērojumus primitīvo tautu vidū.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 68, 3, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš kļuva par.. profesoru eģiptoloģijā un Austrumeiropas arheoloģijā.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 316.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arheoloģisks:1" sortKey="arheoloģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arheoloģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arheoloģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arheoloģisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar arheoloģiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arheoloģisks atradums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arheoloģiskā ekspedīcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemunas ielejā izvērsti plaši arheoloģiski pētījumi. Zinātnieki pētī cilvēku seno apmetņu vietas.. Šeit.. atrok senpilsētas un pilskalnus, kas attiecas uz mūsu ēras pirmo gadu tūkstoti un otrā gadu tūkstoša sākumu.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 34, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mums ir daudz arheoloģisku pieminekļu: pilskalnu, kapulauku, kulta vietu, seno mājokļu vietu, kas vēl glabā ziņas par tālo gadsimtu vēsturi.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 234, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhibīskaps:1" sortKey="arhibīskaps" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhibīskaps</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhibīskaps:1/1" n="1">
        <def>Vecākais bīskaps.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dievkalpojumu vada pats Parīzes arhibīskaps.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 4, 50.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhipelāgs:1" sortKey="arhipelāgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhipelāgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; ģeogr.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhipelāgs:1/1" n="1">
        <def>Salas vai salu grupas (jūrās, okeānos), kas tiek uzskatītas par vienu veselu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Malaju arhipelāgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grieķu arhipelāgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kanādas arktiskais arhipelāgs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Klusajā okeānā atrodas Markīžu salu arhipelāgs. Tajā ietilpst kādas 8 salas.</quote>
          <bibl>Zv 57, 16, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdzās Kubas salai ir vēl Pinosa.., bez tam četros koraļļu rifu arhipelāgos ir vairāk nekā tūkstoš sešsimt sīku saliņu.</quote>
          <bibl>Lielais 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[14. gadu simteņa sākumā] spāņu jūras braucēji atklāja nelielu salu arhipelāgu, kuru vēlāk nosauca par Kanāriju salām.</quote>
          <bibl>Zv 70, 22, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhitektonika:1" sortKey="arhitektonika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhitektonika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitektonika:1/1" n="1">
        <def>Uzbūves konstruktīvo un māksliniecisko elementu vienība (celtnē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Celtnes arhitektonika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Mhetas] katedrāles arhitektonikā atmests parastais simetrijas princips, un celtnieki gājuši pa grūtāko, toties īpatnējo un savdabīgo asimetrijas ceļu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 17, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitektonika:1/2" n="2">
        <def>Uzbūve, kompozīcija (mākslas darbā). Sastāvdaļu saliedējums harmoniskā vienībā (mākslas darbā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[tēlnieka] pieminekļu arhitektonika, tāpat kā skulpturālā daļa, nav mierīga un statiska, bet.. dinamikas piesātināta.</quote>
          <bibl>Māksla 63, 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viss labs jāsaka arī par viņa [komponista] solodziesmu formas izveidojuma arhitektoniku..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 52, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhitektonisks:1" sortKey="arhitektonisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhitektonisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arhitektoniski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitektonisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas veidots pēc arhitektūras teorijas likumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arhitektoniskais izveidojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne katrs zinās, ka Brāļu kapu arhitektoniskais izveidojums nav galīgi pabeigts..</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 55, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..restaurācijas gaitā apzināti ir pieļautas vairākas atkāpes no iepriekšējā konstruktīvā un arhitektoniskā ēkas veidola..</quote>
          <bibl>Māksla 70, 4, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhitekts:1" sortKey="arhitekts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhitekts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arhitekte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitekts:1/1" n="1">
        <def>Arhitektūras speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arhitekta daiļrade.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai varētu veikt to, ko prasa no celtniekiem šodien,.. savs radošs vārds jāsaka ne tikai būvmateriālu ražotājiem,.. bet arī ēku projektētājiem - arhitektiem.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 50, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhitektūra:1" sortKey="arhitektūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhitektūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitektūra:1/1" n="1">
        <def>Celtniecības māksla, kas veido telpisku vidi, kurā noris cilvēka darba, sabiedriskās un personiskās dzīves procesi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arhitektūras vēsture.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsdienu arhitektūras prasības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Studēt arhitektūru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savā dzīvoklī, uz ielas, darbā.. cilvēks vienmēr atrodas ciešā saskarē ar konkrētiem arhitektūras darinājumiem, jo arhitektūra nevis atveido, bet pati rada realitāti - vidi, kurā noris sabiedriskās dzīves procesi.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 3, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Modernās arhitektūras izteiksmes līdzekļiem raksturīgs patiesīgums un līdz ar to vienkāršība..</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja katastrofu nebūtu izdevies novērst, es neuzrakstītu ne rindu. Arī par vecajiem arhitektūras pieminekļiem ne.</quote>
          <bibl>Grīva 8, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitektūra:1/2" n="2">
        <def>Arhitektoniskais izveidojums (celtnei, telpai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sengrieķu arhitektūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gotiskā arhitektūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas ir arhitektūras formas elementi klasikā, šķiet, katram zināms: kolonnas ar kapiteļiem,.. dzega ar saviem elementiem, balustrādes un vēl daudz citu.. fasādes daļu.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 50, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stokholmas arhitektūra ir pārsteidzoši dažāda. Braucot pa veco pilsētas daļu, duras acīs tās lielā līdzība mūsu Vecrīgai, kas izbūvēta apmēram tai pašā laikā, tai pašā stilā. Turpretim jaunajā pilsētas daļā redzam visdažādākajos stilos celtus namus..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 33, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Racionālā dzīvojamo telpu iekārtošanā liela nozīme ir sienās izbūvētiem skapjiem. Tie jāsaskaņo ar pārējo telpas arhitektūru.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 193.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhitrāvs:1" sortKey="arhitrāvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhitrāvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; arhit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhitrāvs:1/1" n="1">
        <def>Antablementa galvenā sija, apakšējā daļa.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhivālijas:1" sortKey="arhivālijas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhivālijas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. arhivālija, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhivālijas:1/1" n="1">
        <def>Dokumenti, kas glabājas arhīvā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sakopot arhivālijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Publicēt arhivālijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhivāliju reģistrēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhivāliju apraksti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Valsts Literatūras muzejs saņēmis vērtīgu papildinājumu Ernesta Birznieka-Upīša fondā - Tautas rakstnieka manuskriptus, vēstules, dokumentus u. c. materiālus. Starp iegūtajām arhivālijām ir vairāki E. Birznieka-Upīša nepublicētu darbu.. mašīnraksti..</quote>
          <bibl>Lit M 60, 50, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhivārs:1" sortKey="arhivārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhivārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arhivāre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhivārs:1/1" n="1">
        <def>Arhīva darbinieks, kas pārzina un kārto arhīva materiālus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu arhivāri veikuši samērā lielu darbu, lai papildinātu arhīvus ar trūkstošajiem iespieddarbiem, fotouzņēmumiem [par revolucionāro kustību Latvijā]..</quote>
          <bibl>Zv 57, 7, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arhīvs:1" sortKey="arhīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arhīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arhīvs:1/1" n="1">
        <def>Patstāvīga iestāde vai iestādes nodaļa, kur krāj, sistematizē un glabā dokumentālus materiālus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispārīgais arhīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kino arhīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Foto arhīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesas arhīvs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arhīva materiāli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt arhīvā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nodot dokumentus arhīva fondā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Centrālais valsts arhīvs Slokas ielā aizņem grandiozu ēku. Te.. glabājas dažādi dokumenti, akti un grāmatas apmēram 17 valodās.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 68,6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..divus mēnešus pētīju Stokholmas arhīvos materiālus par zviedru valdīšanas laikiem Vidzemē.</quote>
          <bibl>Ādamsons 2, 115.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arhīvs:1/2" n="2">
        <def>Dokumentālu materiālu kopums, krājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Raiņa personiskajā arhīvā saglabājušies vairāki fotouzņēmumi, kas rāda dzejnieku Slobodskas biedru vidū.</quote>
          <bibl>Zv 65, 8, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Muzejā ir.. J. Janševska arhīvs - rokraksti, dokumenti, personiskā bibliotēka (vairāki simti senu grāmatu).</quote>
          <bibl>Lit M 56, 37, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arhīvs:1/3" n="3">
        <def>Rakstu krājums vai periodisks izdevums, kurā ir dokumentu publikācijas vai uz arhīvu materiāliem pamatoti raksti.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arī:1" sortKey="arī" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arī</orth>
        <gramGrp>
          <gram>part.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arī:1/1" n="1">
        <def>Lieto, lai izteiktu pievienojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai dažkārt nav tā, ka tas, kas ar vēju nāk, ar vēju arī iet?</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 96.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad iesāki darbu, arī bija pavasaris, tikai cits.</quote>
          <bibl>Bērce 5, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rāva vienu sērkociņu - tas nedega, rāva otru - tas arī nedega.</quote>
          <bibl>Skujiņš 5, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tēva rokas un zābaki vienmēr oda pēc zivīm un aļģēm. Tāpat oda arī tīkli..</quote>
          <bibl>Lācis 9, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arī:1/1/1" n="1">
          <def>Lieto, lai izteiktu pieļāvumu un pievienojumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..galu galā tik slikti arī nemaz nebija, lai redz pasaule, ka viņi [Brīviņu saimnieki] nekaunas no nabagiem radiem.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 227.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No iesākuma gan Kārlēns [pļaujot] cirta sīkāk, palika drusku iepakaļus, bet drīz arī šī starpība nolīdzinājās.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 38.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arī:1/2" n="2">
        <def>Lieto, lai izteiktu pastiprinājumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Anneli nekur nelaida.. Kur viņai arī vajadzēja iet!</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 20.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viesulis reiz nopostīja mūsu māju. Veca jau arī bija.</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 317.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Blāzmoja jau rīta krēsla.. Tad arī beidzās kauja.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzidrums tumšajās acīs neapdzisa arī tad, kad viņā tās nolaida zemāk.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 138.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arī:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>saikļa nozīmē</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lieto, lai izteiktu vienlīdzīgā teikuma locekļa pievienojumu iepriekšējam (vai iepriekšējiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizskrējis uz lauku saimnieks, arī saimniece.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš II, 287.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katram revolūcijas cīnītājam bijis savs īpatns uzdevums dzīvē, arī sava īpaša, raksturīga dzīva cilvēka fiziskā seja..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 687.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arī:1/3/1" n="1">
          <def>Lieto, lai izteiktu salikta sakārtota teikuma komponenta pievienojumu iepriekšējam (vai iepriekšējiem). Lieto, ievadot patstāvīgu teikumu, lai norādītu, ka tas pēc satura saistās ar iepriekšējo teikumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Anna nekā neatbildēja, arī Juris cieta klusu.</quote>
            <bibl>Blaumanis 6, 95.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirksts [zēnam] vairs tik traki nesāpēja, arī asinis vairāk nesūcās..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 116.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vācieši raķetes vairs nelaida. Arī šāvienu nedzirdēja.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 115.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arī:2" sortKey="arī" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arī</orth>
        <gramGrp>
          <gram>saiklis.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arī:2/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>vienojuma saikļa sastāvdaļa.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Savienojumā «kā arī» saista vienlīdzīgus teikuma locekļus, izsakot pievienojumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jancis paskaidroja papriekš Marčam katra skaliņa un aukliņas, kā arī garās astes nozīmi pūķī..</quote>
          <bibl>Valdis 1, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi paplašinājās kviešu, kukurūzas, kā arī kokvilnas sējumi.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 212, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kalnā redzams stūris no dzeltena smilšu vaļņa un daži nobāluši koka krustu gali, kā arī lielais, melnais krusts pašā kapu vidū.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 1, 5</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arī:2/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vienojuma saikļa sastāvdaļa</gram>
        </gramGrp>
        <def>Savienojumos „ne vien - bet arī", „ne tikai - bet arī", ne tikvien - bet arī", „tiklab - kā arī" saista vienlīdzīgus teikuma locekļus vai to kopas, pretstatot otro locekli vai kopu pirmajam loceklim vai kopai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tomāti ir ne vien garšīgi, bet arī noderīgi un veselīgi..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 196, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīgas alus ir slavens ne tikai savā dzimtenē, bet arī tālu aiz tās robežām.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 56, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ne tikvien bērna gados, bet arī pieaugusi viņa paturēja to pašu prātu, kaut gan citādā ziņā nekā bērns.</quote>
          <bibl>Kaudzītes 1, 491</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arī:2/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pieļāvuma saikļa sastāvdaļa</gram>
        </gramGrp>
        <def>Savienojumos „kaut arī", „lai arī": saista virsteikumu ar palīgteikumu un norāda uz pieļāvuma attieksmēm starp šīm teikuma daļām. Kaut gan. Lai gan.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mākoņi nekad nevar norimt, kaut arī liekas stāvam uz vietas.</quote>
          <bibl>Birgadere 2, 301.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zaiga ar patiku noklausījās Kalnezera noteiktajos, kaut arī, kā viņai likās, savādajos spriedumos.</quote>
          <bibl>Paegle 3, 287.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lai arī dārzs ir mazliet nolaists, tas tomēr ir skaists.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 241, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arīdzan:1" sortKey="arīdzan" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arīdzan</orth>
        <gramGrp>
          <gram>part. novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arīdzan:1/1" n="1">
        <def>Arī [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>„Esam veseli, bērni arīdzan spirgti.."</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 57.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>„Abi mūsu vidējie kuģi jau arīdzan aizgāja uz Ziemeļjūru," tēvs teica.</quote>
          <bibl>Talcis 7, 245.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/āriene:1" sortKey="āriene" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">āriene</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/āriene:1/1" n="1">
        <def>Ārējais izskats (cilvēkam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pievilcīga āriene.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēks ar neparastu ārieni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pievērst daudz uzmanības savai ārienei.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āriene Silvijai samērā simpātiska - vidēja auguma, paslaika, brunete, ģērbjas moderni.. nepārspīlējot tērpu un apavu līnijas.</quote>
          <bibl>Purs 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Ruta pēdējās dienās jūtami pārvērtusi savu ārieni: uzkrāsojusi lūpas.. nomelninājusi uzacis..</quote>
          <bibl>Zv 54, 11, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fotogrāfijas vecmāmiņas albumā - no tām viņa guvusi priekšstatu par tēva ārieni.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 4, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āriene:1/2" n="2">
        <def>Ārējā, viegli uztveramā forma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tirdzniecības oficiālai ārienei ir vienmēr sava neoficiālā puse, kas neļauj aizmirst, ka.. nabadzība un trūkums ir tuvi [buržuāziskajā Lietuvā].</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 128</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āriene:1/3" n="3">
        <def>Ārpuse (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ts ir granīts. No ārienes viņa ādu vējš un lietus bij noberzuši gludu un pelēku, bet iekšā tas ir svaigs un sārts kā jauna miesa.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 334.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arteļa kantora iekšiene asi kontrastēja ar ēkas ārieni.</quote>
          <bibl>Niedre 13, 108.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/āriene:1/4" n="4">
        <def>Cita vide, cita vieta. Cituriene.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..jau ar zēna gadiem spiests paša rokām pelnīt dienišķo maizi.. [rakstnieks] ieradis negaidīt labvēlību no ārienes, bet paļauties uz saviem spēkiem.</quote>
          <bibl>Kar. 58, 12, 146.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nekā nevar izdomāt. Simtreiz smadzenēs apgrozīts viens un tas pats. Vajadzīga palīdzība no ārienes - no citiem cilvēkiem.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 186.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/āriene:1/4/1" n="1">
          <def>Vieta, vide ārpus kā norobežota, izolēta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Katram jaunievestajam [cietumniekam] taču bij kas paziņojam uz ārieni.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 167.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārieši:1" sortKey="ārieši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārieši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-šu, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">āriete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārieši:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Indoirāņi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Indoeiropiešu pamatvalodas mediālā kārta..saglabājusies tikai sengrieķu un āriešu valodās.</quote>
          <bibl>Gram. 1, 554.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[latviešu] valoda pieder pie indoeiropiešu valodu cilts. Šī valodu cilts sadalās 8 zaros: 1) indoirāniešu jeb āriešu (indiešu jeb sanskrita val.; persu val.)..</quote>
          <bibl>EM gram 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārieši:1/2" n="2">
        <def>Augstākās (ziemeļu) rases pārstāvji (pēc rasisma teorijas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [jauneklis] nevēlējās kļūt grāmatu tārps, bet kā ārietis - augstākās šķiras piederīgais un «kungu morāles» pārstāvis - būt fiziski vesels un spēcīgs, lai droši varētu sludināt vārgo un vājo iznīcināšanu.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 140.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arieta:1" sortKey="arieta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arieta</orth>
        <pron>ari-eta</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arieta:1/1" n="1">
        <def>Maza ārija ar dziesmas raksturu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..vokālo mūziku varam sadalīt dažādos žanros, piemēram: dziesma (solo un kora), rečitatīvs, romance, balāde, ārija, arieta..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 3, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar vārdu arieta (itāliski - arietta) apzīmē neliela apjoma, parasti liriska rakstura āriju. Pēc savas uzbūves tā ir ļoti vienkārša un līdzinās dziesmai.</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārīgs:1" sortKey="ārīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas iedarbojas no ārpuses, ko lieto ārēji (par zāļu vielām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārīgi lietojamas zāles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aptiekā iekšķīgajām zālēm uzlīmē baltu etiķeti, bet ārīgajām - dzeltenu.</quote>
          <bibl>Ves 65, 30, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārīgs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārējs (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārīgi gan viņi [stirniņas un buciņi] drusku bija pārmainījušies: brūnganā vasaras spalva bija pamazām pārvērtusies iepelēkā ziemas kažokā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VI, 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, kad.. atbrauca mantu aprakstīt,.. gandrīz vai asaras viņam [saimniekam] acīs saskrēja. Tomēr viņš pārvarēja sevi un ārīgi mierīgs rādīja lopus, zirgu un darba rīkus.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 130.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārija:1" sortKey="ārija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārija:1/1" n="1">
        <def>Vokāls skaņdarbs (ar lirisku vai dramatisku saturu), kas rakstīts solistam ar orķestra pavadījumu (parasti operas, oratorijas, kantātes sastāvdaļa).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Operu ārijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liriska rakstura ārija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koncerta ārija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dziedāt āriju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārija mūsdienās sastopama kā operu mūzikas forma, tāpat arī oratorijās, kantātēs, pasijās, mesās utt.</quote>
          <bibl>Veriņa 1, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>17. gadsimtā Itālijā jau sāk nošķirties trīs āriju veidi. Pirmkārt - kamerārija, operu ārija un garīgā jeb baznīcas ārija.., ko izpilda dievkalpojuma laikā.</quote>
          <bibl>Veriņa 1, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ariks:1" sortKey="ariks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ariks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ariks:1/1" n="1">
        <def>Apūdeņošanas kanāls vai grāvis (Vidusāzijā, Kaukāzā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visur gar ielu malām [Frunzē] tek ariki.., kas dod veldzi dārziem un apstādījumiem.</quote>
          <bibl>Zv 52, 15, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gaiši viz ūdens arikos - mazajos grāvīšos, pa kuriem no upēm plūst valgme tīrumu un dārzu dzirdināšanai.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 10, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ariozo:1" sortKey="ariozo" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ariozo</orth>
        <pron>ari-ozo</pron>
        <gramGrp>
          <gram>nelok., v.; mūz.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ariozo:1/1" n="1">
        <def>Ārijas paveids ar mazāku apjomu un brīvāku, rečitatīvam tuvāku formu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Operu ariozo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ariozo pieder pie melodiska rečitatīva veidiem..</quote>
          <bibl>Veriņa 1, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārisks:1" sortKey="ārisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārisks</orth>
        <pron>ãrisks</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">āriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārisks:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Raksturīgs, īpatnējs āriešiem (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āriskās valodas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārisks:1/2" n="2">
        <def>Raksturīgs, īpatnējs āriešiem (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Drūmajos trešā reiha gados Hitlers un viņa ideoloģiskais štābs - Rozenbergs, Štreihers un citi - sāka sērijām vien veidot āriskos «pārcilvēkus»..</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 62, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārisks:2" sortKey="ārisks" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārisks</orth>
        <pron>ârisks</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">āriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārisks:2/1" n="1">
        <def>Tāds, kas saistīts ar āri [1], tur atrodas, aug.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šausmānu pļavas aizstiepās vienā laidā.. Tā kā vairāk te bij purva zāle nekā āriska, tad rīta pļāvumu tūlīt pēc brokasta [brokastīm] meitieši izārdīja..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 6, 364.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aristokrātija:1" sortKey="aristokrātija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aristokrātija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aristokrātija:1/1" n="1">
        <def>Augstākais, privileģētais valdošās šķiras slānis (antagonistisku šķiru sabiedrībā). Dižciltīgie, augstmaņi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aristokrātijas privilēģijas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aristokrātija:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šķiras, sociālas vai sabiedriskas grupas privileģētā daļa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..noteikti nosakāma.. lugas personāžu izcelsme. Tie pieder pie latviešu sabiedrības virsotnēm, finansu aristokrātijas, mantīgās buržuāzijas.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns V, 535.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aristokrātija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Valsts iekārta, kurā vara pieder dižciltīgajām dzimtām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spartas aristokrātija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aristokrātisks:1" sortKey="aristokrātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aristokrātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aristokrātiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aristokrātisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar aristokrātiju (1), aristokrātu, raksturīgs aristokrātijai (1), aristokrātam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aristokrātiska sabiedrība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aristokrātiska izturēšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aristokrātiskas manieres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sarunās pagāja viss.. ceļš - no Grīziņkalna priekšpilsētas.. līdz pat aristokrātiskajai Alberta ielai, kur vakaros pastaigājas izkaltuši veči pēc muižnieku cilts grāmatas veidotiem deguniem..</quote>
          <bibl>Niedre 2, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ir vēl cita mūzika - ne tā, kas sevī noslēgusies, aristokrātiski nošķīrusies no dzīves un cilvēka.</quote>
          <bibl>Upīts III, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aristokrātisms:1" sortKey="aristokrātisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aristokrātisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aristokrātisms:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → aristokrātisks, šīs īpašības konkrēta izpausme. Aristokrātiska izturēšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..valdnieka klātbūtnē deguna šņaukšana nevienā galmā netiek uzskatīta par pieklājības izteiksmi un mutauta lietošana nav aristokrātisma pazīme.</quote>
          <bibl>Laicens 2, 375.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aristokrāts:1" sortKey="aristokrāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aristokrāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aristokrāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aristokrāts:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas pieder pie aristokrātijas (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vecā krievu aristokrāte.. izšļūca no šķību, vecu mēbeļu un spoguļu piekrautas istabas koridorā.</quote>
          <bibl>Laicens 2, 374.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lorenco - dominikāniešu mūks.., izsmalcināts, no inteliģentu, pat zināmā mērā no vecu patriciešu un aristokrātu ģimenes..</quote>
          <bibl>Kurcijs 4, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārišķība:1" sortKey="ārišķība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārišķība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārišķība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vispārināta īpašība → ārišķīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzejnieks] nemīl pozēt, sveša viņam arī katra ārišķība.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 34, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārišķība:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārēji efekti, pārspīlējumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceplis [fabrikants] no biroja gāja kājām uz māju.. Tagad viņā bija atmodies saprātīgs veikalnieks, kam par lepnību un ārišķībām nav nekādas daļas.</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 219.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārišķīgs:1" sortKey="ārišķīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārišķīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārišķīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārišķīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds (cilvēks), kas tiecas pēc ārējiem efektiem, pārspīlējuma Neīsts, samākslots.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš [rakstnieks] skaidri un atklāti parādījis arī.. ārišķīgos modes ākstus.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 4, 23.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārišķīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārišķīga izturēšanās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..viņā [jūrniekā] nav nekā ārišķīga, neīsta. Viņš vienmēr ir sirsnīgs un atsaucīgs..</quote>
            <bibl>Grīva 5, 157.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārišķīgums:1" sortKey="ārišķīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārišķīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārišķīgums:1/1" n="1">
        <def>Ārišķība (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitenes uzvedībā daudz ārišķīguma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aritmētika:1" sortKey="aritmētika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aritmētika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmētika:1/1" n="1">
        <def>Matemātikas nozare, kas pētī vienkāršākās skaitļu īpašības un darbības ar tiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aritmētikas likumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pasaulslavenais matemātiķis K. Gauss savā laikā izvirzīja devīzi, kurā viņš aritmētiku nosauca par matemātikas valdnieci..</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 4, 25.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aritmētika:1/1/1" n="1">
          <def>Attiecīgais mācību priekšmets.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Aritmētikas mācību grāmata.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aritmētikas stunda.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Klases darbs aritmētikā.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aritmētisks:1" sortKey="aritmētisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aritmētisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aritmētiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmētisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar aritmētiku, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aritmētiskās darbības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..liekot risināt aritmētiskus piemērus galvā, būtu lietderīgi mācīt skolēnus skaitīt no kāda noteikta skaitļa līdz citam noteiktam skaitlim un pēc tam noteikt, cik vienību pieskaitīts vai atskaitīts.</quote>
          <bibl>PL Skola 59, 5, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aritmija:1" sortKey="aritmija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aritmija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmija:1/1" n="1">
        <def>Ritma trūkums.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmija:1/2" n="2">
        <def>Normāla (sirds) darbības ritmiskuma traucējumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trauksmes signāls aparātā atskan, ja.. slimniekam rodas sirds aritmija.</quote>
          <bibl>Zin T 66, 10, 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aritmisks:1" sortKey="aritmisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aritmisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aritmiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam nav ritma, kas neiekļaujas ritmā (parasti par sirds darbību, pulsu). Neritmisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Slimniekam sirds darbojas aritmiski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja pulsa sitieni seko nevienmērīgi cits pēc cita, tādu pulsu sauc par nepareizu jeb aritmisku pulsu.</quote>
          <bibl>Feldš 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aritmogrāfs:1" sortKey="aritmogrāfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aritmogrāfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmogrāfs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce, kas mehāniski veic aritmētiskās darbības un automātiski reģistrē apstrādājamos skaitļus un darbību rezultātus.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aritmometrs:1" sortKey="aritmometrs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aritmometrs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aritmometrs:1/1" n="1">
        <def>Skaitļošanas mašīna aritmētisko darbību izpildei.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[iestādē] ieknakšķas skaitāmie kauliņi, kā ložmetējs nober aritmometrs.</quote>
          <bibl>Purs 2, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arjergards:1" sortKey="arjergards" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arjergards</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; mit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arjergards:1/1" n="1">
        <def>Karaspēka daļa vai apakšvienība, kas virzās aiz galvenajiem spēkiem un apsargā tos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cīnīties arjergardā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arjergards ir karaspēka vienība, kuras uzdevums ir pārgājiena laikā nodrošināt galvenos spēkus pret pēkšņu ienaidnieka uzbrukumu no aizmugures.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..divīzijas atkāpšanos sedzām mēs, jātnieki, smagās arjergardā kaujās.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 8, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzejnieks nedrīkst soļot dzīves arjergardā, nedrīkst kļūt tikai par kādreiz notikušā rezonētāju.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 34, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arka:1" sortKey="arka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; arhit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arka:1/1" n="1">
        <def>Spriešļu loks, divu balstu starpas lokveida pārsegums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Akmeņu arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Loga arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvju arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vārtu arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Loka arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusapļa arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smailā arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurvja līknes arka.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arkas cekuls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iezīmējās augsto māju kontūras, kuģu masti un dzelzceļa tilta varenās arkas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 4, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arī formu dažādība [Moricsalā] ir pārsteidzoša. Neredzēti līkumaini koki, kuru savijušās lapotnes veido dabiskas arkas.</quote>
          <bibl>Zv 57, 20, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Tur, zem zvaigžņotām arkām, Putni apvāršņu prasīs.</quote>
          <bibl>Heislers 2,76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdz 1904. gadam te [Rīgā] atradās Aleksandra vārti - no smilšakmens uzcelta grandioza triumfa arka. Šos vārtus uzcēla par godu caram Aleksandram I..</quote>
          <bibl>Liesma 64, 12, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārkabata:1" sortKey="ārkabata" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārkabata</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārkabata:1/1" n="1">
        <def>Apģērba ārējā kabata.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēteļa ārkabata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ielikt naudu ārkabatā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ērģelnieks.. iegremdēja roku savu svārku ārkabatā.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 199.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arkāde:1" sortKey="arkāde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arkāde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.; arhit.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arkāde:1/1" n="1">
        <def>Vienādu arku rinda.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Amfiteātra arkāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galerijas arkāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gotiskās krustejas arkādes īpaši saskaņojas ar.. tumšajiem koku siluetiem dārziņā..</quote>
          <bibl>Lit M 67, 6, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arkāns:1" sortKey="arkāns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arkāns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arkāns:1/1" n="1">
        <def>Gara virve ar cilpu dzīvnieku ķeršanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tu aizej pie kādas no vecajām ciema sievietēm un lūdz no zirga sariem nopīt arkānu. Bet viņa atbild: «Diena ir īsa, arkāns garš.»</quote>
          <bibl>Ziedonis 1, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un visu ziemu sirds dziļumā Gulēs saritinājies arkāns. Liksies, pēkšņi tas atritināsies Pāri zemei kā zibens sarkans.</quote>
          <bibl>Ziedonis 2, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārkārtējs:1" sortKey="ārkārtējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārkārtējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārkārtēji</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārkārtējs:1/1" n="1">
        <def>Pilnīgi neparasts, negaidīts, neparedzēts. Vēl nebijis, nepiedzīvots.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtējs gadījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtējs notikums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Veselību un darba spējas var zaudēt ne tikai tādos ārkārtējos apstākļos kā avārija..</quote>
          <bibl>Zin T 64, 12, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nē, uz galda neredz neko ārkārtēju; meiteni pavisam vienaldzīgu atstāj pīrāgu un saldo maizīšu bļodas..</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 76.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārkārtējs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas notiek ārpus kārtas, neparastā veidā vai laikā. Tāds, kas paredzēts īpašam nolūkam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārkārtējais kongress.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārkārtējā komisija.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Strādnieku fakultātes studenti bija sasaukti uz ārkārtēju sapulci..</quote>
            <bibl>Kar 59, 8, 27.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..notikusi.. ministru kabineta ārkārtējā sēde, kurā visi kabineta locekļi oficiāli iesnieguši atlūgumus.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 118, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārkārtīgs:1" sortKey="ārkārtīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārkārtīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārkārtīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārkārtīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas neiekļaujas parastajās normās, neatbilst parastajam veidam. Sevišķs. Sevišķi liels.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtīgs uztraukums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtīgas bailes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtīga darba mīlestība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārkārtīgi liela interese.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņu saņēma ar ārkārtīgu uzmanību.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 376.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Verna zināšanas visdažādākajās nozarēs ir ārkārtīgi plašas..</quote>
          <bibl>Bērn 55, 3, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceļojums norit ārkārtīgi smagos apstākļos - bieži vien nākas iet bez ceļiem, lietū un negaisā.</quote>
          <bibl>Zv 60, 2, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..naktī vētra sasniedz deviņas balles. Daļa matrožu.. kubrikos nespēj aizmigt, jo tur ārkārtīgi mētā..</quote>
          <bibl>Grīva 5, 135.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārkārtīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Neparasts, vēl nebijis, nepiedzīvots. Ārkārtējs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es jūtu, ka noticis kas ārkārtīgs.</quote>
            <bibl>Čaks 6, 16.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc pieticīgā azaida.. viņš dabūja dzirdēt Jūlijas dzīves stāstu. Nekā ārkārtīga tur nebija.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 94.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Rogulis pārnāca no pļavas.. Viņš tūlīt saprata, ka vajag būt notikušam kaut kam ārkārtīgam, ja viņam pasvešā Agnese mērojusi tādu ceļu.</quote>
            <bibl>Sakse III, 421.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arkls:1" sortKey="arkls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arkls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arkls:1/1" n="1">
        <def>Augsnes pamatapstrādes rīks (ar kuru apvērš un drupina arumsloksni, iestrādājot augsnē augu atliekas, mēslojumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispārējas nozīmes arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lobītājs arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lemešu arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķīvju arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgvilkmes arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Traktorvilkmes arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piekabināmais arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pusuzkarināmais arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzkarināmais arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arkla balsti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arkla lemesis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieclemešu arkls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iejūgt zirgu arklā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[traktora] platās ķēdes.. samaļ zem sevis rudens saulē un lietū izbalējušos rugājus. Aiz arkla paliek piecas dziļas vagas..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļavas un tīreļus, ko nekad nebija skāris lemesis, tagad uzar spēcīga traktora vilktais pļavu arkls.</quote>
          <bibl>Zv 51, 24, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vectēvs ara. Kur arkls pāri gāja, tur uz abām pusēm izvērtās kartupeļi kā olas.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 352.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai taisnība, ka no skolas [dēls] esot izsviests un tēvs vedīšot mājās likt pie arkla?</quote>
          <bibl>Upīts XI, 258.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā bija dziļākā ziema tajā gadsimtā... Pa šosejām un dzelzceļu sliedēm braukāja sniega arkli un dzina dziļas gravas.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 201.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arkls:1/1/1" n="1">
          <def>Mašīna meliorācijas darbiem (grāvju veidošanai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Purva arkls.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[melioratoru] rīcībā ir prāvs skaits ekskavatoru, buldozeru, drenu ekskavatoru, grāvju arklu un citu mašīnu.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 21, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arkls:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vēst.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Lauksaimniecībā izmantojamās zemes platības un vērtības mērs (feodālismā). Feodālās zemes rentes un zemes nodokļu aplikšanas vienība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viena arkla saimniecība.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arktisks:1" sortKey="arktisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arktisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arktisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar zemeslodes ziemeļu polāro apgabalu, tam raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskā ekspedīcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskie augi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskā fauna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskās salas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskais klimats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskais pavasaris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arktiskā flote.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstniekam] izdodas redzēt arktiskās dabas pērli - ziemeļblāzmu un tās gaismas rotaļu.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 138.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visspilgtākās pēdas [Latvijas faunā] reliktveidā atstājis arktiskais un atlantiskais laika posms..</quote>
          <bibl>Latv dzīvn 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arkveida:1" sortKey="arkveida" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arkveida</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arkveida:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir arkas forma, veids.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arkveida tiltus var izbūvēt no baļķiem, bet pēdējā laikā lieto dēļus un plafikas..</quote>
          <bibl>Sterns 2, 338.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arkveidīgs:1" sortKey="arkveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arkveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arkveidīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arkveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Arkveida.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arkveidīgs pārsegums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arlabudienu:1" sortKey="arlabudienu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arlabudienu</orth>
        <pron>arˈlabudienu</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arlabudienu:1/1" n="1">
        <def>Pieklājības teiciens, atsveicinoties dienā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arlabunakti:1" sortKey="arlabunakti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arlabunakti</orth>
        <pron>arˈlabunakti</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arlabunakti:1/1" n="1">
        <def>Pieklājības teiciens, atsveicinoties vakarā vai naktī (parasti, dodoties gulēt).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet tu, Ilga, nāc un saki arlabunakti.»</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc tam, kad arlabunakti mums novēlēs sarkstošā diena, Nāks jāņtārpiņu stunda..</quote>
          <bibl>Elksne 2, 125.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arlaburītu:1" sortKey="arlaburītu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arlaburītu</orth>
        <pron>arˈlaburītu</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arlaburītu:1/1" n="1">
        <def>Pieklājības teiciens, atsveicinoties no rīta.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arlabvakar:1" sortKey="arlabvakar" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arlabvakar</orth>
        <pron>arˈlabvakar</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arlabvakaru</orth>
        <pron>arˈlabvakaru</pron>
        <gramGrp>
          <gram>izsauk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arlabvakar:1/1" n="1">
        <def>Pieklājības teiciens, atsveicinoties vakarā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Jūs varat iet. Arlabvakar,».. oficiālā balsī sacīja Eikens. Agnese nočukstēja «arlabvakar» un izslīdēja no izdevēja kabineta.</quote>
          <bibl>Sakse III, 406.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Nāk autobuss!.. Arlabvakaru, kolēģīt!» Pēc brītiņa Gundega pie pieturas bija viena.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārlaulība:1" sortKey="ārlaulība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārlaulība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārlaulība:1/1" n="1">
        <def>Vīrieša un sievietes kopdzīve, nenodibinot oficiālas laulības attiecības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dievvārdi gāja uz beigām. Mācītājs kancelē bārās laikam par kādu ārlaulības bērnu..</quote>
          <bibl>Austriņs 1, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārlietas:1" sortKey="ārlietas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārlietas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; parasti dsk. ģen.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārlietas:1/1" n="1">
        <def>Ārpolitikas jautājumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārlietu ministrija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārlietu komisija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārlietu ministrs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārlogs:1" sortKey="ārlogs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārlogs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārlogs:1/1" n="1">
        <def>Dubultloga ārējā daļa Ārējais logs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārlogs aizsalis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš uzmanīgi atvēra iekšlogu un piespieda degunu pie ārloga rūts.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 98.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/armāda:1" sortKey="armāda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">armāda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/armāda:1/1" n="1">
        <def>Liela (kara kuģu, tanku, artilērijas vai lidmašīnu) vienība, kas darbojas saskaņoti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ap 40 000 lielgabalu un dažāda kalibra mīnmetēji vienlaicīgi atklāja viesuļuguni uz hitleriešu nocietinājumiem, un šīs artilērijas armādas pirmā zalve satricināja zemi un gaisu.</quote>
          <bibl>Zv 63, 12, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No pieciem vidējiem zvejas traleriem.. līdz veselai modernu kuģu armādai.. izaugusi Padomju Latvijas zvejas flote.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 125, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzejnieka sapņu armāda trauc meklēt laimes zemi..</quote>
          <bibl>Jaun Gr 69, 5, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vesela armāda lauksaimniecības mašīnu ir gatavībā, lai pavasara sējas cēlienā.. uzartu un apsētu vēl miljoniem hektāru zemes..</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 1, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārmala:1" sortKey="ārmala" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārmala</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārmala:1/1" n="1">
        <def>Ārējā mala.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Logu ārmalas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Abi apgūlās, klusu ciešot, Māris pie sienas un Oksana - gultas ārmalā. Tā pēdējā laikā viņi bija gulējuši, lai sieva naktī ātrāk varētu piesteigties pie bērna.</quote>
          <bibl>Kar 59, 10, 63.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brenguļu ciema teritorija aptvēra divdesmit kvadrātverstis. Tikai šaura maliņa pieskārās meža ārmalai un tuvākās sādžas ganībām.</quote>
          <bibl>Lācis III, 520.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visu ciema ārmalas māju logi pavērsti pret centru.</quote>
          <bibl>Lauku Dzīve 68, 2, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/armatūra:1" sortKey="armatūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">armatūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/armatūra:1/1" n="1">
        <def>Palīgierīces, palīgietaises (mašīnu, aparātu) darbības novērošanai un vadīšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tvaika ģeneratoru armatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apkures armatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sūkņa armatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzinēja armatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nepareizs apgaismes armatūru novietojums [kinoteātra] skatītāju zālē.. bojā skatītāju redzi... apgaismes armatūras ar gandrīz pilnīgi atklātām spuldzēm nedrīkst novietot tā, ka spuldžu kvēldiegu spilgtā gaisma krīt acīs skatītājiem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 55, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/armatūra:1/2" n="2">
        <def>Stiegru kopums (parasti dzelzsbetonā, tēraudbetonā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Armatūras sagatavošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armatūras montēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pazemes jeb tā saucamie nulles cikla darbi martena nodaļā tuvojas beigām. Iebetonēts vairāk nekā 14 000 kubikmetru betona un 600 tonnu tērauda armatūras.</quote>
          <bibl>Zin T 63, 7, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaļiņinieši paši ieguvuši vagonbūvei nepieciešamos materiālus - sintētiskos sveķus ar stikla šķiedru armatūru.</quote>
          <bibl>Zv 63, 6, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/armatūra:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>arhit.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dekoratīva skulptūra, gleznojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skatītāju zāles armatūra.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/armēņi:1" sortKey="armēņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">armēņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">armēnis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">armēniete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/armēņi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tauta - Armēnijas PSR pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Armēņu nacionālā kultūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armēņu valoda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armēņu literatūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz armēņu zemi sirds devās.. Tur spulgoja dziļdzidrais Sevans Kā, varoņiem dzīrojot, izlietais kauss.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 3, 332.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/armēņi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>arī vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šīs tautas piederīgais.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Toreiz es vēl biju jauns un karsts kā visi armēņi.</quote>
          <bibl>Paegle 4, 122.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/armija:1" sortKey="armija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">armija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/armija:1/1" n="1">
        <def>Valsts bruņotie spēki.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvotāja armija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cīnīties armijas rindās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iesaukt armijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiziet armijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armijas disciplīna.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armijas formas tērps.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Demobilizēties no armijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karam uznākot, jaunākais brālis iestājās armijā..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 496.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>19. gadsimtā.. jauniešus [Latvijā] iesauca armijā uz divdesmit pieciem gadiem..</quote>
          <bibl>Vēriņa 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rezerves pulkā viņi [jaunkareivji 1. pasaules kara laikā] bija tikai īsu brīdi, jo aktīvajai armijai vajadzēja pēc iespējas ātrāk sagādāt lielgabalu gaļu.</quote>
          <bibl>Zv 58, 14, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/armija:1/2" n="2">
        <def>Sauszemes karaspēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sarkanā Armija</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slavens ir tas kauju ceļš, ko savas pastāvēšanas.. gados nogājusi Padomju Armija.</quote>
          <bibl>Zv 55, 4, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/armija:1/3" n="3">
        <def>Karaspēka vienību operatīvs apvienojums, kas sastāv no korpusiem vai divīzijām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tanku armija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armijas komandieris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armijas štābs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lēnām un ar lielām grūtībām virzīdamās dziļāk Karpatos, krievu astotā.. armija bija jau novembrī ieņēmusi visas galvenās Karpatu pārejas.</quote>
          <bibl>Strāls 2, 472.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/armija:1/4" n="4">
        <def>Samērā liela (cilvēku) kopa, kam ir kāda kopēja pazīme, darbība, uzdevums u. tml.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārvaldes telpās un ap to drūzmējās jūrnieki ..: kapteiņi, stūrmaņi, mehāniķi, radisti, nozvejas meistari, zivju pārstrādāšanas speciālisti, matroži - vesela darba armija!</quote>
          <bibl>Talcis 7, 240.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..blakus celtnieku armijai ar labu vārdu pieminam arī arhitektus.</quote>
          <bibl>Lit M 66, 43, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Talcinieki nāk. Tā ir miermīlīga armija, kas bruņojusies ar dažādiem kapļiem un kasīkļiem..</quote>
          <bibl>Kalndruva 5, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kamēr fabrikantu rīcībā šī milzīgā bezdarba armija, viņiem nav nekādas vajadzības izdot naudu par aizsargierīcēm..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 56.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/armija:1/4/1" n="1">
          <def>Samērā liela (mašīnu, ierīču) kopa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pamazām traktoru armija to [stepi] sasvītroja melnām vai brūnganām sloksnēm..</quote>
            <bibl>Talcis 4, 55.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arnika:1" sortKey="arnika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arnika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arnika:1/1" n="1">
        <def>Kurvjziežu dzimtas augs, kura ziedus, retāk sakni un lapas, lieto ārstniecībā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arnikas eļļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arnikas tinktūra.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arniku ieteic pret nogurumu un organisma darba spēju stiprināšanai.</quote>
          <bibl>Zv 59, 8, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalnu arnika.. ir pazīstams ārstniecības augs. Visvairāk medicīnā lieto no arnikas ziediem pagatavotu tinktūru..</quote>
          <bibl>Zv 59, 8, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārnovadnieks:1" sortKey="ārnovadnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārnovadnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārnovadniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārnovadnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas dzīvo vai ir dzīvojis ārnovadā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārnovads:1" sortKey="ārnovads" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārnovads</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārnovads:1/1" n="1">
        <def>Cits novads (pretstatā savam novadam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krusttēvs mīlēja šad tad apciemot arī radus. Radu jau mums netrūka, tikai izkaisīti pa ārnovadiem..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puisis prec sievu ārnovadā.</quote>
          <bibl>ME 1, 243.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodbiedrība:1" sortKey="arodbiedrība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodbiedrība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodbiedrība:1/1" n="1">
        <def>Sabiedriska masu organizācija (Padomju Savienībā), kas apvieno noteiktas tautas saimniecības nozares strādniekus un kalpotājus un aizstāv viņu intereses.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrības biedrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrību republikāniskā komiteja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iestāties arodbiedrībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrības biedra karte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrības biedra maksa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrībām mūsu valstī ir milzīga nozīme ražošanas tālākajā attīstībā. Tās savās rindās apvieno visplašākās darbaļaužu masas.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 190, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu arodbiedrību darbs taču ārkārtīgi daudzveidīgs: tās ir sociālistiskās sacensības organizētājas, pārzina sociālo nodrošināšanu, tām uzticētas rūpes par darba aizsardzību un drošības tehniku.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 197, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arodbiedrība:1/1/1" n="1">
          <def>Šīs organizācijas vienība (uzņēmumā, iestādē u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Arodbiedrības vietējā komiteja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Arodbiedrības pirmorganizācija.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arodbiedrība:1/2" n="2">
        <def>Strādnieku šķiras masu organizācija strādnieku interešu aizstāvēšanai (kapitālistiskajās valstīs).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodbiedrības kapitālisma attīstības sākumā bija milzīgs strādnieku šķiras progress kā pāreja no strādnieku sadrumstalotības un nevarības uz šķiras apvienības sākotni.</quote>
          <bibl>Ļeņins XXXI, 31.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arodbiedrība:1/2/1" n="1">
          <def>Strādnieku un citu algotu darbinieku masu organizācija viņu interešu aizstāvēšanai.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atritinātie karogi plīvoja skarbajā vējā, uz sarkanās drānas uzšūtie uzraksti stāstīja, kādas strādnieku arodbiedrības nākušas atvadīties no sava rakstnieka. Agnese ar skatienu sameklēja Kokstrādnieku arodbiedrības karogu..</quote>
            <bibl>Sakse III, 279.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodgrupa:1" sortKey="arodgrupa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodgrupa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodgrupa:1/1" n="1">
        <def>Arodbiedrības pirmorganizācijas biedru grupa, kas parasti apvieno ne vairāk par 20 biedriem (cehā, brigādē u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodgrupas biedru sapulce.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodizglītība:1" sortKey="arodizglītība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodizglītība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodizglītība:1/1" n="1">
        <def>Speciālā izglītība, ko parasti iegūst profesionāli tehniskajās skolās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodizglītības iestādes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodizvēle:1" sortKey="arodizvēle" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodizvēle</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodizvēle:1/1" n="1">
        <def>Aroda, profesijas izvēle.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodizvēles speciālists.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dedzīgi sākusies runāšana par arodizvēli, par profesionālo orientāciju...</quote>
          <bibl>Pad J 68, 245, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodkomiteja:1" sortKey="arodkomiteja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodkomiteja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodkomiteja:1/1" n="1">
        <def>Ievēlēts arodorganizācijas vadības orgāns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodkomitejas vēlēšanas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodkomitejas priekšsēdētājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodkomitejas locekļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodkustība:1" sortKey="arodkustība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodkustība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodkustība:1/1" n="1">
        <def>Sabiedriska kustība (kapitālistiskajās valstīs), kas saistīta ar arodbiedrību dibināšanu, darbību un attīstību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piedalīties arodkustībā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodkustības vadonis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodkustības darbinieks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodniecisks:1" sortKey="arodniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arodnieciski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodniecisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar arodu [1], tam raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodnieciskas iemaņas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atturīgs un sava arodnieciskā pārākuma apziņas pilns, viņš [koku pludinātājs] kā no augšas noskatījās uz Voldi, kuram nebija ūdenszābaku un kurš vēl ik dienas pa reizei izmazgājās aukstajā palu ūdenī.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 186.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arodniecisks:1/2" n="2">
        <def>Shematisks, bez radošas ierosmes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodniecisks raksts.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodnieks:1" sortKey="arodnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodnieks:1/1" n="1">
        <def>Kāda aroda, kādas ražošanas nozares speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai ikviens arodnieks nodarbojas ar savu arodu.</quote>
          <bibl>ME I, 141.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arodnieks:1/2" n="2">
        <def>Arodbiedrības biedrs, arodkustības dalībnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Erna.. dabūjusi mašīnrakstītājas darbu pagaidu strādnieku slimokasē, kur pilnvarnieku vēlēšanās vairākumu balsu ieguvuši kreisie arodnieki, izspiežot sociāldemokrātus.</quote>
          <bibl>Sakse III, 356.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodorganizācija:1" sortKey="arodorganizācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodorganizācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodorganizācija:1/1" n="1">
        <def>Arodbiedrības organizācija (kādā uzņēmumā, iestādē u. tml.). Arodbiedrība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arodorganizācijas darbinieks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arodorganizācijas sapulce.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arods:1" sortKey="arods" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arods</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arods:1/1" n="1">
        <def>Amats. Speciāla praktiskā, parasti tehniskā profesija, specialitāte.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kurpnieka arods.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kalēja arods.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atslēdznieka arods.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aroda prasme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aroda noslēpums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..jaunekļi un jaunietes.. mācās par kvalificētiem poligrāfijas arodu pratējiem - burtličiem, iespiedējiem, cinkogrāfiem, grāmatsējējiem.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 10, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai nesen viņš.. pabeidza.. tehnisko skolu, kur apguva betonētāja arodu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 151, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājās biju nodarbojies ar kalēja amatu, bet savā arodā darbu nekur neatradu..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis III, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arods:2" sortKey="arods" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arods</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arods:2/1" n="1">
        <def>Apcirknis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tagad rītos ejam uz graudu klonu. Tur.. rāpjamies lielos, tumšos arodos un ar koka lāpstām atgrābjam graudus aroda dziļumā.</quote>
          <bibl>Auziņš 1, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saulīte pildīs Mums atkal pūru, Visus sirds arodus Zelta graudiem.</quote>
          <bibl>Rainis V, 298.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodskola:1" sortKey="arodskola" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodskola</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodskola:1/1" n="1">
        <def>Skola, kurā apgūst arodu [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mācīties arodskolā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zēns ies arodskolā sagatavoties galdnieka amatam.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 3, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[arodskolā] jaunieši apgūst visdažādākās specialitātes. Pie arodskolas ir moderni iekārtotas darbnīcas.</quote>
          <bibl>Zv 56, 13, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodskolēns:1" sortKey="arodskolēns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodskolēns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodskolēns:1/1" n="1">
        <def>Arodskolas audzēknis vai audzēkne.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šajās dienās.. speciālajā profesionāli tehniskajā skolā atklāja audzēkņu darbu izstādi. Redzam štances, ar kurām izgatavotas visu Rīgas arodskolēnu jaunās zīmotnes.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 108, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodskolnieks:1" sortKey="arodskolnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodskolnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arodskolniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodskolnieks:1/1" n="1">
        <def>Arodskolas audzēknis.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arodslimība:1" sortKey="arodslimība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arodslimība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arodslimība:1/1" n="1">
        <def>Profesionāla slimība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju valsts.. sevišķu uzmanību veltījusi darba apstākļu uzlabošanai un arodslimību likvidēšanai.</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 171, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aromātisks:1" sortKey="aromātisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aromātisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aromātiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aromātisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam piemīt aromāts. Smaržīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aromātisks vīns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aromātiskie augi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viss te [kalnos] noslēpumains: gan kuplo liepu aleju jums pār strautu,.. gan dzestrais, aromātiskais gaiss, kas piesātināts ar sulīgo dienvidaugu un balto akāciju smaržu..</quote>
          <bibl>Zv 55, 4, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krāšņie, aromātiskie ziedi pievelk bites..</quote>
          <bibl>Zv 57, 11, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aromātiskās sēnes - baravikas, bekas, šampinjonus, gailenes - lieto nevārītas vai kaltētas, jo tā tiek saglabāts to aromāts.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 143.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aromatizēt:1" sortKey="aromatizēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aromatizēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aromatizēt:1/1" n="1">
        <def>Padarīt aromātiska, smaržīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..skuju koki.. attīra gaisu un to aromatizē - padara smaržīgāku.</quote>
          <bibl>Bērn 56, 3, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aromatizēties:1" sortKey="aromatizēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aromatizēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aromatizēties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt aromātiskam, smaržīgam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apcepot garšsaknes, tauki aromatizējas; taukos izšķīst garšsakņu krāsvielas, un līdz ar to zupas iegūst īpatnēju krāsu, garšu un smaržu.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aromāts:1" sortKey="aromāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aromāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aromāts:1/1" n="1">
        <def>Patīkama (parasti kam raksturīga) smarža.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Liepu ziedu aromāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tējas aromāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kafijas aromāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tabakas aromāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudmieses, kam ir patīkams sveķu aromāts, nemaz neieteic mazgāt, bet tikai ļoti rūpīgi notīrīt, lai sēnes nezaudētu savu smaržu.</quote>
          <bibl>Vimba 1, 39.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus gan vairs nelija, bet gaisā juta aromātu no apkārtējiem dārziem un tālajiem laukiem..</quote>
          <bibl>Brigadere XX, 73.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisā jūt rožu un ķīniešu glicīniju skurbinoši saldo aromātu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 16, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Šūmaņa skaņdarbus] caurstrāvo vācu tautas muzikāli poētiskās daiļrades aromāts.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 31, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aroms:1" sortKey="aroms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aroms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aroms:1/1" n="1">
        <def>Aromāts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āboli apliecina rudens nobriedumu, izplūdinādami savu smalko aromu.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 501.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pilnā ziedā kuploja jasmīnu krūms, izplatīdams saldeni rūgtu ziedu aromu.</quote>
          <bibl>Dorbe 2, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Freda ārzemnieciskais izskats, piedzīvojumi plašajā pasaulē un izdaudzinātā bagātība bija kā reibinošs aroms, kas viņam visur gāja pa priekšu, apmulsinādams sieviešu galvas.</quote>
          <bibl>Lācis II, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aronija:1" sortKey="aronija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aronija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aronija:1/1" n="1">
        <def>Rožu dzimtas augs ar spīdīgām, eliptiskām lapām, baltiem ziediem, melnām ogām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Melnaugļu aronija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arvien plašākas kļūst melnā pīlādža - aronijas - plantācijas, jo ogu vērtīgo īpašību dēļ tam ir lielas perspektīvas.</quote>
          <bibl>Zv 65, 17, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..neizvēlīgo aroniju [Ziemeļamerikā] var sastapt augam gan uz.. klintīm, gan meža biezokņos un purvos.</quote>
          <bibl>Zin T 69, 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aronija:1/2" n="2">
        <def>Šī auga oga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aroniju sula.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpagastnieks:1" sortKey="ārpagastnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpagastnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārpagasiniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpagastnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas dzīvo vai ir dzīvojis ārpagastā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brīviņu saimniece, kā jau ārpagastniece, nevarēja lāgā saprast Brīviņu un Rijnieku naida sensenos iemeslus.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 299.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..beidzot svešinieki atkal uzvilka lielos kažokus un aizbrauca, ka zvārguļi vien noskanēja. Mājā.. nevarēja izgudrot, kas tie tādi īsti bijuši, bet palika tāda nojausma, ka laikam kādi ārpagastnieki..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 229.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpagasts:1" sortKey="ārpagasts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpagasts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpagasts:1/1" n="1">
        <def>Cits pagasts (pretstatā savam pagastam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pienāca novembris un ziemas skolas laiks. Uz.. [skolu] sāka plūst skolēni no visām malām; ir no pašu pagasta, ir no apkārtējiem ārpagastiem.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa meita bija izprecēta pie kāda ārpagasta skrīvera..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 86.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpasaule:1" sortKey="ārpasaule" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpasaule</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpasaule:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>filoz.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Materiālo priekšmetu un parādību kopums, kas pastāv ārpus cilvēka apziņas un neatkarīgi no tās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ideālistiskās filozofijas sofisms izpaužas tā, ka sajūtu uzskata nevis par apziņas sakaru ar ārpasauli, bet par nožogojumu, par sienu, kas atdala apziņu no ārpasaules, - ne par sajūtai atbilstošās ārējās parādības tēlu, bet par «vienīgo esošo».</quote>
          <bibl>Ļeņins XIV, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpasaules kairinājumi.. pa nerviem nonāk galvas smadzeņu pusložu garozā, kur atrodas t. s. analizatori, kas kairinājumus pārvērš par attiecīgu sajūtu mūsu apziņā.</quote>
          <bibl>Gaudiņš 1, 69.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpasaule:1/2" n="2">
        <def>Apkārtne, vide, kas atrodas ārpus kā izolēta, noslēgta, norobežota.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs [cietumnieki] bijām pilnīgi izolēti no ārpasaules, jo nesaņēmām ne pienesumus, ne vēstules, ne arī kādas ziņas. Mēs sēdējām savā būrī..</quote>
          <bibl>Lēmanis 14, 179.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pusdienas pie dažiem slimniekiem atnāca apmeklētāji. Stundu, pusotras pasēdēja,.. atnesa ārpasaules skaļās dzīves atbalsis un tādu kā svaigu, atspirdzinošu elpu un atkal aizgāja.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 399.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās bija tādas savādas mājas purva stūrī... agrāk tās atradušās uz salas. Ezers gan pamazām aizaudzis, bet ar ārpasauli Līgauņu ļaudīm pavisam maz sakaru.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpilsēta:1" sortKey="ārpilsēta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpilsēta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpilsēta:1/1" n="1">
        <def>Pilsētas tuvākā apkaime. No pilsētas centra attālākie rajoni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi iesēdās smagajā mašīnā un pa Biķernieku ielu brauca laukā no pilsētas. Sasniegusi ārpilsētas mežu, mašīna kādā vietā nogriezās no ceļa un minūtes piecas brauca pa tikko samanāmām,.. sen nelietotām zirdzinieku sliedēm.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Autobusā braucam cauri Parīzes ārpilsētai, kur lauki pamazām pārvēršas dārzos, parādās ielas un sākas priekšpilsētas.</quote>
          <bibl>Zv 62, 15, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpolitika:1" sortKey="ārpolitika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpolitika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpolitika:1/1" n="1">
        <def>Kādas valsts politika attiecībās ar citām valstīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>PSRS ārpolitika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpolitikas jautājumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Interesēties par ārpolitiku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēces vēsturē sācies jauns laikmets, kad līdzās Eiropas un Ziemeļamerikas tautām arī Āzijas, Āfrikas un Latīņamerikas tautas sākušas aktīvi piedalīties visas pasaules likteņu noteikšanā. Bez šī nenoliedzamā fakta atzīšanas nevar būt reālistiskas ārpolitikas - politikas, kas ietu kopsolī ar laika prasībām..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 228, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpolitisks:1" sortKey="ārpolitisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpolitisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpolitisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar ārpolitiku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpolitiskie jautājumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārprātīgs:1" sortKey="ārprātīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārprātīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārprātīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārprātīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir stipri psihiski traucējumi. Vājprātīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vai būtu tā, ka visi vācieši vēlējušies karu? Tad tiešām varētu teikt, ka viņi ir ārprātīgi, tiem visiem jāuzvelk trako krekls.</quote>
          <bibl>Sakse 4, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[policijas darbinieks] kliedzis un kā ārprātīgs skraidījis pa istabu, lauzis un ārdījis visu..</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 57.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārprātīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas ārprāts.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārprātīgi smiekli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārprātīgs skatiens.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārprātīgs:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas nemaz neatbilst kādām normām. Nesaprātīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Reiz, kad Kārkls [bezdarbnieks] jau trešo dienu nebija ēdis, viņu sagrāba ārprātīga ideja: uzmeklēt savu bijušo kuģu īpašnieku un lūgt palīdzību.</quote>
            <bibl>Lācis 1, 285.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārprātīgs:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neparasti liels, spēcīgs. Ārkārtīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Roga.. ar ārprātīgu lēcienu pieskrēja ratiem un sagrāba pātagu.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 386.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..cilvēkus [kuģim grimstot] pārņēmušas neapvaldāmas šausmas, viņi pārblīvē mazās laivas,.. kliedz ārprātīgās bailēs..</quote>
            <bibl>Liesma 58, 9, 13.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārprātīgs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>lietv. nozīmē: ārprātīgais, -ā, v.; ārprātīgā, -ās, s.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Psihiski slims cilvēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvest ārprātīgo.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārprāts:1" sortKey="ārprāts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārprāts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārprāts:1/1" n="1">
        <def>Nenormāls, slimīgs stāvoklis, kam raksturīga psihisko norišu nepareiza ievirze.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārprāta pārņemts cilvēks</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārprāts:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Bezjēdzība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ak tu ārprāts!</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tīrais ārprāts!</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jā, kaut kādu stūrīti noteikti vajadzēja dabūt [kur dzīvot], citādi visam [mīlestībai].. beigas. Bet tas būtu ārprāts, nē — tas būtu trakums!</quote>
            <bibl>Grīva 5, 68.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpus:1" sortKey="ārpus" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpus</orth>
        <gramGrp>
          <gram>priev. ar ģen.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpus:1/1" n="1">
        <def>Norāda, ka kas atrodas, notiek citur (nevis tajā pašā vietā, telpā u. tml.) Norāda, ka kas virzās aiz kādas vietas, telpas u. tml. robežas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izbraukt ārpus republikas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kādēļ organizēt [pionieru] sanāksmi skolas telpās..? Mēs taču varam to noorganizēt ārpus skolas: kādā muzejā, rūpnīcā, kolhozā vai tuvējā mežā.</quote>
          <bibl>Pion 56, 40, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dārzs bija liels un aizņēma vairākus priekšpilsētas kvartālus, nobeidzoties mežā, tālu ārpus pilsētas.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liena izgāja drusku ārpus mājas un apsēdās.. ežmalā pie rudziem.</quote>
          <bibl>Kaudzītes la, 158.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..rūpnīcas ļaudis.. svētdienās labprāt dodas ārpus svelmainajā saulē sakarsušajiem pilsētas mūriem..</quote>
          <bibl>Pad J 59,151,1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpus:1/2" n="2">
        <def>Norāda, ka kas neietilpst kādā kopumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nopirkt detaļas ārpus komplekta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķi plašās lopkopības saimniecībās daļu aramzemes izdala ārpus augu sekas apsējai ar daudzgadīgām lopbarības zālēm..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 336.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārpus:1/2/1" n="1">
          <def>Norāda, ka kas notiek papildus (noteiktajam, paredzētajam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārpus plāna veikts darbs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Leons [skolotājs] patiešām uzmanīgi sekoja katram vārdam un neizlaida nevienu skolēnu bez jautājumiem ārpus biļetes vielas.</quote>
            <bibl>Brīdaka 2, 217.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krists [komandieris] sodīja Oliņu ar piecām sardzes reizēm ārpus kārtas.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 127.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Par virsstundām maksā īpaši, ārpus akorda.</quote>
            <bibl>Lācis 5, 104.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārpus:1/2/2" n="2">
          <def>Norāda, ka kas nav saistīts ar noteiktiem apstākļiem, nosacījumiem vai norisi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nevienā no četriem ceha iecirkņiem.. ārpus sacensības nav palicis neviens strādnieks.</quote>
            <bibl>Rīgas B 59, 35, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tradicionālajā Maija svētku komandu ātrspēles turnīrā [dambretē] pirmo vietu izcīnīja ārpus konkursa startējošā jauniešu izlase..</quote>
            <bibl>Sports 62, 53, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārpus:1/2/3" n="3">
          <def>Norāda, ka kas atrodas, eksistē, notiek bez sakara, bez saistības ar ko citu, neatkarīgi no kā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tie, kas grib redzēt telpu vai laiku ārpus materiālām lietām, ieslīgst ideālismā.</quote>
            <bibl>Karpovics 1, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pulkstenis sita stundu pēc stundas, bet man likās, ka es dzīvoju ārpus laika..</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 99.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpus:1/3" n="3">
        <def>Norāda, ka kas notiek pirms vai pēc kāda laika posma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt ārpus darba laika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ko nevarēja veikt parastajā laikā, to viņš pabeidza ārpus darba stundām.</quote>
          <bibl>Sakse 1, 64.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusdarba:1" sortKey="ārpusdarba" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusdarba</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusdarba:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav saistīts ar darbu darbavietā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusdarba pienākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..grāmatas autors.. rāda savus varoņus gandrīz tikai sabiedriska rakstura kolīzijās, gandrīz nepievēršas viņu ārpusdarba interesēm.</quote>
          <bibl>Lit M 87, 17, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusdienesta:1" sortKey="ārpusdienesta" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusdienesta</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusdienesta:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav saistīts ar dienestu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusdienesta pienākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusdienesta korespondence.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusdzemdes:1" sortKey="ārpusdzemdes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusdzemdes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusdzemdes:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas pastāv vai noris ārpus dzemdes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ja ir ārpusdzemdes grūtniecība, apaugļotā olšūna piestiprinās nevis dzemdē, bet olvadā, olnīcā vai vēdera dobumā.</quote>
          <bibl>Feldš 329.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpuse:1" sortKey="ārpuse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpuse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpuse:1/1" n="1">
        <def>Virsma, kas robežojas ar apkārtējo (piemēram, ar āru, citu telpu). Pretstats: iekšpuse.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Durvju ārpuse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noslaucīt loga ārpusi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazgāt trauku no ārpuses un iekšpuses.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz vecuma zemē iegrimušās, no ārpuses apšūtās dzīvojamās ēkas.. mirgoja braucējiem pretī..</quote>
          <bibl>Niedre 13, 107.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekšpusē [mājai] tāds pats izdrupis, pelēks radžu mūris kā ārpusē.</quote>
          <bibl>Upīts 18, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vagoni kā no ārpuses, tā arī no iekšpuses.. [vakara krēslā] izskatījās pavisam ērmoti.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 19.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārpuse:1/1/1" n="1">
          <def>Virspuse (apģērbam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kažoka ārpuse.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpuse:1/2" n="2">
        <def>Vieta, kas atrodas ārpus kā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Čirkstot atdarās durvis. Divi vīri iet iekšā, bet trešais paliek ārpusē pie loga.</quote>
          <bibl>Rīgas. B 59, 39, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Maksis fon Zīvers visas tās četras ēkas ar sakņu dārzu ārpusē nodevis pagasta lietošanā.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 289.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pauls [Krustiņam]: Vai tad tēvs jau pamanījis, ka tavs logs arī no ārpuses atverams?</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 338.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārpuse:1/2/1" n="1">
          <def>Apkārtne, apkārtējā vide, cita vide. Vide ārpus kā norobežota, izolēta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vecais Brīviņš.. dzīvoja mājās, ārpusē viņu tiklab kā nedabūja redzēt.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 645.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un cietumā ikreiz kļuva vieglāk un gaišāk, iedomājot, ka ārpusē tas vistuvākais cilvēks gaida viņu atgriežamies dzīvē ...</quote>
            <bibl>Upīts XII, 1053.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārpuse:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>lok.: ārpusē, apst. nozīmē</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ārpus kāda kopuma.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Par Jāņa Sudrabkalna darbu pilnu izdevumu gan īsti to [kopotus rakstus] nosaukt nevarēs — autors diezgan daudz atsijājis, īpaši no publicistikas, ārpusē palicis arī dažs tēlojums.</quote>
            <bibl>Kar 63, 3, 130.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpuse:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Āriene (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krauze: Mūsu [mācītāju] amatā katrs žests no svara. Vispār ārpuse... Katru gadu jaunu talāru es lieku pagatavot..</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa ārpuse norādīja uz to [dižciltību]: slaiks, cienības pilns un aristokrātisks augums, pašapzinīgi, lepni ģīmja [sejas] vaibsti..</quote>
          <bibl>Purapuķe 1, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusējs:1" sortKey="ārpusējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārpusēji (2)</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst., reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusējs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas citur, ir no citas vides.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusēji kūdītāji.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 195.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusējs:1/2" n="2">
        <def>Ārējs (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nevar taču cilvēkus vērtēt tikai ārpusēji. Kas to varēja domāt, ka aiz Oša zelta briļļu stikliem slēpjas tāda dedzība..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 182.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusgalaktikas:1" sortKey="ārpusgalaktikas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusgalaktikas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusgalaktikas:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atrodas, noris ārpus mūsu Galaktikas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusgalaktikas miglājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusgalaktikas starojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpuskārtas:1" sortKey="ārpuskārtas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpuskārtas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpuskārtas:1/1" n="1">
        <def>Tāds, ko veic papildus plānotajam, paredzētajam. Ārpus kārtas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpuskārtas norīkojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpuskārtas pienākumi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusklases:1" sortKey="ārpusklases" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusklases</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusklases:1/1" n="1">
        <def>Tāds (pasākums, nodarbība), kas neietilpst obligātajā mācību programmā un tiek organizēts ārpus mācību laika.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusklases nodarbības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skolu audzēkņiem [Pionieru pilī] būs iespējams iepazīt to ārpusklases darbu, kurā skolēni izkopj savas spējas un talantu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 82, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielu uzmanību gan mācību gaitā, gan arī plaši organizētā ārpusklases darbā pievērsīs estētiskajai audzināšanai.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 53, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusplāna:1" sortKey="ārpusplāna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusplāna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusplāna:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav ieplānots, ko veic neatkarīgi no plāna vai papildus tam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusplāna produkcija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusplāna zinātniskās pētniecības darbs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusskolas:1" sortKey="ārpusskolas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusskolas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusskolas:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav saistīts ar skolu. Tāds, kas notiek vai pastāv ārpus skolu sistēmas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusskolas sarīkojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusstundu:1" sortKey="ārpusstundu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusstundu</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen.; nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusstundu:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas noris, tiek organizēts ārpus mācību stundām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpusstundu nodarbības.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpusštata:1" sortKey="ārpusštata" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpusštata</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpusštata:1/1" n="1">
        <def>Ārštata.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Avīze nevar būt.. bez plaša aktīva, bez darbaļaužu vēstulēm, bez ārpusštata nodaļām.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 143, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpustiesas:1" sortKey="ārpustiesas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpustiesas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpustiesas:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas noris ārpus tiesas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesnesis atsakās pieņemt pieteikumu.., ja prasītājs nav ievērojis.. strīda iepriekšējo ārpustiesas izskatīšanas kārtību.</quote>
          <bibl>Civilpr k 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārpuszemes:1" sortKey="ārpuszemes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārpuszemes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārpuszemes:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas noris, atrodas ārpus Zemes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpuszemes lidojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizvien paplašinot [astronomiskos], pētījumus no Zemes, mēs jau reāli varam iedomāties ārpuszemes astronomijas tuvāko nākotni.</quote>
          <bibl>Cīņa 67, 123, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārpuszemes resursu izpēte rada perspektīvas cilvēces pieaugumam un attīstībai.</quote>
          <bibl>Cīņa 66, 5, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mums.. nav zināma dzīves Zemes un ārpuszemes formu savstarpējā attiecība.</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 37, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārrindas:1" sortKey="ārrindas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārrindas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.; mil.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārrindas:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas nav saistīts ar ierindas dienestu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārrindas dienests.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārrindnieks:1" sortKey="ārrindnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārrindnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v. mil.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārrindnieks:1/1" n="1">
        <def>Karavīrs, kas atrodas ārrindas dienestā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārrindnieku apmācības.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārs:1" sortKey="ārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārs</orth>
        <pron>ãrs</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārs:1/1" n="1">
        <def>Laukuma mērvienība - 100 kvadrātmetru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Netālu no Hjerkinnas [Norvēģijā] es dzelzceļa malā redzēju līdumu - nelielu rudu ielāpu akmeņainā nogāzē, 10 vai 15 āru platībā.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 61, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārs:2" sortKey="ārs" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārs</orth>
        <pron>ârs</pron>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārs:2/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vieta ārpus telpām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skraidīt pa āru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no āra ienācēji vispirms iekļuva virtuvē, tad mazajā istabiņā ar diviem lodziņiem.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..āra gaiss [slimniecei] varēja nākt tikai par labu.</quote>
          <bibl>Upīts XI, 255.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārs:2/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vsk. ģen.: āra.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārējs (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āra logs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aizslēgusi āra durvis un noglabājusi atslēgu norunātā vietā, viņa devās uz Banderiem..</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 586.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārs:2/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārpuse (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..skolotājs lika man kabatas izgriezt uz āru.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 402.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dīvānam vidū bija bedre un dažas atsperes izspiedušās uz āru..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa seja [dusmās] piesarka.., acis nedabiski izspiedās uz āru..</quote>
          <bibl>Lācis 5, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārs:2/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Āre [1].</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kas kait āra ozolam, Kā uzaudzis, nelapot?</quote>
          <bibl>LD n 915, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Āros māsa uzaugusi, Aizved purva maliņā..</quote>
          <bibl>LD 22 347.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, zeme zied - viens kūpošs ziedu ārs..</quote>
          <bibl>Vējāns 1, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..un putni dziedāja, un plauka dārzs, no kura dvašas smaržoja viss ārs, kas plaucis bij un salapojis vienā stundā.</quote>
          <bibl>Kar 45, 1/2, 147.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arsenāls:1" sortKey="arsenāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arsenāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arsenāls:1/1" n="1">
        <def>Ieroču un munīcijas noliktava.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsargāt arsenālu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maljars: Pilsoņi! Nāciet līdzi! Mēs uzlauzām rātūža arsenālu. Mums ir ieroči.</quote>
          <bibl>Upīts XIV, 274.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arsenāls:1/1/1" n="1">
          <def>Liels (materiālu, līdzekļu) krājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc tam kad ierindā stājās raķešu zemūdenes, amerikāņu stratēģi tās nekavējoties ieskaitīja kodoluzbrukuma līdzekļu arsenālā.</quote>
            <bibl>Pad J 63, 95, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar katru gadu pieaug ārstniecības līdzekļu arsenāls, tas papildinās ar arvien jauniem un jauniem preparātiem.</quote>
            <bibl>Zv 57, 5, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/arsenāls:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Liels (rīcības, darbības, izteiksmes paņēmienu un līdzekļu) kopums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Plašs ir Ž. Grīvas daiļrades paņēmienu arsenāls: spilgts cilvēku raksturu zīmējums, vienkārša informācija, publicistisks raksts..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 48, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Te [Šekspīriska tēla radīšanai aktierim] vajadzīga visbagātākā krāsu palete, neierobežots izteiksmes līdzekļu arsenāls.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 4, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arsenāls:1/2" n="2">
        <def>Uzņēmums, kur izgatavo, remontē un glabā ieročus, munīciju un uzkabes priekšmetus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas arsenāls</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arsēniks:1" sortKey="arsēniks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arsēniks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arsēniks:1/1" n="1">
        <def>Arsēna oksīds, ko lieto medicīnā un tehnikā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arsēnika deva.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[izbāztie zvēri] pastāvīgi izplatīja kodīgu smaku no savām arsēnika preparātu pildītām iekšām.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 330.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arsēns:1" sortKey="arsēns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arsēns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arsēns:1/1" n="1">
        <def>Ķīmiskais elements, kam ir metāliskas un nemetāliskas modifikācijas un ko izmanto medicīnā un tehnikā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arsēna preparāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saindēties ar arsēnu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grupa..zinātnieku publicējuši rakstu, kurā izsaka domu, ka plaušu vēža [izraisītājs].. ir arsēns, kas atrodas tabakas dūmos.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 9, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārsiena:1" sortKey="ārsiena" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārsiena</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārsiena:1/1" n="1">
        <def>Ārējā siena (telpai, celtnei).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Koka ārsiena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūra ārsiena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsienas ir svarīga ēkas daļa. Tās nes pārsegumu un jumta konstrukcijas, norobežo telpas un nodrošina tajās nepieciešamo temperatūru.</quote>
          <bibl>Sterns 1, 181.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārsiena:1/1/1" n="1">
          <def>Šīs sienas ārējā puse.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ļoti īpatnēji gleznojumi uz [Vecpilsētas] ārsienām.</quote>
            <bibl>Zv 59, 1, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārskats:1" sortKey="ārskats" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārskats</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārskats:1/1" n="1">
        <def>Brīvās dabas skats (parasti tēlotājā mākslā, skatuves mākslā, kinomākslā). Pretstats: iekšskats.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārskats skatuves dekorācijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Attēlot ārskatu gleznā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lieliskie ārskatu uzņēmumi [kinofilmā] atstāj iespaidu, it kā mūsu priekšā būtu atdzimuši klasiskās glezniecības audekli.</quote>
          <bibl>Lit M 62, 4, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..filmējot ārskatus, rodas grūtības [runas ierakstīšanā].</quote>
          <bibl>Zin T 67, 10, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārstēšana:1" sortKey="ārstēšana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārstēšana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārstēšana:1/1" n="1">
        <def>Process → ārstēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plaušu ārstēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Malārijas ārstēšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēšanas metodes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bez šaubām, slimnieka ārstēšanā liela nozīme ir labam ārstam, medicīnas māsai, zālēm.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 40, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Efektīvu konservatīvās ārstēšanas metožu trūkums liek operēt slimnieku jau [slimības] agrīnā stadijā.</quote>
          <bibl>Ves 65, 12, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstnieciskā fiziskā kultūra ir kļuvusi par neatņemamu sastāvdaļu miokarda infarkta kompleksajā ārstēšanā.</quote>
          <bibl>Ves 62, 8, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārstēt:1" sortKey="ārstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārstēt:1/1" n="1">
        <def>Ar medicīniskiem līdzekļiem, paņēmieniem palīdzēt (slimajam) atgūt veselību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēt gripas slimnieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēt slimu bērnu..</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saprast slimo cilvēku var labāk tas ārsts, kas pats slimojis un pats pārdzīvojis to, ko pārdzīvo ārstējamais slimnieks.</quote>
          <bibl>K Rudzītis 2, 188.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [ārste] ārstēja ar.. sarkomu sirgstošus dzīvniekus, izmantojot pie tam divējus preparātus..</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 4, 83.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ārstēt:1/1/1" n="1">
          <def>Ar medicīniskiem līdzekļiem, paņēmieniem darīt veselu (orgānu organisma daļu u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārstēt slimās acis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārstēt zobu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārstēt ievainoto kāju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..naudas dēļ tēvs nevar ārstēt savas slimās krūtis un atvēlēt sev vajadzīgo atpūtu..</quote>
            <bibl>Zālīte 5, 17.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pirkstu ārstēdami, viņi [puiši] nemaz nemanīja, ka saimnieks ar brokastīm nāca pār Spilvu.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 112.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārstēt:1/1/2" n="2">
          <def>Ar medicīniskiem līdzekļiem novērst, likvidēt (slimību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārstēt kuņģa čūlu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ārstēt mazasinību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Neārstējama slimība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..ar tām [bērza lapām] ārstē arī reimatismu: sautētas karstas lapas komprešu veidā apliek ap sāpošām un uztūkušām vietām..</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 53, 6.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..bulgāru zinātnieki.. atraduši jaunu preparātu,.. ar kuru var sekmīgi ārstēt bērnu triekas sekas.</quote>
            <bibl>Zv 59, 7, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārstēt:1/1/3" n="3">
          <def>Dziedinoši iedarboties (par ārstniecības līdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Minerālūdeņi ārstē zarnu slimības.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārstēt:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izskaust, likvidēt (nevēlamu īpašību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārstēt slinkumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Pieklājība - par to viņš vispār neko negrib dzirdēt. Un, kad iedzer, tad lamājas.» - «To nelaimi var ārstēt. Kāpēc neviens par to Kramainim neaizrāda?»</quote>
            <bibl>Skujiņš 3, 39.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārstēties:1" sortKey="ārstēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārstēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārstēties:1/1" n="1">
        <def>Pakļauties ārstēšanai. Refl. -&gt; ārstēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēties slimnīcā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēties sanatorijā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēties ambulatoriski.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstēties ar kompresēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gorkijs tolaik bija slims un ārstējās Itālijā..</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārstniecība:1" sortKey="ārstniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārstniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārstniecība:1/1" n="1">
        <def>Atziņu sistēma un praktiskā darbība slimību novēršanā vai ārstēšanā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstniecības iestāde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstniecības metodes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ir vēl ļoti daudz jaunu ķīmisku ārstniecības līdzekļu, kas palīdz cilvēkiem uzvarēt tādas bīstamas slimības kā tuberkulozi, plaušu karsoni, vēdera tīfu un citas.</quote>
          <bibl>Pion 56, 7, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aloje ir viens no visvecākajiem ārstniecības augiem, kas bijis pazīstams jau seno kultūras tautu medicīnā.</quote>
          <bibl>Bērn 57, 1, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārstniecisks:1" sortKey="ārstniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārstniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārstniecisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar ārstniecību, ārstēšanu. Lietojams ārstniecībā, ārstēšanā. Dziedniecisks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstnieciskās procedūras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstnieciskās fizkultūras dispansers.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstnieciskā kosmētika.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstnieciskais režīms.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Medus ārstnieciskās īpašības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārstnieciskie preparāti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Piens ir ārstniecisks līdzeklis sirds slimniekiem..</quote>
          <bibl>Ves 63, 8, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mežu un lauku gaiss piesātināts ar augu aromātu, kas rada ne tikai patīkamu sajūtu, bet tam piemīt arī ārstnieciska ietekme..</quote>
          <bibl>Ves 63, 7, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nevienā Eiropas kūrvietā nav tik izdevīgas ārstniecisko faktoru kombinācijas kā Jaunķemeros: dūņas, sēravoti, skaista pludmale, priežu mežs un labi klimatiskie apstākļi.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 2, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārsts:1" sortKey="ārsts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārsts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārsts:1/1" n="1">
        <def>Speciālists ar augstāko medicīnisko izglītību un tiesībām ārstēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsts terapeits.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bērnu ārste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimnīcas galvenais ārsts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dežurējošais ārsts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsta palīdzība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsta konsultācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsta vizīte.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Griezties pie ārsta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsts, ko izsaucu, konstatēja plaušu karsoni.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārsti, tie viņas [medicīnas māsas] acīs bija dzīvības bruņinieki, nesaudzīgi karotāji pret nāvi, pret slimībām, kuras sarūgtina dzīvi pašam slimniekam un tā piederīgajiem.</quote>
          <bibl>Sakse 4, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs: Un tomēr pie ārsta nebrauc. Gaidīsi laikam, kamēr šis pie tevis mājā būs jāved.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 349.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aukstums sliņķu ārsts.</quote>
          <bibl>LSP (N) 269.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aršana:1" sortKey="aršana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aršana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aršana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → art.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rudens aršana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pavasara aršana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Seklā aršana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aršana slejās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aršanas dziļums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aršana ir augsnes pamatapstrādāšana... augsni apvērš, irdina un jauc, iestrādā kultūru atliekas, nezāles, organiskos mēslus un minerālmēslus..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 181.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dažos rajonos] laukus tūlīt pēc ražas novākšanas uzar pilnā aramkārtas dziļumā, pēc tam nolīdzina un pieveļ. Šim nolūkam izmanto speciālu aršanas agregātu ar arklu, šļūci un veltni.</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 8, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aršīna:1" sortKey="aršīna" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aršīna</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aršīna:1/1" n="1">
        <def>Garuma mērvienība - aptuveni 0,71 metrs (vecajā krievu mērvienību sistēmā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aršīnu dziļš grāvis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aršīna:1/2" n="2">
        <def>Šāda garuma mērlineāls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nomērīt audeklu ar aršīnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārštatnieks:1" sortKey="ārštatnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārštatnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārštatniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārštatnieks:1/1" n="1">
        <def>Ārštata darbinieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..uzturējos redakcijā ilgāk, skraidīju pa to biežāk, nekā būtu vajadzīgs godīgam ārštatniekam.</quote>
          <bibl>Zigmonte 3, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārštats:1" sortKey="ārštats" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārštats</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārštats:1/1" n="1">
        <def>Kādā iestādē, uzņēmumā nodarbināto, bet štatā neietilpstošo darbinieku kopums.</def>
        <sense id="llvv_2024_1/ārštats:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>ģen.: ārštata.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas ir nodarbināts iestādē, uzņēmumā, bet neietilpst štatā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārštata darbinieks.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gan [žurnāla] redakcijas darbinieki, gan ārštata autori pabijuši pie rūpnīcu un lauku jauniešiem..</quote>
            <bibl>Pad 3 59, 147, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ārštats:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>ģen.: ārštata</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas attiecas uz darbu ārpus štata, tāds, kas paredzēts tiem darbiniekiem, kas nav štatā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārštata līdzekļi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/art:1" sortKey="art" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">art</orth>
        <gramGrp>
          <gram>aru, ar, ar, pag. aru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/art:1/1" n="1">
        <def>Apvērst, drupināt, jaukt (zemi) ar arklu. Apstrādāt (tīrumu, lauku) ar arklu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Art papuvi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šo lauku Krauja vakar beidza art. Divas dienas viņš gāja ap to.., arkla rokturus aprepējušās plaukstās satvēris.</quote>
          <bibl>Lēmanis 8, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rudenī, rugāju arot, sekoju Jurim [arājam] pa vagu.. un sarunājos.</quote>
          <bibl>Kurcijs 1, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[avīzes izdevējs] bija uzķēris moderno laika garu un ara savu literārisko tīrumu ar jaunlaiku arkliem.</quote>
          <bibl>A Deglavs 1, 1042.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/art:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Art ar traktoru.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Art tīrumā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vectēvs ara.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kur arkls pāri gāja, tur uz abām pusēm izvērtās kartupeļi kā olas.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 352.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aiz arkla paliek piecas dziļas vagas - kolhoza labākais traktorists.. steidz art nākamā pavasara sējai.</quote>
            <bibl>Liesma 58, 9, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/art:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ārdīt, jaukt (zemi, lauku u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..kājas ara čiekuriem un skujām nobirušo smilktāju [smiltāju].</quote>
            <bibl>Upīts XII, 438.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Pie tevis es, kur klajums ložu arts, Vai sapnī iegrimstu, vai modri prāti.»</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artava:1" sortKey="artava" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārtava</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artava:1/1" n="1">
        <def>Naudas vienība (galvenokārt Livonijā).</def>
        <sense id="llvv_2024_1/artava:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Samērā neliels naudas ziedojums (parasti baznīcai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>«Mēs esam pestīšanas armijas kareivji... Mūsu mērķis - pabarot izsalkušos. Ziedojiet savu artavu karotei zupas.»</quote>
            <bibl>Sakse 6, 87.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līze pasniedza mācītājam piecdesmit rubļus. «Paldies par artavu baznīcas uzturēšanai!» Robergs naudu iebāza kabatā.</quote>
            <bibl>Birze 1, 44.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tika izsludināta ziedojumu vākšana,.. pat trūcīgākais strādnieks atlicināja pa artavai no savas niecīgās peļņas.</quote>
            <bibl>Lit m 61, 5, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/artava:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti savienojumā ar «savs».</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ieguldījums, devums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar sarkanā kaklauta elpu cīņā pret fašistiem devās mazais partizāns pionieris Volodja Dubiņins un deva savu artavu lielajā kaujā par uzvaru.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 96, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Savu artavu mūsu periodikas feļetona un satīriskās dzejas attīstībā ieguldījis arī [laikraksts] «Latviešu Strēlnieks».</quote>
          <bibl>Kar 66, 9, 139.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Heliobioloģijas attīstībā savu artavu devuši arī mūsu republikas astronomi un medicīnas darbinieki.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 67, 7, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artelis:1" sortKey="artelis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artelis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artelis:1/1" n="1">
        <def>Apvienība (ko izveido kādas vienas profesijas cilvēki) kopējam darbam, sadalot darbu, atbildību un ienākumus starp tās locekļiem pēc iepriekšējas vienošanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lauksaimniecības artelis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvejnieku artelis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šūšanas artelis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arteļa biedri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs runā, ka vajadzēšot drīzāk organizēt kolhozu. Apkārtnē vairāki zemnieki ar mieru apvienoties artelī.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 226.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saskaņā ar Lauksaimniecības arteļa statūtiem kolhozu vada kolhoznieku kopsapulce, kolhoza valde un priekšsēdētājs.</quote>
          <bibl>Birziņa 1, 169.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zvejnieki, izmantojot sabiedriskā darba priekšrocības, brīvprātīgi apvienoja savus ražošanas līdzekļus un noorganizēja arteli «Boļševiks».</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 252, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arteriāls:1" sortKey="arteriāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arteriāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arteriāls:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar artērijām, tām raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arteriālās asinis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arteriālais asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arteriālā asiņošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[kapilāros] ar asinīm notiek lielas izmaiņas - no gaišām, arteriālām tās kļūst par tumšām, venozām.</quote>
          <bibl>Ves 63, 11, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No sirds pa galvas artērijām [abiniekiem] plūst arteriālās asinis, pa aortas lokiem - jauktās, bet pa plaušu un ādas artērijām - venozās asinis..</quote>
          <bibl>Sloka 1, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artērija:1" sortKey="artērija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artērija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artērija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>anat.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asinsvads, pa kuru asinis plūst no sirds uz organisma perifēriju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Deniņu artērija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No kreisā [sirds] kambara asinis nonāk vislielākajā asinsvadā - aortā, kura sazarojas arvien sīkākās artērijās.</quote>
          <bibl>Ves 58, 6, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažus orgānus (nieres, liesu, smadzenes, plaušas, sirdi) apgādā [ar asinīm] tā saucamās gala artērijas, ko savstarpēji savieno tikai kapilāri.</quote>
          <bibl>Med II, 167.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/artērija:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Nozīmīgs satiksmes ceļš.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Projekts paredz savienot vienā ērtā sistēmā svarīgākās Pārdaugavas maģistrāles ar Daugavas labā krasta centrālo artēriju - Ļeņina, ielu..</quote>
          <bibl>Māksla 61, 2, 42.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nemitīgi taurēja automašīnas, motocikli.., tie cits pēc cita ienira pilsētas artērijās - dzīvās, skaļās, ļaužu pilnās ielās.</quote>
          <bibl>Vilks 1, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arteriola:1" sortKey="arteriola" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arteriola</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arteriola:1/1" n="1">
        <def>Pēdējais artērijas sazarojums (pirms kapilāriem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sīkākos mikroskopiskos artēriju zariņus, kuru diametrs ir apmēram 1/50 milimetra, sauc par arteriolām... No arteriolu atvēruma atkarīga asiņu piegāde audiem..</quote>
          <bibl>Ves 63, 11, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arterioskleroze:1" sortKey="arterioskleroze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arterioskleroze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arterioskleroze:1/1" n="1">
        <def>Hroniska artēriju saslimšana - artēriju sieniņu sabiezināšanās un to blīvuma palielināšanās.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artēzisks:1" sortKey="artēzisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artēzisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artēzisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds (ūdens), kas atrodas ūdensnecaurlaidīgu iežu ieslēgumā, dabiskā spiedienā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artēzisko ūdeņu horizonti atrodas daudz dziļāk par gruntsūdeni, un tos no virsas sedz necaurlaidīgi slāņi... artēziskie ūdeņi parasti atrodas zināmā spiedienā un ir pasargāti no netīrumu iekļūšanas.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 145.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Armēnijas teritorijā ģeologi atklājuši arī vairākus pazemes artēziskos baseinus.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 22, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/artēzisks:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas ir izurbts, izbūvēts līdz šāda ūdens slānim.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Artēzisks urbums.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Daudzi rūpniecības uzņēmumi ierīkojuši savas lokālās ūdensapgādes sistēmas, iegūstot ūdeni no artēziskajām akām.</quote>
            <bibl>Zin T 63, 8, 31.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izurbtas divas 145 metrus dziļas artēziskās akas, kas apgādās baseinu ar ūdeni.</quote>
            <bibl>Lit M 56, 52, l.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artikulācija:1" sortKey="artikulācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artikulācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artikulācija:1/1" n="1">
        <def>Valodas skaņu veidošana, izruna.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skaidra artikulācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neskaidra artikulācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artikulācijas veids.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaņu veidošanā sava īpaša nozīme arī artikulācijas, t. i., izrunas orgāniem - mutei, mēlei, apakšžoklim un mīkstajām aukslējām. Dziedātās vai runātās skaņas ar šo orgānu palīdzību iegūst konkrētu - patskaņu vai līdzskaņu formu..</quote>
          <bibl>Gailis 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad vienas valodas runātājs (ar savu artikulācijas bāzi) sāk runāt citā valodā,.. tad katra šā runātāja skaņa mazliet atšķirsies no vajadzīgās skaņas.</quote>
          <bibl>Loja 1, 226.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artikulēt:1" sortKey="artikulēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artikulēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artikulēt:1/1" n="1">
        <def>Veidot, izrunāt (valodas skaņas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artikulējot patskaņus «i», «ī».., mēles muguras vidējā daļa paceļas pret cietajām aukslējām..</quote>
          <bibl>Gram I, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artikulēts:1" sortKey="artikulēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artikulēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">artikulēti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artikulēts:1/1" n="1">
        <def>Divd. → artikulēt.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/artikulēts:1/2" n="2">
        <def>Sadalīts sastāvdaļās (par cilvēka runu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispirms darbs, bet pēc tā un reizē ar to artikulēta valoda - tie ir divi galvenie dzinuļi, kuru ietekmē pērtiķa smadzenes pakāpeniski pārveidojās..</quote>
          <bibl>Engelss 1, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kopš tiem laikiem, kad cilvēks sāka runāt artikulēti, skaidri atdalot vārdus, līdz mūsu dienām uz Zemes radušās apmēram 7000 valodas.</quote>
          <bibl>Zv 63, 12, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artikuls:1" sortKey="artikuls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artikuls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artikuls:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Norādītājs vārds, ko lieto pie lietvārda noteiktu vai nenoteiktu nojēgumu (arī dzimtes, skaitļa, locījuma) atšķiršanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noteiktais artikuls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nenoteiktais artikuls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Diezgan bieži [vietniekvārds] «tas» («tā») lietots ar vācu valodas artikulam līdzīgu nozīmi.</quote>
          <bibl>Gram I, 519.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/artikuls:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>ekon.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izstrādājuma, preces tips.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Preces artikuls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šie [vieglās rūpniecības] uzņēmumi dod 267 trikotāžas artikulus, 160 dažādu šūšanas izstrādājumu un apmēram 100 apavu veidu.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 52, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Esam taču apguvuši [zeķu fabrikā] jaunus artikulus: sieviešu mazirstošās kaprona zeķes «Liliju» un «Astru», 4 vīriešu bezizmēra zeķu paraugus.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 258, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sortiments fabrikai ir diezgan plašs - 26 artikuli tiek ražoti vairāk nekā 120 veidos.</quote>
          <bibl>Rīgas B 68, 214, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artiķelis:1" sortKey="artiķelis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artiķelis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļa, v.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artiķelis:1/1" n="1">
        <def>Raksts, ziņojums presē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds vācietis no radiofona gribēja, lai uzrakstu artiķeli viņam vēlamā garā.. Atteicos.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Māra viņam parādīja kādu artiķeli [žurnālā]..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 143.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ieradies kāds.. laikraksta korespondents, lai par viņu uzrakstītu artiķeli.</quote>
          <bibl>Grīva 9, 165.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artilērija:1" sortKey="artilērija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artilērija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artilērija:1/1" n="1">
        <def>Ieroču šķira, kuras daļu un apakšvienību apbruņojumā ir lielgabali, haubices, mortīras, mīnmetēji, šaušanas koriģēšanas līdzekļi, kā arī attiecīgie transportlīdzekļi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas pulks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Toreiz viņš bija artilērijas kapteinis..</quote>
          <bibl>Talcis 4, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/artilērija:1/2" n="2">
        <def>Šīs ieroču šķiras ieroču kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tālšāvēja artilērija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prettanku artilērija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reaktīvā artilērija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas uguns.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas šāviņš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas zalve.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas brāzmainā apšaude rimusies, mazāko ieroču kaujas troksnis liekas pienācis tuvāk.</quote>
          <bibl>Zv 57, 16, 9.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas kanonāde dārdēja spēcīgāk nekā naktī..</quote>
          <bibl>Grants 6, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/artilērija:1/3" n="3">
        <def>Zinātnes nozare, kas pētī lielgabalu, haubiču, mortīru, mīnmetēju konstruēšanu un izmantošanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas speciālists.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artilērijas teorija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artilērists:1" sortKey="artilērists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artilērists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artilērists:1/1" n="1">
        <def>Karavīrs, kas dien artilērijā (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artilēristu grupa. Viņi [sarkanarmieši] kļuva par kājniekiem, artilēristiem, tankistiem, lidotājiem, kavalēristiem, jūrniekiem un citu ieroču šķiru karavīriem..</quote>
          <bibl>Bērn 46, 2, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šajā kaujā ar sevišķu drosmi izcēlās.. baterijas artilēristi..</quote>
          <bibl>Zv 62, 8, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artistisks:1" sortKey="artistisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artistisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">artistiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artistisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam raksturīga rūpīgi izstrādāta mākslinieciskā forma. Māksliniecisks, izteiksmīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artistisks izpildījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Artistiski veidota loma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēģinājumos viņa [baletdejotāja] bija atturīga,.. taču uz skatuves prata pārvērsties.. Iedegās īsti artistisks temperaments, deja kļuva ļoti izteiksmīga.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 3, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un, kaut arī jau vairākkārt bijusi iespēja priecāties par jaunā mākslinieka [aktiera] talantu un artistisko dzirksti, taču.. šoreiz viņa sniegums ir sevišķi interesants un svaigs.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 10, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Spilgtais un vienreizējais.. [pianista] talants, viņa sirsnīgā un cildenā atskaņošanas maniere un neatvairāmā artistiskā pievilcība atkal sagādāja pianistam izcilus panākumus.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 116, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artistiskums:1" sortKey="artistiskums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artistiskums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artistiskums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → artistisks, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izpildījuma artistiskums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Mocarta operā] sevišķi iepriecināja jaunie dziedātāji.. Abiem labas vokāli scēniskas dotības, dabisks artistiskums.</quote>
          <bibl>Māksla 62, 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilggadīgais darbs teātrī iezīmējis.. [diriģenta] žestā artistiskumu, kas izpaužas ciešā vienībā ar skaņdarba domas atklāsmi.</quote>
          <bibl>Māksla 61, 3, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artists:1" sortKey="artists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artists:1/1" n="1">
        <def>Mākslinieks (parasti cirka, estrādes mākslā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cirka artists.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Estrādes artists.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artišoks:1" sortKey="artišoks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artišoks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artišoks:1/1" n="1">
        <def>Daudzgadīgs kurvjziežu dzimtas augs ar lielām, gaļīgām ziedkopām, kuru pamatni lieto uzturā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Artišoki.. mūsu republikā vēl maz pazīstami.. Artišoki pēc ārējā izskata atgādina lielu dadzi.</quote>
          <bibl>Ves 63, 7, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artrīts:1" sortKey="artrīts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artrīts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artrīts:1/1" n="1">
        <def>Locītavu iekaisums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Traumatiskais artrīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Distrofiskais artrīts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Infekciozos artrītus izraisa dažādi mikroorganismi un to toksīni. Šeit pieder reimatiskie un reimatismam līdzīgie locītavu iekaisumi, akūtie locītavu iekaisumi pēc bērnu un pieaugušo infekcijas slimībām.</quote>
          <bibl>Ves 63, 8, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/artroze:1" sortKey="artroze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">artroze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/artroze:1/1" n="1">
        <def>Locītavu saslimšana, ko parasti izraisa vielmaiņas traucējumi, deģeneratīvas izmaiņas locītavās. Distrofiskais artrīts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Deformējošā artroze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otra locītavu saslimšanu grupa ir distrofiskie artrīti jeb artrozes.</quote>
          <bibl>Ves 63, 8, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā [artroze] skar parasti tikai vienu - visbiežāk ceļa vai gurna locītavu... Artrozei raksturīgas ir sāpes, kādu kustību uzsākot..</quote>
          <bibl>Zv 62, 7, 30.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Deformējošās artrozes cēloņi ir vairāki. Tās izcelsmē ievērojama nozīme ir traumai (bojājumam).</quote>
          <bibl>Ves 65, 12, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārturziņa:1" sortKey="ārturziņa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārturziņa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s., reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārturziņa:1/1" n="1">
        <def>Ārējais apvalks, ārējā turziņa (sērkociņu kastītei).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mašīnas, kas [sērkociņu kastītes] iekšturziņu iebīda ārturziņa un uzlīmē etiķeti, visu maiņu strādā nevainojami ...</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arums:1" sortKey="arums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → art. Uzarta vieta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rudens arums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sekls arums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Plata aruma josla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs noara vagu kā pa diegu, vagu pie vagas.. Gan es gribēju darīt tāpat, bet.. mans arums iznāk tādām vien retām, nevienādām vagām.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arkla 4 lemeši apvērš velēnu pēc velēnas, atstādami aizvien platāku svaiga aruma strēli.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 62, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[traktorists] šī gada uzdevumu - izstrādāt 300 ha mīkstajā arumā - jau pārsniedzis.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 182, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Latviešu padomju literatūrā netrūkst dziļa aruma. Mums ir darbi, ar kuriem var lepoties ne tikai mūsu nacionālās literatūras ietvaros, bet kuri ir kļuvuši nozīmīgi visas padomju literatūras mērogā.</quote>
          <bibl>Cīņa 54, 62, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot apvērstā zemes kārta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noecēt arumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brist pa arumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Četras vārnas lēkāja pa arumiem un, galvas grozīdamas, lūkoja, vai nav kur vēl palicis kāds neaprušināts grauds.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neapdomīgs gājējs, izvēlējies taisnu ceļu pa arumiem, pagarina savu gājienu divkārt un trīskārt, jo kājas tam aplīp mitrām, smagām zemes pikām..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 5, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..klons te [krogā] stipri bedrains un nelīdzens, gandrīz kā arumi.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 304.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arums:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nelīdzena, savandīta, it kā uzarta zemes kārta.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Senāk uz [salas]..auga vaivariņi un pat avenāji. Tagad te bija mīnu un artilērijas arums.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 113.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tā draudzība mūžības ilgumu zin, Kas granātu arumos dīga.</quote>
            <bibl>Rokpelnis 1, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arumsloksne:1" sortKey="arumsloksne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arumsloksne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šņu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arumsloksne:1/1" n="1">
        <def>Augsnes sloksne, ko atgriež arkla lemesis, šķīvis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apvērst arumsloksni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drupināt arumsloksni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārup:1" sortKey="ārup" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārup</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārup:1/1" n="1">
        <def>Uz ārpusi, virzienā uz āru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirdīs kūsājošais nemiers lauzās ārup..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 65.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jāsavaldās, asie vārdi, kas lauzās ārup, jānorij kā ērkšķaini kumosi.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 81.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārvalstniecība:1" sortKey="ārvalstniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārvalstniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; jur.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārvalstniecība:1/1" n="1">
        <def>Ārvalsts pilsonība, ārvalsts pavalstniecība.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārvalstnieks:1" sortKey="ārvalstnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārvalstnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārvalstniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārvalstnieks:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārvalsts pilsonis, ārvalsts pavalstnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārvalstniekiem ir tiesības griezties PSRS tiesās, un viņiem ir tādas pašas civilprocesuālās tiesības kā padomju pilsoņiem.</quote>
          <bibl>AT Bil 61, 4, 48.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārvalstnieks:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ārpagastnieks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trīs precinieki jau bija Silmežos bijuši, visi ārvalstnieki, no pašu pagasta puišiem neviens vienīgs.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārvalsts:1" sortKey="ārvalsts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārvalsts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-valsts, dsk. ģen. -valstu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārvalsts:1/1" n="1">
        <def>Cita valsts</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārvalsts pavalstniecība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārvalsts pilsonība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārvalstu delegācijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārvalstu karaspēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cīņa pret ārvalstu iebrucējiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..diktors lasīja ziņas par notikumiem mūsu zemē un ārvalstīs.</quote>
          <bibl>Saulītis 12, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uzņēmums piegādā savus.. izstrādājumus vairāk nekā desmit ārvalstīm.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 108, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesas izskata arī lietas, kurās piedalās ārvalstu pilsoņi vai ārvalstu uzņēmumi un organizācijas.</quote>
          <bibl>Civilpr k 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ārvalsts:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cits pagasts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..visi līdzšinējie Trīnes precinieki nebija no tuvuma, visi bija no ārvalstīm; no pašu pagasta puišiem neviens nebija nācis.</quote>
          <bibl>Apsīšu J 1, 104.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/arvien:1" sortKey="arvien" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">arvien</orth>
        <pron>arˈvien</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">arvienu</orth>
        <pron>arˈvienu</pron>
        <gramGrp>
          <gram>apst., retāk</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/arvien:1/1" n="1">
        <def>Vienmēr pastāvīgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs arvien ierodas laikā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš runāja atkal tādā pašā drošā balsī kā arvien..</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 16.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paulim patika bezprātīgā ūjināšana - viņš arvien uzmeklēja tādus kalnus, kas vistālāk nes atbalsis.</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 86.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte arvien ilgojās pēc savas puses..</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 201.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/arvien:1/1/1" n="1">
          <def>Atkal, no jauna, atkārtoti.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un katra [akmens šķiliņa] izstaro tādu mazu, mazu mirdzumiņu, bet visas kopā tā kvēlo, ka Annele arvien tiek pamudināta pielikt tām roku: vai nav siltas?</quote>
            <bibl>Brigadere 2, 334.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Viņš [ceļinieks] Aiviekstes vai Ventas, Gaujas malā Pa sapņu ceļiem aizmaldās arvien.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 70.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/arvien:1/1/2" n="2">
          <def>Savienojumā ar «vēl»: visu laiku, nepārtraukti. Joprojām.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tēvs vēl arvien strādā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>...Liene vēl arvien stāvēja pie loga un skatījās uz leju..</quote>
            <bibl>Blaumanis 2, 80.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kalnarijos.. vēl arvien trūka akas, ūdeni stiepa no upes.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 187.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ilze līdz šim kopa vēl arvienu savu saimnieces soli..</quote>
            <bibl>Kaudzītes la, 64.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/arvien:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti savienojamā ar adj. vai apst. pārāko pakāpi.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar katru mirkli, pakāpeniski, nemitīgi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kļūst arvien tumšāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Balsu rūkoņa kļuva arvien rāmāka un rāmāka, pamazām noguldama kā tāla pērkona atbalss.</quote>
          <bibl>Niedre 13, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecais Brīviņš tinās kažokā, sildījās saulītē, bet sala arvien vairāk.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 647.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaisā uzziedēja melnās šrapneļa rozes. Sprādzienu skaits arvien pieauga un pieauga.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārzemes:1" sortKey="ārzemes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārzemes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-mju, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārzemes:1/1" n="1">
        <def>Zemes un valstis, kas atrodas aiz savas zemes, valsts robežām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārzemju prese.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārzemju ražojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārzemju valūta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ārzemju ceļojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Braukt uz ārzemēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eksportēt labību uz ārzemēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maskavā allaž sastopami daudzu un dažādu aizrobežu tautu un valstu pārstāvji, arī ārzemju rakstnieki tur ierodas bieži.</quote>
          <bibl>Lit M 55, 2, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Luga guvusi piekrišanu ne vien savā dzimtenē, bet arī ārzemēs - tā uzvesta Londonas Internacionālajā teātrī..</quote>
          <bibl>Zv 56, 9, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārzemniecisks:1" sortKey="ārzemniecisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārzemniecisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārzemnieciski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārzemniecisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs ārzemēm vai ārzemniekiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Otīlija Skulte izlaida svešo, ārzemnieciski ģērbušos kungu pa durvīm..</quote>
          <bibl>Lācis VI, 424.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ārzemnieks:1" sortKey="ārzemnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ārzemnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ārzemniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ārzemnieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nav tās valsts pavalstnieks vai pilsonis, kuras teritorijā viņš atrodas. Cilvēks, kas dzīvo citā valstī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ārzemnieku delegācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Monokli acī ārzemnieks stāvēja līdzās Sarkandaugavas planku nesējam.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Ņujorkas izstādē] bija arī aizrobežu firmas, taču ārzemnieki pazuda izstādes dalībnieku - amerikāņu - masā.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 33, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai vienu gan neciešot šo [Neapoles] ieliņu iemītnieki vairāk par visu - un proti - ārzemniekus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asaka:1" sortKey="asaka" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asaka</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asaka:1/1" n="1">
        <def>Skelets (zivij), tā atsevišķs kauls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siļķu asakas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdalīt zivs mīkstumu no asakas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vajadzēja ēst arī pašas vēdzeles, kurām tik patīkama un balta gaļa kā reti kādai citai zivij un pie tam - bez mazajām asakām, kuras Jancis nemaz nevarēja ieredzēt, jo tās brīžam spiedās kaklā.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 96.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vidēja lieluma.. zivīm nogriež galvu, asti, spuras un sagriež gabaliņos, neizņemot mugurkaula asaku.</quote>
          <bibl>Mājtur 236.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asakains:1" sortKey="asakains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asakains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asakains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir daudz asaku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asakaina zivs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brekši ir ļoti asakaini.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asambleja:1" sortKey="asambleja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asambleja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asambleja:1/1" n="1">
        <def>Sanāksme, kurā piedalās starptautiskas organizācijas locekļi. Starptautiska sanāksme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Āzijas tautu atbrīvošanās cīņa pamudināja šo zemju rakstniekus.. sasaukt.. Āzijas un Āfrikas rakstnieku asambleju.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 9, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš aktīvi piedalījās Vispasaules miera asamblejā..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 4, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asarains:1" sortKey="asarains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asarains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asaraini</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst. (pārn.).</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asarains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kurā (arī uz kura) ir redzamas asaras.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asaraina seja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Vai man tas nags vēl pieaugs?» Andrs asarainām acīm kā lūgdamies skatījās uz tiem neveiklajiem sējēja pirkstiem.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 112.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai izticis no meža, viņš apstājas un nedroši paskatās atpakaļ. Asarainās acis redz vienīgi rīta saulē kvēlojošo, vizuļojošo sniegu ...</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 108.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asarains:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kurā sajūtamas, sadzirdamas raudas (par balsi) Raudulīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Runāt asarainā tonī.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..gandrīz asarainā balsī viņš [zēns] sauca: «Pič, Pič! Vai tu patiesi gribi mūs šeit pamest?»</quote>
            <bibl>Vāczemnieks 1, 90.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/asarains:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas pauž žēlumu, bēdas, skumjas Sentimentāls.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..izrāde beigu posmā pārvēršas par tik asarainu, salkanu, bezgaumīgu, no dzīves atrautu melodrāmu, kāda sen nav skatīta.</quote>
            <bibl>Lit M 64, 26, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«..padomājiet, ko es iesākšu ar bērniem, pēkšņi palikusi bez darba,» viņa runāja asaraini..</quote>
            <bibl>Jauno v 59, 122.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..šonakt vijole bija asaraina... kā vaidēt viņa vaidēja.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 96.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[rakstniece] ir stingra reāliste, viņa iztiek bez lēta patosa, asaraina lirisma..</quote>
            <bibl>Kar 59, 9, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asaras:1" sortKey="asaras" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asaras</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. asara, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asaras:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bezkrāsains, sājš šķidrums, ko izdala īpaši acs dobuma dziedzeri Šāds šķidrums, kas izplūdis no acs dobuma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asaru dziedzeri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prieka asaras acīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaru pilnas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aiz sāpēm asaras saskrien acīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaras riešas acīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaras plūst aumaļām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smieties līdz asarām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaru šķidrums satur.. brīnišķīgu vielu, kura spēj nonāvēt mikrobus. Tādējādi asaras nepavisam nav radītas raudāšanai, bet.. acs aizsardzībai.</quote>
          <bibl>Ves 63, 10, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atkal viņai sakāpj acīs asaras... Nelaimīgs ir cilvēks, kuram daudz jāraud; vēl nelaimīgāks tas, kuram neviens pārdzīvojums nav gana dziļš, lai izraudātu asaras.</quote>
          <bibl>Zigmonte 2, 311.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Virtuve pieskrējusi pilna sīvu dūmu, jo pussagruvusī plīts nevilka. Kalinkas sieva, asaras slaucīdama, locījās pie plīts.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 243.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzied Karlīne dziedājumu sērā, grūtā, kā asarām piemirkušā meldijā..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ai, cik gan latviešu liktenis grūts! Tautai tur jādzer no asaru trauka [hitleriešu okupācijas laikā]..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 1, 62.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asaras:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>arī vsk.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Šī šķidruma lāse.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lēni norit liela asara.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tikai reta asara paspīdēja skropstās, kad sirds kļuva pārāk smaga..</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 291.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mātei pleci notrīcēja - un Liepa redzēja, ka smaga asara lēnām pārtecēja tai pār vaigu un nokrita uz pelēkās, vilnainās jakas, izšķīzdama daudzās mazās, gaišās pērlītēs.</quote>
            <bibl>Saulietis II, 206.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..uz viņas galvas turpina krist siltās lāses, un piepeši viņa [sieva] saprot, ka tās ir Jura [vīra] asaras, ka viņš raud par savu dēlu.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 332.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No koka zariem spiedās iedzeltenas, caurspīdīgas sveķu asaras.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 12, 33.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asaras:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Raudāšana, raudas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asaras mācas virsū.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaras aizžņaudz kaklu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Būt tuvu asarām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaut asarām vaļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saviļņot līdz asarām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Novest līdz asarām</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet kā lai es te visu ziemu nodzīvoju..» Smirnova balsī bija gandrīz asaras.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 137.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa savā mūžā tik daudz un bieži ir raudājusi par sevi apvainojuma, niknuma un vienkārši untumu brīžos, ka tagad no asarām kauns. Savas pirmās, cilvēciski nozīmīgās bēdas Ilze cieš klusēdama.</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 316.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Reizēm tas [nemiers] uzgulst tik smagi, ka nav spēka aiziet mājās, nav spēka arī pieķerties draudzenei pie rokas un izraudāties. Un asaras nelīdz - to Kristīne sen zin...</quote>
          <bibl>Indrāne 2, 484.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzirdu es dzimtajā sētā pie akas Latviešu māti caur asarām sakām: «Ticējām, dārgie,.. un gaidījām jūs [padomju karavīrus] ...»</quote>
          <bibl>Rokpelnis 1, 58.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asaris:1" sortKey="asaris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asaris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asaris:1/1" n="1">
        <def>Asaru dzimtas zivs ar gandrīz melnu muguru, zaļganiem sāniem un iesarkanu vēdera, anālo un astes spuru.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izmakšķerēt asari.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asaris ir plēsīga zivs; mazuļa stadijā tas ēd planktona dzīvnieciņus, bet pieaudzis barojas ar zivju ikriem un mazuļiem.</quote>
          <bibl>Priedītis 1, 104.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..ūdens virsmā pazibēja zivs krāsainie sāni, sarkano spuru rotājumu ietvarā. Asaris - svītrainais plēsonis!</quote>
          <bibl>Zv 51, 17, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asaris:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk.; zool.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asarveidīgo zivju kārtas dzimta, pie kuras pieder, piemēram, asaris, ķīsis, zandarts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asaru dzimta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asarot:1" sortKey="asarot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asarot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asarot:1/1" n="1">
        <def>Pastiprināti izdalīt asaras (par acīm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No dūmiem acis asaro.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Manas acis, ostas aso vēju svilinātas, asaro vēl joprojām..</quote>
          <bibl>Lēmanis 9, 21.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miglā asaro logs.</quote>
          <bibl>Čaks I, 142.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No priedēm rasa.., lēni asarojot, lejas..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 9, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asarots:1" sortKey="asarots" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asarots</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asarots:1/1" n="1">
        <def>Asarains.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asarota seja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no dūmainās virtuves iznāca paveca māmiņa grumbotu seju, asarotām, apsarkušām acīm, pusakla gandrīz kā pati veclaicība.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 51.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte nosēžas pret krāsni un asarotām acīm raugās zvērojošās oglēs, apraudādama savu nabadzību.</quote>
          <bibl>Arājs-Bērce 1, 56.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nemaz nezināja,.. kā lai nomierina raudošo Adelīnu... Ja mīlestība ir tik asarota, tad viņš nekad negrib mīlēt.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 69.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mīļa, mīļa tēva sēta, Kur mīļāku vietu rast! Tautu laipa asarota, Tēva dubļi sidraboti.</quote>
          <bibl>DV 922.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asarveidīgs:1" sortKey="asarveidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asarveidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; zool.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asarveidīgs:1/1" n="1">
        <def>Savienojumā «asarveidīgās zivis»: īsto kaulzivju kārta, kurā ietilpst, piemēram, asaru, lucīšu, zobenzivju dzimtas.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asējums:1" sortKey="asējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asējums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dobspieduma tehnika grafikā un poligrāfijā: zīmējuma pārnešana uz metāla plāksnes un kodināšana. Oforts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asējuma vēsture.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asējumā darinātas ilustrācijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mākslinieks] strādājis gan asējumā, gan eļļas, gan akvareļu tehnikā.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 6, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet tas, ko gadsimtiem visā pasaulē uzskata par īsto, paliekošo grafisko mākslu, ir estamps - kokdzelums, asējums, linogriezums, oriģināllitogrāfija un daži šo tehniku paveidi.</quote>
          <bibl>Tēl M 57, 151.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asējums:1/2" n="2">
        <def>Šādā tehnikā veidots mākslas vai poligrāfijas darbs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asējumu albums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sevišķu interesi radīja līdz šim [mākslinieka] izstādēs neredzētie sulīgie, veikli darinātie asējumi - Latvijas ainavas.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 7, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asenizācija:1" sortKey="asenizācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asenizācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asenizācija:1/1" n="1">
        <def>Sanitāro apstākļu uzlabošana (apdzīvotā vietā), sistemātiski aizvācot atkritumus, mēslus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asenizācijas darbi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķidros atkritumus izved ar asenizācijas automašīnu vai ar zirga pajūgu.</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asenizators:1" sortKey="asenizators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asenizators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asenizators:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas veic asenizācijas darbus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strādāt par asenizatoru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aseptika:1" sortKey="aseptika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aseptika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aseptika:1/1" n="1">
        <def>Pasargāšana no mikroorganismiem (dezinficējot ar fizikāliem vai ķīmiskiem paņēmieniem priekšmetus un vidi vai izolējot no inficētiem priekšmetiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visas acu zāles aptiekās izgatavo, stingri ievērojot aseptikas prasības..</quote>
          <bibl>Ves 64, 10, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aseptisks:1" sortKey="aseptisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aseptisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aseptisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar aseptiku, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aseptiskie līdzekļi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aseptisks pārsējs.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asesors:1" sortKey="asesors" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asesors</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asesors:1/1" n="1">
        <def>Amatpersona dažāda ranga tiesu vai citās valsts iestādēs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asēt:1" sortKey="asēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asēt:1/1" n="1">
        <def>Izstrādāt, izgatavot asējumu. Apstrādāt metāla virsmu, lai iegūtu asējumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asējamā adata.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asfaltbetons:1" sortKey="asfaltbetons" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asfaltbetons</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asfaltbetons:1/1" n="1">
        <def>Būvmateriāls, asfalta (1) java ar šķembu, grants, oļu pildvielu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karstais asfaltbetons.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aukstais asfaltbetons.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asfaltbetona segums šosejai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asfaltbetona rūpnīca.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pētnieki] apguva jaunu asfaltbetona izgatavošanas tehnoloģiju.. Tas ir daudz efektīvāks nekā visi līdzšinējie asfaltbetona veidi, kādus pie mums lieto ceļu būvniecībā.</quote>
          <bibl>Rīgas B 59, 269, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asfaltēt:1" sortKey="asfaltēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asfaltēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asfaltēt:1/1" n="1">
        <def>Pārklāt ar asfaltbetonu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asfaltēt šoseju.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš.. ieraudzīja, ka asfaltē ielu. No automašīnām gāza akmens šķembas, tās pielīdzināja, blīvēja, pārsedza ar asfaltu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 5, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar pilsētas vairākstāvu mājām stiepjas platas, asfaltētas ielas.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 5, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asfalts:1" sortKey="asfalts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asfalts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asfalts:1/1" n="1">
        <def>Viens no dabiskajiem bitumeniem - tumši brūns, gandrīz melns iezis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asfalta pulveris.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asfalts ir oksidētu ogļūdeņražu maisījums, kas radies, naftai dabiskā ceļā izplūstot zemes virspusē.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 90.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asfalts:1/2" n="2">
        <def>Asfaltbetons.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tie [celtnieki] izlietojuši tūkstošiem tonnu asfalta un paplašinājuši krastmalas braucamo daļu līdz 30 metriem..</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 265, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asfalts:1/2/1" n="1">
          <def>Segums (no asfaltbetona).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[Rīgas] ielas akmeņu bruģa vietā tagad klāj gluds asfalts..</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 5, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pa Ļeņina ielas gludo asfaltu gandrīz nedzirdami joņo autobusi un trolejbusi.</quote>
            <bibl>Bērn 57, 4, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>To [klusumu] reizēm pārtrauc vientuļas automašīnas, kas ātri aizslīd pa asfaltu, iemetot starmešu gaismas kūļus logos un vārtos.</quote>
            <bibl>Vilks 1, 125.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asignācija:1" sortKey="asignācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asignācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; neakt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asignācija:1/1" n="1">
        <def>Papīra naudas zīme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asignāciju žūksnis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Lai tev nebūtu jātērē sava nauda...» Viņš sniedza Laumai asignāciju vīstoklīti.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 481.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asignējums:1" sortKey="asignējums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asignējums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asignējums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → asignēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asignētā naudas summa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Budžeta asignējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asignējumi kapitālajai celtniecībai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asignējumi valsts aizsardzībai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..visvairāk mūs, mūsu draugus un arī ienaidniekus pārsteidz tie 80 procenti no visiem asignējumiem, kas atvēlēti tautas saimniecības un kultūras uzplaukumam.</quote>
          <bibl>Lit M 60, 51, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asignēt:1" sortKey="asignēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asignēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asignēt:1/1" n="1">
        <def>Piešķirt (parasti lielu naudas summu kādam mērķim).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asignēt lielu naudas summu darbaļaužu veselības aizsardzībai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dzīvokļu celtniecībai asignēts ap 3 miljoni rubļu.</quote>
          <bibl>PL Kom 54, 9, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zinātnes un izglītības mērķiem Kubas valdība asignējusi 200 miljonus dolāru..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 1, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asimetrija:1" sortKey="asimetrija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asimetrija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asimetrija:1/1" n="1">
        <def>Simetrijas trūkums vai tās neievērošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..katedrāles arhitektonikā atmests parastais simetrijas princips, un celtnieki gājuši pa grūtāko, toties īpatnējo un savdabīgo asimetrijas ceļu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 17, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dabā ļoti bieži redzams, ka upju ieleju nogāzes nav vienāda slīpuma. Viena nogāze ir stāvāka, otra - lēzenāka. Šo parādību sauc par ieleju asimetriju, bet ielejas ar šādu šķērsprofilu - par asimetriskām ielejām.</quote>
          <bibl>Maldavs 1, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asimetrisks:1" sortKey="asimetrisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asimetrisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asimetriski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asimetrisks:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam piemīt asimetrija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asimetrisks matu sakārtojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asimetriski sakārtot ziedus vāzē.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māru pārsteidza bilžu daudzums pie sienām, to asimetriskais izkārtojums..</quote>
          <bibl>Lācis 1, 149.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tos [tēlnieka darbus] raksturo ass ritms, dinamika, asimetriskas, ģeometriskas skaldnes..</quote>
          <bibl>Tel M 56, 94.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asimetriskam titullapas aplauzumam vajadzētu pievērst daudz lielāku uzmanību.</quote>
          <bibl>L Zin 58, 24, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asimilācija:1" sortKey="asimilācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asimilācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilācija:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Process → asimilēt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Organismā.. barības vielas tiek uzsūktas un izmantotas dzīvās vielas veidošanā. Šo procesu sauc par asimilāciju.</quote>
          <bibl>Med I, 44.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tikai gaismas ietekmē augos noris asimilācijas procesi jeb fotosintēze, kurā rodas ogļhidrāti.</quote>
          <bibl>Dindonis 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilācija:1/2" n="2">
        <def>Process → asimilēt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tautas asimilācija.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilācija:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Process → asimilēt (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balsīgo līdzskaņu asimilācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pilnīga asimilācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daļēja asimilācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Līdzskaņu asimilācija jeb līdzskaņu savstarpēja pielāgošanās rodas, runas orgānu kustībām savstarpēji pieskaņojoties.</quote>
          <bibl>Gram 1, 51.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asimilāti:1" sortKey="asimilāti" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asimilāti</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. asimilāts, -a, v.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilāti:1/1" n="1">
        <def>Vielu kopums, kas rodas asimilācijas (1) rezultātā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lai pārstādītam kokam labāk aizdzītu sakņu brūces un veidotos jaunas saknes, ir vajadzīgi asimilāti. Taču asimilātus koks rada un uzkrāj veģetācijas laikā. Tādēļ veģetācijas periodā.. jāveicina.. asimilēšanas process un asimilāti mērķtiecīgi jāizmanto.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 307.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asimilēt:1" sortKey="asimilēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asimilēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārvērst (uzņemtas vielas) organisma audu sastāvdaļās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No barības, kam ir vienāds sastāvs, katrs organisms ņem un asimilē to, kas atbilst viņa dabai.</quote>
          <bibl>Darvinisma pam 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilēt:1/2" n="2">
        <def>Pielīdzināt sev, padarīt sev līdzīgu (tautu, cilvēku grupu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzvarētāja tauta asimilē pakļautās tautas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..proletariāta šķira sistemātiski, soli pa solim pakļauj sev, pievieno, asimilē visus dzīvības un radoša darba spējīgus elementus..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 288.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asimilēt:1/2/1" n="1">
          <def>Pielīdzināt, padarīt (kādu valodu) sev līdzīgu (par valodu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asimilējamā valoda.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilēt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pielīdzināt (kādu valodas skaņu) sev (par valodas skaņām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nebalsīgais šņācenis «š» asimilē sekojošo svelpeni «s» (progresīvā asimilācija), piemēram, gaišs &gt; gaišš..</quote>
          <bibl>Gram I, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asimilēties:1" sortKey="asimilēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asimilēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilēties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; biol.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārvērsties organisma audu sastāvdaļās (par organisma uzņemtajām vielām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Katra dzīva šūna no apkārtējās vides saņem nepieciešamās barības vielas.. Šūnā barības vielas pārmainās un asimilējas, t. i., pārvēršas dzīvās šūnas vielā.</quote>
          <bibl>Anat 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilēties:1/2" n="2">
        <def>Pielīdzināties (citai tautai, cilvēku grupai), saplūst (ar citu tautu, cilvēku grupu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tautas daļa, kas ilgāku laiku dzīvo atrauta no sava dzīvā kodola, spiesta agri vai vēlu asimilēties, saplūst ar svešzemniekiem vai aiziet bojā.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 115.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mēs [emigranti] ar katru dienu vairāk asimilējamies, pielāgojamies, un mūsu prasības tādā kārtā aizvien sāk atbilst mūsu iespējām.</quote>
          <bibl>Lācis 8, 358.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asimilēties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pielīdzināties (citai valodas skaņai) - par valodas skaņām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balsīgie troksneņi nebalsīgo priekšā asimilējas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asimilējoties pēc aktīvā runas orgāna (artikulācijas vietas ziņā), balsīgais svelpenis «z» balsīgā šņāceņa «ž» priekšā pārvēršas par šņāceni «ž» (pilnīga asimilācija).</quote>
          <bibl>Gram I, 54.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinājums:1" sortKey="asinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinājums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → asināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pareizs asinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ēveļnazi asina no vienas puses. Asinājuma slīpums ir 18-20°.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 29.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asināt:1" sortKey="asināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asināt:1/1" n="1">
        <def>Darīt asu (darba rīku, kam ir asmens). Trīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asināt cirvi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asināt nazi uz tecīlas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darba rīkus asina, piespiežot asmens slīpo pusi slīpakmenim noteiktā leņķī un izdarot berzes kustības.</quote>
          <bibl>Sterns 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akots pameklēja kabatā mazu vīlīti, nosēdās zālē un ņēmās ar to asināt Mārtiņa izkapti.</quote>
          <bibl>Kar 54, 6, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mārcis nokāpa pagrabā, uznesa zāģi un sāka to asināt. Smalki, sudrabaini tērauda puteklīši sakrājās uz drēbēm un nobira uz grīdas.</quote>
          <bibl>Vilks 3, 70.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asināt:1/1/1" n="1">
          <def>Smailināt. Drāzt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asināt zīmuli ar nazi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asināt mieta galu.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/asināt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izkopt, attīstīt (prātu, retāk dzirdi, redzi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kas gan no mums bērnībā nav asinājis prātu mīklu minēšanā ..!</quote>
            <bibl>Lit M 56, 44, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņa [diriģenta] asinātā dzirde vēl atšķir katru instrumentu par sevi. Desmitējādas skaņas viņš reizē dzird un novērtē citu pret citu.</quote>
            <bibl>Upīts III, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pat viņa asinātās jūrnieka acis nespēja izšķilties cauri tvaikainās tumsas blīvumam.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 251.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asināties:1" sortKey="asināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -inās, pag. -inājās; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asināties:1/1" n="1">
        <def>Kļūt asākam, vērīgākam (parasti par prātu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..šajā [mietpilsoņu] midzenī pukstēja arī brīvas sirdis, asinājās prāti, auga griba spītēt likteņa vētrām, iet karā pret tumsonību un varmācību, uzvarēt vai krist...</quote>
          <bibl>Upīts XII, 403.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prāts asinās, un domas kļūst noteiktas.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 193.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinis:1" sortKey="asinis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>asiņu, vsk. tikai nom. (pareti): asins un ģen.: asins, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinis:1/1" n="1">
        <def>Sarkans, necaurspīdīgs šķidrums, kas cirkulē organismā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arteriālās asinis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Venozās asinis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asins slimības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asins analīze.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gāzu apmaiņa asinīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārliet asinis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinis plūst no ievainojuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt asinis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asins lāse.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nobrāzt kājas līdz asinīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drēbes asinīs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinīm pieplūdušas acis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ievainotais pārplūdīs asinīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinis sastāv no šķidrās daļas un asinsšūnām: eritrocītiem, leikocītiem un trombocītiem..</quote>
          <bibl>Skulme 3, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažiem [ievainotajiem] brūces sāka asiņot no jauna, apsēji piesūcās sarkani,.. uz putekļainās zemes palika asins traipi.</quote>
          <bibl>Grants 5, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad miesa ievainota, - asins plūst Tik strauja, tumša, bieza, sarkana.</quote>
          <bibl>Rainis V, 325.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asinis:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēka daba. Temperaments.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Karstas asinis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Aukstas asinis.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņiem bija klaidoņu asinis, un tie ilgi nevarēja vienā pilsētā nodzīvot.</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 96.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atkal [kapteinim] sāka runāt skopās asinis: kāpēc lai viņš maksātu bordiņmeistaram starpniecības naudu vairākas mārciņas sterliņu?</quote>
            <bibl>Liesma 58, 9, 5.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..manas straujās asinis rāva mani kaut kur prom.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/asinis:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izcelšanās, ar to saistīta piederība pie kādas tautas, šķiras u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dižciltīgas asinis.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsaina:1" sortKey="asinsaina" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsaina</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsaina:1/1" n="1">
        <def>Elementārāko asins analīžu rezultāti, to kopums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pilna asinsaina</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepilna asinsaina.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man strauji pasliktinājās asinsaina.</quote>
          <bibl>Pad J 67, 23, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsapgāde:1" sortKey="asinsapgāde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsapgāde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsapgāde:1/1" n="1">
        <def>Orgānu, ķermeņa daļu apgāde ar asinīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirds asinsapgāde.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsatriebība:1" sortKey="asinsatriebība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsatriebība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsatriebība:1/1" n="1">
        <def>Seno cilšu paraža atriebt radinieka nonāvēšanu, nogalinot slepkavu vai kādu no viņa cilts locekļiem. Asinsatriebības pienākums. Asinsatriebības izskaušana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Likumīgās tiesas ar Hambutai Taptuhogli [persieti] darīja savu, kas vispār tiek darīts ar sievu slepkavām. Bet nu vajadzēja nākt asinsatriebībai no Sūnā dzimtas puses un iznīcināt Hambutai dzimtu.</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsbrālība:1" sortKey="asinsbrālība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsbrālība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsbrālība:1/1" n="1">
        <def>Cieša, pašaizliedzīga draudzība, cīņas savienība, parasti grūtos apstākļos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kara gados mēs visi kopā karojām, pārvarējām grūtības, ēdām no viena katliņa, dalījām pēdējo kumosu.. Lūk, tā mēs saprotam asinsbrālību.</quote>
          <bibl>Cīņa 70, 54, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsbrālībā ar zvaigznēm, Asinsbrālībā ar zemi, Asinsbrālībā ar laiku - Tā mēs savu ceļu ejam.</quote>
          <bibl>Vācietis 3, 163.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsbrālība:1/2" n="2">
        <def>Savienība starp cilvēkiem, kas apliecināta ar asinīm īpašā rituālā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noslēgt asinsbrālību.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsbrāļi:1" sortKey="asinsbrāļi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsbrāļi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>vsk. asinsbrālis, -ļa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsbrāļi:1/1" n="1">
        <def>Cilvēki, kurus saista cieša, pašaizliedzīga draudzība, cīņas savienība, parasti grūtos apstākļos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirms aizverat grāmatu.., izlasiet vēlreiz par asinsbrāļiem un pastāstiet saviem bērniem, ka.. viņi [asinsbrāļi] ir stipri, drosmīgi, lepni, godīgi.</quote>
          <bibl>Pad J 70, 68, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koncentrācijas nometnē ieslodzītie kļūst.. asinsbrāļi..</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 21, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsbrāļi:1/2" n="2">
        <def>Cilvēki, kas īpašā rituālā noslēguši asinsbrālību (2).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinscirkulācija:1" sortKey="asinscirkulācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinscirkulācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinscirkulācija:1/1" n="1">
        <def>Asinsrite.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinscirkulācijas sistēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinscirkulācijas traucējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Matu ūdeņi atsvaidzina galvas ādu, veicina asinscirkulāciju..</quote>
          <bibl>Ves 58, 6, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsdarbs:1" sortKey="asinsdarbs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsdarbs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsdarbs:1/1" n="1">
        <def>Nežēlīga slepkavība, nogalināšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mūžam netiks no tautas miņas dzēsti tie briesmīgie asinsdarbi, tās asaras.., tie moku vaidi, ko mūsu tauta izcieta fašistiskās okupācijas baismajos gados.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 49, l.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tās [buržuāzijas izrēķināšanās] priekšā nobāl barona Ungerna-Šternberga rīkotās eksekūcijas, kņaza Orlova vadītās soda ekspedīcijas mežonība, tās priekšā nobāl visi citi asinsdarbi.</quote>
          <bibl>Zv 52, 19, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Tautu draudzības universitātes studenti pie Beļģijas vēstniecības ēkas Maskavā rīkoja protesta demonstrāciju pret kongojiešu tautas nodevēju un beļģu kolonizatoru rokaspuišu asinsdarbu - Patrisa Lumumbas un viņa cīņas biedru zvērisko noslepkavošanu.</quote>
          <bibl>Pad J 61, 33, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsdesa:1" sortKey="asinsdesa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsdesa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsdesa:1/1" n="1">
        <def>Desa, kuras galvenā sastāvdaļa ir (parasti cūkas) asinis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ceptas asinsdesas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kombināts ražo trīs veidu vārītās asinsdesas..</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 12, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsdesa satur viegli sagremojamas olbaltumvielas..</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 40, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsdzīres:1" sortKey="asinsdzīres" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsdzīres</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ru, s.; tikai dsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsdzīres:1/1" n="1">
        <def>Izrēķināšanās slepkavojot, spīdzinot un tīksmināšanās par to.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziļi latvieša sirdī liesmo naids pret vācu junkuriem, kas neatlaižas no viņa zemes kā niknas ērces. Šīs [2. pasaules karš] ir viņu pēdējās asinsdzīres.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 7, 53.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nometnē sākās vēl nepieredzētas asinsdzīres, ieslodzīto masveida iznīcināšana.</quote>
          <bibl>Cīņa 70, 9, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsgrēks:1" sortKey="asinsgrēks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsgrēks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsgrēks:1/1" n="1">
        <def>Incests.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsgrupa:1" sortKey="asinsgrupa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsgrupa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsgrupa:1/1" n="1">
        <def>Iedzimta un dzīves laikā nemainīga asiņu īpašība, kuru nosaka eritrocītos esošās olbaltumvielas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pirmā asinsgrupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Otrā asinsgrupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trešā asinsgrupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ceturtā asinsgrupa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēki ar vienādām asinsgrupām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noteikt asinsgrupu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsizliešana:1" sortKey="asinsizliešana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsizliešana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsizliešana:1/1" n="1">
        <def>Nogalināšana, slepkavība (parasti masveidā). Bruņota sadursme, kurā iet bojā daudz cilvēku.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Konferences dalībnieki prasa izbeigt bruņotu cīņu un jebkuras represijas pret neatkarīgajām tautām,.. prasa nekavējoties izbeigt asinsizliešanu..</quote>
          <bibl>Cīņa 61, 212, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mitējusies apšaudīšanās.. Pārtraukta bezmērķīgā asinsizliešana, kas izdevīga tikai pasaules reakcijas spēkiem.</quote>
          <bibl>Rīgas B 62, 285, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsizplūdums:1" sortKey="asinsizplūdums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsizplūdums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsizplūdums:1/1" n="1">
        <def>Asiņu sastrēgums (orgānos, audos), asinīm izplūstot no bojātiem asinsvadiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zemādas asinsizplūdums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iekšējais asinsizplūdums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsizplūdums smadzenēs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Arteriālais asinsizplūdums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Venozais asinsizplūdums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kapilārais asinsizplūdums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja plīsuši lielāki asinsvadi, izplūdušās asinis atbīda audus un veidojas asiņu sakopojums, ko sauc par asinsizplūdumu jeb hematomu.</quote>
          <bibl>Med II, 355.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tie [sasitumi] parasti bojā sīkos, retāk lielos asinsvadus. Tādēļ rodas asinsizplūdumi zem ādas vai dziļākos audu slāņos.</quote>
          <bibl>PL Siev 58, 5, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinskāre:1" sortKey="asinskāre" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinskāre</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskāre:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → asinskārs (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..lūsis vienu [stirnu] panācis un nokodis. Lūsi slepkavot, liekas, dzinusi tikai asinskāre, jo stirnu viņš gandrīz nemaz nav aizticis un drīz aizgājis.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskāre:1/2" n="2">
        <def>Vispārināta īpašība → asinskārs (2), šīs īpašības konkrēta izpausme. Asinskārība (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet ienaidniekam gan Es esmu mūžam skatījies vaigā: Es esmu tur redzējis visu, kas zems.. Un viltību, un asinskāri..</quote>
          <bibl>Rainis I, 424.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinskārība:1" sortKey="asinskārība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinskārība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s. parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskārība:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → asinskārs (2), šīs īpašības konkrēta izpausme. Asinskāre (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinis, vaidi un pārbiedēts cilvēks viņam [koncentrācijas nometnes sevišķu uzdevumu ierēdnim] radīja prieka sajūtu. Tikai viņa asinskārība kļuva pašam liktenīga.</quote>
          <bibl>Cīņa 44, 83, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskārība:1/2" n="2">
        <def>Asinskāre (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..cālēni, kas saslimuši ar niknumu un gatavi cits citu apēst, aizmirst savu asinskārību, ja kūtī iemet krāsainas lentītes.</quote>
          <bibl>PL Siev 62, 11, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinskārīgs:1" sortKey="asinskārīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinskārīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asinskārīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst. (reti)</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskārīgs:1/1" n="1">
        <def>Asinskārs (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinskārīgais vilks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinskārīgs plēsoņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskārīgs:1/2" n="2">
        <def>Asinskārs (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinskārīgie slepkavas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinskārs:1" sortKey="asinskārs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinskārs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asinskāri</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst. (reti)</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskārs:1/1" n="1">
        <def>Tāds (dzīvnieks), kas kāro asiņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinskārs dundurs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[caunas] ir ļoti asinskāras. Piemēram, ja akmens caunai izdodas iekļūt vistu kūtī vai baložu mājiņā, tā nokož visus putnus, kuriem tikai var piekļūt.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskārs:1/2" n="2">
        <def>Tāds (cilvēks), kas alkst, kāro slepkavot, spīdzināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..amerikāņu imperiālisti.. grib.., lai rastos apstākļi, kuros no jauna izaugtu asinskārie avantūristi, kas dolāra interesēs lietu tautas asinis.</quote>
          <bibl>Samsons 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bankas kasieris [lugā].. pārvēršas gan par bīstamu bandītu, gan par asinskārīgu despotu.</quote>
          <bibl>Lit M 67, 26, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegā sagumst asinskārie stāvi [fašisti] - tie ir tie, kas kādreiz sita mūs, Kājām mīdīja un dzina nāvē. Viņu šķēpi vēl mums sirdīs rūs.</quote>
          <bibl>Lukss 1, 181.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asinskārs:1/2/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asinskārs skatiens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asinskāri noraudzīties.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinskauja:1" sortKey="asinskauja" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinskauja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinskauja:1/1" n="1">
        <def>Kauja, kas prasa daudz upuru.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsķermenīši:1" sortKey="asinsķermenīši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsķermenīši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. asinsķermenītis, -ša, v.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsķermenīši:1/1" n="1">
        <def>Asiņu formelementi - eritrocīti, leikocīti, trombocīti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinis sastāv no šķidrās daļas un asinsšūnām: eritrocītiem, leikocītiem un trombocītiem (sarkanajiem un baltajiem asinsķermenīšiem un asinsplātnītēm).</quote>
          <bibl>Skulme 3, 75.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elpošana ir ritmiska, nepārtraukta organisma apgāde ar skābekli, ko veic plaušas un sarkanie asinsķermenīši.</quote>
          <bibl>Zv 59, 12, 30.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsloks:1" sortKey="asinsloks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsloks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsloks:1/1" n="1">
        <def>Noslēgta asinsvadu grupa organismā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielais asinsloks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazais asinsloks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinspirts:1" sortKey="asinspirts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinspirts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-pirts, dsk. ģen. -pirtu, s.; parasti vsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinspirts:1/1" n="1">
        <def>Nežēlīga masveida izrēķināšanās, slepkavošana. Asinsizliešana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Republikai draud briesmas. Fašisti kopā ar nolādēto civilo gvardi un virsniekiem grib mums rīkot asinspirti. Viņi grib gāzt republiku..</quote>
          <bibl>Grīva II, 75.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsplūdi:1" sortKey="asinsplūdi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsplūdi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; tikai dsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsplūdi:1/1" n="1">
        <def>Cilvēku masveida iznīcināšana. Asinsizliešana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..diplomāti [pirms 1. pasaules kara] lūkoja cits citu vilt un visu atbildību par nākošajiem@m asinsplūdiem novelt no vienas valdības uz otru..</quote>
          <bibl>Strāls 2, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsrade:1" sortKey="asinsrade" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsrade</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsrade:1/1" n="1">
        <def>Asiņu formelementu (galvenokārt eritrocītu) rašanās process.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsrades orgāni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti daudz feritīna satur kaulu smadzenes, kur, kā labi zināms, notiek asinsrades pamatprocess.</quote>
          <bibl>Liesma 59, 8, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsradinieks:1" sortKey="asinsradinieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsradinieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asinsradiniece</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ču, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsradinieks:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kuru ar kādu citu saista asinsradniecība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēdējos gadu desmitos pakāpeniski aizvien mazāks kļūst to ģimeņu skaits, kurās vīrs un sieva ir asinsradinieki.</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 12, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsradniecība:1" sortKey="asinsradniecība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsradniecība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsradniecība:1/1" n="1">
        <def>Radniecība starp cilvēkiem, kuriem ir kopēja izcelšanās (piemēram, starp bērniem un vecākiem, brāļiem un māsām, brālēniem un māsīcām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsradniecības saites.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..man ieteica uzrakstīt par diviem darbu vadītājiem - dvīņu brāļiem.. Dažādie uzvārdi man radīja šaubas par šo cilvēku asinsradniecību, un es neticīgi paskatījos uz stāstītāju.</quote>
          <bibl>Pad J 61, 205, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsriņķošana:1" sortKey="asinsriņķošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsriņķošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsriņķošana:1/1" n="1">
        <def>Asinsrite.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Normāla asinsrite.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mazais jeb plaušu asinsriņķošanas loks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielais asinsriņķošanas loks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nenoslēgta asinsriņķošanas sistēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar speciālas aparatūras palīdzību [kosmiskās raķetes] lidojuma laikā reģistrēja izmēģinājuma dzīvnieku galvenās dzīvības funkcijas - asinsriņķošanu, elpošanu..</quote>
          <bibl>Pad J 59, 134, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsrite:1" sortKey="asinsrite" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsrite</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsrite:1/1" n="1">
        <def>Asiņu plūsma asinsvados.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsrites sistēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsrites loki.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsrites traucējumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cilvēka un augstāk attīstītu dzīvnieku fizioloģiskā vielmaiņa notiek ar asinsrites starpniecību, t. i., to nodrošina nemitīga asins cirkulācija asinsvados.. sirdsdarbības rezultātā.</quote>
          <bibl>Zv 63,10,6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Normāla asinsrite iespējama tikai tad, ja artērijās ir noteikts spiediens.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs [ārsti] sākumā centāmies kaut vai uzlabot asinsriti pastāvīgi sastingušajās kājās, normalizēt elpošanu... Pēc ilgāka laika asinis kājās sāka mazliet riņķot un meitene varēja nedaudz pakustēties.</quote>
          <bibl>Pad J 62, 186, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinssaindēšanās:1" sortKey="asinssaindēšanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinssaindēšanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinssaindēšanās:1/1" n="1">
        <def>Saindēšanās, ko izraisa asinīs iekļuvušie mikrobi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Novērst asinssaindēšanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Slimības, kas senāk prasīja daudz upuru, piemēram, plaušu karsonis, asinssaindēšanās, strutojošais vai tuberkulozais smadzeņu plēvju iekaisums, tagad ātri izārstējamas un reti beidzas ar nāvi.</quote>
          <bibl>Ves 62, 9, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinssarkans:1" sortKey="asinssarkans" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinssarkans</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais, s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinssarkans:1/1" n="1">
        <def>Asiņu krāsā, spilgti sarkans.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saule ir nogājusi. Skaidrā debess.. spīd asinssarkana.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rietošās saules sarkanais blāzmojums atsitās mākoņos, tie iekvēlojās asinssarkana žilba.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinssērga:1" sortKey="asinssērga" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinssērga</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinssērga:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asiņaina caureja (mājlopiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zāles pret asinssērgu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Govis lien mežā, saēdas to slikto zāli, un asinssērga klāt. Pagājušo vasaru nokrita divas, aizpagājušo trīs.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 336.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinssērga:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dizentērija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkārtnē to gadu plosījās asinssērga... dzirdēju runājam, ka Valeikās nomiruši puisis un gana zēns; Rugaiņos nomirusi meita..; Zūrās guļot slimi visi mājnieki.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 59.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nometnes 23. barakā tolaik bija karantīnas režīms, jo tur bija uzbrukušas tīfa un asinssērgas epidēmijas.</quote>
          <bibl>Cīņa 70, 9, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsspalvas:1" sortKey="asinsspalvas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsspalvas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. asinsspalva, -as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsspalvas:1/1" n="1">
        <def>Pirmās spalvas, kas izaug putniem pēc izšķilšanās.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No vārnēnu zilās ādas līda strupas, mīkstas spalvas, un līdz ar šīm asinsspalvām auga arī vārnēnu badīgums.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsspiediens:1" sortKey="asinsspiediens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsspiediens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; fiziol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsspiediens:1/1" n="1">
        <def>Asiņu spiediens uz asinsvadu sieniņām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arteriālais asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Normāls asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Paaugstināts asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pazemināts asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augsts asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zems asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Minimālais asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Maksimālais asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Augšējais asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apakšējais asinsspiediens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsspiedienu palaikam mērī, nosakot spiedienu augšdelma artērijā, to salīdzinot ar attiecīga augstuma dzīvsudraba stabiņa spiedienu.</quote>
          <bibl>Ves 62, 10, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mans veselības stāvoklis kļūst arvien sliktāks, ceļas asinsspiediens, māc galvas reiboņi, naktīs nevaru aizmigt.</quote>
          <bibl>Talcis 6, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinssūcējs:1" sortKey="asinssūcējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinssūcējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asinssūcēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinssūcējs:1/1" n="1">
        <def>Tas (tāds), kas sūc citu dzīvnieku un cilvēka asinis (par dzīvnieku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinssūcējas blaktis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pie derīgiem plēsīgiem kukaiņiem jāpieskaita arī pieaugušās spāres, kas iznīcina.. cilvēkam un mājlopiem kaitīgos asinssūcējus divspārņus (dzēlējodus, knišļus, miģeles, dundurus).</quote>
          <bibl>Saudz dabu 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dundurs.. neganti kož. Govs tad nezina cita līdzekļa, kā nokratīt šos nejaukos asinssūcējus, un ņemas skriet.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 6, 399.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asinssūcējs:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Cilvēks, kas tīko slepkavot, spīdzināt. Nežēlīgs ekspluatators.</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinssuns:1" sortKey="asinssuns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinssuns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-suņa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinssuns:1/1" n="1">
        <def>Suns, kas apmācīts uzbrukt un kost cilvēkam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apsardze [koncentrācijas nometnē] tur.. asinssuņus.</quote>
          <bibl>Sports 67, 144, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asinssuns:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Asinskārs cilvēks. Slepkava.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Latviešu tautas labākie dēli nav pacēluši ieroci pret saviem brāļiem, tie cīnās kopā ar viņiem pret Hitlera asinssuņiem.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 7, 52.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vietējais aizsargu priekšnieks Oliņš ir īsts asinssuns..</quote>
            <bibl>Lācis 12, 31.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinsvadi:1" sortKey="asinsvadi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinsvadi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. asinsvads, -a, v.; anat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinsvadi:1/1" n="1">
        <def>Cauruļveida vadi organismā, pa kuriem rit asinis.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sirds asinsvadi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas asinsvadi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galvas smadzeņu asinsvadi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsvadu sistēma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsvadu sašaurināšanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsvadu audzēji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsvadu sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinsvadi - artērijas, vēnas un kapilāri - ir dažāda diametra un uzbūves caurules.</quote>
          <bibl>Med 1, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No kreisā [sirds] kambara asinis nonāk vislielākajā asinsvadā - aortā, kura sazarojas arvien sīkākās artērijās.</quote>
          <bibl>Ves 58, 6, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asinszāles:1" sortKey="asinszāles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asinszāles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļu, vsk. asinszāle, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asinszāles:1/1" n="1">
        <def>Daudzgadīgi lakstaugi ar pretējām lapām un dzelteniem ziediem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Divšķautņu asinszāle.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asinszāles nosaukums cēlies no tā, ka augu novārījums kļūst sarkans.</quote>
          <bibl>Galenieks 2, 271.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz augsnes nabadzību un kaļķa trūkumu norāda šādas nezāles:.. mīkstā meduszāle.., četršķautņu asinszāle..</quote>
          <bibl>Tērauds 1, 263.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asinszāles:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.; bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Šo lakstaugu dzimta.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinszāļu dzimta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asiņains:1" sortKey="asiņains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asiņains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kurā ir daudz asiņu. Tāds, kas satur daudz asiņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņaina gaļa.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kam ir asiņu piejaukums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asiņainas krēpas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asiņains ūdens.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pašā kalna galā gribu gulēt, Lai kaut iztālēm es varu redzēt, Kur svīst brāļi asiņainus sviedrus Karstas dienas piekvēpušā pirtī.</quote>
            <bibl>Rainis I, 441.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/1/2" n="2">
          <def>Tāds, kas saistīts ar asiņošanu, izraisa asiņošanu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Nekas viņam nesāpēja, tikai nebija spēka, reizēm uznāca asiņains klepus, ap pusdienas laiku drudzis.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 91.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kas asiņo.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņaina brūce.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņains augonis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņainas, nedzīstošas tulznas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pusdienas viņš ieradās pie stūrmaņa ar asiņainu roku. Šis esot iezāģējis plaukstā.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 326.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēja aprautie, sūrstošie vaigi, sasprēgājušās, asiņainās rokas patīkami juta.. [miglas] pieglaušanos.</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā ugunsliesma piepeši šķilās gar Jāņa acīm, durstošas sāpes radās viņa galvā, viņš to abām rokām satvēra, streipuļoja un ar asiņainu ģīmi [seju] pakrita.</quote>
          <bibl>Blaumanis 6, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/3" n="3">
        <def>Notraipīts ar asinīm. Klāts ar asinīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņaini apsēji.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņains palags.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apskatot izrādījies, ka drēbes un veļa bijušas ar bieziem asiņu traipiem. Asiņainu veļu sūtījuši ārā daudzi apcietinātie.</quote>
          <bibl>Cīņa 44, 77, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/4" n="4">
        <def>Saistīts ar asinsizliešanu, nogalināšanu u. tml. Nežēlīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņaina sadursme.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asiņains karš.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar zvēriskām represijām un asiņainu teroru ārzemju interventi un latviešu buržuāzija centas iznīcināt visus komunistus..</quote>
          <bibl>PL Kom 54, 2, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[tauta] atkal un atkal cēlās grūtai un asiņainai cīņai, kas prasīja neskaitāmus upurus.</quote>
          <bibl>Kar 58, 2, 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš vanda mākoņus pār rietumiem, Gals nācis netaisnības likumiem, Un varai tumšai, asiņainai gals.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 3, 329.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/5" n="5">
        <def>Asiņu krāsā, spilgti sarkans.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bija janvāra vakars ar ledainu vēju un asiņaina saulrieta blāzmojumu.</quote>
          <bibl>Grants 5, 285.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vai viņam bij kliegt? Un ko viņam ar to roku bij darīt, ko viņš savā priekšā gaišrozā piedurknē redzēja? Un ar to asiņaino vīnu? Dzert?</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 83.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asiņains:1/5/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Tāds, kas vēstī smagu cīņu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tur karā jāj bāliņš - aust asiņains rīts, Pret ienaidniekiem ass zobens trīts.</quote>
            <bibl>Rainis 1, 39.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un kaut ar' diena asiņaina aust: Tā tomēr diena ir, un nav ko gaust!</quote>
            <bibl>Rainis I, 408.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Karavīri bēdājās, Asiņaina gaisma aust. Nebēdājiet, karavīri, Sidrabota saule lēks!</quote>
            <bibl>LTdz II, 548.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asiņošana:1" sortKey="asiņošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asiņošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņošana:1/1" n="1">
        <def>Process → asiņot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Brūces asiņošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Stipra asiņošana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apturēt asiņošanu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..akūtas stipras asiņošanas dēļ samazinās cirkulējošo asiņu daudzums..</quote>
          <bibl>K Rudzītis 2, 117.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asiņot:1" sortKey="asiņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asiņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asiņot:1/1" n="1">
        <def>Būt tādam, no kura izplūst asinis (par ķermeņa daļām, brūcēm).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Deguns asiņo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vakarā Osiene pukšēdama pārsēja Andram pirkstu, kas atkal bij sācis asiņot..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 207.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažiem [ievainotajiem] brūces sāka asiņot no jauna, apsēji piesūcās sarkani..</quote>
          <bibl>Grants 5, 278.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīga asiņoja - bēgošais ienaidnieks tai bija cirtis dziļas brūces.</quote>
          <bibl>Bērn 49, 10, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asīrieši:1" sortKey="asīrieši" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asīrieši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, v.; vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asīrietis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asīriete</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asīrieši:1/1" n="1">
        <def>Senās Asīrijas pamatiedzīvotāji.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asīriešu ķīļu raksti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asīriešu māksla.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..seno Mezopotāmijas iedzīvotāju - šumeru, babiloniešu un asīriešu - rakstos dominē asas, ķīļveidīgas formas.</quote>
          <bibl>Jaun Gr 60, 2, 43.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asistents:1" sortKey="asistents" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asistents</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asistente</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asistents:1/1" n="1">
        <def>Speciālista palīgs. Darbības galvenā, atbildīgā veicēja palīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asistenta pienākumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieminekļa veidotāja skulptora asistents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Eksaminētāja asistents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Režisora asistents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Karognesēja asistents.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Uzsākt mākslīgu elpināšanu!» ķirurgs rīkoja un ar vēl lielāku veiklību steidza šūt ievainotos audus. Asistents uztvēra katru Valtrauta kustību un ar apbrīnojamu precizitāti palīdzēja galvenā ārsta darbā.</quote>
          <bibl>Rinkule 2, II.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Naseti [cirka māksliniekam] ir jāuzsāk strādāt vasaras otrā pusē Bernē, bet viņa nav, viņš ir zudis, un viņa asistente «Miss Mery» skraida pa pasauli, to meklēdama.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asistents:1/2" n="2">
        <def>Aptiekas darbinieks, kas pēc receptes pagatavo zāles.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad receptes sakrājušās jau vairākas, tās ar liftu uzsūta otrajā stāvā, asistentu telpā. Šeit asistentes izgatavo zāles pēc.. receptēm.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 52, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asistents:1/3" n="3">
        <def>Zinātniskais nosaukums, ko Padomju Savienībā piešķir augstāko mācību iestāžu pasniedzējiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēstures katedras asistents.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asistēt:1" sortKey="asistēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asistēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asistēt:1/1" n="1">
        <def>Veikt asistenta (1) pienākumus, būt par speciālista, darbības galvenā, atbildīgā veicēja palīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asistēt profesoram lekcijās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asistēt eksperimentā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik neskaitāmi daudzās operācijās viņa [ārste] bija asistējusi [ķirurgam] Valtrautam; cik daudzkārt viņu rokas bija satikušās, gan griežot audus, gan nosienot asinsvadus.</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/askarīda:1" sortKey="askarīda" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">askarīda</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/askarīda:1/1" n="1">
        <def>Cērme.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/askētisks:1" sortKey="askētisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">askētisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">askētiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/askētisks:1/1" n="1">
        <def>Raksturīgs askētam, askētismam. Ļoti atturīgs, vienkāršs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Askētiski dzīvot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienīgais, ar ko Dens atšķiras no visiem pārējiem ķīmijas studentiem, ir viņa neiedomājami stingrais, varētu pat teikt, askētiskais dzīves veids. Sava mūža 23 gados Dens nav izpīpējis nevienu papirosu, nav izdzēris nevienu vīna glāzi.</quote>
          <bibl>Zv 57, 20, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pēc smagā pārdzīvojuma] viņš ilgi staigāja kā apdullis, nerazdams mierinājuma ne askētiskā noslēgtībā, ne vētrainā uzdzīvē..</quote>
          <bibl>Niedre 13, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Elza pārlaiž skatienu istabai, un tā viņai liekas askētiski kaila un tukša.</quote>
          <bibl>Brutāne 4, 88.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/askētisms:1" sortKey="askētisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">askētisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/askētisms:1/1" n="1">
        <def>Reliģiski mistiska mācība par nepieciešamību cīnīties pret jutekliskām baudām, lai panāktu tikumisku pilnību un saskarsmi ar dievu.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/askētisms:1/1" n="1">
        <def>Ļoti atturīgs, vienkāršs dzīves veids.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/askēts:1" sortKey="askēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">askēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">askēte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/askēts:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas dzīvo pēc askētisma (1) principiem.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/askēts:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas dzīvo ļoti atturīgi, vienkārši.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/askēze:1" sortKey="askēze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">askēze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/askēze:1/1" n="1">
        <def>Askētisma (1) prasībām atbilstošs dzīves veids.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/askēze:1/2" n="2">
        <def>Ļoti atturīgs, vienkāršs dzīves veids.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asknaibles:1" sortKey="asknaibles" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asknaibles</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ļu, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asknaibles:1/1" n="1">
        <def>Asas knaibles (piemēram, stiepļu pārkniebšanai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Knaibles izgatavo no metāla. Tās iedala asknaibles, plakanknaiblēs un apaļknaiblēs. Knaibles lieto naglu izvilkšanai, naglu un stiepļu pārkniebšanai u. tml.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/askorbīnskābe:1" sortKey="askorbīnskābe" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">askorbīnskābe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/askorbīnskābe:1/1" n="1">
        <def>Organiska viela, kas nepieciešama normālai vielmaiņai cilvēka un dzīvnieku organismā. C vitamīns.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Visvairāk [cilvēka] organismam vajadzīgs C vitamīns jeb askorbīnskābe.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asmens:1" sortKey="asmens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asmens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ns, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asmens:1/1" n="1">
        <def>Asā (griežamo, cērtamo rīku vai cērtamo, duramo auksto ieroču) daļa, mala.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cirvja asmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zobena asmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izkapts asmens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[jauneklis] pārvilka plaukstu tikko saredzamam izcilnītim gludajā zodā, kam nupat vēl bija gājis pāri asmens, bez žēlastības notrausdams retās pūciņas, kas tur bija kautri uzdīgušas.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 150.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[Uģis] atvāza savu kabatas nazi un pārbaudīja asmeni. «Ņems labi,» nosprieda..</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naksnīgajās debesīs kustējās prožektoru zilganie asmeņi, pārgriezdami tumsu un žilbinādami acis.</quote>
          <bibl>Grīva 4, 61.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asmīte:1" sortKey="asmīte" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asmīte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asmīte:1/1" n="1">
        <def>Sena laukuma mērvienība (zemes platības mērīšanai) - viena astotdaļa arkla. Attiecīga lieluma lauku saimniecība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apstrādāt asmīti zemes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dūksti bij ceturkšņa māja un nevis kaut kāda asmīte.</quote>
          <bibl>ME I, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asnains:1" sortKey="asnains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asnains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asnains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir asni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asnaini kartupeļi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asnot:1" sortKey="asnot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asnot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asnot:1/1" n="1">
        <def>Veidot asnus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kartupeļi pagrabā sākuši asnot.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mehanizators] pagūst visu... Un no tām grāmatām, ko mēdz dēvēt par tehnisko literatūru, izlobās kāds grauds, kas žirgti asno arī pašā karstākajā darba laikā.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 159, l.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asns:1" sortKey="asns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asns:1/1" n="1">
        <def>Auga daļa tā attīstības sākumstadijā (no sēklas, bumbuļa, sakneņa) ar vēl neizveidotām lapām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Biezai un sausai pērnējai kūlai neatturamā spēkā auga cauri jaunās zāles smailie asni.</quote>
          <bibl>Zv 58, 5, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kurzemes auglīgos līdzenumus pārstaigāja pirmais pērkona lietus. Un it visur, kur vien tas pieskārās, no zemes izlīda zāles asni..</quote>
          <bibl>Grīva 4, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asns:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pirmās, sākotnējās pazīmes (kādai parādībai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Jaunās dzīves asni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..miljoni darbaļaužu, kas komunisma asnus redz šodien paveiktā darba augļos, labi apzinās, ka viņi spēj izpildīt.. gigantisko darbu plānus.</quote>
            <bibl>Zv 50, 5, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Rūpīgi.. lielais dārznieks [rakstnieks] kopis reālisma asnus, līdzējis uzdīgt proletāriskās un vēlāk sociālistiskās literatūras Sēklai.</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 285, 1.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asns:1/2" n="2">
        <def>Dīgļi, kas attīstījušies no sēklām, tās diedzējot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Miežu graudu asni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asociācija:1" sortKey="asociācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asociācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asociācija:1/1" n="1">
        <def>Organizāciju vai personu apvienība, kam ir kopīgi saimnieciski, politiski, zinātniski vai kādi citi uzdevumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tagore.. ļoti interesējās par Indijas progresīvo.. rakstnieku asociāciju, kura lielās gadu nastas dēļ aktīvā darbā piedalīties nevarēja.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 32, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asociācija:1/2" n="2">
        <def>Parādību kopa, grupa, sakārtojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Augu asociācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvaigžņu asociācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Molekulu asociācija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priežu mētrāja zemsegā daudz brūkleņu un melleņu, kas kopā ar dažiem citiem augiem - viršiem, nārbuļiem, ciņu smilgu, grīšļiem - veido šī meža tipa galvenās asociācijas.</quote>
          <bibl>Veģet 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asociācija:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>psih.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Īstenības atspoguļojumu sakarība, kas rodas, ja kāds atspoguļojums ierosina citus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..rakstnieks pateikto prot organizēt tā, ka tas lasītājam izraisa dažādas asociācijas, emocionālus secinājumus, paša sajūtas.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 24, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zemes nosaukums - Kolas pussala - radīja asociāciju ar mūsu Kolku.</quote>
          <bibl>Cīrulis 1, 169.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dažos [literāros] darbos.. [tagadnes tēmu sasaukšanās ar pagātni] izpaužas tiešāk, citos - netiešāk, vairāk tikai tēlojuma zemtekstā, uz asociāciju pamata raisot lasītājā bagātu, daudzkrāsainu priekšstatu pulku.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 27, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asociatīvs:1" sortKey="asociatīvs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asociatīvs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asociatīvi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asociatīvs:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar asociāciju (3), tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asociatīvā uztvere.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asociatīvs process.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas tad revolucionāro demokrātu kritikai un estētikai piešķir publicistisko sulīgumu, dzīvīgumu, emocionalitāti? Pirmām kārtām tā ir asociatīvā saikne ar dzīvi, nepārtrauktā, bieži vien it kā nemanāmā pāreja no dzīves uz literatūru, un otrādi.</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 119.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[dzejnieka] dzejas tēlainībā nav pelēkā protokolisma; tā bagāta asociatīvā ziņā. Tēlu un vārdu lietojums.. liek mums [lasītājiem] daudz ko atcerēties no tā, ko paši savā pieredzē bez vārdiem esam uzkrājuši..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 33, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asociatīvs:1/2" n="2">
        <def>Saistīts ar asociāciju (2), tai raksturīgs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asociēt:1" sortKey="asociēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asociēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.; psih.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asociēt:1/1" n="1">
        <def>Saistīt īstenības atspoguļojumus uz asociācijas (3) pamata.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asociēt dzeltenu koka lapu ar rudens dienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asociēties:1" sortKey="asociēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asociēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ējas, pag. -ējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asociēties:1/1" n="1">
        <def>Saistīties asociācijā (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzejas tēli.. [rakstniekam] bieži asociējas, sasaucas ar izlasīto grāmatu tēliem..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 48, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lasot vārdus «muzeja eksponāts», vēl daudziem tie asociējas ar kaut ko senu, no šodienas tālu stāvošu, putekļiem klātu.</quote>
          <bibl>Lit M 63, 2, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asonanse:1" sortKey="asonanse" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asonanse</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.; literat.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asonanse:1/1" n="1">
        <def>Stilistisks paņēmiens - vienādu patskaņu atkārtošanās (strolā, pantā, frāze u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svarīgs valodas fonētiskās organizēšanas veids ir skaņu atkārtojumi - asonanses..</quote>
          <bibl>Valeinis 1, 232.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asonanse:1/2" n="2">
        <def>Atskaņas, kurās vienādi ir tikai patskaņi.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asortiments:1" sortKey="asortiments" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asortiments</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asortiments:1/1" n="1">
        <def>Sortiments.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Krāsu asortiments.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fabrikas «Rīgas audums» asortimentu kabinetā mums parādīja dažus pievilcīgus audumu paraugus..</quote>
          <bibl>Zv 57, 10, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad atkal paplašinājās konservu asortiments - ceptās reņģes nomainīja kūpinātas mencas, aknu vietā stājās gurķi.</quote>
          <bibl>Kar 54, 11, 93.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asparāgs:1" sortKey="asparāgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asparāgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asparāgs:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvs liliju dzimtas augs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asparāgam, ja to audzē tumšā vietā, dzeltē un birst lapas, bet gaišā istabā tas skaisti zaļo.</quote>
          <bibl>Zv 63, 6, 32.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Neļķes [sakārtojot pušķī] parasti papildina ar asparāgu zariem.</quote>
          <bibl>DD 64, 5, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspekts:1" sortKey="aspekts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspekts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspekts:1/1" n="1">
        <def>Viedoklis (kādas parādības, atziņas u. tml. aplūkošanā). Skatījums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēsturiskais aspekts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No literatūru savstarpējo sakaru aspekta jāpētī veseli literatūrvēstures posmi.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Katrā atsevišķā.. [N. Pogodina] triloģijas lugā Ļeņins parādīts citā laika posmā un arī atšķirīgā filozofiski mākslinieciskā aspektā.</quote>
          <bibl>Māksla 59, 1, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aspekts:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>bot.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Augu kopas izskats, kas atkarīgs no augu krāsas (kādā laika posmā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ļoti bagātīgi [Moricsalā] ir pārstāvēti zemsegas augi. Rudens aspektā pārsvarā ir zeltnātrīte,.. kaņepene,.. gārša..</quote>
          <bibl>Saudz dabu 47.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirācija:1" sortKey="aspirācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirācija:1/1" n="1">
        <def>Dažu līdzskaņu (b, p, d, t, g, k) izruna ar h pieskaņu, ar piedvesumu (piemēram, th, ph).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirācija:2" sortKey="aspirācija" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; med.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirācija:2/1" n="1">
        <def>Šķidruma vai gaisa iesūkšana (aparātā, ierīcē no ķermeņa dobuma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Šķidruma aspirācija no pleiras dobuma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirācija:2/2" n="2">
        <def>Svešu vielu iekļūšana elpošanas orgānos ieelpas laikā.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirants:1" sortKey="aspirants" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirants</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aspirante</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirants:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas mācās aspirantūrā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Institūta aspirants.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieņemt par aspirantu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sagatavot aspirantus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirantūra:1" sortKey="aspirantūra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirantūra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirantūra:1/1" n="1">
        <def>Pedagoģisko un zinātnisko kadru speciāla sagatavošana augstskolās vai zinātniskās pētniecības institūtos. Attiecīgā iestādes nodaļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iestāties aspirantūrā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņemt aspirantūrā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunus zinātnieku kadrus visvairāk sagatavo aspirantūrā.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 15, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar Valsts eksāmenu komisijas lēmumu.. [absolvents] atstāts universitātes aspirantūrā.</quote>
          <bibl>Zv 52, 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[māksliniece] vairākus gadus papildinājās Ļeņingradas konservatorijas aspirantūrā..</quote>
          <bibl>Lit M 56, 49, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirators:1" sortKey="aspirators" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirators</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirators:1/1" n="1">
        <def>Aparāts gāzes un gaisa ķīmiskā sastāva noteikšanai, kā arī putekļu, mitruma daudzuma u. tml. konstatēšanai tajos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Noteikt gaisa mitrumu ar aspiratoru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirators:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>med.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aparāts šķidrumu (piemēram, gļotu, strutu) iesūkšanai no organisma dobumiem.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirēts:1" sortKey="aspirēts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirēts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; val.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirēts:1/1" n="1">
        <def>Tāds (līdzskanis), ko izrunā ar h pieskaņu, piedvesumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aspirēts līdzskanis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aspirēta skaņa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aspirīns:1" sortKey="aspirīns" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aspirīns</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aspirīns:1/1" n="1">
        <def>Acetilsalicilskābe.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Aspirīna tabletes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No [pretgripas] medikamentiem lieto aspirīnu, fenacetīnu, analgīnu un citus līdzekļus, kas veicina svīšanu un mazina galvas sāpes.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 248, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es jums tūliņ atnesīšu zāles. Kad es slimoju, man māmuļa vienmēr dod aspirīnu..</quote>
          <bibl>Vilks 2, 61.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš nolēma sameklēt pulka ārstu, dabūt no tā aspirīnu. Vieglo apaukstēšanos nedrīkstēja ielaist..</quote>
          <bibl>Grants 6, 16.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asprātība:1" sortKey="asprātība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asprātība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asprātība:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>tikai vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Vispārināta īpašība → asprātīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme. Prāta asums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runātāja asprātība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Gailis [kareivis] ar viņam piemītošo asprātību pasmējās: «Redz, baznīcu [hitlerieši] pārvērtuši par morgu!»</quote>
          <bibl>Grants 6, 106.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sleidovs jokos un asprātībā pats sevi pārspēja.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asprātība:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Humoristiski vai satīriski izteicieni.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Runāt asprātības.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pārsteigt ar asprātībām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pasažieris] svaidīja uz visām pusēm asprātības, pats garšīgi smējās citiem līdzi..</quote>
          <bibl>Lubējs I, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puiši nomet svārkus un lokās pa dobēm. Dzirkst asprātības un smiekli.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 322.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..veco Skanuļu īpatnības šur tur paspīd vai nu kādā teicienā, vai kustībā, smieklā vai asprātībā, vārdu sakot, lauku dzīves nepiespiestā vaļībā.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 359.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilma pati neievēroja, ka jau bija ierauta šajā runu, asprātību, joku un smieklu virpulī.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 411.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asprātīgs:1" sortKey="asprātīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asprātīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asprātīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asprātīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas prot atrast interesantus un trāpīgus, bieži humoristiskus vai satīriskus izteicienus. Tāds, kas mērķtiecīgi prot atrast atrisinājumu sarežģītā situācijā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asprātīgs sarunu biedrs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asprātīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asprātīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kurā izpaužas šādas īpašības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asprātīga piezīme.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asprātīgs dialogs.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un cik draiskas, asprātīgas, bieži sīva skaudruma pilnas ir apdziedāšanās dziesmas. Tās netaupa sliņķus, gluži kā ar nātrēm noper skopo saimnieku vai saimnieci..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 6, 2.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kur kāds dzīvē novērots reāls vai arī rakstnieka skatījumā pārspīlēts gadījums iešķiļ Doku Ata humora dzirksteli, tur rodas asprātīgs, smīdinošs pants.</quote>
            <bibl>Upīts 13, 60.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Stundām ilgi Rita ar patiesu prieku un neapnikdama varēja klausīties Imanta valodā, kas vienmēr bija asprātīga, gudra, saistoša.</quote>
            <bibl>Meldere 1, 42.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/asprātīgs:1/1/2" n="2">
          <def>Tāds, kas veidots, radīts mērķtiecīgi, ar bagātīgu izdomu. Atjautīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asprātīgs projekts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asprātīgs uzdevuma risinājums.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asprātis:1" sortKey="asprātis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asprātis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ša, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asprāte</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asprātis:1/1" n="1">
        <def>Asprātīgs cilvēks.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas gan ir asprātis!</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ass:1" sortKey="ass" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ass</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">asi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/1" n="1">
        <def>Tāds (asmens, rīks), ar ko var viegli griezt, cirst, durt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ass nazis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ass zāģis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asi trīts cirvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..izslietās izkapts galu saujā samiedzis,.. [pļāvējs] grieza ar aso duncīti tā, ka sīkās tērauda skaidiņas zibēdamas bira pār roku.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 202.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sveču gaismā [viduslaikos] baznīcā svētīja zobenus, lai tie asi šķeltu pagānu miesas.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 21, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kam nav noapaļojuma (par malu, šķautni).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asa klints šķautne.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Plīsuma vietā akmenim ir asa mala.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Sarepējušās rokas nejuta asās akmeņu šķautnes un salu..</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 269.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bruņurupučiem uz žokļiem zobu vietā atrodas asas raga plāksnītes.</quote>
            <bibl>Sloka 1, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/2" n="2">
        <def>Tāds, kam gals ir pakāpeniski sašaurināts un nobeidzas ar duršanai piemērotu smaili Tāds, ar ko viegli var durt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asa adata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ass durklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ass dzelonis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ass ilknis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ass putna knābis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asi ragi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..nepiedzīvojušie pelēni iemaldījās gan lamatās, gan ieklupa arī Pinces [kaķenes] asajos nagos.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 93.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/2/1" n="1">
          <def>Tāds (priekšmets, veidojums), kam gals ir pakāpeniski sašaurināts. Smails.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asa torņa smaile.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asas kalnu galotnes.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz asa zemes raga, pašā jūras krastā.. pelēkā Helsingeras pils..</quote>
            <bibl>Grīva 5, 61.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/2/2" n="2">
          <def>Stūrains, nenoapaļots (par locekļiem, ķermeņa daļām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asi elkoņi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asi vaigu kauli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns miegā drusku sasvēries uz priekšu... Vecs, rūtains krekls trīskārt lāpītiem elkoņiem, asi izspiedušies atslēgas kauli.</quote>
            <bibl>Zigmonte 1, 244.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/2/3" n="3">
          <def>Stūrains, nenoapaļots (parasti par līnijām, vaibstiem, kustībām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asas burtu formas rokrakstā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Beidzot viņa ieskatījās tam sejā. Diezin cik patīkama neizlikās. Asi, stūraini vaibsti.</quote>
            <bibl>Paegle 3, 48.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/3" n="3">
        <def>Tāds, kam ir smaili izaugumi, veidojumi Tāds, kas pārklāts ar smailiem izaugumiem, veidojumiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ass dadzis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zivi izvelk uz borta kopā ar tīklu.. Tā ir īsta haizivs... šaurs, garš purns, asas spuras, neparasti elastīgs ķermenis.</quote>
          <bibl>Zv 59, 10, 12.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>.. katrs asais kadiķis likās mīļu atmiņu pilns.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 405.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/3/1" n="1">
          <def>Ciets, ar smailām formām, ar cietu spilvojumu (par lapām, zāli, stiebriem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ass grīslis.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/3/2" n="2">
          <def>Tāds (augs), kas dzeļ.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asas nātres.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/3/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Dzēlīgs, nesaudzīgs (par satīru, kritiku, polemiku u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Buržuāziskās Latvijas laikā asas, dzēlīgas buržuāzisko sabiedrību atmaskojošas satīras Andrejs Upīts publicē ar pseidonīmu «Miķelis Mateika»..</quote>
            <bibl>Zv 57, 23, 3.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[Linarda Laicena] stāstu krājums.. ir ass un trāpīgs sarkasms par meņševiku līderiem..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 46, l.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/3/4" n="4">
          <def>Tāds (audums, dzija), kas nav mīksts, piekļāvīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[ārsts slimnieku] lika berzēt ar asu, nebalinātu linu dvieli..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 661.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Ilga noskatās [formas tērpā]. Ass, zaļš audums, pogas, zīmotnes..</quote>
            <bibl>Zigmonte I, 194.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/4" n="4">
        <def>Raupjš, negluds, sasprēgājis (par ādu). Tāds, kam ir raupja, negluda, sasprēgājusi āda (par ķermeņa daļām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asa sejas āda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tulznu vietu [zēnam] pilnas delnas. No sākuma tās sāpēja, čūlāja, tagad sacietējušas, padarījušas rokas rupjas, asas.</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 319.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/5" n="5">
        <def>Tāds, kas ļoti stipri kairina ožu, garšu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spilgti tā [saimniece] iztēlojās ārsta kabinetu... saoda dezinfekcijas līdzekļu aso smaržu..</quote>
          <bibl>Eglons 2, 196.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens šaltis drīz vien apslāpēja trakojošās liesmas, dūmi lēnām izklīda, tikai asa deguma smaka pildīja gaisu.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 6, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cienīdams asus ēdienus, Lauskis pasūtīja čanahi, kur pie katra ar piparotu mērci pārlietā kumosa jāuzvelk virsū gaisa malks..</quote>
          <bibl>Birze 1, 158.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visi priekšmeti bija jauni, nesen atvesti no darbnīcas. Istabā asi oda pēc terpentīna.</quote>
          <bibl>Meldere 1, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/5/1" n="1">
          <def>Tāds, kas stindzina (par vēju, aukstumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pūta ass ziemelis, sirdīgi raustīdams kailos zarus un telefona stieples, kas monotoni dziedāja.</quote>
            <bibl>Lubējs 1, 119.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Spīdēja saule, un bija ass aukstums.</quote>
            <bibl>Laicens I, 26.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/5/2" n="2">
          <def>Ļoti stiprs, sāpīgs.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asa sāpju lēkme.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ass klepus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ar plaukstu Krists norausa lietus lāses, un atkal acu tuvumā iedegās asas sāpes.</quote>
            <bibl>A Grigulis 9, 120.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No ātrā skrējiena Pīteram elpa rāvās ciet un sānos durstīja asa sāpe.</quote>
            <bibl>Sakse 9, 134.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/6" n="6">
        <def>Skarbs (par balsi, skaņu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Vai jau nebūsi izgulējies?» māte, durvis plaši atvērusi, pilnā balsī sauca. Šī asā balss strauji izkliedēja Jāņa domu dūmus.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš III, 151.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/6/1" n="1">
          <def>Skarbs, aizskarošs, arī naidīgs (par valodu, izturēšanos).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asi pārmetumi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asa ķilda.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pie bēru mielasta negaidot izcēlusies diezgan asa vārdu maiņa starp Kalna krodzinieku un Lejas krodzinieku.</quote>
            <bibl>Austriņš 1, 311.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet Made bija pacietīga. Nevienu asu vārdu viņa neņēma mutē sevis aizstāvēšanai..</quote>
            <bibl>Sakse 2, 47.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/6/2" n="2">
          <def>Tāds, kam piemīt skarbums, kam nav maiguma, piekļāvības (par cilvēku, raksturu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Īsā brīdī Līze no meitenes bija pārvērtusies sievietē, drosmīgā un asā..</quote>
            <bibl>Sakse 2, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu Maija ir diezgan aša un skarba.</quote>
            <bibl>Zv 57, 13, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/7" n="7">
        <def>Noteikts, krass, spilgts (par līnijām, formām, kontrastiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zīmēt noteiktām, asām līnijām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mākslinieks] atsvieda atpakaļ apmetni. Asā kontrastā ar melnām krāsām noplīvoja baltais zīds..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 127.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņa [mākslinieka] tēlotās sejas.. iemirdzas bez asām kontūrām ēnu un gaismas spēlē.</quote>
          <bibl>Kar 58, 12, 142.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/7/1" n="1">
          <def>Aktuāls (par problēmām, jautājumiem un to risinājumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Asa problēma.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vissavienības padomju rakstnieku 2. kongresā asi tika izvirzīts jautājums par kritikas atbildību..</quote>
            <bibl>Kar 58, 11, 97.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/8" n="8">
        <def>Ļoti spraigs, arī nežēlīgs (piemēram, par cīņu, sacensību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..interešu un centienu pretišķības [literāra darba varoņus] aizved līdz atklātai sadursmei un asai cīņai.</quote>
          <bibl>Lit M 58, 39, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:1/8/1" n="1">
          <def>Tāds, kam raksturīgas nopietnas pretrunas (par attieksmēm, stāvokli), arī naidīga izturēšanās.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ass konflikts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Asas domstarpības.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Visvairāk [gleznā] viņam nepatika gļēvie vaibsti, kas liecināja par aso nesaskaņu starp godkārību un gribas trūkumu..</quote>
            <bibl>Adamsons 2, 131.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:1/9" n="9">
        <def>Labi attīstīts, izcils (par dzirdi, redzi, domāšanu u. tml.). Ļoti skaidrs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ass prāts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Asa domāšana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Starp zvaigžņu tūkstošiem viņa asais skatiens ātri uzmeklēja polāro zvaigzni..</quote>
          <bibl>Grīva 3, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņai bija jāatzīstas, ka Kaupuram ir ass un apķērīgs prāts.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J IV, 211.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..arī redze tiem [leduslāčiem] visai asa. Uzrāpušies kaut kur klints paaugstinājumā, viņi novēro, kur apakšā jūrā kas redzams.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis VIa, 361.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ass:2" sortKey="ass" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ass</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ass, dsk. ģen. asu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:2/1" n="1">
        <def>Detaļa, kas tur rotējošas mehānisma daļas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ratu ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vagona ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšējā ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pakaļējā ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es atgriežu skrūves riteņu asīm, nomaucu, iesmērēju un atkal piegriežu.</quote>
          <bibl>Akuraters 1, 80.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:2/2" n="2">
        <def>Taisne ar noteiktām īpašībām.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skaitļu ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Simetrijas ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rotācijas ass.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiks, kādā Mēness apgriežas ap savu asi, ir vienāds ar laiku, kādā tas apriņķo Zemei.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 214, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lielāka nozīme..titullapas glītajā izskatā gan ir teksta izkārtojumam: tas nav ielauzts pēc sen apnikušā centrālās ass paņēmiena, bet nolīdzināts pēc 2 asīm labajā pusē.</quote>
          <bibl>L Zin 58, 24, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ass:2/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Galvenais, svarīgākais, ap ko risinās kādi notikumi, darbība.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā Janševska tēlotā daudzveidīgi raibā, spilgtiem tēliem bagātā dzīve lēni griežas ap barona, baznīckunga un lielsaimnieka iekārtoto dzīves asi carisma paspārnē.</quote>
            <bibl>Kar 58, 9, 145.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš tikai pārliecinājās, ka nekas cits viņu pašlaik neinteresēja. Darbs - tā bija galvenā un būtībā arī vienīgā viņa dzīves ass.</quote>
            <bibl>Skujiņš 3, 183.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ass:3" sortKey="ass" n="3" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ass</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ass, dsk. ģen. asu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:3/1" n="1">
        <def>Garuma mērvienība - aptuveni 2,13 metri (vecajā krievu mērvienību sistēmā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lazda aug ieslīpi krastā. No galotnes līdz zemei kādas trīs.. asis.</quote>
          <bibl>Valdis 1, 160.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ass:3/2" n="2">
        <def>Veca tilpuma mērvienība (malkas daudzuma mērīšanai) - aptuveni 2-4 kubikmetri.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Veselu asi.. ošu malkas ne par ko [sadedzina], zilā gaisā un vējā!»</quote>
          <bibl>Upīts 4, 110.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/assgals:1" sortKey="assgals" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">assgals</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/assgals:1/1" n="1">
        <def>Gals (riteņa) asij.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ratiem assgali tik gari, ka kāds puika tur droši vien varēja piemesties.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 226.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astains:1" sortKey="astains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir aste.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie astaino abinieku kārtas pieder salamandru dzimtas 2 sugas - mazais un lielais tritons.</quote>
          <bibl>Saudz dabu 146.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/aste:1" sortKey="aste" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">aste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/aste:1/1" n="1">
        <def>Sašaurināts mugurkaula turpinājums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirga aste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Suņa aste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vilka aste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zivs astes spura.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gaiļa aste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pāva aste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..govs nāca aulēkšiem atpakaļ, asti kā bizojot uzslējusi stāvus gaisā.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 2, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaķis pa to laiku bija izlavījies no pagalma un, izslējis asti, lēni gāja prom..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 2, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noras malā grozīdamies lēkāja melns putns, vēdekļveidīgi izplētis baltām spalvām rotāto asti.</quote>
          <bibl>Talcis 1, 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kas sunim asti cels, ja pats necels.</quote>
          <bibl>LSP (N) 164.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aste:1/1/1" n="1">
          <def>Dažu bezmugurkaulnieku ķermeņa pakaļējā daļa (arī nesašaurināta).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vēža astes spura.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/aste:1/2" n="2">
        <def>Pakaļējā, pagarinātā daļa (piemēram, priekšmetam, ierīcei).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lidmašīnas aste.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kleitas aste</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/aste:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Dekoratīvs kleitas mugurpuses pagarinājums, kas skar zemi vai slīd pa zemi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Andram bij laimējies, divas paprāvas līdakas un divas raudas izkratījās no murda astes.</quote>
            <bibl>Upīts 4, 137.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aste:1/2/2" n="2">
          <def>No komētas izplūstošo gāzu veidojums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kad komēta pienāk vēl tuvāk Saulei, tai rodas simtiem miljonu kilometru gara jonizētu gāzu vai putekļu aste..</quote>
            <bibl>Zv d 59, 4, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/aste:1/2/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nobeigums, beigu daļa (piemēram, gājienam, kolonnai, rindai).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tikai pār tiltu un sādžai cauri izbraukuši, viņi [kareivji] ieraudzīja sava pulka kolonnas asti aizlokāmies starp kokiem pret kalnu.</quote>
            <bibl>Strals 2, 428.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Garas rindas stāvēja pie kasēm. Paša astē iestājās arī tēvs..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 385.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astēnija:1" sortKey="astēnija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astēnija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astēnija:1/1" n="1">
        <def>Organisma vājums, novājināšanās (parasti pēc smagām slimībām).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plakana pēda ir balstaudu vājuma pazīme un parasti vērojama kopā ar astēnisko konstitūciju un citām astēnijas pazīmēm..</quote>
          <bibl>K Rudzītis 2, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astēniķis:1" sortKey="astēniķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astēniķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ka, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astēniķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astēniķis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kam ir spilgti izteiktas astēnijas pazīmes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[elektroiemidzināšanas] metodi tagad sekmīgi lieto, ārstējot neirotiķus un astēniķus.</quote>
          <bibl>Zin T 70, 1, 33.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astēnisks:1" sortKey="astēnisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astēnisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astēnisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar astēniju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astēnisks stāvoklis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astēnisks tips.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astēnisks:1/1/1" n="1">
          <def>Ķermeņa uzbūves tips, kam raksturīgs liels augums, šaurs un garš krūškurvis, vāja muskulatūra.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izšķir trīs galvenos konstitucionālos tipus... Vājais - hipostēniskais tips. Šo tipu sauc arī par astēnisko tipu.</quote>
            <bibl>K Rudzītis 2, 45.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astere:1" sortKey="astere" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astere:1/1" n="1">
        <def>Dekoratīvs kurvjziežu dzimtas augs ar dažādas krāsas ziediem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Baltās asteres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarkanās asteres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krūmu astere.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mājas priekšā apaļajā, ar akmeņiem apliktajā dobē, savus starainos ziedus noliekušas, vasaras nakts krēslā sapņaini snauda sārtās asteres.</quote>
          <bibl>Birze 1, 121.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu mājiņa kā katru vasaru grima puķēs... asteres šūpoja smagās galvas..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 327.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asteroīdi:1" sortKey="asteroīdi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asteroīdi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. asteroīds, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asteroīdi:1/1" n="1">
        <def>Mazās planētas, mazie debess ķermeņi, kas riņķo ap Sauli.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asteroīdi jeb mazās planētas kustas galvenokārt starp Marsa un Jupitera orbītām. Pēc savas uzbūves asteroīdi atgādina neregulāras formas iežu gabalus.</quote>
          <bibl>Zv d 59, 4, 36.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asteszvaigzne:1" sortKey="asteszvaigzne" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asteszvaigzne</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žņu, s.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asteszvaigzne:1/1" n="1">
        <def>Komēta.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astigmatisms:1" sortKey="astigmatisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astigmatisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astigmatisms:1/1" n="1">
        <def>Optisko stiklu vai acs defekts, kas rada izplūdušu attēlu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astilbes:1" sortKey="astilbes" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astilbes</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bju, vsk. astilbe, -es, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astilbes:1/1" n="1">
        <def>Akmeņlauzīšu dzimtas dekoratīvi krūmveida ziedaugi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Audzēt astilbes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemts arī pāri par pussimtu dažādu citu šķirņu puķu. To vidū ir.. astilbes..</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 117, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astma:1" sortKey="astma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astma:1/1" n="1">
        <def>Elpas trūkuma lēkme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lēkmjveida astma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bronhiālā astma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kardiālā astma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par astmu sauc elpošanas apgrūtinājumu, kas rodas lēkmes veidā.</quote>
          <bibl>K Rudzītis 2, 148.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš smagi elsoja. Uzbudinājumā to vienmēr mocīja astma.</quote>
          <bibl>Zv 55, 1, 13.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astmatiķis:1" sortKey="astmatiķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astmatiķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astmatiķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astmatiķis:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas slimo ar astmu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astmatiķu ārstēšana.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astmatisks:1" sortKey="astmatisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astmatisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astmatisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar astmu, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astmatiska klepus lēkme.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņdesmit:1" sortKey="astoņdesmit" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņdesmit</orth>
        <gramGrp>
          <gram>nelok., pamata skait.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņdesmit:1/1" n="1">
        <def>Skaitlis, ciparu kopa 80.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Četrdesmit un četrdesmit ir astoņdesmit.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņdesmit:1/2" n="2">
        <def>Daudzums, skaits 80.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņdesmit kilogramu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nobraukt astoņdesmit kilometru.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņdesmitais:1" sortKey="astoņdesmitais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņdesmitais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņdesmitais:1/1" n="1">
        <def>Kārtas skait. → astoņdesmit (80.).</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņgadīgs:1" sortKey="astoņgadīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņgadīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņgadīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir astoņi gadi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņgadīgs zēns.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astoņgadīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds, kas paredzēts astoņiem gadiem. Tāds, kas ilgst astoņus gadus.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vispirms izglītības pamatposmā - astoņgadīgā skolā - jādod dziļākas zināšanas, nobeigtāki zinātņu pamatu cikli.</quote>
            <bibl>Pad J 59, 54, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņi:1" sortKey="astoņi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -as; pamata skait.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņi:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>nelok.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Skaitlis, cipars 8.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Četri un četri ir astoņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaitīt līdz astoņi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..zēns.. ar kabatas nazi ieskrāpēja pagalē ciparu astoņi.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 47.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astoņi:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>lokāms; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skaitlis 8.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pie pieciem pielikt astoņus.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņi:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>dsk. vai divsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Daudzums, skaits 8.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņus gadus veca meitene.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kā no zemes izaugušas pacēlās pretī zirgu galvas. Divas pašā priekšā un aiz tām vēl trīsreiz divas. Astoņi jātnieki.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 417.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņi:1/3" n="3">
        <def>Pulksteņa laika moments: četras stundas pirms divpadsmitiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Celties astoņos no rīta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Visas [sievas] jau bij kā no gaiļiem kājās, jo no pulksten astoņiem jau bij sākuši braukt kāzinieki..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 447.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pulkstenis rāda tieši astoņus, un tas ir īstais laiks, lai pastā mēs tiktu paši pirmie.</quote>
          <bibl>Saulītis 13, 94</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astoņi:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>parasti savienojumā ar «vakarā»</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pulksteņa laika moments: četras stundas pirms pusnakts. Pulksteņa laika moments: divdesmit.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Izrāde sākas astoņos vakarā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bibliotēka bija atvērta līdz astoņiem vakarā.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņkājis:1" sortKey="astoņkājis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņkājis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ja, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņkājis:1/1" n="1">
        <def>Galvkāju molusku klases jūras bezmugurkaulnieks ar astoņiem lieliem taustekļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Starp Kamčatkas austrumu piekrasti un Komandoru salām mīt milzu astoņkāji, kuru taustekļi ir pat 8 un 10 metru gari.</quote>
          <bibl>Lauku Dzīve 68, 4, 34.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liela nozīme ēdienu kartes papildināšanā var būt.. kalmāriem un astoņkājiem.</quote>
          <bibl>Zin T 69, 9, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cits [tūrists Itālijā] vēl, eksotiku meklēdams, steidz nogaršot kaktusa augli vai ceptu astoņkāji.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 117.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viss zemiskais, ko esmu satikusi, Kā glumais astoņkājis manī glūn.</quote>
          <bibl>Elksne 1, 109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņkārt:1" sortKey="astoņkārt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņkārt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņkārt:1/1" n="1">
        <def>Astoņreiz.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņkārt smagāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņkārt lielāks.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņkārtējs:1" sortKey="astoņkārtējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņkārtējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astoņkārtēji</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņkārtējs:1/1" n="1">
        <def>Astoņkārtīgs.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņkārtīgs:1" sortKey="astoņkārtīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņkārtīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astoņkārtīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņkārtīgs:1/1" n="1">
        <def>Astoņas reizes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņkārtīgs pastiprinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kažokzvēru vaislinieku skaits [padomju saimniecībā] astoņos gados palielinājies turpat astoņkārtīgi..</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 13, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņnieks:1" sortKey="astoņnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņnieks:1/1" n="1">
        <def>Cipars 8.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzrakstīt astoņnieku.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astoņnieks:1/1/1" n="1">
          <def>Ciparam 8 līdzīga figūra.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dažs [bērns ar slidām] slidinājās uz vienas kājas, cits - uz abām, bet viens laida gluži atmuguriski un zīmēja uz ledus tādus astoņniekus, ka bail.</quote>
            <bibl>Vanags 9, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņnieks:1/2" n="2">
        <def>Priekšmetu kopa, kas sastāv no astoņiem priekšmetiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Irēnīte esot atradusi deviņus riekstus čemurā, tas taču nav dzirdēts!» iesaucās Ojārs. «Es pagājušajā nedēļā.. visām lazdām galotnes izmeklēju, bet vairāk par astoņnieku neatradu.»</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 67.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astoņnieks:1/2/1" n="1">
          <def>Sportā - komanda, kurā ir astoņi locekli. Laiva ar astoņiem airētājiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Lielupē risinājās divi lieli airēšanas sarīkojumi. Kā pirmais jāmin astoņnieku regate.</quote>
            <bibl>Sports 62, 57, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/astoņnieks:1/2/2" n="2">
          <def>Spēļu kārts ar astoņām acīm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pīķa astoņnieks.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņnīšu:1" sortKey="astoņnīšu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņnīšu</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņnīšu:1/1" n="1">
        <def>Ar astoņām nītīm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vēl Vepra Līze auda sev deķus [segas],.. saimniece astoņnīšu dvieļus.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņpadsmit:1" sortKey="astoņpadsmit" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņpadsmit</orth>
        <gramGrp>
          <gram>nelok., pamata skait.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņpadsmit:1/1" n="1">
        <def>Skaitlis, ciparu kopa 18.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzrakstīt skaitli astoņpadsmit.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Deviņi un deviņi ir astoņpadsmit.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņpadsmit:1/2" n="2">
        <def>Daudzums, skaits 18.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saņemt astoņpadsmit rubļu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noiet astoņpadsmit kilometru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tev astoņpadsmit [gadu]... Sirdī simtiem ilgu Un acīs draiskulīgas smieklu dzirkstis..</quote>
          <bibl>Liesma 58, 4, 28.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņpadsmit:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>arī locījumu formas: dat. astoņpadsmitiem, lok. astoņpadsmitos</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pulksteņa laika moments: sešas stundas pirms pusnakts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Filmas demonstrēšana sāksies astoņpadsmitos.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņpadsmitais:1" sortKey="astoņpadsmitais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņpadsmitais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņpadsmitais:1/1" n="1">
        <def>Kārtas skait. → astoņpadsmit (18.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņpadsmitais datums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņpadsmitā lappuse.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņpadsmitgadīgs:1" sortKey="astoņpadsmitgadīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņpadsmitgadīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņpadsmitgadīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir astoņpadsmit gadu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņpadsmitgadīgs jaunietis.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņreiz:1" sortKey="astoņreiz" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņreiz</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņreiz:1/1" n="1">
        <def>Astoņas reizes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņreiz augstāks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņreiz pieci ir četrdesmit.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņsimt:1" sortKey="astoņsimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņsimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>retāk astoņisimt, nelok.; pamata skait.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņsimt:1/1" n="1">
        <def>Skaitlis, ciparu kopa 800. Astoņi simti.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņsimt plus divsimt ir tūkstotis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No astoņsimt atņemt pieci.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņsimt:1/2" n="2">
        <def>Daudzums, skaits 800.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nobraukt astoņsimt kilometru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatai ir astoņsimt lappušu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņsimtais:1" sortKey="astoņsimtais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņsimtais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņsimtais:1/1" n="1">
        <def>Kārtas skait. → astoņsimt (800.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņsimtais eksemplārs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņsimtā lappuse.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņstāvu:1" sortKey="astoņstāvu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņstāvu</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņstāvu:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir astoņi stāvi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņstāvu dzīvojamais nams.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..slejas jauni astoņstāvu ēku korpusi, kurus aplūkojot tiešām jūtam celtniecības vērienu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 60,3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņstundu:1" sortKey="astoņstundu" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņstundu</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen., nelok.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņstundu:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ilgst astoņas stundas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņstundu darba diena.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņstūrains:1" sortKey="astoņstūrains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņstūrains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņstūrains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kam ir astoņi stūri.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielās, astoņstūrainās glāzes no bieza Vāczemes vienkāršā stikla vienmēr kvēloja pilnas ar.. degvīnu..</quote>
          <bibl>Čaks 6, 41.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astoņstūris:1" sortKey="astoņstūris" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astoņstūris</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ra, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astoņstūris:1/1" n="1">
        <def>Daudzstūris ar astoņām virsotnēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astoņstūra laukums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Regulārs astoņstūris.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astotais:1" sortKey="astotais" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astotais</orth>
        <gramGrp>
          <gram>s. -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astotais:1/1" n="1">
        <def>Kārtas skait. → astoņi (8.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astotā klase.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astotā diena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astotais marts.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astotdaļa:1" sortKey="astotdaļa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astotdaļa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astotdaļa:1/1" n="1">
        <def>Astotā daļa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viena astotdaļa.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Trīs astotdaļas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astotnieks:1" sortKey="astotnieks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astotnieks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astotnieks:1/1" n="1">
        <def>Astoņnieks.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astra:1" sortKey="astra" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astra</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astra:1/1" n="1">
        <def>Astere.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nobirst rūta, Nobirst astra - Sirds tik grūta.</quote>
          <bibl>Rainis 1, 68.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..un, kad sāk jau nobālēt dāliju košums, zied vēl astras kā novēlojusi laime, skaistas, bet bez smaržas..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 201.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uz galda stāvēja trauks ar mēļām astrām,.. Ieva paņēma rudenīgo ziedu..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 144.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrains:1" sortKey="astrains" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrains</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrains:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas ir ar daudz astriem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[kumeļš] galvu, kur visvairāk krita virsū mušas, turēja mātes astes tuvumā, jo astrainā aste bija visdrošākais līdzeklis pret mušām.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrāls:1" sortKey="astrāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrāls:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas attiecas uz zvaigznēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astrālā gaisma.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astri:1" sortKey="astri" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astri</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. astrs, -a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astri:1/1" n="1">
        <def>Ragvielas pavedieni (zirga astē).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirga astri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astru matracis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astru siets.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vējš viņa [zirga] asti iepūta starp kājām un plandīja sīkos astrus.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 300.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrobotānika:1" sortKey="astrobotānika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrobotānika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrobotānika:1/1" n="1">
        <def>Citu planētu augu valsts pētīšana ar astronomijas metodēm.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sekmīgi attīstās tādas «zvaigžņu» zinātnes kā astrobotānika, astroģeoloģija.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 147, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[zinātnieks] pievēršas astrobotānikai.</quote>
          <bibl>Pad J 70, 92, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrofizika:1" sortKey="astrofizika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrofizika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrofizika:1/1" n="1">
        <def>Astronomijas nozare, kas pētī fizikālos procesus kosmiskajā telpā un debess ķermeņos, kā arī to ķīmisko sastāvu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astrofizikas laboratorija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Birakanas zvaigžņu pētnieki devuši jaunu svarīgu ieguldījumu astrofizikas zinātnē, atklājot kosmosā jaunus enerģijas avotus.</quote>
          <bibl>Zv 63, II, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrofizikāls:1" sortKey="astrofizikāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrofizikāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astrofizikāli</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrofizikāls:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar astrofiziku, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astrofizikāls pētījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krimas astrofizikālajā observatorijā uzstādīs gigantisku teleskopu - reflektoru.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 60, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrofiziķis:1" sortKey="astrofiziķis" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrofiziķis</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ka, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astrofiziķe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ķu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrofiziķis:1/1" n="1">
        <def>Astrofizikas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astronomu un astrofiziķu rīcībā ir.. observatoriju un Staciju tīkls..</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 235, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrogrāfs:1" sortKey="astrogrāfs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrogrāfs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrogrāfs:1/1" n="1">
        <def>Ierīce debess spīdekļu fotografēšanai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Teleskopus, kas domāti zvaigžņu fotografēšanai, sauc par astrogrāfiem.</quote>
          <bibl>Astr 97.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dubultais astrogrāfs ļauj iegūt zvaigžņu spektru uzņēmumus..</quote>
          <bibl>Zv 63, 1, 20.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrologs:1" sortKey="astrologs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrologs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astroloģe</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ģu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrologs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas nodarbojas ar astroloģiju.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viduslaikos ar zīlēšanu nodarbojās «zvaigžņu tulki» - astrologi: karaļi algoja astrologus un reizēm lika sodīt tos ar nāvi, ja pravietojumi nepiepildījās.</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 18, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astroloģija:1" sortKey="astroloģija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astroloģija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astroloģija:1/1" n="1">
        <def>Likteņa pareģošana pēc debess spīdekļu stāvokļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Varžu asinis un krupju pelni, burves un automatizētā nākotnes pareģošana, astroloģija, horoskopi un visa pārējā pesteļošana nebūt nav tik nevainīga parādība, ja ievērojam, ka daudzās kapitālistiskajās valstīs tā visnotaļ tiek atbalstīta..</quote>
          <bibl>Zv 64, 8, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astroloģisks:1" sortKey="astroloģisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astroloģisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astroloģiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astroloģisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar astroloģiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astroloģisks pareģojums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrometrija:1" sortKey="astrometrija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrometrija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrometrija:1/1" n="1">
        <def>Astronomijas nozare, kas nodarbojas ar debess ķermeņu, redzamo stāvokļu noteikšanu.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astrometrists:1" sortKey="astrometrists" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astrometrists</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astrometriste</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -stu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astrometrists:1/1" n="1">
        <def>Astrometrijas speciālists.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astronautika:1" sortKey="astronautika" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astronautika</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astronautika:1/1" n="1">
        <def>Kosmonautika.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astronauts:1" sortKey="astronauts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astronauts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astronaute</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -šu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astronauts:1/1" n="1">
        <def>Kosmonauts.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..«Dvīņu» kuģī būs uzstādīti nelieli raķešu dzinēji, kas ļaus astronautiem dažādi manevrēt kosmosā..</quote>
          <bibl>Zv 63, 5, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astronavigācija:1" sortKey="astronavigācija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astronavigācija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astronavigācija:1/1" n="1">
        <def>Navigācijas nozare, kas izmanto astronomijas metodes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[kosmonauti] novēroja debess spīdekļus un veica astronavigācijas eksperimentus..</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 128, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astronomija:1" sortKey="astronomija" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astronomija</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astronomija:1/1" n="1">
        <def>Zinātne par debess spīdekļiem, to stāvokļiem, uzbūvi un attīstību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vispārējā astronomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sfēriskā astronomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zvaigžņu astronomija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lielās astronomijas problēmas.. šodien vēl gaida savu galīgo atrisinājumu.</quote>
          <bibl>Ikaunieks 1, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/astronomija:1/1/1" n="1">
          <def>Attiecīgais mācību priekšmets.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Astronomijas kursa pamatā ir atziņas par debess ķermeņu fiziku.. Svarīga nozīme ir skolēnu patstāvīgi veiktajiem novērojumiem.</quote>
            <bibl>Sk Av 70, 17, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astronomisks:1" sortKey="astronomisks" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astronomisks</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astronomiski</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astronomisks:1/1" n="1">
        <def>Saistīts ar astronomiju, tai raksturīgs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Astronomiskā observatorija.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astronomiskie instrumenti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astronomiskais pulkstenis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astronomiskie novērojumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Astronomisks pētījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Taškentā.. atrodas viena no daudzajām Padomju Savienības astronomiskajām observatorijām..</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 10.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēness aptumsums ir reta astronomiska parādība - daudz retāka par Saules aptumsumu.</quote>
          <bibl>Cīņa 63. 159, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/astronoms:1" sortKey="astronoms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">astronoms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">astronome</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -mju, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/astronoms:1/1" n="1">
        <def>Astronomijas speciālists.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tieši šeit [Pulkovā] izcilie krievu astronomi.. lika pamatus jaunām zinātnes nozarēm par Visumu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 9, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kosmosa apgūšanas laikmetā astronomi visās zemēs novēro Zemes mākslīgos pavadoņus un kosmiskās raķetes.</quote>
          <bibl>Zv 63, 1, 21.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/asums:1" sortKey="asums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">asums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (1), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cirvja asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Akmens šķautnes asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lūk, tur jau mirdzēja apaļā zāģa asmens. Viņš pārbaudīja ar pirkstu zobu asumu.</quote>
          <bibl>Lēmanis 8, 157.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/2" n="2">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (2), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Durkļa asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vaibstu asums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/3" n="3">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (3), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nātres asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Satīras asums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/4" n="4">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (4), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ādas asums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/5" n="5">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (5), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Smaržas asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēja asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sāpju asums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/6" n="6">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (6), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balss asums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/7" n="7">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (7), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zīmējuma kontūru asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fotoattēla asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Fotoaparāta ierīce asuma iestādīšanai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/8" n="8">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (8), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Daugavmalā cīņa iedegās ar pieaugošu asumu. Aiz Vecrīgas namiem grāva artilērija..</quote>
          <bibl>Grīva 4a, 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/9" n="9">
        <def>Vispārināta īpašība → ass [1] (9), šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzirdes asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prāta asums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Redzes asums.. kukaiņiem daudz sliktāks nekā cilvēkiem.</quote>
          <bibl>Zv 55, 9, 10.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/asums:1/10" n="10">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Smaili, asi izaugumi, izvirzījumi.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tai [usnei] ir tādi asumi, kas duras rokā.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis 3, 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai dadzis ar saviem asumiem badītu.</quote>
          <bibl>ME I, 146.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/asums:1/10/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Skarbi, asi vārdi, izteicieni.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Runāt bez asumiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izvairīties no liekiem asumiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mirdza nopriecājās, ka kancelejā sēd arī Priedes Jānis un viņai nav jāsatiekas ar Zentu divatā. Tas viņu novaldīs no nevajadzīgiem asumiem.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 191.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ašķi:1" sortKey="ašķi" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ašķi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, vsk. ašķis, -ķa, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ašķi:1/1" n="1">
        <def>Kosas ar nesazarotiem, cietiem un asiem stumbriem. Ziemzaļās kosas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ašķu novārījums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atsevišķās niedres [ezerā] izbeidzās, viņi pārbrauca posmaino ašķu klanam.</quote>
          <bibl>Upīts XV, 200.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķēvīte salēcās, aulekšiem ienesa jātnieku ieplakā. Te auga retas ūdens zāles, vēl puszaļi ašķi, bet... no ūdens ne vēsts.</quote>
          <bibl>Talcis 4, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ašs:1" sortKey="ašs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ašs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">aši</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ašs:1/1" n="1">
        <def>Ātrs, arī straujš, veikls.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ašs skrējiens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ašs brauciens.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Darbs veicas aši.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..puikam bija jātipina, cik tik ātri viņš spēja, lai neatpaliktu no vecāsmātes. Un vecaimātei solis bija ašs.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 413.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņam tik karsti, ka puskažociņa krūtis vajā un elpa izlaužas īsiem, ašiem grūdieniem.</quote>
          <bibl>Kar 51, 7, 602.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Austra aši uzklāja galdu, un mēs mielojāmies ar gardu kviešu maizi..</quote>
          <bibl>Zālīte 5, 331.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ašums:1" sortKey="ašums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ašums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ašums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → ašs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tik jūra, šķiet, vēl ir tā pati, Tie paši viļņi tālēs iet... Un tomēr nē - cits viļņiem asums. Cits vējš pret krastu bangas pūš.</quote>
          <bibl>Kar 56, 2, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataicināt:1" sortKey="ataicināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataicināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataicināt:1/1" n="1">
        <def>Aicināt un panākt, ka ierodas <mentioned>imperf.</mentioned> Aicināt šurp.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rūdiņa dzimšanas dienu māte katru reizi svinēja... Rūdiņš varēja ataicināt ciemā savus draugus.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis V, 45.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pionierus apsveica viesos ataicinātais īstais jūras kapteinis..</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 12.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ataicināt:1/1/1" n="1">
          <def>Atsaukt, izsaukt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ataicināt ārstu pie slimnieka.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ataicināt lieciniekus uz tiesu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Varbūt vēlaties ar viņu [skolēnu] iepazīties?» jautā mācību daļas vadītāja un tūlīt palūdz kādu audzēkni ataicināt šo zēnu.</quote>
            <bibl>Zv 57, 9, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataina:1" sortKey="ataina" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataina</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataina:1/1" n="1">
        <def>Atainojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[teātra skatītāji] alka pēc atainas un atbildes visam, kas notiek ap viņiem un viņos..</quote>
          <bibl>Teātris 60, 71.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kārtējā uzskaite ne vienmēr var dot pilnīgu.. dinamisko izmaiņu atainu.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atainojums:1" sortKey="atainojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atainojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atainojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → atainot. Attēlojums, atspoguļojums.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ne visur un ne vienmēr autorei izdevies atbrīvoties no shematisma, literāriem štampiem un dot pilnasinīgu dzīves atainojumu.</quote>
          <bibl>Lit M 54, 16, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pozitīvo spēku galerijā diezgan spilgti iezīmēta komjauniete Milda Mežsēta. Viņas atainojumā mēs vietām jūtam jau dziļāk iegravētas rakstura iezīmes.</quote>
          <bibl>Kar 54, 2, 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atainot:1" sortKey="atainot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atainot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atainot:1/1" n="1">
        <def>Uzskatāmi, tēlaini parādīt, pastāstīt, aprakstīt. Attēlot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[romāns] spilgtās krāsās ataino laikmetu, patiesīgos, neuzspodrinātos raksturos attēlojot pirmos pēckara gadus..</quote>
          <bibl>Lit M 54, 16, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vesels biezs albums ataino, kā augusi un pārvērtusies Ārija. Sākas ar.. zīdaiņa dienu uzņēmumiem..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 219.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[rakstnieks] ikviena stāsta pamatā liek kādu nelielu notikumu vai arī ataino zināmu dabas parādību..</quote>
          <bibl>Lit M 55, 8, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atainoties:1" sortKey="atainoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atainoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atainoties:1/1" n="1">
        <def>Tikt atainotam. Atspoguļoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mūsu rakstnieku daiļdarbos spilgtos tēlos atainojas visa mūsu nesenā pagātne..</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 10, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atainoties:1/1/1" n="1">
          <def>Parādīties tēlu veidā (domās, iztēlē).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atmiņā atainojās kara dienas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet šovakar Magdalēnai atainojās kādreiz redzētas gleznas reprodukcija..</quote>
            <bibl>Birze 1, 30.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēdējo dienu pārdzīvojumi jo dzīvi atainojās viņa atmiņā.</quote>
            <bibl>Rīgas B 58, 80, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atairēt:1" sortKey="atairēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atairēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atairēt:1/1" n="1">
        <def>Airējot atvirzīt (piemēram, laivu) šurp <mentioned>imperf.</mentioned> Airēt šurp Airējot atvirzīt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atairēt laivu līdz niedrēm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni atairēja smailīti pie krasta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atairēt:1/2" n="2">
        <def>Airējot atvirzīt (piemēram, laivu) nost (sānis, atpakaļ) <mentioned>imperf.</mentioned> Airēt nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atairēt laivu no malas.</quote>
          <bibl>ME I, 148.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atairēties:1" sortKey="atairēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atairēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atairēties:1/1" n="1">
        <def>Airējot (piemēram, laivu), atvirzīties, atkļūt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Airēties šurp Airējot (piemēram, laivu), atvirzīties, atkļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pārcēlājs atairējās šurp.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atairēties līdz šejienei.</quote>
          <bibl>ME pap I, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atairēties:1/2" n="2">
        <def>Airējot (piemēram, laivu), atvirzīties nost (sānis, atpakaļ) <mentioned>imperf.</mentioned> Airēties nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns atairējās no krasta.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atāķēt:1" sortKey="atāķēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atāķēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atāķēt:1/1" n="1">
        <def>Attaisīt (ko saāķētu, ar āķi sastiprinātu) <mentioned>imperf.</mentioned> Āķēt vaļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atāķēt jostu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gailis [kareivis] atāķēja šineli, meklējās pa kabatām tabaku..</quote>
          <bibl>Grants 5, 116.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atāķēt:1/1/1" n="1">
          <def>Attaisīt (āķi).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atāķēt āķi.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atāķēt:1/2" n="2">
        <def>Atraisīt, atbrīvot (ko pieāķētu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Posteņa kareivji atāķēja no uzkabes ar zaļu drēbi apšūtās itāļu armijas pudeles..</quote>
          <bibl>Grīva 1, 109.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grožus viņš [zirgam] atāķēja, bet sakas nekā nevarēja palaist vaļā.</quote>
          <bibl>Berģis 1, 59.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atāķēties:1" sortKey="atāķēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atāķēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atāķēties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → atāķēt (1). Attaisīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apkakle atāķējusies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atāķēties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → atāķēt (2) Atraisīties, atbrīvoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bet kad, pazibot gaisā, ar savām spurām iemirdzējās rauda un, spēji atāķējusies, atkal noplunkšķēja ūdenī, kaimiņš atstāja savu makšķeri..</quote>
          <bibl>Kar 56, 6, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atalgojums:1" sortKey="atalgojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atalgojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atalgojums:1/1" n="1">
        <def>Samaksa, atlīdzība (par darbu) Alga (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ir patīkami saņemt labu atalgojumu par krietnu darbu.</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad pēc jaunās atalgojumu sistēmas nāca algu izmaksa un prēmiju aprēķini, Lilija [slaucēja] saņēma krietni lielāku atalgojumu nekā pārējās.</quote>
          <bibl>Talcis 2, 111.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atalgojums:1/2" n="2">
        <def>Alga (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Arī atalgojumu viņš [gleznotājs] jau saņēmis kārtīgu: tautas atzinību, cienījamu vietu latviešu mākslas vēsturē..</quote>
          <bibl>Tēl M 57, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atalgot:1" sortKey="atalgot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atalgot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atalgot:1/1" n="1">
        <def>Samaksāt, atlīdzināt (parasti par darbu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atalgot strādnieku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Labi atalgots darbs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laura atrada labāk atalgotu vietu: tur maksāja septiņdesmit latu mēnesī, kamēr Teteris tikai sešdesmit.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 64.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā lai viņu par pakalpojumu atalgo?.. Naudas viņai līdzi nebija..</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 331.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atalgot:1/2" n="2">
        <def>Sniegt gandarījumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skatītāju aplausi atalgoja lugas autoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grūtajā darbā studentam pagāja daudzi gari vakari, toties iegūtie rezultāti, kaut arī pagaidām vēl nepilnīgi, pūles atalgo.</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 93, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atāls:1" sortKey="atāls" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atāls</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atāls:1/1" n="1">
        <def>Jauna zāle, kas izaugusi nopļautās vai noganītās vietā (tajā pašā gadā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Āboliņa atāls.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pļaut atālu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš brida pāri slapjajai pļavai, kur bija ataudzis krietns atāls.</quote>
          <bibl>Talcis 5, 201.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koši zaļš atāls sazēlis agri nopļautā āboliņa laukos.</quote>
          <bibl>Zv 51, 15, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atamans:1" sortKey="atamans" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atamans</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; vēst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atamans:1/1" n="1">
        <def>Iecelts vai ievēlēts priekšnieks kazaku karaspēkā vai ciematos. Ievēlēts kazaku kopienas priekšnieks.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atārdīt:1" sortKey="atārdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atārdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atārdīt:1/1" n="1">
        <def>Ārdot dabūt vaļā (šuvuma vietu) <mentioned>imperf.</mentioned> Ārdīt vaļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atārdīt svārku vīli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kleita bija pārāk plata un gara. Daudz nedomājusi, Agnese atārdīja šuves un ņēmās pati pārlabot.</quote>
          <bibl>Sakse III, 145.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atārdīt:1/1/1" n="1">
          <def>Ārdot šuvuma vietā, attaisīt vaļā (aizšūto).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atārdīt maisam galu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atārdīt:1/2" n="2">
        <def>Ārdot atdalīt. Ārdot samazināt. <mentioned>imperf.</mentioned> Ārdīt nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atārdīt svārkiem piedurkni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atārdīt adījumam trīs kārtas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atārdīties:1" sortKey="atārdīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atārdīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atārdīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atārdīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maisam atārdījies gals.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atārdīties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → atārdīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Adījumam atārdījās vairākas kārtas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atart:1" sortKey="atart" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atart</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-aru, -ar, -ar, pag. -aru.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atart:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot atsegt. <mentioned>imperf.</mentioned> Art vaļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Bēris beidzot saprot, ka nebūs vis kartupeļi jāapar - jāpadziļina vaga un jāpaaugstina rinda, bet jāatar kartupeļi - pati rinda jāatklāj.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 120.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atart:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Arot atvirzīties (līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atart līdz tīruma malai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atart līdz grāvim.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs abi ar vagām normalī gan, bet barons paliek ceļmalā.. un gaida, mūs atarot.</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atašejs:1" sortKey="atašejs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atašejs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atašejs:1/1" n="1">
        <def>Diplomātiskas pārstāvniecības darbinieks (kādas nozares speciālists un oficiālais pārstāvis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Militārais atašejs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Civilais atašejs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atašejs informācijas jautājumos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>VDR tirdzniecības atašeji jau vairākus gadus pārstāv savu zemi Helsinkos, Rangūnā, Deli...</quote>
          <bibl>Rīgas B 60, 59, 8.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atašejs:1/2" n="2">
        <def>Zemākais diplomātiskais rangs ārlietu resorā. Šāda ranga diplomāts.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataudze:1" sortKey="ataudze" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataudze</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -džu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataudze:1/1" n="1">
        <def>Atauga.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..aizdegās švirkstēdama jaunā egļu ataudzē..</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 321.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..pēc pieciem gadiem tā [līduma] vietā jau kuploja vēl biezāka jauna ataudzē..</quote>
          <bibl>Upīts XV, 211.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Krievu padomju literatūra ir uzmeklējusi bijušos laikmetos vērtības, kas saglabājamas un tālāk veidojamas, no kurām kā no dziļas saknes riežas jaunā, kuplā ataudzē.</quote>
          <bibl>Cīņa 44, 64, 5.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ataudze:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Jaunie dzinumi (nocirstiem kokiem).</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataudzēt:1" sortKey="ataudzēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataudzēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataudzēt:1/1" n="1">
        <def>Audzēt, arī ieaudzēt vai izaudzēt no jauna (to, kas jau kādreiz bijis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ataudzēt matus un bārdu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Repšus ataudzē ne vien tajos ezeros, kur tie jau sen mājo, bet ieaudzē arī tādos ezeros, kur to nav.</quote>
          <bibl>Spuris 1, 92.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai ataudzētu zivis,.. ezerā aizliegta rūpnieciska zivju zvejošana.</quote>
          <bibl>Pad J. 59, 120, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atauga:1" sortKey="atauga" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atauga</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atauga:1/1" n="1">
        <def>Jauns mežs, kas aug izcirtumā vai izdegumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tā ir liela atauga četriem stūriem. Jaunas priedītes labi pusaugā pa vienai vai puduriem kopā..</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 205.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai kāds dzērājs bij vecais Vanags, bet ataugu viņš taupīja, - ragavām ilksi, pat to viņš neļāva nocirst savā mežā.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kolonna atkal gāja caur biezu ataugu.. Ceļš saraucās, un jaunie bērzi mēnesnīcā spīdīgiem zariem skāra karavīru galvas..</quote>
          <bibl>Grants 6, 67.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atauga:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Jaunie dzinumi (nocirstiem kokiem).</def>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataugsme:1" sortKey="ataugsme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataugsme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataugsme:1/1" n="1">
        <def>Process → ataugt. Ataugšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sakarā ar Krievijas proletariāta atsvabināšanās cīņas spēcīgo ataugsmi [pirms Oktobra revolūcijas] Ļeņina un partijas vadībā.. sāka atzelt demokrātiskās literatūras noteiktāks un drosmīgāks pretburžuāzisks vēriens..</quote>
          <bibl>Kar 59, 8, 114.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataugt:1" sortKey="ataugt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataugt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -aug, pag. -auga; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataugt:1/1" n="1">
        <def>Izaugt no jauna (tā vietā, kas jau kādreiz bijis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mati pēc nogriešanas ātri atauga.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lucerna labi ataug un gadā dod vismaz divus līdz trīs pļāvumus.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 258, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Esmu redzējis, ka nocirstas [ozolu] galotnes dažkārt ataug.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 82.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Briedis met ragus februārī vai martā, un tie viņam ataug līdz jūlija beigām.</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atauklēties:1" sortKey="atauklēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atauklēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atauklēties:1/1" n="1">
        <def>Auklēt ilgi, līdz apnikumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Auklēt bērnu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataulekšot:1" sortKey="ataulekšot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataulekšot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataulekšot:1/1" n="1">
        <def>Aulekšojot atklāt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Aulekšot šurp. Aulekšojot atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgi ataulekšoja pie aploka sētas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kumeļš ataulekšoja atpakaļ pagalmā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Te kādu dienu no pulka štāba ataulekšoja ziņnesis un atnesa jaunu, nepatīkamu.. pavēli..</quote>
          <bibl>Zv 59, 2, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atauļot:1" sortKey="atauļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atauļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atauļot:1/1" n="1">
        <def>Auļojot atkļūt šurp <mentioned>imperf.</mentioned> Auļot šurp. Auļojot atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zirgs atauļo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kumeļi atauļo pie ezera.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķēve atauļoja atpakaļ mājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš atauļoja melnā zirgā, baltus sniega mākoņus saceldams.</quote>
          <bibl>Lēmanis 10, 71.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataurot:1" sortKey="ataurot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataurot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ataurēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataurot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aurojot atsaukt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ataurot ganus mājās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lauva pabrīnās un tūlīt ataurē meža zvērus.</quote>
          <bibl>LTTP V, 216.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ataurot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Aurojot atsaukties (uz saucienu, aicinājumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gani no rītiem ataurē viens otram.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atauroties:1" sortKey="atauroties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atauroties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">ataurēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atauroties:1/1" n="1">
        <def>Ataurot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gans ataurojas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atausma:1" sortKey="atausma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atausma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atausma:1/1" n="1">
        <def>Ataušana, uzaušana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc īsās brīves atausmas 1939.-1941. gadā.. Ļvova pieredzēja visnežēlīgāko un asiņaināko [fašistu] kundzību.</quote>
          <bibl>Zv 50, 10, 23.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atausma:1/2" n="2">
        <def>Rezultāts → ataust (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..dziļi smadzenēs gailējās sāpīga vakardienas atausma par ko piemirstu un neizdarītu.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 89.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataust:1" sortKey="ataust" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataust</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -aust, pag. -ausa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataust:1/1" n="1">
        <def>Iestāties, iesākties (par rītu, dienu). Sākt aust (par gaismu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atausa rīts. Vispirms to varēja samanīt no zilganuma uz logu rūtīm..</quote>
          <bibl>Saulītis 9, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un Lubāns, un Burtnieks, un Alauksts Kā mazākie brāļi nu Sevanu sveic, - Kad saule pār kalngaliem ataust..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 3, 333.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brīvības saule ataususi mūsu zemē, un latvieši nekad vairs nekļūs vācu vergi.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 71.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/ataust:1/2" n="2">
        <def>Izveidoties (apziņā, atmiņā), rasties (par pārdzīvojumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ataust daudz atmiņu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aina pēc ainas cita par citu spilgtākas atausa acu priekšā.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 5, 8.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kurp vien [zēns] paraudzījās, visur atausa atmiņā kāds līksms vai bēdīgs notikums.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 108.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Mani uzskata par provokatoru ..» Zubura smadzenēs atausa baiga atziņa.</quote>
          <bibl>Lācis VI, 342.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar jaunu rītu visiem [zvejniekiem jūrā] atausa jauna cerība, jo laiks.. [tapa] skaidrs un rāms.</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/ataut:1" sortKey="ataut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">ataut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-auju, -auj, -auj, arī -aunu, -aun, -aun, pag. -āvu; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/ataut:1/1" n="1">
        <def>Noaut (kājas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uģis izbrida [upes] krastā, atāva sabristās kājas un mitros apavus novietoja saulē tā, lai tie ātrāk izžūtu.</quote>
          <bibl>Vāczemnieks 1, 24.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/ataut:1/1/1" n="1">
          <def>Noaut (apavus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atgriezies viņš palīdzēja Laumai ataut sabristos apavus..</quote>
            <bibl>Lācis I, 611.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atavisms:1" sortKey="atavisms" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atavisms</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; biol.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atavisms:1/1" n="1">
        <def>Tādu (organisma) īpašību un pazīmju parādīšanās, kādas bijušas raksturīgas tāliem priekštečiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Izņēmuma gadījumos dzīvnieku senču iezīmes, kas sen izzudušas cilvēkam, attīstās atsevišķiem indivīdiem. Tādu atgriešanos pie senču iezīmēm sauc par atavismu.</quote>
          <bibl>Darvinisma pam 116.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbadīt:1" sortKey="atbadīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbadīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbadīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Badot (ko), padarīt neasu (rīku, ar ko bada).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbadīt īlenu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbadīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar badīšanu atbildēt uz badīšanu vai sitienu. <mentioned>imperf.</mentioned> Badīt pretim.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Auns atbadīja telēnam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbadīties:1" sortKey="atbadīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbadīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbadīties:1/1" n="1">
        <def>Badot (ko), kļūt neasam, strupam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Īlens atbadījies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbadīties:1/2" n="2">
        <def>Badīties ilgi, līdz apnikumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Badīja, badīja, atbadījās.</quote>
          <bibl>ME pap I, 134.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbaidīgs:1" sortKey="atbaidīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbaidīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā, reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atbaidīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbaidīgs:1/1" n="1">
        <def>Atbaidošs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..gluži melns un atbaidīgs virmoja Māras dīķis..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 959.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbaidīt:1" sortKey="atbaidīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbaidīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbaidīt:1/1" n="1">
        <def>Baidot panākt, ka attālinās. Aizbaidīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Īsti makšķernieki ir lieli klusētāji - runāšana atbaidot zivis.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ar rotām saistās arī dažādi tautas ticējumi. Tā, piemēram, ticēja, ka piekaru skanēšana atbaida ļaunus garus.</quote>
          <bibl>Zv 58, 2, 15.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbaidīt:1/2" n="2">
        <def>Radot nepatiku, bailes, atsvešināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No citiem māju ļaudīm viņa sāka sargāties arvienu vairāk. Viņai likās, ka katrā būtu pamanāma daļa no tā riebīgā, kas viņu tā atbaidīja no saimnieka.</quote>
          <bibl>Upīts II, 176.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbakstīt:1" sortKey="atbakstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbakstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbakstīt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bakstot (ko), padarīt neasu (to, ar ko baksta).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Īlenu nevajag atbakstīt.</quote>
          <bibl>ME I, 150.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbakstīt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Iebakstīt (piemēram, atbildot uz grūdienu). <mentioned>imperf.</mentioned> Bakstīt pretim.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns ar elkoni atbakstīja blakus sēdētājam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbakstīt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bakstot atbīdīt nost. <mentioned>imperf.</mentioned> Bakstīt nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbakstīt atnadzes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalsojums:1" sortKey="atbalsojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalsojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → atbalsot (1) Atbalss.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsojums:1/2" n="2">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → atbalsot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tik kluss ir gaiss, un mežā nav ne balss, No nezināmas tāles lido šurp It kā no zvana skaņām atbalsojums..</quote>
          <bibl>Rainis V, 288.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepieciešamība labi pazīt dzīvi, sajust tās pulsu, saklausīt tās atbalsojumu cilvēkos nav šķirama no zinātniskas dzīves parādību analīzes..</quote>
          <bibl>Lit M 54, 33, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalsot:1" sortKey="atbalsot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalsot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Kļūt dzirdamam (atbalss veidā). Atbalsoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesma tālu atbalso pilsētas ielās.</quote>
          <bibl>Kar 57, 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..iemetu [liepas] dobumā kādu akmeni, kas tad krīt, it kā pret ko atsizdamies, dziļi, dziļi,.. un dobji atbalso melnajā tumsā.</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 52.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kā, nākot caur gadu simtiem, jūsu dzeja var atbalsot manī?</quote>
          <bibl>Elksne 2, 66.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atbalss veidā atvirzīt atpakaļ (skaņu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Piepeši norībēja šāviens.. Un tikai pēc pāra acumirkļiem mežs uzķēra un atbalsoja skaņu.</quote>
          <bibl>Upīts II, 78.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No pretējās puses runātos vārdus tā [klints] atbalso skaidri un saprotami..</quote>
          <bibl>Zv 53, 19, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalsot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izsacīt, izpaust.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Varenā dziesma «Lauztās priedes» atbalso visas tautas domas.</quote>
            <bibl>Zv 50, 6, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atkārtot (to, ko tikko kāds teicis, kas tikko dzirdēts).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Laime ...» visiem [jauniešiem] gribas atbalsot šo vārdu.</quote>
          <bibl>Indrāne 1, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tikai neiešu es uz Siksnēniem. Nevelk mani sirds uz to vietu, tas ir viss.» - «Nevelk viņu sirds, nevelk,» atbalso Alīde..</quote>
          <bibl>Bendrupe 1, 322.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalsoties:1" sortKey="atbalsoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalsoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsoties:1/1" n="1">
        <def>Tikt atbalsotam (par skaņu). Radot atbalsis, izplatīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iela bija tukša, un viņas [gājējas] vientuļo soļu troksnis baigi atbalsojās apkārtējos mūros.</quote>
          <bibl>Eglons 2, 379.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lokomotīves svilpieni noskan spalgi un ilgi, ilgi atbalsojas kalnos..</quote>
          <bibl>Zv 57, 14, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalsoties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Gūt atsaucību. Rast atbalsi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Divu lielo slāvu tautu [krievu un ukraiņu] draudzības svētki atbalsojas visu padomju ļaužu sirdīs.</quote>
            <bibl>Lit M 54, 3, l.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ekonomiskie streiki, kas deviņdesmito gadu beigās un mūsu gadsimta sākumā aptvēra gandrīz visu carisko Krieviju, spēcīgi atbalsojās rūpnieciski attīstītajā Baltijas novadā.</quote>
            <bibl>Kar 54, 3, 83.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalsoties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izpausties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tas [J. Raiņa «Tālas noskaņas zilā vakarā»] ir pirmais darbs latviešu literatūrā, kura saturā atbalsojas sociālisma idejas..</quote>
            <bibl>Kar 54, 9, 84.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalss:1" sortKey="atbalss" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalss</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-balss, dsk. ģen. -balsu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalss:1/1" n="1">
        <def>Skaņas, ko atvirza atpakaļ (apkārtējie priekšmeti).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sauciena atbalss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[puisis] skaļā balsī uzsāka dziedāt kādu vakara dziesmu. Meldijas gari vilktās, vienkāršās skaņas tālu, tālu atkārtojās, meža klusumā. Atbalss viļņi, dažādi vīdamies, un izlocīdamies, aizvēlās aizvienu dziļāk un dziļāk gāršā..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēkšņi mežā labi patālu priekšā noskan šāviens. Atbalss vēl brīdi klīst pār koku galotnēm, tad iestājas, pilnīgs klusums.</quote>
          <bibl>Dripe 1, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..augustā saules vēl ir diezgan, un saulainās dienas, šķiet kā aizgājušās vasaras atbalss.</quote>
          <bibl>Rozītis 2,17.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalss:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atcere (par kādiem notikumiem), tās izraisītā noskaņa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atmiņu smeldze dažkārt ir salda, bet aizgājušo dienu atbalsis kā bieza migla aiztin mūsu soļus, un tiem reizēm pietrūkst pilna spraiguma.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 305.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalss:1/2" n="2">
        <def>Atsaucība (ko parasti izraisa kāds notikums).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Skatītāju vairumam izrāde patika. Viņi aizgāja mājās saviļņoti, risinādami domas par cilvēka dzīvi, mīlestību vakar un šodien. Panākt šādu atbalsi skatītājā, - tāds acīmredzot bijis teātra mērķis, iestudējot.. lugu.</quote>
          <bibl>Lit M 56, 36, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zemnieki ticēja, ka Pugačovs ir īsts cars - zemnieku cars, kas satrieks muižniekus un piešķirs zemniekiem brīvību un zemi. Pugačova zemnieku karam bija plaša atbalss visā Krievijā.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 14.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalstīt:1" sortKey="atbalstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/1" n="1">
        <def>Nostiprināt (ar balstiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..laikā neatbalstīsi zarus, kociņš no lielā [augļu] smaguma aizies, postā.</quote>
          <bibl>Zv 58, 20, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai [vecā] ēka būtu stabilāka, tā atbalstīta vairākiem balstiem..</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 87.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/1/1" n="1">
          <def>Saturēt, pieturēt (kādu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un tad viņš [slimnieks], Annas Petrovnas atbalstīts un vadīts, var jau aizvilkties līdz parkam nogāzē zem vecā cietokšņa vaļņa.</quote>
            <bibl>Upīts VIII, 186.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/1/2" n="2">
          <def>Novietot (uz kā, kur u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kaspars, atbalstījis galvu plaukstās, viens palika pie galda.</quote>
            <bibl>Vilks 6, 315.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[virsnieks] drudžaini paātrināja soļus un.. nogūlās blakus, ložmetējam, atbalstīdams elkoņus sniegā.</quote>
            <bibl>Strāls 2, 510.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Haralds izvilka revolveri un, lai tēmēšana būtu drošāka, atbalstīja to kādā bērziņa zaru žāklē.</quote>
            <bibl>Birze 4, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/1/3" n="3">
          <def>Atsliet (pret ko), piesliet, piespiest (pie kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņam jāatsēstas tur, kur pirmiņ [pirmīt] Jonks, un jāatbalsta mugura pret efejām apaugušo mūri.</quote>
            <bibl>Upīts 18, 131.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Līze aizvilkās pie istabas durvīm un galvu atbalstīja pret stenderi.</quote>
            <bibl>Fimbers 1, 275.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jorens stāv, atbalstījis pieri pret loga stiklu.</quote>
            <bibl>Zigmonte 2, 179.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecais patiešām grasījās mūs. [zēnus] pārmācīt ar garu kārti, kas bija atbalstīta pret žogu.</quote>
            <bibl>Rinkule 4, 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/2" n="2">
        <def>Atzīt par pareizu (kādu ieceri vai pasākumu), pievienoties (kādam ierosinājumam vai priekšlikumam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Laimīga, ka arī māte saprata un atbalstīja šādu nodomu [apciemot Slimnieci], Agnese traucās pie Ernas.</quote>
          <bibl>Sakse III, 99.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/2/1" n="1">
          <def>Sekmēt (ar aktīvu darbību kādas ieceres, pasākuma realizēšanu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..mūsu [padomju] tauta un mūsu valdība viskonsekventāk cīnās par mieru visā pasaulē, aizstāv visas apspiestās tautas, atbalsta.. nacionālās atbrīvošanās kustību.</quote>
            <bibl>Cīna 60, 5, 1.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ļoti aktīvi dekādi atbalstīja Maskavas radio. Tas ne vien ik dienas deva plašus atreferējumus par dekādi,.. bet samērā plaši publicēja arī latviešu padomju rakstnieku darbus.</quote>
            <bibl>Kar 56, 2, 71.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/2/2" n="2">
          <def>Palīdzēt (morāli, materiāli u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbalstīt studentu ar naudu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Morāli un finansiāli atbalstīts pasākums.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalstīt:1/3" n="3">
        <def>Sekmēt (kādu militāru pasākumu, piemēram, ar ieroču uguni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ložmetēju un mīnu viesuļuguns atbalstīti, sāka nākt uzbrukumu viļņi.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 124.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu triecienlidmašīnas un bombardētāji, iznīcinātāju pavadīti, apbruņoti ar vismodernākajiem ieročiem, kādu nebija pretiniekiem, lieliski atbalstīja katru strēlnieku uzbrukumu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 10, 7.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalstītājs:1" sortKey="atbalstītājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalstītājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atbalstītāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalstītājs:1/1" n="1">
        <def>Aktīvs veicinātājs, palīgs. Tas, kas atbalsta (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ierosinājuma atbalsts.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņi [partizāni] atrada darba zemnieku vidū gādīgus atbalstītājus, kas.. palīdzēja mežabrāļiem ar pārtiku, apģērbu..</quote>
          <bibl>Samsons 1, 55.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalstītājs:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tas, kas atbalsta (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Plātņu pacelšanai lieto speciāli šim nolūkam izgatavotu atbalstītāju.</quote>
          <bibl>Sterns 2, 191.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalstīties:1" sortKey="atbalstīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalstīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalstīties:1/1" n="1">
        <def>Novietoties tā, lai kas balstītu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jēkabs apstājās, pienācis pie sētas, atbalstījās pret to ar abiem elkoņiem.</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 126.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Daži zvejnieki stāv, atbalstījušies pret sienu.</quote>
          <bibl>Kar 57, 5, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..dažs [ievainotais] ejot kliboja un atbalstījās uz nūjas.</quote>
          <bibl>Lācis VIII, 427.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbalsts:1" sortKey="atbalsts" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbalsts</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsts:1/1" n="1">
        <def>Tas, pret ko var atbalstīties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Marta spēji sagrīļojās un, kā atbalstu meklēdama, pieķērās viņam pie rokas.</quote>
          <bibl>Upīts II, 160.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tuvojoties Kolkas ragam, vilnis kuģi sāk svaidīt.. Lai nebūtu jāstreipuļo, mēs turamies gan pie sienām, gan pie īpaši šim nolūkam ierīkotām atbalsta margām.</quote>
          <bibl>Grīva 5, 40.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[alpīnistam] kājas un rokas ilgi taustās gar pelēkajām radzēm, nevarēdamas atrast labu un drošu atbalstu.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 197. 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsts:1/2" n="2">
        <def>Atsaucība, līdzdalība. Palīdzība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kam laba balss, kas veikli vada virpu, kas sarakstījis spēcīgu lugu, kas atradis ko jaunu zinātnē, tie visi gūs atbalstu, par viņiem rūpēsies valsts..</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 2, 262.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skolas par maz izmanto vecāku komiteju atbalstu savā ikdienas darbā.</quote>
          <bibl>Rīgas B 57, 72, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalsts:1/2/1" n="1">
          <def>Palīdzība (morāla, materiāla u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Naudas atbalsts.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Students saņem atbalstu no vecākiem.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbalsts:1/2/2" n="2">
          <def>Cilvēks, kas atbalsta (2).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Rainim šajā grūtajā laikā [trimdā] uzticams draugs un neatsverams atbalsts ir viņa sieva dzejniece Aspazija.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 9, 29.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbalsts:1/3" n="3">
        <def>Kāda (parasti militāra) pasākuma sekmēšana (piemēram, ar ieroču uguni).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tur [štābā] ieteica uzmanīties un vajadzības gadījumā piedāvāja ložmetēju un artilērijas atbalstu no upes puses.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Policisti jātnieku atbalsta izklīdina pūli.</quote>
          <bibl>Kar 57, 1, 72.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tā kā sādža skaitījās par sargposteni svarīga frontes ceļa posma, tad tā bija pārvērsta par atbalsta punktu. Tanī vienmēr papildinājās kāda sakauta vācu daļa, kas uzņēmās arī ceļa aizsardzību.</quote>
          <bibl>Grants 2, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbangot:1" sortKey="atbangot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbangot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbangot:1/1" n="1">
        <def>Atvirzīties šurp (par viļņiem, bangām). Bangojot atvirzīties (kur, līdz kādai vielai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viļņi atbango pie klints.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbāzt:1" sortKey="atbāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bāžu, -bāz, -bāž, pag. -bāzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbāzt:1/1" n="1">
        <def>Iebāzt atpakaļ. <mentioned>imperf.</mentioned> Bāzt atpakaļ.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Līziņa izņēma no priekšautiņa kabatas riciņu maizes, nolauza gabaliņu un pasvieda Dukšelim, bet pārējo atbāza atpakaļ.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis V, 123.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[krodzinieks] uzprasītajām trim pudelēm..izrāva korķus un tad tos atkal divām atbāza kaklos līdz pusei atpakaļ.</quote>
          <bibl>Blaumanis Ia, 85.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbāzt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vienk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asi, parasti arī netaktiski atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet pēc [futbola] spēles ģērbtuvē viņš sāka kaut ko augstā stilā runāt.. Es jau nu gan viņam atbāzu, atgādinājis tos vārtus, kurus viņš neiesita..»</quote>
          <bibl>Vilks 1, 137.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbēgt:1" sortKey="atbēgt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbēgt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bēgu, -bēdz, -bēg, pag. -bēgu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbēgt:1/1" n="1">
        <def>Bēgot atklāt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Bēgt šurp. Bēgot atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Suns atbēga pie gana.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbēgt līdz tuvākajām mājām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Uz šo kluso nostūri [Vidzemē] atbraucu jeb, pareizāk sakot, atbēgu, lai glābtu savu kailo dzīvību.»</quote>
          <bibl>Liesma 59, 1, 12.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbēgt:1/2" n="2">
        <def>Bēgot atvirzīties nost (sānis, atpakaļ). <mentioned>imperf.</mentioned> Bēgt nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns atbēga no ceļa nost.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atberas:1" sortKey="atberas" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atberas</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atberas:1/1" n="1">
        <def>Uzvija, procenti par labības aizņēmumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Es lāgā nesaprotu, kas tas ir - atberas. Vai nebij tā, ka viņš [muižkungs] aizdeva pūru, bet atpakaļ prasīja pūru ar sieku?»</quote>
          <bibl>Upīts X, 255.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbērt:1" sortKey="atbērt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbērt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-beru, -ber, -ber, pag. -bēru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbērt:1/1" n="1">
        <def>Berot novietot (iepriekšējā vietā) <mentioned>imperf.</mentioned> Bērt atpakaļ.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbērt ābolus atpakaļ grozā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atber kartupeļus atpakaļ maisā!</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbērt:1/1/1" n="1">
          <def>Nobērt (daļu) no kāda kopuma.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atber ogas no groza, tik pilnu nepanesīsi!</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbērt:1/2" n="2">
        <def>Atlikt, rezervēt (sēklas labību, kartupeļus u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..katru rudeni [kolhoznieki] atber pietiekamos daudzumos labu sēklu nākamajam pavasarim.</quote>
          <bibl>Cīņa 57, 286, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pērn vasarāju [kolhozā] vien bija 1039 hektāri. Šajā pavasarī apsēs vēl vairāk. Šim nolūkam atbērti 2780 centneri sēklas.</quote>
          <bibl>Cīņa 55, 8, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbērt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atdot (graudu, kartupeļu u. tml.) aizņēmumu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Sešus pūrus jūs man pavasarī izgalvojāt no magazīnas, bet nekas, rudenī atbēršu ..»</quote>
          <bibl>Upīts XI, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbērt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ļoti ātri runājot, atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Jā gan, jā gan, es ļoti vēlos braukt, es ļoti interesējos, man ļoti patīk mežs,» kā parasti ātri runādams, atbēra Pēteris.</quote>
          <bibl>A Grigulis 8, 91.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbērties:1" sortKey="atbērties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbērties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -beras, pag. -bērās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbērties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atbērt (1). Tikt atbērtam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nu gan atbērās par daudz!</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atberzt:1" sortKey="atberzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atberzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-beržu, -berz, -berž, pag. -berzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atberzt:1/1" n="1">
        <def>Beržot dabūt nost, attīrīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Berzt nost. Noberzt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atberzt sienai krāsu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atberzt netīrumus no trauka.</quote>
          <bibl>ME I, 150.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbīdīt:1" sortKey="atbīdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbīdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīt:1/1" n="1">
        <def>Bīdot atvirzīt nost (sānis, atpakaļ). <mentioned>imperf.</mentioned> Bīdīt nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt cepuri no pieres.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt cepuri pakausī.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt brilles.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt solu no durvīm tālāk.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lēni viņa atbīda segu kājgalī un kāpj ārā no gultas..</quote>
          <bibl>Fimbers 2, 196.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saulesvīrs atbīdīja piedurkni un paskatījās pulkstenī.</quote>
          <bibl>A Grigulis 9, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Mika no runīgajiem kaimiņiem savu krēslu atvirzīja uz Lauska pusi ar žestu, it kā viņa baidītos notraipīties. Lauskis ar tādu pašu izteiksmi atbīdīja savu krēslu no Mikas.</quote>
          <bibl>Birze 1, 159.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīt:1/2" n="2">
        <def>Bīdot atvirzīt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Bīdīt šurp. Bīdot atvirzīt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt tintnīcu šurp.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt spoguli līdz sienai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīt:1/3" n="3">
        <def>Bīdot atvērt (ko). <mentioned>imperf.</mentioned> Bīdīt vaļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt kastei vāku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..varēja braukt. Šoferis atbīdīja lodziņu un paliecās atpakaļ.</quote>
          <bibl>Saulītis 12. 322.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīt:1/4" n="4">
        <def>Panākt, ka samazinās (kā) ietekme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbīdīt konkurentu pie malas.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbīdīt:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atvairīt (domas), atlikt (ko) uz vēlāku laiku.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbīdīt nepatīkamo sarunu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Anna atbīdīja nost drūmās domas.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 183.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbīdīties:1" sortKey="atbīdīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbīdīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atbīdīt (1). Tikt atbīdītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cepure atbīdījusies pakausī.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → atbīdīt (2). Tikt atbīdītam.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbīdīties:1/3" n="3">
        <def>Refl. → atbīdīt (3). Tikt atbīdītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Automobiļa logs atbīdījies.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbiedēt:1" sortKey="atbiedēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbiedēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbiedēt:1/1" n="1">
        <def>Biedējot panākt, ka attālinās. Atbaidīt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbiedēt lapsenes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pauninieks] ar nūju atbiedēja Ošu Tāli, kura mīņājās sētsvidū..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 219.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbiedēt:1/2" n="2">
        <def>Radot nepatiku, bailes, atsvešināt. Atbaidīt (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..korporeļu žūpošanas, duelēšanās, smalko manieru un mutes patriotisma aprindas Veidenbaumu atbiedē no paša sākuma.</quote>
          <bibl>Upīts 13, 172.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbilde:1" sortKey="atbilde" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbilde</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -žu, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/1" n="1">
        <def>Izteikums (runā), ko izraisa jautājums, kāds cits izteikums, arī darbība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājumam seko atbilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Īsa atbilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Skaidra atbilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Noteikta atbilde.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Izvairīties no atbildes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jautājumu un atbilžu vakars.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja viņa [Annele] ko jautātu, atbildi jau zin iepriekš. «Prasi acīm,» tā tēvs atteiktu.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 333.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nepārtraukti vajadzēja prasīt gājējiem ceļu, dažkārt uz vienu un to pašu jautājumu saņemot diametrāli pretējas atbildes...</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pieklauvēju pie pazīstamajām durvīm. Atbildes nebija.</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 303.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/1/1" n="1">
          <def>Šāds izteikums rakstveidā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saņemt iestādes atbildi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbilde jāiesniedz triju dienu laikā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Žurnāls sniedz atbildes lasītājiem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izlasīt saņemto atbildi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..[meitene], atmetusi pašlepnumu, aizrakstīja viņam, pirms bija saņēmusi atbildi uz savu pēdējo vēstuli.</quote>
            <bibl>Sakse 6, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Katru rītu viņš [bijušais pasta priekšnieks] iegāja pastā.. apvaicāties, vai nav pienākusi gubernatora telegrāfiska atbilde no Rīgas.</quote>
            <bibl>Rozītis 2, 48.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/2" n="2">
        <def>Uzdotās mācību vielas atstāstījums. Stāstījums pēc pedagoga jautājuma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sniegt pareizas atbildes eksāmenā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Valdis,.. [skolotāja] Ozoliņa prasīts, dod gluži saprātīgu atbildi.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 241.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/3" n="3">
        <def>Darbība, izturēšanās, ar ko reaģē (uz jautājumu vai uz kādu darbību).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..man bija ar Tevi jārunā, jāizlasa Tavās acīs atbilde [uz] maniem daudzajiem jautājumiem ...</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 28.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Esmu jau pieradis garāmbraucot cauri [automobiļa] logam uzsmaidīt zēnam, un viņš man atbildei dažkārt pamāj ar roķeli.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 84.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/3/1" n="1">
          <def>Organisma reakcija (uz kairekļu iedarbību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildes reakcija uz gaismas apstākļu maiņu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/4" n="4">
        <def>Gala rezultāts (parasti matemātikas uzdevuma risinājumam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atrast pareizo uzdevuma atbildi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitenes] burtnīcā uzdevums iekļūst tikai precīzi atrisināts, ar visiem pasvītrojumiem zem uzdevuma numura, atrisinājuma un atbildes..</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 75.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbilde:1/4/1" n="1">
          <def>Fakti, dati, sakarības, kas noskaidrojas, risinot kādu jautājumu, problēmu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Te ik solī māca pašam meklēt atbildes uz jautājumiem, kas interesē, pašam vērtēt dzīves notikumus.</quote>
            <bibl>Bērn 59, 5, 4.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc diviem mēnešiem suns jau balstījās uz operētās kājas... Kas bija noticis? Daļēju atbildi uz to sniedza rentgena uzņēmums.</quote>
            <bibl>Zv 59, 1, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbildēt:1" sortKey="atbildēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbildēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bildu, -bildi, -bild, pag. -bildēju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pateikt, pasacīt (ko) pēc uzdota jautājuma, uzrunas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ko tu viņam atbildēji?</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Nu, ko tu sacīsi?» - «Es nezinu. Neesmu vēl apdomājusies,» Liene atbildēja nedroši.</quote>
          <bibl>Blaumanis 2, 76.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Laiku pa laikam lasīdams iejautājos: «Mammiņ, vai tu klausies? ..» Un māte, no domām iztraucēta, atbild: «Dzirdu, dēls, dzirdu..»</quote>
          <bibl>Plūdonis 3, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Vai tu zeķes lāpīt proti?» viņa pievērsās Baibai. «Protu. Ziemu māmiņa iemācīja,» Baiba atbildēja.</quote>
          <bibl>Talcis 3, 14.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Andriksonam nepatikās atbildēt, un viņš cieta klusu.</quote>
            <bibl>Blaumanis II, 330.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mātei viņš [puisēns] liek priekšā jautājumus, uz kuriem tā nezina ne atbildēt.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 1, 35.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad iezvanījās tālrunis, viņa nesteigdamās pacēla klausuli un atbildēja neredzamajam vaicātājam..</quote>
            <bibl>Niedre 13, 88.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Dot atbildi rakstveidā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt ar telegrammu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt dažās rindās.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dzīvi [students] sarakstījās ar jauniešiem Polijā, Vācijā. Bet nu - nav vairākus mēnešus atbildējis uz vēstulēm.</quote>
            <bibl>Liesma 59, 1, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Sacīt, reaģēt, atsaucoties uz klauvējienu, zvanu u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Es klauvēju, neviens neatbildēja.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pastāstīt, atstāstīt (mācību vielu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zigurds nezināja, cik ilgi bija mācījies, bet.. reizrēķinu viņš pats sev varēja atbildēt bez stomīšanās.</quote>
          <bibl>Sakse 9, 171.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie tāfeles stāvēja Adatiņš un atbildēja latviešu valodu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt eksāmenā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbilēt vēstures stundā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..paskaidroju [skolēniem], ka nākošajā stunda jau saukšu atbildēt dabas zinātnēs un bez žēlastības likšu divniekus, ja kāds nezinās.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 111.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Reaģēt (uz jautājumu vai darbību) ar darbību, izturēšanos.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbildēt uz jautājumu ar galvas mājienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbildēt, atmetot ar roku.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..garām iedams pametu ar galvu mūsu kosmētikas kabineta jaunajai kasierei, kas atbildēja pasmaidīdama.</quote>
          <bibl>Upīts IX, 421.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lēnām, maigi, pirkstiem vien Elmārs sāka glāstīt meitenes pirkstus..Vilma pati neatskārta, kad bija jau atbildējusi Elmāra glāstam, liegi noglāstot arī viņa roku.</quote>
          <bibl>Bērce 3, 134.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atvadām pavicināju [stacijas] dežurantam. Viņš atbildēja ar galvas mājienu.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 214.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puika neatbildēja uz puiša rokas spiedienu..</quote>
          <bibl>Blaumanis III, 29.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/3/1" n="1">
          <def>Reaģēt ar darbību, rīcību (uz kādu citu darbību, rīcību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt uz ienaidnieka uzbrukumu ar spēcīgu artilērijas uguni.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tu no manis nekā neslēpi, es atbildēšu ar to pašu.</quote>
            <bibl>Grants 7, 177.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/3/2" n="2">
          <def>Reaģēt (uz kāda emocionālo stāvokli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt uz kāda jūtām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atrast, pateikt (atrisinājumu, atbildi, risinot kādus jautājumus, problēmas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [meitene] pati ir pilna neatrisinātu, neatbildētu jautājumu. Tos vajag vismaz skaļi izteikt, ja arī nav sagaidāma atbilde.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 304.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[romānā] autors mēģina atbildēt uz aktuāliem jautājumiem, kas saviļņo daudzus.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Reaģēt (piemēram, ar balss skaņām) - par dzīvniekiem. Atsaukties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[jēriņi] bējina skaļās balstiņās. Aiča [aita], žigli sienu grauzdama, caur zobiem atbild, atgriežas, piedur purnu vienam un otram, tad aizgriežas atkal pie siena.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 37.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/5/1" n="1">
          <def>Reaģēt (uz kairekļu iedarbību) - par organismiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Daži augi uz pieskārienu atbild ar lapas saraušanos.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/5/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atskanēt vai parādīties, it kā reaģējot (uz iepriekšējo)</def>
          <cit type="example">
            <quote>..iedūcās.. sirēna. Tai atbild citas. Tūlīt sāk skanēt arī vagonu fabrikas svilpe.</quote>
            <bibl>Vanags, Rokpelnis 1, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Īss klusums. Drīz vien mežmala Sāk uguns dzirkstis šķilt. Rej ložmetējs. Bet upmala nu klusē, neatbild.</quote>
            <bibl>Sils 4, 41.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš piedauza ar saliektiem pirkstiem skapim, gultai, galdam, krēslam. Un mēbeles paklausīgi atbild saimnieka klauvējienam, cita skaņāk, cita dobjāk.</quote>
            <bibl>Kar 59, 11 23.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Jo tālāk no mola, jo lielāki viļņi [jūrā]. Ar baltām šļakatām viņi atbild kuģa priekšgala triecienam.</quote>
            <bibl>Zv 59, 10, 10.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Uzņemties vai sajust atbildību (par ko). Pamatot (piemēram, savu rīcību, izturēšanos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Valdis:..es arī atbildu par visu, ko esmu darījis..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 374.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja tu esi izdarījusi kādu muļķību, tad ej atbildi par to.</quote>
          <bibl>Zigmonte I, 230.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/6/1" n="1">
          <def>Rūpēties, gādāt (par ko), uzņemoties atbildību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt par telpu tīrību.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbildēt par kārtību.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/6/2" n="2">
          <def>Uzņemties civiltiesisku atbildību.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..prasība nav celta pret to personu, kurai pēc prasības jāatbild..</quote>
            <bibl>Civilpr k 22.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildēt:1/6/3" n="3">
          <def>Darot (ko), rīkojoties, sajust atbildību (pret ko, kā priekšā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mums, kas spēku sējam gļēvās ļaužu masās, jābūt pietiekoši stipriem atbildēt vēstures tiesas priekšā par to uzdevumu, kuram kalpojam.</quote>
            <bibl>Upīts V, 97.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es atbildu tikai strādnieku šķiras, tikai tautas priekšā.</quote>
            <bibl>Brodele 13, 206.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbildētājs:1" sortKey="atbildētājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbildētājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atbildētāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildētājs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas atbild (1, 2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..atbildētājs [eksāmenā] bija negrozāmā pārliecībā, ka zinājis uz pieci..</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 74.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildētājs:1/2" n="2">
        <def>Cilvēks, kas uzņemas atbildību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kā vecākajam brālim tam jau bērnībā bija.. atbildētāja loma visās vietās un lietās.</quote>
          <bibl>Strāls 2, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildētājs:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>jur.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Viena no pusēm (civilprocesā), pret kuru vērsta otras puses - prasītāja - prasība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzdot jautājumus atbildētājam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbildība:1" sortKey="atbildība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbildība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildība:1/1" n="1">
        <def>Attieksme, kurai raksturīgas rūpes un pienākuma apziņa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Uzņemties atbildību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apzināties savu atbildību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbildības trūkums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Padomju cilvēki dziļi apzinās savu atbildību, savus uzdevumus un savas spējas.</quote>
          <bibl>Zv 60, 1,2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..skolēni jūt atbildību par ikviena biedra rīcību,.. visi sargā skolas godu.</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 65, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Teātriem ar lielāku rūpību un atbildības sajūtu jāseko visam jaunākajam, kas rodas mūsu [padomju] dramaturģijā..</quote>
          <bibl>Lit M 58, 40, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[priekšsēdētāja] amats prasīja lielu atbildību, prasmi pašam vadīt un rīkot..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 77.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildība:1/1/1" n="1">
          <def>Stāvoklis, kad (piemēram, tiesā) ir jāatbild par savu rīcību, izturēšanos.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Administratīvā atbildība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Civiltiesiskā atbildība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mantiskā atbildība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Personiskā atbildība.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vajadzēja.. zaļās zonas postītājus saukt pie atbildības un pamācīt.. Pret dabas skaistuma bojātajiem un nicinātājiem jārīkojas nesaudzīgi!</quote>
            <bibl>Zv 58, 10, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Medniekam jābūt nevis dabas postītājam, bet gan tās draugam un sargātājam. Cilvēki, kuri nevar vai negrib saprast šo draudzīgo aizrādījumu, jāsauc pie atbildības..</quote>
            <bibl>Saudz dabu 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildība:1/1/2" n="2">
          <def>Vaina, vainas apziņa.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Uzņemties atbildību par nodarījumu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Novelt atbildību uz citu pleciem.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Izvairīties no atbildības.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbildīgs:1" sortKey="atbildīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbildīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atbildīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildīgs:1/1" n="1">
        <def>Ļoti svarīgs, nozīmīgs. Saistīts ar atbildību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbildīgs amats.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbildīgs pienākums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aktiera pirmā atbildīgā loma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Grūtajās Lielā Tēvijas kara dienās Oškalns veica atbildīgu partijas uzdevumu - bija partizāņu vienības komisārs.</quote>
          <bibl>Pion 52, 36, 2.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..sapulce - tā ir liela un atbildīga lieta. Sapulcēs jāizlemj kolhoza dzīves jautājumi.</quote>
          <bibl>Jansons 2, 54.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kļava: Sievietes jāizvirza atbildīgās vietās. Vai tad krustmāte kolhoza priekšsēdētāja pienākumus nespēj veikt?</quote>
          <bibl>Zālīte 2, 16.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbildīgs:1/1/1" n="1">
          <def>Tāds (cilvēks), kas veic svarīgu, nozīmīgu uzdevumu, pienākumu. Tāds (cilvēks), kam ir oficiāla, ar amata pienākumiem saistīta atbildība (par ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Iestādes atbildīgie darbinieki.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Laikraksta atbildīgais redaktors.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Kokle taču bija atbildīgs, liela vēriena darbinieks ar nostabilizējušos autoritāti.</quote>
            <bibl>Bērce 3, 336.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vispirms gribu satikties ar cilvēkiem, kas atbildīgi par celtnēm.</quote>
            <bibl>Niedre 13, 90.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tu [izpildkomitejas priekšsēdētājs] esi atbildīgs par visu pagasta mantu.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 74.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbildīgums:1" sortKey="atbildīgums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbildīgums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbildīgums:1/1" n="1">
        <def>Vispārināta īpašība → atbildīgs, šīs īpašības konkrēta izpausme.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Darba atbildīgums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uzdevuma atbildīgums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbilsme:1" sortKey="atbilsme" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbilsme</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilsme:1/1" n="1">
        <def>Atbilstība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Satura atbilsme formai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbilst:1" sortKey="atbilst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbilst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bilstu, -bilsti, -bilst, pag. -bildu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilst:1/1" n="1">
        <def>Būt (kam) piemērotam. Saskanēt (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbilst patiesībai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbilst savam uzdevumam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Par mieru padomju zeme cīnās tāpēc, ka tas atbilst mūsu tautas, valdības un partijas politikas pamatu pamatiem.</quote>
          <bibl>Zv 53, 19, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..patiesīgs, padomju dzīves un mākslas īstenībai atbilstošs ir sociālistiskā reālisma nosaukums..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 291.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Lielmaņa augums atbilda viņa uzvārdam. Pašdarbības pulciņā viņam teica, ka Lāčplēsi viņš varot tēlot bez grima un parūkas..</quote>
          <bibl>Birze 1, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbilstība:1" sortKey="atbilstība" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbilstība</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilstība:1/1" n="1">
        <def>Parādība, stāvoklis, kad kāda parādība atbilst citai parādībai.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbilstība nosacījumiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā [tēlainība] īsti atklājas dzejas gleznu atbilstībā dzīves īstenībai, dzejas mākslinieciskumā.</quote>
          <bibl>Kar 59, 5, 95.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..greizi priekšstati par dzīves likumsakarībām neļauj rakstniekam panākt literārā darbā uzgleznotās panorāmas atbilstību patiesajām dzīves norisēm.</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 95.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbilstīgs:1" sortKey="atbilstīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbilstīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atbilstīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbilstīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas atbilst (kam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ja komponists būtu arī muzikāli attīstījis Gusta tēlu atbilstīgi viņa dramaturģiskajai nozīmībai, tad «Zaļās dzirnavas» stāvētu visai tālu no komiskās operas.</quote>
          <bibl>Kar 58, 9, 145.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbiras:1" sortKey="atbiras" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbiras</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, s.; tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbiras:1/1" n="1">
        <def>Vieglie, sīkie graudi, sēnalas, kas atbirst tad, kad vētī labību.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kviešu atbiras.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ja meli apslēpti zem lišķa smaida, Ja kādā darba vietā zaglis sēž, Tie - veco laiku atbiras un skaidas, No dzīves tie uz mūžiem jāizmēž.</quote>
          <bibl>Kalnājs 1. 65.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbirt:1" sortKey="atbirt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbirt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -birst, pag. -bira; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbirt:1/1" n="1">
        <def>Birstot atdalīties nost. <mentioned>imperf.</mentioned> Birt nost. Nobirt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vētījot atbirst sīkie graudi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No griestiem atbirst apmetums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [āboliņš].. bija sauss kā tabaka, un, līdzko paņēma rokās, lapiņas atbira.</quote>
          <bibl>A Grigulis II, 289.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbirums:1" sortKey="atbirums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbirums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbirums:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rezultāts → atbirt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Graudu atbirums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbirums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>vsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tā kolektīva daļa, kas neturpina pasākto.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Studentu atbirums pēc eksāmena.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mācību gadā kursantu atbirums nebija liels.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tiek darīts viss,.. lai nerastos tādas nevēlamas parādības kā nesekmība, otrgadniecība.., [kuru] neizbēgamas sekas ir atbirums.</quote>
          <bibl>PL Skola 62, 4, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbirums:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>tikai dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atbiras.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Saslaucīt atbirumus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šķūnī jau cēla augšā pēdējos, smaga zemes mitruma pievilkušos kūļus... meitas un vīri ar grābekļiem grābāja kopā atbirumus, bēra maisos un nesa mašīnas augšā.</quote>
          <bibl>Lēmanis 2, 24.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbizināt:1" sortKey="atbizināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbizināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -nāju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbizināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Panākt, ka atbizo (govis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gans atbizināja govis uz māju.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbizināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atbizot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Govis atbizinājušas mājās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbizot:1" sortKey="atbizot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbizot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbizot:1/1" n="1">
        <def>Bizojot atkļūt šurp (par govīm). <mentioned>imperf.</mentioned> Bizot šurp. Bizojot atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Govis atbizoja pie kūts.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbizot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atskriet (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Zēns atbizoja.</quote>
            <bibl>ME 1, 151.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblandīties:1" sortKey="atblandīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblandīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; reti.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblandīties:1/1" n="1">
        <def>Blandoties atkļūt šurp. Blandoties atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No kurienes tas atblandījies?</quote>
          <bibl>ME pap I, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblāzma:1" sortKey="atblāzma" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblāzma</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzma:1/1" n="1">
        <def>Atstarota gaisma (parasti krēslā vai tumsā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko manāma atblāzma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ugunsgrēka atblāzma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sejās krīt uguns atblāzma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc brīža mežmalā sprēgāja ugunskurs, mezdams visapkārt sārtu atblāzmu.</quote>
          <bibl>Lagzdiņš 2, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no tumsas iznira kāds stāvs. Nošvirkstēja sērkociņš, liesma apvija cigaretes galu un meta atblāzmu arī uz nācēja seju.</quote>
          <bibl>Kar 58, 9. 35.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Uguns atblāzmā uz sienām sāka dejot virtuves priekšmetu ēnas..</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 151.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..šāva smagās artilērijas baterija. Šāvienu uzliesmojumi šķieda apkārt rūsganu atblāzmu.</quote>
          <bibl>Grants 6, 81.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atblāzma:1/1/1" n="1">
          <def>Atstarota (debess spīdekļu) gaisma.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Saule lēnām nogrima aiz meža, pārliedama purvam sārtu atblāzmu..</quote>
            <bibl>Vanags 10, 75.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Saule norietējusi, bet vakaros vēl liesmo sarkanzeltaina atblāzma.</quote>
            <bibl>Zv 57, 3, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atblāzma:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ietekme (ko rada kāds ievērojams notikums, parādība).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..šīs latviešu zemnieku sūdzības sacerētas J. Pugačova vadītā zemnieku kara.. atblāzmā. Šis karš.. līdz nāvei nobiedēja muižniekus, bet spārnoja zemniekus.</quote>
            <bibl>Zv 59, 1, 14.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..blakus savdabīgām estrādes dziesmām atrodamas kompozīcijas, kurās vērojamas gan spilgti izteiktas Gļinkas romanču ietekmes,.. gan Dārziņa romantikas atblāzmas..</quote>
            <bibl>Lit M 56, 6, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atblāzma:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Vājš atspoguļojums, atveidojums, atdarinājums.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Par reprodukcijām mums ir savs noteikts uzskats, un proti - tās ir tikai mākslas darba patāla atblāzma.</quote>
            <bibl>Zv 57, 15, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblāzmojums:1" sortKey="atblāzmojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblāzmojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzmojums:1/1" n="1">
        <def>Blāzmas, atstarotās gaismas radīts apgaismojums. Atblāzma.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ugunskura atblāzma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saulrieta atblāzma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik jauks vakars nogūlās pāri zemei! Rietošā saule meta sārti zeltainu atblāzmojumu..</quote>
          <bibl>Eglons 1, 242.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vectētiņa stāsti - Tālo bērnu dienu Klusais atblāzmojums - Plūst kā silti glāsti.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 53, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblāzmot:1" sortKey="atblāzmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblāzmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -o, pag. -oja.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzmot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Sākt blāzmot (par gaismu, gaismas avotu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Austrumos atblāzmo retu artilērijas šāviņu uzplaiksnījumi..</quote>
          <bibl>Samsons 1, 223.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tālu ziemas naktī atblāzmoja ugunsgrēka atspīdums..</quote>
          <bibl>Lācis 15, 336.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tad piepeši atblāzmoja no Vecpilsētas puses. Vācu mākslinieku saime aizbēgdama aizdedzinājusi lielo teātri.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 669.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atblāzmot:1/1/1" n="1">
          <def>Sākt blāzmot, tiekot apgaismotam.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[dīķis] atblāzmoja sarkans kā asinis.</quote>
            <bibl>ME pap I, 135.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzmot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atspoguļoties (kur) - par ko blāzmojošu. Atblāzmoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sejās atblāzmo ugunskura liesmas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zibeņi atblāzmoja visos istabas stūros.</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 354.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšā izaug alksnājs, kura lapās atblāzmo dejojošās Jāņuguņu liesmas.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 6, 27.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atblāzmot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izpausties (sejā, acīs) - par pārdzīvojumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sejā atblāzmo prieks.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzmot:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atspoguļot (ko blāzmojošu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jūra atblāzmo saulrietu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblāzmoties:1" sortKey="atblāzmoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblāzmoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ojas, pag. -ojās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzmoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atblāzmot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Spoži atblāzmojas ugunskuri.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Naktīs bieži uzliesmoja apgaismošanas raķetes - visa apkārtne atblāzmojās spilgtā gaismā.</quote>
          <bibl>Bērn 50, 10, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atblāzmoties:1/2" n="2">
        <def>Atspoguļoties (kur) - par ko blāzmojošu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kvēloja visa debess mala, ugunsgrēks atblāzmojās mākoņos, it kā arī tur plandītos liesmas.</quote>
          <bibl>Branks 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..uz garāžas sienas spilgti atblāzmojās divi lieli, dzelteni apļi.</quote>
          <bibl>Bundzeniece 1, 38.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atblāzmoties:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izpausties (sejā, acīs) - par pārdzīvojumu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sejā atblāzmojās prieks.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Klāvs izslējās liels, augsts un kaulains kā vecs, zarains koks. Pēkšņa liela, bet tāla.. cerība atblāzmojās viņa acīs.</quote>
            <bibl>Zv 59, 13,27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblēdīt:1" sortKey="atblēdīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblēdīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblēdīt:1/1" n="1">
        <def>Ar blēdību atņemt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atblēdīt kam algas daļu.</quote>
          <bibl>ME pap I, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblēt:1" sortKey="atblēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -blēj, pag. -blēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblēt:1/1" n="1">
        <def>Atblēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jērs atblēja aitai.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atblēties:1" sortKey="atblēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atblēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -blējas, pag. -blējās; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atblēties:1/1" n="1">
        <def>Blējot atsaukties (par aitu, kazu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mežā atblējās otra aita.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 135.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbļaut:1" sortKey="atbļaut" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbļaut</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-bļauju, -bļauj, -bļauj, pag. -bļāvu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbļaut:1/1" n="1">
        <def>Skaļā, nesavaldīgā balsī atbildēt. Rupji atkliegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vecis atbļāva kaut ko.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbradāties:1" sortKey="atbradāties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbradāties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ājos, -ājies, -ājas, pag. -ājos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbradāties:1/1" n="1">
        <def>Bradāt ilgi, līdz apnikumam. <mentioned>biežāk</mentioned> Izbradāties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērni nevar vien atbradāties pa upīti.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbraucējs:1" sortKey="atbraucējs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbraucējs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atbraucēja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbraucējs:1/1" n="1">
        <def>Cilvēks, kas tikko vai nesen atbraucis (no kurienes).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..stacijas perons bija ļaužu pilns, kas ziņkārīgi aplūkoja atbraucējus, bet skumji noraudzījās pakaļ aizbraucējiem.</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 18.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrauciens:1" sortKey="atbrauciens" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrauciens</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrauciens:1/1" n="1">
        <def>Vienreizēja paveikta darbība → atbraukt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Silarāja negaidītais atbrauciens sacēla Ezerniekos priecīgu uztraukumu.</quote>
          <bibl>Janševskis 5, 133.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbraucīt:1" sortKey="atbraucīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbraucīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brauku, -brauki, -brauka, pag. -braucīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbraucīt:1/1" n="1">
        <def>Atbīdīt uz augšu (piedurknes).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņš [puisis] atbrauka svārku piedurkni no rokas stilba, kur ietetovēts zils enkurs un vēl kaut kādas zīmes.</quote>
          <bibl>Upīts VIII, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..krekla piedurknes līdz elkoņiem atbraucījis, Bite līkņā blakus Kārlēnam.</quote>
          <bibl>Kar 51, 6, 508.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbraucīt:1/1/1" n="1">
          <def>Atglaust (matus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Purēns atbrauka brūnos matus no pieres un brīdi aizver acis.</quote>
            <bibl>Upīts II, 443.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nav vaļas [skolniecei] pie spoguļa matus sakārtot, atbrauka tos ar roku, uzgrūž cepurīti galvā un steidzas prom.</quote>
            <bibl>Kar 58, 12, 52.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš norāva cepuri, nopurināja no tās nemīlīgo mitrumu un atbraucīja pakuplos melnos matus..</quote>
            <bibl>A Deglavs 1, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbraucīties:1" sortKey="atbraucīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbraucīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-braukos, -braukies, -braukās, pag. -braucījos; refl.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbraucīties:1/1" n="1">
        <def>Atbraucīt sev piedurknes.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraucīties līdz elkoņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Strādā atbraucījies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbraucīties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neviļus, nejauši tikt atbraucītam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraukās krekliem piedurknes.</quote>
          <bibl>ME pap I, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbraukt:1" sortKey="atbraukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbraukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-braucu, -brauc, -brauc, pag. -braucu.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbraukt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Braukšus ierasties. <mentioned>imperf.</mentioned> Braukt šurp. Braukšus atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraukt pie radiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraukt ciemā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc kāda laika precinieki atbrauca vēlreiz.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 5.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Jēkabs tikko bij atbraucis no Klidziņas un nekādi nevarēja izkļūt no ratiem.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 647.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbraukt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Braucot atvest, atgādāt (transportlīdzekli, zirgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraukt pajūgu pie durvīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbraukt zirgu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrāzt:1" sortKey="atbrāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brāžu, -brāz, -brāž, pag. -brāzu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrāzt:1/1" n="1">
        <def>Atbrāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Cik savāda gan ir pasaule! Vētras atbrāž pār jūru, satrako ūdeņus un izzūd tālumā.</quote>
          <bibl>Lācis 4, 200.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrāzties:1" sortKey="atbrāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brāžos, -brāzies, -brāžas, pag. -brāzos refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrāzties:1/1" n="1">
        <def>Straujā gaitā (parasti ar troksni) atkļūt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Brāzties šurp. Straujā gaitā (parasti ar troksni) atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pie mājas atbrāzās automobilis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko sākās deja, vējā apmetni plivinādams, jau trešo reizi atbrāzās slaidais, tumšais [jauneklis] un ierāva meiteni [karnevāla] daudzkrāsainajā ņudzeklī.</quote>
          <bibl>Jauno v 59, 48.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lielā steigā.. atbrāzies, vakarvējš ar klēpi sagrāba to [dūmu mutuli],.. saraustītām skarām izklieda Zvirgzdu salas pusē..</quote>
          <bibl>Upīts XII, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrēkt:1" sortKey="atbrēkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrēkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brēcu, -brēc, -brēc, pag. -brēcu; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrēkt:1/1" n="1">
        <def>Dusmīgi atkliegt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Kad Ieva to dzirdētu,» Krauklis iemeta starpā. «Lai dzird!» Adāms saskaities atbrēca..</quote>
          <bibl>Apsīšu J 2, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Nu, kas tad ir?» Pēteris diezgan skarbi apvaicājās... «Ko tev vajag no manis?» Miķelis nikni atbrēca.</quote>
          <bibl>Vilks 6, 190.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrēkties:1" sortKey="atbrēkties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrēkties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brēcos, -brēcies, -brēcas, pag. -brēcos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrēkties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Ar brēcienu atsaukties (par dzīvniekiem)‥</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Vai!» iebrēcās stirnas bērns. «Vai!» atbrēcās pretī stirnas māte, līdz nāvei izbiedēta.</quote>
          <bibl>Brigadere 3, 443.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jērs brēc; aita atbrēcas.</quote>
          <bibl>ME I, 151.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrēkties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Brēkt ilgi, kamēr vairs nespēj.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[meitene] vēl nav atbrēkusies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrist:1" sortKey="atbrist" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrist</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brienu, -brien, -brien, pag. -bridu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrist:1/1" n="1">
        <def>Brienot atkļūt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Brist šurp. Brienot atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrist pa seklo straumi līdz krastam.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrist:1/2" n="2">
        <def>Brienot atvirzīties nost (sānis, atpakaļ). <mentioned>imperf.</mentioned> Brist nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns atbrida tālāk no akmeņainā sēkļa.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbristies:1" sortKey="atbristies" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbristies</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-brienos, -brienies, -brienas, pag. -bridos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbristies:1/1" n="1">
        <def>Brist ilgi, līdz apnikumam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puika tikai tad gāja uz mājām, kad bija diezgan atbridies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 136.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es tur.. [esmu] reizēm bridusi un atbridusies.</quote>
          <bibl>ME pap I, 136.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrīve:1" sortKey="atbrīve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrīve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.; poēt.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīve:1/1" n="1">
        <def>Atbrīvošana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielgabali dun... tie nes ziņu par tuvu atbrīves stundu.</quote>
          <bibl>Sakse 3, 49.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Moku vietu [koncentrācijas nometņu] sienas atdzīvojas, tās stāsta par ieslodzīto ciešanām, cerībām, par ticību atbrīvei..</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 142, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrīvojums:1" sortKey="atbrīvojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrīvojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvojums:1/1" n="1">
        <def>Paveikta darbība, rezultāts → atbrīvot (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvojums no darba slimības dēļ.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrīvošana:1" sortKey="atbrīvošana" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrīvošana</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvošana:1/1" n="1">
        <def>Darbība → atbrīvot.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvošana:1/2" n="2">
        <def>Politiskas, ekonomiskas, tiesiskas vai militāras pakļautības likvidēšana.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvošana no apcietinājuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvošana no soda.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..brāļu kapos guldīti varoņi, kas pirms piecdesmit gadiem atdeva savas dzīvības par pilsētas atbrīvošanu.</quote>
          <bibl>Liesma 58, 8, 18.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pionieri pārstaigājuši visus kara ceļus, kas saistīti ar Padomju Armijas cīņām par Budapeštas atbrīvošanu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 3, 35.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrīvošanās:1" sortKey="atbrīvošanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrīvošanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvošanās:1/1" n="1">
        <def>Process → atbrīvoties.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvošanās:1/2" n="2">
        <def>Politiskas, ekonomiskas, tiesiskas vai militāras neatkarības iegūšana (pašu spēkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nacionālā atbrīvošanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nacionāli koloniālā atbrīvošanās kustība.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvošanās no saistībām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sociālistiskā reālisma izveide latviešu literatūrā cieši saistīta ar latviešu proletariāta atbrīvošanās kustību, kas ir organiska sastāvdaļa krievu proletariāta atbrīvošanās kustībā.</quote>
          <bibl>Kar 59, 3, 139.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Koreja kļuva par apspiesto tautu nacionālās atbrīvošanās cīņas karogu.</quote>
          <bibl>Zv 52, 13, 26.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrīvot:1" sortKey="atbrīvot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrīvot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt brīvu (ieslodzītu, sagūstītu, saistītu cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot karagūstekņus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no aresta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Papildinājis savus spēkus ar komunistiem, ko bija atbrīvojis no cietuma,.. Jānis Fabriciuss Peipusa ezera krastā pie Smolvas ciema pilnīgi sagrāva vācu vienību.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 8, 2.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/1/1" n="1">
          <def>Padarīt (cilvēku) brīvu (politiski, ekonomiski, tiesiski).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot tautu no ienaidnieka jūga.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot darbaļaudis no kapitālisma verdzības.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no koloniālās atkarības.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Padomju vara uz visiem laikiem atbrīvoja latviešu darba cilvēku no kapitālistu jūga.</quote>
            <bibl>Bērn 50, 7, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/1/2" n="2">
          <def>Palaist brīvībā (dzīvnieku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot zvēru no krātiņa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot suni no ķēdes.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/2" n="2">
        <def>Padarīt (valsti, teritoriju, arī tautu) neatkarīgu, nepakļautu (okupācijai, naidīgai varai).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Padomju Armija Krakovu atbrīvoja tik straujā triecienā, ka hitlerieši nepaguva to izpostīt.</quote>
          <bibl>Zv 59, 1, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/3" n="3">
        <def>Padarīt nenoslogotu, arī nesaistītu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no nastas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot kājas no smagajiem apaviem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[skolotājs] saņēma Ritas elkoni, lai viņai palīdzētu pārkļūt upītei pa laipu... Rita strauji atbrīvoja elkoni..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 80.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/3/1" n="1">
          <def>Panākt, ka netraucē (kāds).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no uzbāzīga, nevēlama pavadoņa.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no nepatīkama sarunu biedra.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/3/2" n="2">
          <def>Padarīt (kādam pienākumam vai saistībai) nepakļautu.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no dotā solījuma.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no nodokļu maksāšanas.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/3/3" n="3">
          <def>Padarīt lietojamu, izmantojamu (spēku, līdzekļus u. tml.), likvidējot saistījumu, noslogojumu vai citus ierobežojumus.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot savus spēkus radošam darbam.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot divus traktorus kulšanai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..atbruņošanās rezultātā atbrīvotie līdzekļi jāizmanto iedzīvotāju nodokļu samazināšanai..</quote>
            <bibl>Cīņa 60, 16, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/3/4" n="4">
          <def>Padarīt mazāk sasprindzinātus (muskuļus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot roku muskulatūru.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/3/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Novērst (kādas, parasti nomācošas, domas, pārdzīvojumus u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no smagām domām.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/4" n="4">
        <def>Pārtraukt (no darba devēja puses) darba attiecības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot darbinieku pēc paša lūguma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot laborantu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no darba.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..līdzšinējais fabrikas direktora vietas izpildītājs Juris Osis tiek atbrīvots no amata; viņa vietā iecelts.. Kārlis Sīlis.</quote>
          <bibl>Niedre 6, 252.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/4/1" n="1">
          <def>Dot iespēju, atļaut nepiedalīties (kur), nedarīt (ko).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot no komisijas locekļa pienākumiem.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/5" n="5">
        <def>Izdalīt (vielu no kāda savienojuma).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot saistīto slāpekli.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[cilvēka] organisms [enerģiju] iegūst, sašķeļot gremošanas procesā atbrīvotās un asinīs uzņemtās uzturvielas.</quote>
          <bibl>Skulme 3, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/6" n="6">
        <def>Iztukšot (piemēram, trauku). Padarīt lietojamu citam nolūkam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot trauku ievārījumam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..augsne pēc ražas novākšanas ir sausa. Lauku no ražas atbrīvojot, steidzīgi jārūpējas par struktūras uzlabošanu,.. mitruma krāšanu un saglabāšanu.</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 295.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/6/1" n="1">
          <def>Padarīt brīvu, neaizņemtu (piemēram, telpu, laukumu, transportlīdzekli), aizejot vai liekot aiziet.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vajadzēja atbrīvot vasarnīcu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot viesnīcas istabu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot automobili.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Strēlnieki pavirzījās.. un atbrīvoja viņam [komandierim] vietu pie ugunskura.</quote>
            <bibl>Lācis VII, 485.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Klausiņš pakāpās pāris soļu sāņus, atbrīvodams vārtu eju. Pa tiem izbrauca smagā automašīna..</quote>
            <bibl>Niedre 6, 257.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atbrīvot:1/6/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Rezervēt (laiku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot kādu vakaru, lai aizietu uz teātri.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atbrīvot dažas dienas ekskursijai uz Gaiziņu.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1" sortKey="atbrīvoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrīvoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atbrīvot (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvoties no cietuma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvoties no gūsta.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meistars šajā darbā [gleznā] parāda tipisku renesanses sievieti, kas atbrīvojusies no viduslaicīgajām baznīcas važām.</quote>
          <bibl>Rell Zv 52, 8, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1/2" n="2">
        <def>Refl. → atbrīvot (2).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Apgabals atbrīvojās no okupācijas varas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai 1912. gadā albāņi atbrīvojās no osmaņu jūga un pasludināja savas zemes neatkarību.</quote>
          <bibl>Rell Zv 51, 2, 22.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1/3" n="3">
        <def>Refl. → atbrīvot (3).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvoties no neērtā nesamā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Kaņeps izlēca no kamanām, lai palīdzētu zirgam atbrīvoties no stiepļu mudžekļa..</quote>
          <bibl>Sakse 7, 302.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No frontes sūtītais biedrs gan laikā paspēja atbrīvoties no izpletņa saitēm..</quote>
          <bibl>Samsons 1, 127.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → atbrīvot (4). Tikt atbrīvotam (no darba, saistībām pēc paša ierosmes).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no ieņemamā amata.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvot no darba pēc paša lūguma.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņam izdevās uz dažām dienām atbrīvoties no daudzajiem pienākumiem.</quote>
          <bibl>Adamsons 2, 112.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → atbrīvot (5).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bioloģiski svarīga ir ultravioleto staru spēja noārdīt dažas olbaltumvielas ādas šūnās. Pie tam atbrīvojas tādi ķīmiski savienojumi, kuri izraisa iekaisuma pārmaiņas ādā..</quote>
          <bibl>Ves 62, 7, 25.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrīvoties:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → atbrīvot (6).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvojās noliktavas telpas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbrīvojas laiks grāmatas lasīšanai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Galdu noceļ pie sienas, krēslus pagaidām saliek Jurģa istabā. Istabā atbrīvojas prāvs laukumiņš.</quote>
          <bibl>Preilis 1, 58.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tieši šai brīdī kāda kompānija aiziet un viens galdiņš atbrīvojas.</quote>
          <bibl>Skujiņš 4, 19.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbrukt:1" sortKey="atbrukt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbrukt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -brūk, pag. -bruka; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbrukt:1/1" n="1">
        <def>Brūkot, grūstot atdalīties un nokrist nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad septembrī «Gauru» pagraba apcirkņos bēra kartupeļus, tur kādā vietā no sienas atbruka jau saplaisājušais cementa apmetums.</quote>
          <bibl>Birze 3, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kaļķi atbrukuši no sienas.</quote>
          <bibl>ME I, 151.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbruņošanās:1" sortKey="atbruņošanās" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbruņošanās</orth>
        <gramGrp>
          <gram>ģen. -ās, akuz. -os, instr. -os, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbruņošanās:1/1" n="1">
        <def>Process → atbruņoties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kontrolējama atbruņošanās.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbruņošanās priekšlikumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarunas par atbruņošanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..bez vispārējas un pilnīgas atbruņošanās nevar cerēt uz stingru mieru virs zemes. Šāda atbruņošanās nozīmētu materiālo karošanas līdzekļu iznīcināšanu..</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 1, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lai pieņemtu lēmumus sākt vispārēju atbruņošanos, lai apstādinātu kara rūpnīcas, ir jādara vēl daudz.</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 31, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbruņot:1" sortKey="atbruņot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbruņot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbruņot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt cīņas nespējīgu, atņemot ieročus, apbruņojumu. Likvidēt bruņotos spēkus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbruņot uzbrucējus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbruņot ienaidnieka armiju pēc kapitulācijas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbruņot valsti.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ieročus nost!».. Krūms atraisīja revolvera maksti un ar visu brauniņu nosvieda leitnantam pie kājām. Tas ātri noliecās, paņēma ieroci un iebāza kabatā. Tāpat atbruņoja pārējos četrus sagūstītos.</quote>
          <bibl>Paegle 3, 399.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atbruņot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Padarīt (kādu) nespējīgu turpināt strīdu, apspiest (kāda) naidīgo izturēšanos (ar savu runu, izturēšanos)</def>
          <cit type="example">
            <quote>Skolotāja laipnā izturēšanās zēnu atbruņoja.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..smiekli pauž darba cilvēka morālo pārākumu pār viņa kaklakungu. Cilvēks, kas smejas, nav uzvarēts un atbruņots.</quote>
            <bibl>J A Jansons 1, 71.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbruņoties:1" sortKey="atbruņoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbruņoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ojos, -ojies, -ojas, pag. -ojos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbruņoties:1/1" n="1">
        <def>Ievērojami samazināt vai pilnīgi likvidēt apbruņojumu, bruņotos spēkus.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pilnīgi atbruņoties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbruņoties saskaņā ar starptautisku vienošanos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ko visu nevarētu šodienas medicīna un zinātne, ja kapitālistiskā pasaule pieņemtu padomju zemes priekšlikumus: beidzot atbruņoties, demobilizēt armijas..</quote>
          <bibl>Zv 58, 16, 31.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbruņosimies! - lūk, ceļš, pa kuru ejot cilvēce var atpestīties no kara draudiem..</quote>
          <bibl>PL Siev 59, II, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbubināt:1" sortKey="atbubināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbubināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbubināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bubinot atsaukties (par zirgu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ķēve atbubina kumeļam.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ķēvīte klusi atbubināja un paskatījās uz savu saimnieku sērīgām, jautājošām acīm.</quote>
          <bibl>Talcis 4, 119.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atbubināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Neskaidri atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Ar tevi, vīrs, ar vairs nav izturams,» sieva purpināja... «Viss piegāzts ar ūdeni...» - «Bez maizes cilvēks var dzīvot, bet bez ūdens ne,» Māls atbubināja.</quote>
          <bibl>Kalndruva 5, 97.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atbultēt:1" sortKey="atbultēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atbultēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atbultēt:1/1" n="1">
        <def>Atbīdīt bultu, lai varētu atvērt (durvis, vārtus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atbultēt durvis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atbultēt vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Sarmīte atbultēja durvis un iegāja kūtī.</quote>
          <bibl>Lācis III, 528.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atburt:1" sortKey="atburt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atburt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-buru, -bur, -bur, pag. -būru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atburt:1/1" n="1">
        <def>Ar burvībām, buršanu panākt, ka (kāds) ierodas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Redzi, - es esmu burve... Es viņu [Spodri] tomēr atbūru. Viņš ir istabā.»</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 7, 172.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā ēnas, atburtas No garu valstības, Peld melnā tumsā melnās, mēmās laivas..</quote>
          <bibl>Plūdonis 1, 16.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atburt:1/1/1" n="1">
          <def>Ar burvībām, buršanu atjaunot (agrāko stāvokli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tiesnesis [raganai] licis.. svētību atburt atpakaļ..</quote>
            <bibl>LTTP VII, 609.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Bet viņa atradās tālu, vēstules pienāca ar lieliem starpbrīžiem, un, lai cik tās bija mīļas un gaidītas, vārdi vien nespēja atburt bijušā skaistumu.</quote>
            <bibl>Lācis III, 407.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atburt:1/2" n="2">
        <def>Ar burvībām, buršanu atņemt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..puisis visiem citiem labību bij atbūris un vecīša laukiem piebūris.</quote>
          <bibl>LTTP VII, 771.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atburt:1/3" n="3">
        <def>Ar burvībām, buršanu atvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kur katrs stādiņš augšām cēlies Un smēlies No vaļā atburtiem ezeriem Sev spirdzi ar tumšzaļiem pilieniem, Kur jauns viss tapa, Tur plaukstu ir es..</quote>
          <bibl>Aspazija V, 296.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atburt:1/4" n="4">
        <def>Glābt (apburto), likvidējot būrumu. Likvidēt (būrumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcerēsimies mūsu tautas pasaku par raganu, kas ar savu stibiņu pārvērtusi par akmeni gan vecāko brāli, gan viņa dzīvniekus (tikai jaunākajam brālim izdevies apburtos atkal atburt).</quote>
          <bibl>Lit M 67, 29, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kāds burvis, kurš raganu zalves tur, Tās laikam man acīs būs trinis; Un kad burvība vaļā jāatbur, Viņš neliekas nu vairs ne zinis!</quote>
          <bibl>Aspazija V, 347.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atburtot:1" sortKey="atburtot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atburtot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atburtot:1/1" n="1">
        <def>Burtu pa burtam izlasīt, atšifrēt (grūti salasāmu vai šifrētu tekstu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atburtot svešu rokrakstu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcelmot:1" sortKey="atcelmot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcelmot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcelmot:1/1" n="1">
        <def>Atbrīvot no celmiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelmot līdumu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcelt:1" sortKey="atcelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ceļu, -cel, -ceļ, pag. -cēlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/1" n="1">
        <def>Ceļot atvirzīt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Celt šurp. Ceļot atvirzīt (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelt šurp krēslu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelt logu atpakaļ virās.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ceļot attaisīt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atcelt kastes vāku.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atcelt aploka vārtus.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārcelt šurp (piemēram, ar laivu, plostu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atceļ viņu šai pusē.</quote>
            <bibl>ME I, 152.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/2" n="2">
        <def>Ceļot atvirzīt nost (sānis, atpakaļ). <mentioned>imperf.</mentioned> Celt nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelt solu no sienas.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kārlis dzēra ilgi.. un pats, laikam, neattaptos beigt, ja Andrs neatcēlis spaini..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 223.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Justs..atceļ no sienas mātes gultu un.. pūlas atraut.. [sienas] apakšējo dēli.</quote>
          <bibl>Sēlis 5, 214.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/3" n="3">
        <def>Padarīt par spēkā neesošu (likumu, pavēli u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Igaunijas padomju valdība savā pirmajā manifestā 29. novembrī paziņoja, ka tiek atcelti visi buržuāziskās valdības iestāžu rīkojumi..</quote>
          <bibl>Kar 54, 1, 98.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Prasām atcelt jauno [buržuāziskās Latvijas] soda likumu, kas grib mūs fiziski un morāli iznīcināt..</quote>
          <bibl>Brodele 13, 144.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/3/1" n="1">
          <def>Likvidēt (ieviestu kārtību).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atcelt tirdzniecības ierobežojumus.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nekāds dievvārdnieks Brīviņu gruntnieks nebij, bet senseno paražu [svētdienas pātarus] atcelt arī negribēja..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 129.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/3/2" n="2">
          <def>Noteikt, paziņot, ka nenotiks (referāts, nodarbības u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atcelt lekciju.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Piektajā novembrī mums [skolēniem] atcēla pēdējo stundu..</quote>
            <bibl>Vācietis 1, 59.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/4" n="4">
        <def>Atbrīvot (no amata, pienākumiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcelt direktoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..kurators varēja viņu atcelt no skolas priekšnieka amata..</quote>
          <bibl>Rozītis 2, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mani atkal atcēla no uzrauga amata.</quote>
          <bibl>Poruks 3, 225.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcelt:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atsūtīt, atkomandēt (uz šejieni). Pārcelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Grāmatvedi atcēla uz Rīgu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atceļot:1" sortKey="atceļot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atceļot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atceļot:1/1" n="1">
        <def>Ceļojot atkļūt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Ceļot šurp. Ceļojot atkļūt (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Svešinieki atceļojuši pie mums no tālām zemēm.</quote>
          <bibl>ME pap I, 137.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tagad sega ir atceļojusi uz viņa brāļa māju.</quote>
          <bibl>Līvs 2, 79.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zīdtārpiņkoki atceļojuši pie mums no Indijas un Ķīnas.</quote>
          <bibl>Zv 52, 17, 31.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atceļš:1" sortKey="atceļš" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atceļš</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atceļš:1/1" n="1">
        <def>Ceļš, arī gājiens, brauciens atpakaļvirzienā, uz iepriekšējo vietu. Atpakaļceļš.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atceļš bija grūtāks nekā nāciens šurp.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pamazām arī pienāk laiks posties atceļam.</quote>
          <bibl>Zv 58, 18, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad Elza atgriezās mājās, bija vēls vakars. Atceļā viņa satika Kandila mazdēlu Imantu.</quote>
          <bibl>Jansons 1, 36.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ilmārs atgriezās pēc laba laika, kad kuģim vajadzēja doties atceļā.</quote>
          <bibl>PL Siev 54, 7, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tas vienalga - sākas ceļš vai atceļš, Tādi mirkļi iesmeldzās vienmēr..</quote>
          <bibl>Kar 56, 10, 34.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcepināt:1" sortKey="atcepināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcepināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcepināt:1/1" n="1">
        <def>Pārāk ilgi cept (maizi), tā ka atdalās garoza.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcepināt maizi.</quote>
          <bibl>ME I, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcept:1" sortKey="atcept" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcept</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cepu, -cep, -cep, pag. -cepu.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcept:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārāk ilgi cept (maizi), tā ka atdalās garoza.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcept maizi.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcept:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; parasti divd. formā: atcepis</gram>
        </gramGrp>
        <def>Pārāk ilgi tikt ceptam, tā ka atdalās garoza (par maizi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Maize atcepusi.</quote>
          <bibl>ME I, 152.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcere:1" sortKey="atcere" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcere</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ru, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcere:1/1" n="1">
        <def>Process → atcerēties (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sestajā klasē pēdējā stunda veltīta ceļojuma atcerei. Ikvienam ekskursijas dalībniekam jāpastāsta kāds braucienā pa Daugavu piedzīvots gadījums..</quote>
          <bibl>Vanags 3, 153.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcere:1/1/1" n="1">
          <def>Atzīmēšana, pieminēšana.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[rakstnieks] atskatās uz 80 mūža gadiem. Šī atceres diena ir lieli svētki..</quote>
            <bibl>Cīņa 57, 285, l.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Spāres Pēteris apzvanīja savus cietuma biedrus un sarunāja par kopīgu atceres vakaru divdesmitajā jūnijā - nupat pagāja gads, kopš viņi bija iznākuši no cietuma.</quote>
            <bibl>Lācis VI, 661.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pionieru vienības dzīvē radusies jauna tradīcija - godināt komjaunietes Zentas Ozolas piemiņu viņas nāves dienas atcerē..</quote>
            <bibl>Bērn 59, 2, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcere:1/2" n="2">
        <def>Pagātnes notikumu, pārdzīvojumu un priekšstatu saglabāšanās apziņā. Atmiņa.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Nāca prātā pagājušās dienas, cilvēki, ar kuriem biju saskāries. Atcerē palika arī pēdējā nakts tagad tik tālajā strēlnieku nometnē.</quote>
          <bibl>Grants 5, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Man atcerē ilgi paliks nepatīkamais gadījums.</quote>
          <bibl>Rīgas B 70, 14, 3.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcere:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atmiņas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tas [ceriņzars] dzejnieka atmiņā atsauc tūkstoš atceru, tas viņam liek sapņot par nākotnes rītiem..</quote>
          <bibl>Cīņa 60, 35, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Priekšpadomju laikā grāmatās bērniem un jaunatnei dominēja autora atmiņas, aizgājušo dienu atceres..</quote>
          <bibl>Kar 59, 4, 114.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Upīšu Mārtiņš nosmējās tīksmīgās atcerēs.</quote>
          <bibl>Upīts 4,109.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcerēties:1" sortKey="atcerēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcerēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ceros, -ceries, -ceras, pag. -cerējos; refl.; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/1" n="1">
        <def>Atveidot apziņā (agrāk saņemto informāciju, iespaidus).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcerēties savu bērnību.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meitas turpat čivinājās, lāgu lāgiem iesmiedamās. Osiene atcerējās tos laikus, kad arī pati tāpat smiedamās ravēja Veckalaču saimnieces dārzu..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 213.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atceros saulaino sestdienas palaunadzi.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gandrīz katru vakaru strēlnieki kavējās atmiņās par mājām. Parasti atcerējās to labāko..</quote>
          <bibl>Zv 58, J5, 8.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/1/1" n="1">
          <def>Apzināties, zināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Neatceros dzirdējis tādu vārdu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tēva paša gan neatceros redzējis ne dzīva, ne miruša..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 9.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/1/2" n="2">
          <def>Iedomāties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Māte paskatās un, pamanījusi tēva sejā viltīgo izteiksmi, pēkšņi ko atceras, iesmejas..</quote>
            <bibl>Dripe 1, 63.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ieraudzījis vienu otru augu, [Toms] centās atcerēties tā nosaukumu.</quote>
            <bibl>A Grigulis 10, 36.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/1/3" n="3">
          <def>Attapties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa, ja atcerējās, allaž runāja bībeles valodā..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 246.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/2" n="2">
        <def>Saglabāt atmiņā, ievērot.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Šodien redzēji vilku fotogrāfijā, tagad apskati to dabā. Apskati un atceries, kāds tas izskatās,» saka tēvs..</quote>
          <bibl>Dripe 1, 14.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un visi.. atcerējās savu skolotāju ar dziļāko sirsnību un cieņu.</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 23.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rīdzinieki atceras [pianistu].. vai, pareizāk sakot, rīdzinieki nekad neaizmirsīs viņu..</quote>
          <bibl>Rīgas B 58, 142, 5.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/3" n="3">
        <def>Pieminēt (kādu personu, notikumu u. tml.) - parasti gadskārtā vai citā nozīmīgā gadījumā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar lielu mīlestību septembra dienās mūsu republikas darbaļaudis atceras Tautas dzejnieku Jāni Raini.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 178, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcerēties:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Apsveikt, arī apdāvināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Viņš [pirtnieks] zināja, ka šad un tad uz svētkiem.. arī viņu atcerēsies.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 60.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcerīgs:1" sortKey="atcerīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcerīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcerīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds, kas labi atceras. Tāds, kas iegaumē un neaizmirst.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcerīgs cilvēks.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tapa runīgs, kustīgs, dzīvs un ļoti atcerīgs.</quote>
          <bibl>ME pap I, 137.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un [pusmāsiņa] atcerīga. Nedosi tai noķerta putniņa, nenoķersi kaķēna no jumta,.. neaizmirsīs..</quote>
          <bibl>Sudrabu E 3, 270.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcilpot:1" sortKey="atcilpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcilpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcilpot:1/1" n="1">
        <def>Cilpojot, skrienot lēcieniem atkļūt šurp (par dzīvniekiem). <mentioned>imperf.</mentioned> Cilpot šurp. Cilpojot, skrienot lēcieniem atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zaķis atcilpo līdz dārzam.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcilpot:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Ātri atnākt, atskriet (par cilvēku).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ar auto, motorolleru vai velosipēdu atbraukuši vai kājām atcilpojuši,.. viņi pavadīja savu brīvo dienu [pie kanāla].</quote>
            <bibl>Kar 58, 9, 110.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mājās neviens nezina, ka es atcilpojis..</quote>
            <bibl>ME 1, 153.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcīnīties:1" sortKey="atcīnīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcīnīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcīnīties:1/1" n="1">
        <def>Ar lielām grūtībām, pūlēm atvirzīties, atkļūt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikko varēju atcīnīties šurp.</quote>
          <bibl>ME pap I, 137.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcirst:1" sortKey="atcirst" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcirst</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērtu, -cērt, -cērt, pag. -cirtu.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cērtot atdalīt, atšķelt. <mentioned>imperf.</mentioned> Cirst nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad serdes sakni (tā Baumanis to sauc) atcērt, tad celms uz reizi izlec no zemes..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 45.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cērtot padarīt neasu (darba rīku, kam ir asmens).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..tēšamos cirvjus tēvs noglabā savā ziņā, lai meitieši neatcērt, zarus vai skujas kapādami.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 32.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Asi un īsi atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Es nu būšu desmit un piecpadsmit reiz bagātāka par Vanadzeni.» [saka Liene] - «Kā tad, kā tad, - pie desmit un piecpadsmitreiz vecāka vīra sāniem,» Vanags piemetināja. «Hm! Vai tad tu nezini: labāk zem veca vīra bārdas nekā zem jauna puiša maizes pātagas!» Liene atcirta pretim un vērsās uz durvīm.</quote>
          <bibl>Blaumanis II, 234.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Mēs gribam zināt, Ernest, kāpēc tu neatnesi parādīt vēstuli,».. turpināja Leinasars. «Tāpēc, ka man nedeva,» Ernests.. gandrīz dusmīgi atcirta.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 13.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/3/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>intrans.</gram>
          </gramGrp>
          <def/>
          <cit type="example">
            <quote>..viņa bija ar kaut ko neapmierināta. Stīvējās. Atcirta ātrā, ritošā valodā.</quote>
            <bibl>Brigadere 3, 406.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Viņai jāsavaldās, lai asi vai pat parupji neatcirstu pretī šiem.. jautājumiem.</quote>
            <bibl>Upīts XII, 423.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji atvirzīt atpakaļ. Atmest.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcirst galvu atpakaļ.</quote>
          <bibl>ME I, 153.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/5" n="5">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cērtot padarīt (ko) vaļēju. <mentioned>imperf.</mentioned> Cirst vaļā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcirst āliņģi.</quote>
          <bibl>ME I, 153.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/5/1" n="1">
          <def>Strauji attaisīt (apģērbu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sieva.. aizpogāja virām vaļā atcirstos svārkus.</quote>
            <bibl>Salenieks 1,5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirst:1/6" n="6">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji iesist pretī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Mārcis piegāja pie Zibeņa [ērzeļa] un uzsita tam pa krustiem. Skaļi nošņākdarnies, ērzelis ar asti atcirta savam kopējam.</quote>
          <bibl>Salenieks 5, 280.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atcirsties:1" sortKey="atcirsties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atcirsties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-cērtos, -cērties, -cērtas, pag. -cirtos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirsties:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Cērtot kļūt neasam (par rīku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad cirvis atcirties, vai jābeidz darbs?</quote>
          <bibl>Rainis I, 416.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bruņinieks: Mans zobens atcirtās pret miesu mūri, Es uztrinu un atkal darbā laidu.</quote>
          <bibl>Paegle 2, 220.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirsties:1/2" n="2">
        <def>Strauji atdurties, atsisties (pret ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atcirzdamās pret šīm smiltīm, cirvja asmens šķautne kļūst robaina.</quote>
          <bibl>Indāns 1, J79.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atcirsties:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Strauji virzoties, pēkšņi apstāties (kāda šķēršļa dēļ).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tad [suns] paceļ galvu, paosta gaisu, ātri nolec no sliekšņa, atcērtas ķēdē un rej.</quote>
            <bibl>Sēlis 1, 228.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atcirsties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Strauji pagriezties atpakaļ. Apcirsties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Komandieris rīkoja griezties atpakaļ. Strēlnieki ātri atcirtās, bet bija jau par vēlu: izejas durvis aizņēma ienaidnieks.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 102.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atčāpot:1" sortKey="atčāpot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atčāpot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atčāpāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atčāpot:1/1" n="1">
        <def>Gausiem soļiem ejot, atkļūt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Čāpot šurp. Gausiem soļiem ejot, atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Bērns atčāpo.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie bišu stropa atčāpo lācis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lāpstu pār plecu atčāpoja.. večuks..</quote>
          <bibl>Upīts 8, 205.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atčāpot:1/1/1" n="1">
          <def>Atrāpot (piemēram, par vēžiem, kukaiņiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Te, kur bijis, kur ne, atčāpo vecāks vēzis un ar pāris spēcīgiem spīļu sitieniem aiztrenc mazos..</quote>
            <bibl>Liesma 59, 6, 18.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atčivināt:1" sortKey="atčivināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atčivināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atčivināt:1/1" n="1">
        <def>Čivinot atsaukties (par putniem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iečivinājās viens putns, Otrs tūlīt atčivināja.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atčivināt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atbildēt (smalkā balsī, ātri, arī daudz runājot).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kundze jautri atčivināja pretī.</quote>
            <bibl>ME I, 152.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atčukstēt:1" sortKey="atčukstēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atčukstēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-čukstu, -čuksti, -čukst, pag. -čukstēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atčukstēt:1/1" n="1">
        <def>Čukstot atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Nesaki to tik Līziņai. Viņa nāk!» - «Ak, es jau zinu to pati!» meitene atčukstēja.</quote>
          <bibl>Brigadere 2, 684.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Ko tu par to teiksi?...» skolotāja pavērās Raitī. «Man nav ko teikt,» tas, tikko dzirdami, atčukstēja.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 1, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdabūt:1" sortKey="atdabūt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdabūt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dabūju, -dabū, -dabū, pag. -dabūju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdabūt:1/1" n="1">
        <def>Atgūt, saņemt atpakaļ (to, kas kādreiz piederējis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdabūt grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Māte bija atvedusi arī lekciju naudu.. Viņiem [vecākiem] palaimējies. Atdabūjuši dažus vecus parādus..</quote>
          <bibl>Sakse III, 98.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdabūt:1/1/1" n="1">
          <def>Atgūt (spēku, enerģiju, arī iepriekšējo stāvokli).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdabūt zaudēto līdzsvaru.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc brīža viņš atdabūja savu enerģiju atpakaļ, pacēlās sēdu un skatījās uz silu.</quote>
            <bibl>Blaumanis II, 322.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Es aizmirstu, kur es esmu, un atdabūju jēgu tikai tad, kad dabūju triecienu pirkstos.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 20.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mak-Larens dega uzvaras kārē, lai atdabūtu savu līdzšinējo stāvokli, lai atriebtu [svešiniekam] neģēlīgo apvainojumu.</quote>
            <bibl>Berģis 1, 21.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdabūt:1/2" n="2">
        <def>Ar pūlēm atvirzīt, atgādāt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Dabūt šurp. Ar pūlēm atvirzīt, atgādāt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdabūt smagos saiņus līdz mājai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns nevarēja atdabūt suni atpakaļ uz mājām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet pie ceturtās [makšķeres] man krietni jācīnās, kamēr to atdabūju līdz piestātnei..</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 5, 42.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdabūt:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Panākt, ka atvirzās nost (sānis, atpakaļ). <mentioned>imperf.</mentioned> Dabūt nost (sānis, atpakaļ).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēnu nevarēja atdabūt no veikala skatloga.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdale:1" sortKey="atdale" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdale</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, dsk. ģen. -ļu, s.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdale:1/1" n="1">
        <def>Atdalījums (1)</def>
        <cit type="example">
          <quote>..izņēma no krātiņa Jozefu [peli],.. tad ielika viņu spožajā [cirka artista] cilindrā speciāli ierīkotā atdalē.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 126.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdalījums:1" sortKey="atdalījums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdalījums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalījums:1/1" n="1">
        <def>No telpas, platības norobežota daļa, - nodalījums. Ierīkot pagrabā atdalījumu kartupeļiem.</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalījums:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Tas, kas atdalās (piemēram, no brūces).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Strutaini atdalījumi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..organisma atdalījumos (gļotās, krēpās, kuņģa sulā) atrodamas arī audu šūnas.</quote>
          <bibl>Cīņa 64, 257, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdalīt:1" sortKey="atdalīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdalīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/1" n="1">
        <def>Atņemt, atraut vai citādi atšķirt (daļu no kā). <mentioned>imperf.</mentioned> Dalīt nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..ģeofiziskajām raķetēm piestiprina konteinerus ar mēriekārtām, tos vajadzīgajā augstumā atdala no raķetēm un ar izpletņiem nogādā lejā..</quote>
          <bibl>Liesma 59, 10, 1.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[augsnēs] līmeniskās plaisas atdala virskārtu no apakšējām kārtām..</quote>
          <bibl>Apsītis 1, 239.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[vistas] cepeti pārgriež gareniski uz pusēm, atdalot muguras daļu no krūšu daļas.</quote>
          <bibl>Pavāru gr 104.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/1/1" n="1">
          <def>Atšķirt (atsevišķus priekšmetus, vielas no kopuma, masas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Augļus, ogas [ievārījumam] izšķiro, atdala mazās, bojātās..</quote>
            <bibl>PL Siev 58, 6, 22.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc pēdējā metiena paliek vēl daudz smalku salmu, kurus grābekļiem grūti atdalīt no pelavām.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 109.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..nafta pa caurulēm aizplūst uz tvertnēm, kur tiek atdalīta gāze, ūdens un citi piejaukumi.</quote>
            <bibl>Zv 60, 3, 15.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/1/2" n="2">
          <def>Atšķirt, norobežot (kādu sabiedrisku parādību no citas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdalīt baznīcu no valsts.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/1/3" n="3">
          <def>Nodot (daļu no kā) cita rīcībā, īpašumā, paredzēt citiem nolūkiem u. tml.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdalīt zemes gabalu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atdalīt divus hektārus kolhoza augļu dārzam.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/2" n="2">
        <def>Norobežot, atšķirt (parasti platību, telpu no citas platības, telpas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>No pārējām telpām atdalīta istaba.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Liepu alejas un dārzi, kas atdalīja kvartālu no kvartāla un māju no mājas, jau maija sākumā līka svaigā zaļumā un ziedos.</quote>
          <bibl>Grīva 4a, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No pagalma māju atdalīja cirptu eglīšu žogs.</quote>
          <bibl>Birze 3, 17.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..purvu no pļavām atdalīja paplats grāvis.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 215.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Varam istabā tā novietot grāmatu plauktu, skapi vai aizvelkamu priekškaru, lai tas atdalītu nelielu nišu gulēšanai.</quote>
          <bibl>Zv 58, 10, 26. pārn.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ejam arvien tālāk uz rietumiem. Kilometru simti mūs atdala no Maskavas.</quote>
          <bibl>Kar 50, 2, 132.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/3" n="3">
        <def>Uztvert izolēti, bez saistības ar ko citu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..mūsu apziņā grūti atdalāms Korčagins no Ostrovska, rakstnieka paša varoņtēls savienojies ar viņa radīto varoni.</quote>
          <bibl>Zv 54, 19, 13.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šis [cilvēka augšanas] process nav aplūkojams.. atdalīti, savrupi, vērojot indivīdu tā vientuļās gaitās.., bet tikai organiskā sakarā ar cilvēka veidotāju dzīvi..</quote>
          <bibl>Upīts 14, 333.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/3/1" n="1">
          <def>Klasificējot, grupējot nošķirt (citu no cita), lai konstatētu atšķirības.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kavatīna ir raksturīga operu mūzikas forma. Tā ir ļoti līdzīga ārijai, un bieži to pat nevar atšķirt no ārijas... Varam tikai nosacīti atdalīt kavatīnu no ārijas.</quote>
            <bibl>Vēriņa 1, 48.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Pēc luminiscences krāsas un intensitātes dažādās stikla šķirnes var precīzi atdalīt citu no citas..</quote>
            <bibl>Zv 53, 18, 25.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīt:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Izdalīt (no sevis).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Siekalu dziedzeri atdala siekalas.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdalīties:1" sortKey="atdalīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdalīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/1" n="1">
        <def>Nošķirties (no kā), zaudēt saistību (ar ko), atvirzīties nost. <mentioned>imperf.</mentioned> Dalīties nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ledus gabali atdalās cits no cita.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gatavās ogas viegli atdalās no kātiņiem.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Smagas eksplozijas tricināja zemi. Dažbrīd likās, ka mājai atdalīsies baļķis no baļķa un sienas sagrūs.</quote>
          <bibl>Bērn 48, 1, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Miza uz [ābeles] stumbra un resnajiem zariem atdalās samērā bieziem gabaliem.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, III.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[mājas plūmes] augļiem ir plāna miza un kauliņš viegli atdalās no mīkstuma.</quote>
          <bibl>Sudrabs 1, 118.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/1/1" n="1">
          <def>Nošķirties, izdalīties (par dažādu maisījumu un ķīmisku savienojumu sastāvdaļām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ūdens un ētera šķīdumiem ir dažāds blīvums, un nostāvoties tie viens no otra atdalās, līdzīgi kā krējums no piena..</quote>
            <bibl>Zv 55, 22, 7.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>No rūdas liesmās atdalīsies dzelzs.</quote>
            <bibl>Kar 51, 1, 3.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/1/2" n="2">
          <def>Atvirzīties (no kopuma).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kāda gaiša [meitenes] matu sproga, atdalījusies no pārējām, viegli šūpojās vilciena gaitas ritmā.</quote>
            <bibl>Kar 59, 6, 35.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/2" n="2">
        <def>Aiziet no citiem, palikt savrup (par cilvēkiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tēvs [Jāzepam]: Kam atstāj ganus? Kam atdalies no brāļiem?</quote>
          <bibl>Rainis IX, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņi abi divi vien dziļās sarunās atdalījās no citiem viesiem..</quote>
          <bibl>Zeiboltu J III, 247.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ļaudis lūkoja [frontē] neatdalīties cits no cita tiktāl, ka nejustu blakusgājēja elkoni.</quote>
          <bibl>Strāls 2, 111.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/2/1" n="1">
          <def>Nošķirties no citiem (par dzīvniekiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Govs atdalījusies no ganāmpulka.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atvirzīties nost, attālināties (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Dienas otrajā pusē, kad tīkla ievilkšana gāja uz beigām, viens no kuģiem atdalījās un sāka tralēt motorlaivas virzienā.</quote>
            <bibl>Kar 55, 1, 69.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/3" n="3">
        <def>Būt labi redzamam (uz atšķirīga toņa vai blakus kam atšķirīgam). Izcelties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Baltie burti spilgti atdalījās uz zilā fona.</quote>
          <bibl>Jauno a 54, 84.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vienā logā spīdēja uguns, pret tumšzilām debesīm atdalījās jumta un skursteņa siluets.</quote>
          <bibl>Laicens I, 102.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Apvārsnis sāka skaidrāk atdalīties no jūras. Svīda rīts.</quote>
          <bibl>Grants 4, 121.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/3/1" n="1">
          <def>Būt labi dzirdamam, nesaplūst (ar citām skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tā taču bija Jurkas mātes balss, kas ar savu «līgo» atdalījās no pārējām un pacēlās visaugstāk.</quote>
            <bibl>Bērn 49, 10, 9.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Sveiki!» divas trīs [bērnu] balsis atņēma sveicienu, un starp tām visskaļāk atdalījās Jaņuka resnā balss.</quote>
            <bibl>Sakse 9, 51.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdalīties:1/4" n="4">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → atdalīt (4).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Tikai tad, kad viņš bija izdzēris veselu litru piena, mutē izzuda kaltējošais sausums un sāka atdalīties siekalas.</quote>
          <bibl>Lācis 5, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdārdēt:1" sortKey="atdārdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdārdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dārd, pag. -dārdēja; intrans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdārdēt:1/1" n="1">
        <def>Dārdot atkļūt šurp. Atskanēt, atbalsoties ar dārdoņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rati atdārd pa ceļu uz mājām.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No augstienes atdārd lielgabala grāvieni.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdārdināt:1" sortKey="atdārdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdārdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdārdināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atdārdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Vilciens atdārdina pa tiltu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdārdināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dārdinot atgādāt (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni atdārdina ratus līdz vārtiem.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdarinājums:1" sortKey="atdarinājums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdarinājums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarinājums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → atdarināt (1).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Intonācijas atdarinājums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Purvīša [purva ķauķa] dziesmas dalās īsās un garās melodijas, īso dziesmiņu viņš uzsāk lēnā tempā, ar kāda cita putna balss atdarinājumu..</quote>
          <bibl>K Grigulis 2, 24.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Cik pierasts tagad tramvajs ar visu dzelžaino žvakstoņu, kas agrāk bija likusies visdrausmīgāko elles trokšņu atdarinājums.</quote>
          <bibl>Sakse III, 229.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarinājums:1/2" n="2">
        <def>Atveidojums (pēc parauga). (Vāja) kopija.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Gleznas atadrinājums.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdarināt:1" sortKey="atdarināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdarināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarināt:1/1" n="1">
        <def>Atveidot ar savu izturēšanos, kustībām (piemēram, kādu cilvēku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdarināt savu skolotāju.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdarināt:1/1/1" n="1">
          <def>Izteikt, atskaņot, izpaust līdzīgi (kam citam).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sīli.. var iemācīt «izrunāt» kādu vārdu. Viņš pats atdarina ķīvītes, žagatas, vālodzes, un citu putnu dziesmas..</quote>
            <bibl>A Kalniņš 1, 226.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..Agris jau no tālienes izdzirda skaļus klavieru akordus... Kāds acīmredzot centās atdarināt baznīcas zvanu skaņas.</quote>
            <bibl>Lagzdiņš 2, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cik viegli bērni uztver un novēro ikvienu kļūmi vecāku attiecībās, viņu rīcībā. Uztver un atdarina!</quote>
            <bibl>Zv 58, 12, 5.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdarināt:1/1/2" n="2">
          <def>Rīkoties pēc kāda parauga (parasti bez sava kritiska vērtējuma).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Maskavas Dailes teātra kolektīvs nekad nevienu [teātri] nav atdarinājis, bijis patstāvīgu ceļu gājējs.</quote>
            <bibl>Lit M 58, 44, l.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ir dabiski, ka jaunā autorā var sajust kāda vecāka dzejnieka ietekmi,.. bet slikti ir, ka ietekme kļūst par tieksmi tieši atdarināt vai pārfrāzēt kāda autora dzejoli.</quote>
            <bibl>Lit M 58, 41, 2.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>val.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Rakstīt (citas valodas burtus un vārdus) vai izrunāt (citas valodas skaņas) ar savas valodas rakstības, fonētikas, gramatikas līdzekļiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc šiem [biļetena] norādījumiem latviešu valodā atdarināmi (rakstāmi un runājami) igauņu īpašvārdi..</quote>
          <bibl>Norād I, 9.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdarīt:1" sortKey="atdarīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdarīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarīt:1/1" n="1">
        <def>Novietot (piemēram, vārtus, durvis, vāku) tādā stāvoklī, ka laukums, telpa vai priekšmeta iekšiene kļūst no ārpuses pieejama. Attaisīt, atvērt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdari logu plašāk!</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdarīt vārtus.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es atdarīšu istabas durvis plaši jo plaši - lai telpā gaiss būtu tīrs..</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie sienas tikšķ pulkstenis vecs, Pa laikam tas atdara lūku..</quote>
          <bibl>Saulītis 15, 15.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdarīt:1/1/1" n="1">
          <def>Padarīt (kā iekšējo daļu) no ārpuses pieejamu (piemēram, ko paceļot, izvelkot, atvelkot).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdarīt kasti.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Krišs veikli atdarīja pudeli un piepildīja glāzītes.</quote>
            <bibl>Dorbe 2, 101.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Tiešām labāk ielīst dziļi mežā,» Inga [zēns] prātoja, mēģinādams atdarīt acis, kuras ar varu lipa ciet..</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 215.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarīt:1/2" n="2">
        <def>Atmaksāt, atriebt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Karavadonis [Jāzepam]: Kungs, atdari! Tā asins atdzēries, kas tavas dzēra! Tad sadzīs tava sirds.</quote>
          <bibl>Rainis IX, 168.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Tagad nu būs mūsu reize atdarīt [Ceplim] naudas nedošanu,» smējās Nagainis..</quote>
          <bibl>Rozītis 1, 33.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tīšām tautas man darīja, Es tīšām atdarīju..</quote>
          <bibl>LD 15722.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarīt:1/3" n="3">
        <def>Atlīdzināt, darot labu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..es karsti vēlējos visu, ko esmu parādā Jurim, atdarīt šai meitenei [Jura meitai]..</quote>
          <bibl>Kurcijs 2, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Antiņš:.. grib tas lāga vīriņš man pateikties un atdarīt labu.</quote>
          <bibl>Rainis VII, 430.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdarīties:1" sortKey="atdarīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdarīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ās, pag. -ījās.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdarīties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atdarīt (1). Attaisīties, atvērties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lūka atdarījās, un zēns izlēca ārā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdarījās.. logi, un pa tiem izliecās dažas meitenes.</quote>
          <bibl>PL Siev 59, 10, 11.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bet, līdzko klēts durvis atdarījās, te uguns versme izšāvās pretim un aprija visu ēku.</quote>
          <bibl>LTP 355.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Durvis atdarījās, un telpā iebruka krietns bariņš jautru, dzīvespriecīgu cilvēku.</quote>
          <bibl>Saulītis 9, 193.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..atskanēja līgošana. Saulīte nogājusi, un likās, būtu atdarījušies visi zemes slepenie avoti, burbuļodami un murdēdami malu malās.</quote>
          <bibl>Austriņš 1, 209.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdarīties:1/1/1" n="1">
          <def>Atvērties (par acīm, muti).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tikko rīta spīdums acīs spiežas, Acis atdarās un nokrīt miegs..</quote>
            <bibl>Sudrabkaļus 8, 94.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdauzīt:1" sortKey="atdauzīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdauzīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdauzīt:1/1" n="1">
        <def>Vairākkārt sitot, dauzot, panākt, ka atdalās, atšķeļas. Sitot, dauzot atšķelt. <mentioned>imperf.</mentioned> Dauzīt nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdauzīt kaļķus no sienas.</quote>
          <bibl>ME I, 154.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdauzīt:1/1/1" n="1">
          <def>Atsist, atšķelt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Krūzei atdauzīta osa.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdauzīt:1/2" n="2">
        <def>Sāpīgi sasist (ķermeņa daļu, locekli pret ko). Vairākkārt sitot (ar roku, pirkstu), padarīt (to) jutīgu, sāpīgu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdauzīt pirkstu, ilgi klauvējot pie durvīm.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..lēcu no vienas malkas grēdas uz otru, tad iegāzos grēdu starpā un atdauzīju kāju.</quote>
          <bibl>Birze 4, 129.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No visa spēka situ pa dzelzīm apkaltajiem vārtiem, sāpīgi atdauzīdams dūres skrimšļus..</quote>
          <bibl>Kar 58, 2, 6.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdauzīt:1/3" n="3">
        <def>Vairākkārt sitot (ar darba rīku), padarīt (to) neasu vai sabojāt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Andrs iznāca.., saimnieka atdauzīto cirvi elkonī iemetinājis..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 103.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dzelzs ķīļi ir diezgan neizturīgi, jo tiem ātri tiek atdauzīts piets, t. i., pietam no vesera sitieniem malas izliecas uz sāniem.</quote>
          <bibl>Indāns 1, 190.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdauzīties:1" sortKey="atdauzīties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdauzīties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-os, -ies, -ās, pag. -ījos; refl.; niev.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdauzīties:1/1" n="1">
        <def>Atnākt, atklīst (bez noteikta mērķa).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas atdauzījušies līdz upei.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdāvāt:1" sortKey="atdāvāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdāvāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdāvāt:1/1" n="1">
        <def>Atdāvināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdāvāt draugam savu nazi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdāvāt savu mantu nabagiem.</quote>
          <bibl>ME I, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdāvināt:1" sortKey="atdāvināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdāvināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdāvināt:1/1" n="1">
        <def>Atdot (ko savu citam) par dāvanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdāvināt skolas biedram savu grāmatu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad jūs ar Teni runājat, viņš uzlūko jūs tik sirsnīgi, ka liekas - tūliņ atdāvinās jums savu pīpi.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 11, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Nobālēdama Valija nievājoši izmeta: «Es tavu Uldi, ja vien gribētu, apvītu sev ap pirkstu kā tītenīti. Bet es viņu atdāvinu tev.»</quote>
          <bibl>Grants 7, 286.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdegt:1" sortKey="atdegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -deg, pag. -dega; intrans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdegt:1/1" n="1">
        <def>Sadegt līdz kādai vietai un atdalīties nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Sauja atdegušo žagaru galu gar plīts priekšas mūrīti nošļuka zemē.</quote>
          <bibl>Upīts 11, 616.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdegt:1/1/1" n="1">
          <def>Daļēji izdegt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ap visiem [ugunskuriem] drūmi, sakņupuši, klusi cilvēki... Cits gaida, lai atdeg, tad pelnos paceps tupeņus [kartupeļus].</quote>
            <bibl>Upīts IV, 708.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdejot:1" sortKey="atdejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdejot:1/1" n="1">
        <def>Dejojot atkļūt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Dejot šurp. Dejojot atkļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pāris atdejojis pie zāles durvīm.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdelverēt:1" sortKey="atdelverēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdelverēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdelverēt:1/1" n="1">
        <def>Draiskuļojot atklāt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Delverēt šurp. Draiskuļojot atkļūt (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni atdelverējuši pie ezera.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdelverēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>reti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Neveikli atnākt, atlidot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vārnēni atdelverē pie ligzdas.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kad nu skroderis atdelverēja no kroga, tad bija liela ielāpu meklēšana.</quote>
            <bibl>Jaunsudrabiņš Ia, 111.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdēstīt:1" sortKey="atdēstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdēstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dēstu, -dēsti, -dēsta, retāk -dēstīju, -dēstī, -dēsti, pag. -dēstīju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdēstīt:1/1" n="1">
        <def>Iedēstīt atpakaļ iepriekšējā vietā.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdēstīt puķi atpakaļ senākajā vietā.</quote>
          <bibl>ME pap 1, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdeva:1" sortKey="atdeva" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdeva</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdeva:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti dsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
        <def/>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdeva:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>reti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atmaksa, atriebība.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Asinis, asinis sārtoja zāli, debess pat pieri sev niknumā rauc, - asinis taisnīgu atdevu sauc! Jūs jau mēs atriebsim, - brāli, mans brāli!</quote>
          <bibl>Lukss I, 360.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdeve:1" sortKey="atdeve" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdeve</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-es, s.; parasti vsk.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdeve:1/1" n="1">
        <def>Nodošanās (darbam, daiļradei).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņas [aktrises] lielā iekšējā aktivitāte, temperaments, pilnīgā atdošanās tam, kas notiek uz skatuves, nemanot ierauj [partneri] spēles ritmā un prasa tādu pašu atdevi pretī.</quote>
          <bibl>Pad J 64, 131, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kā gan aktieris var tēlot.. bez garīgas radošas uguns,.. bez jebkādas atdeves.</quote>
          <bibl>Lit M 64, 40, 5.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdeve:1/1/1" n="1">
          <def>Spēju, jūtu u. tml. veltīšana (darbam, daiļradei).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ārsts Egle savā mūžā atgriezis pilnvērtīgai dzīvei neskaitāmus cilvēkus.. Šī lielā garīgo spēku atdeves summa nav velti izšķiesta.</quote>
            <bibl>Kar 63, 1, 143.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Un vienmēr aktrise dzīvo.. [tēla] dzīvi ar tikpat lielu jūtu atdevi..</quote>
            <bibl>Cīņa 63, 176, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdeve:1/2" n="2">
        <def>Izdalīšana, atdošana (fizioloģiskajos, fizikālajos procesos).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Trūkstot kairinājumam, cūkai piena atdeve noris nepilnīgi..</quote>
          <bibl>Lauku Dzīve 68, 4, 19.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..organismā pastāv līdzsvars starp izdalīto siltumu un tā atdevi apkārtējai videi.</quote>
          <bibl>Ves 63, 5, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdevīgs:1" sortKey="atdevīgs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdevīgs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ais; s. -a, -ā; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atdevīgi</orth>
        <gramGrp>
          <gram>apst.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdevīgs:1/1" n="1">
        <def>Tāds (cilvēks), kas ziedo sevi (darbam, daiļradei, arī citu labā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>..viņa [māksliniece] - jau koncentrēta, simtprocentīgi darbam atdevīga - sēdēja zālē, lai iepazītos ar tēlotājiem..</quote>
          <bibl>Māksla 63, 4, 49.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdiebt:1" sortKey="atdiebt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdiebt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diebju, -dieb, -diebj, pag. -diebu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdiebt:1/1" n="1">
        <def>Ātri atskriet šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Diebt šurp. Ātri atskriet (kur, līdz kādai vietai u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitene atdiebj mājās.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdiegt:1" sortKey="atdiegt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diedzu, -diedz, -diedz, pag. -diedzu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdiegt:1/1" n="1">
        <def>Pavirši atšūt.</def>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdiegt:2" sortKey="atdiegt" n="2" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdiegt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-diedzu, -diedz, -diedz, pag. -diedzu; intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdiegt:2/1" n="1">
        <def>Ātri, veikli atskriet, arī atbēgt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Diegt šurp. Ātri, veikli atskriet, arī atbēgt (kur, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns atdiedza pie mātes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Es atdiedzu šurp..</quote>
          <bibl>ME 1, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdienēt:1" sortKey="atdienēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdienēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dienu, -dieni, -dien, pag. -dienēju. trans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdienēt:1/1" n="1">
        <def>Nokalpot (karadienestā paredzēto, noteikto laiku).</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Tikko atdienēšu karadienestu, es tevi precēšu.»</quote>
          <bibl>Fimbers 1, 59.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdienēt:1/1/1" n="1">
          <def>Atstrādāt, atkalpot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Liepa arī ilgāk vairs negrib turēt [slimo vaļinieci]... [telpas] aizņem, bet dienas kas atdien, nav.</quote>
            <bibl>Upīts XI, 12.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdimdēt:1" sortKey="atdimdēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdimdēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dimd, pag. -dimdēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdimdēt:1/1" n="1">
        <def>Dimdot atkļūt šurp. Atskanēt, atbalsoties ar dimdoņu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kas tur atdimdēja?</quote>
          <bibl>ME pap I, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdimdināt:1" sortKey="atdimdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdimdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdimdināt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atdimdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Jātnieks atdimdināja auļos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Rati atdimdina pār tiltu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdimdināt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dimdot atvest (ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēni atdimdina ratus.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdimt:1" sortKey="atdimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. prs., -dim, pag. -dima; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdimt:1/1" n="1">
        <def>Atdimdēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Tūkstošiem soļu no akmeņiem atdim - Redzams nav gājējs neviens.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns 12, 153.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..viņu [padomju karavīru] soļi atdima sirmās pilsētas ielās..</quote>
          <bibl>Bērn 47, 7, 1.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdipēt:1" sortKey="atdipēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdipēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dip, pag. -dipēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdipēt:1/1" n="1">
        <def>Atdipt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>No dārza puses atdipēja sīki solīši, un Elmāram blakus nostājās mazais brālītis Kārlēns.</quote>
          <bibl>Sakse V, 106.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdipināt:1" sortKey="atdipināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdipināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdipināt:1/1" n="1">
        <def>Dipinot atkļūt šurp (parasti par bērniem). <mentioned>imperf.</mentioned> Dipināt šurp. Dipinot atkļūt (kur, līdz kādai vietai, pie kā u. tml.).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Zēns atdipināja pie vecāsmātes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdipt:1" sortKey="atdipt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdipt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dip, pag. -dipa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdipt:1/1" n="1">
        <def>Ātri, viegli, ar padobju (soļu) troksni tuvoties, atkļūt šurp.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Soļi atdip.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdīrāt:1" sortKey="atdīrāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdīrāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdīrāt:1/1" n="1">
        <def>Dīrājot atdalīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Medījuma āda jānodīrā pareizi.. Kad pakaļkājas, aste un tūplis atdīrāti, pakaļkājas sasien ar stipru saiti un zvēru uzkar uz āža vai koka zara..</quote>
          <bibl>A Kalniņš 1, 328.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdot:1" sortKey="atdot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dodu, -dod, -dod, pag. -devu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/1" n="1">
        <def>Iedot citam, nepaturēt sev.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdot lietošanā.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..vajadzēja ēdienu atdot uz ceļa sakarniekiem.</quote>
          <bibl>Grants 6, 111.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[pienu] atdeva sivēnam, kas savā aizgaldā, pakaļkājās pieslējies, kvieca pēc ēdiena.</quote>
          <bibl>Sakse 2, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mana labā mežābele, savu lapu tērpu tu esi aizmetusi projām, atdevusi rudens saltajiem lietiem..</quote>
          <bibl>Kar 58, 3, 38.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tiesa, vecais, atmirstošais, nekad labprāt neatdod vietu jaunajam, turas pretim, zobus sakodis.</quote>
          <bibl>Cīņa 53, 44, 3.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/1/1" n="1">
          <def>Nodot (kur) glabāšanā, sargāšanā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot mēteli garderobē.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot saiņus rokas bagāžas glabātavā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Ēvalds atdeva mēteli Vilnim un kāpa uz ledus celiņa.</quote>
            <bibl>Saulītis 12, 354.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/1/2" n="2">
          <def>Nodot tam, kam pienākas.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot adresātam vēstuli.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot īpašniekam atrasto naudu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Kur telegramma? Atdodiet, puikas!» Aldis gandrīz vai raud.</quote>
            <bibl>Indrāne 1, 128.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>novec.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Salīgt, sarunāt, pieteikt (darbam, mācībām vai citam nolūkam) ārpus mājas. Nodot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot zēnu skolā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..uz Jurģiem atskrēja no pusbrāļai ziņa, lai atdodot puiku par ganu. Un viņa [māte] atdeva..</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 203.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Izprecināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gāja un domāja, domāja un pukojās [Cīrulis], vai tikai nav izdarījis muļķību, atdodams Līzi [par sievu] brālēnam.</quote>
            <bibl>Sakse 2, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/1/5" n="5">
          <gramGrp>
            <gram>nevēl.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Dot, paziņot (pavēli, rīkojumu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot pavēli.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/2" n="2">
        <def>Nodot cita īpašumā (parasti bez atlīdzības). Atdāvināt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdeva [milzis] puikam zelta gabalu..</quote>
          <bibl>K Skalbe 1, 110.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Saimnieks atdevis savus vecos zābakus, Mārtiņš bij tik laimīgs un lepns, it kā vai zirgu dabūjis uzdāvinātu.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 259.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Bierns: Ko tāds [Antiņš] ar naudu darīs? Atdos pirmam ubagam.</quote>
          <bibl>Rainis VII, 400.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/2/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atteikties (no kā, piemēram, piekāpjoties).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Barba [Uldim]: Lūk, es arī ņemšu, savu, Manu daļu šai dzīvē.. Mans tu paliec - neatdodu.</quote>
            <bibl>Rainis VIII, 515.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>400 metru skrējienā Lilita [sportiste] tikai pēdējā taisnē bija spiesta atdot vadību savai vairāk pieredzējušai pretiniecei.</quote>
            <bibl>Bern 59, 9, 37.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/2/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pārdot.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Divas gultsegas, nelaiķes sievas lepnumu, žēl lēti atdot.. Mēģinu pārdot, cik varēdams, dārgāk.</quote>
            <bibl>Sudrabu E 3, 496.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/3" n="3">
        <def>Veltīt, ziedot, izlietot (parasti nesavtīgi).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kuzņeckas metalurgi atdeva visus spēkus un zināšanas, lai palīdzētu sakaut ienaidniekus.</quote>
          <bibl>Zv 52, 8, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Juris Kalnietis mīlēja savu. darbu, viņš atdeva tam visu: zināšanas, laiku un enerģiju..</quote>
          <bibl>Kar 57, 8, 6.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>No saviem 85 dzīvības gadiem 67 viņa [aktrise] nepārtraukti ir atdevusi skatuvei.</quote>
          <bibl>Zv 50, 7, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..tā [Jāņu nakts] paver vārtus raženajam pļaujas laikam, kad saule visu savu spožumu atdod bezgalīgajiem labības laukiem.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 6, 2.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/4" n="4">
        <def>Iedot atpakaļ (saņemto, paņemto).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdot parādu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Dāvis [zēns] aizskrej uz kaimiņiem aizņemties vēl ķeseles. Jaunnedēļ mēs viņiem atdosim un aiznesīsim arī mūsējās.</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IIa, 85.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..gan jau Brīviņš pamazām atdos [naudu tirgotājam], bet par gaidīšanu pūru auzu, maišeli miltu..</quote>
          <bibl>Upīts 4, 241.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš tēvocim bija milzīgs parādnieks. Katra ziņā nauda vēlāk jāatdod, par dāvināšanu te nevarēja būt runas.</quote>
          <bibl>Dripe 2, 91.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vētra. Skrandas saplosīti tīkli, gabalos sarautas virves - cik reižu gan tā nebija vienīgā mantība, ko jūra atdeva zvejniekam.</quote>
          <bibl>Zv 58, 19, 4.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/4/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atlīdzināt, atmaksāt (ieguldīto darbu, līdzekļus, enerģiju u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Mūsu zemē automatizāciju ievieš valsts,.. drīz vien šie automāti simtkārt atdos to, kas tajos ieguldīts.</quote>
            <bibl>Zv 59, 13, 7.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdot:1/4/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atjaunot (agrāko stāvokli, attiecības).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdot zaudēto laimi.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..brīnums: zeme atdeva viņam [milzim] zudušo spēku. Jo dziļāk viņš rakās, jo stiprāks viņš tapa.</quote>
            <bibl>K Skalbe 1, 113.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Cilvēks maiju jūt kā skūpstu vaigā, Kas tam atdod jaunību un sauli.</quote>
            <bibl>Sudrabkalns 1, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdoties:1" sortKey="atdoties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdoties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dodos, -dodies, -dodas, pag. -devos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdoties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atdot (3). Aizraujoties pilnīgi nodoties (kam), būt aizņemtam (ar ko).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Citreiz viņa mūzikai varēja atdoties pilnīgi, neredzot un nejūtot nekā.</quote>
          <bibl>A Grigulis 10, 41.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[viņš] uzmeklēja vientuļu stūrīti pilsētas parkā un sēdēja veselām stundām, atdodamies domu klusai straumei.</quote>
          <bibl>Lācis 1, 66.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..Vārpa aizmirsa visas nelāgās šaubas un atdevās laimei.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 482.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdoties:1/1/1" n="1">
          <def>Pilnīgi veltīt sevi (kādam mērķim, cilvēkam u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..[atmiņu ainas] rada pirmo padomju gadu, kuram Ozolu ģimene pieķērās un atdevās ar visu sirdi.</quote>
            <bibl>Sakse 7, 17.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdoties:1/1/2" n="2">
          <def>Ļaut pilnīgi rūpēties par sevi.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdoties mātes aprūpībai.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..tulpes sīpols nenojauš gaišdzelteno rīta sauli, bet pusaizsnaudies atdodas zemes siltumam un gādībai.</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 102.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdoties:1/2" n="2">
        <def>Ļauties iesaistīties dzimumaktā (par sievieti).</def>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdoties:1/3" n="3">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; pareti</gram>
        </gramGrp>
        <def>Refl. → atdot (4). Tikt atdotam.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dots devējam atdodas.</quote>
          <bibl>LSP (N) 249.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdragāt:1" sortKey="atdragāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdragāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.; reti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdragāt:1/1" n="1">
        <def>Dragājot, ar triecienu atdalīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdragāt mūrim stūri.</quote>
          <bibl>ME pap I, 139.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdrāzt:1" sortKey="atdrāzt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdrāzt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-drāžu, -drāz, -drāž, pag. -drāzu.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdrāzt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Drāžot atšķelt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdrāzt skaidu no koka.</quote>
          <bibl>ME 1, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdrāzt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>intrans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atdrāzties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņš vakar atdrāza pie mums.</quote>
          <bibl>ME 1, 154.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdraž zaļie Jūras malā, kājas pašas pēkšņi stāj.</quote>
          <bibl>Lukss 5, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdrāzties:1" sortKey="atdrāzties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdrāzties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-drāžos, -drāzies, -drāžas, pag. -drāzos; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdrāzties:1/1" n="1">
        <def>Ātri, steigā atskriet, atbraukt šurp. <mentioned>imperf.</mentioned> Drāzties šurp.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Puikas atdrāzās pa ceļu, ka putekļi vien nokūpēja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pie noliktavas uz velosipēda atdrāžas devītās apgaitas mežsargs.</quote>
          <bibl>Zv 52, 7, 15.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Drīz arī atdrāžas Mežnieks ar drezīnu.</quote>
          <bibl>A Grigulis 13, 40.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdrupināt:1" sortKey="atdrupināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdrupināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdrupināt:1/1" n="1">
        <def>Drupinot atdalīt. <mentioned>imperf.</mentioned> Drupināt nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdrupināt garozu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šīs [revolūcijas] vēsmas no tautas celma atdrupināja ne tikai garīdznieku audzētās piepes, bet arī skolotāju saimi sašķēla kā bluķi divās šķilās..</quote>
          <bibl>Rozītis 3, 84.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdrupt:1" sortKey="atdrupt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdrupt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -drūp, pag. -drupa; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdrupt:1/1" n="1">
        <def>Drūpot atdalīties. <mentioned>imperf.</mentioned> Drupt nost.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Griestu apmetums atdrupis.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kambarīša sienas bija kaļķiem izsviestas. Vietām kaļķi bija atdrupuši un varēja redzēt dzeltenīgu skalu pinumu.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš 3, 17.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atducināt:1" sortKey="atducināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atducināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -ina, pag. -ināja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atducināt:1/1" n="1">
        <def>Ducinot tuvoties, atkļūt šurp.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Lielgabalu dunoņa atducina līdz pilsētai.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Gar pamali atducina pērkons.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdudināt:1" sortKey="atdudināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdudināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdudināt:1/1" n="1">
        <def>Dudinot atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Vai tā par brāļiem runā?» atdudināju.</quote>
          <bibl>ME I, 154.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdūdot:1" sortKey="atdūdot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdūdot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdūdot:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dūdojot atsaukties (par baložiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Balodis atdūdo.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdūdot:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Maigi, dūdojoši atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Jūs vēl ģērbsities?» - «Sekundīti, tikai sekundīti,» atdūdoja Rita..</quote>
          <bibl>Kar 57, 3, 57.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdūkt:1" sortKey="atdūkt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdūkt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dūcu, -dūc, -dūc, pag. -dūcu</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdūkt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers.; intrans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Dūcot atkļūt šurp (par dažiem kukaiņiem).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdūc bite.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vabole atdūca no dārza.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdūkt:1/1/1" n="1">
          <def>Atplūst (par dobjām skaņām).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ērģeļu skaņas atdūc.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdūkt:1/1/2" n="2">
          <def>Tuvoties ar dūcošu troksni (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Autobuss atdūc pie pieturas.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdūkt:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.; sar.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Atbildēt dobjā balsī.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Tad jūs esat tas Čiekurs, kas nopirka Brencīša māju Tērbatas ielā?» - «Tērbatas ielā,» šoreiz tas atdūca pats.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 970.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atduļķot:1" sortKey="atduļķot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atduļķot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atduļķot:1/1" n="1">
        <def>Padarīt tīrāku, arī tīru (duļķainu šķidrumu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atduļķot ūdeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atduļķojiet pavasari, ūdeņi..</quote>
          <bibl>Auziņš 2, 83.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdunēt:1" sortKey="atdunēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdunēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>parasti 3. pers., -dun, pag. -dunēja; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdunēt:1/1" n="1">
        <def>Dunot tuvoties, atkļūt šurp.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dziesma par gvardiem no zāles šurp atdun.</quote>
          <bibl>Brička, Saulītis 1, 22.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..no frontes puses atdunēja lielgabalu graujas.</quote>
          <bibl>Jokums 1, 193.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdunēt:1/1/1" n="1">
          <def>Par soļiem un soļu radītu troksni.</def>
          <cit type="example">
            <quote>No pagalma atdun steidzīgu soļu troksnis.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdunēt:1/1/2" n="2">
          <def>Tuvoties ar dunoņu (par transportlīdzekļiem).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Pie stacijas atdun vilciens.</quote>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdurstīt:1" sortKey="atdurstīt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdurstīt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-u, -i, -a, pag. -īju; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdurstīt:1/1" n="1">
        <def>Durstot atdalīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Velēnas dursta uz.. maurainā celiņa: atdursta velēnu gar malām, pašauj dzelzs lāpstu apakšā, atgriež no zemes un apveļ apkārt..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis II, 46.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdurstīt:1/2" n="2">
        <def>Durstot padarīt neasu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdurstīt adatu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdurt:1" sortKey="atdurt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdurt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-duru, -dur, -dur, pag. -dūru; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdurt:1/2" n="2">
        <def>Durot atdalīt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdurt saknes.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lāpstu [maizes cepšanai] noklāja no vienas vietas ar dzeltenām kļavas lapām. Atdūra ar abām rokām lielu mīklas piku un krāva uz lāpstas.</quote>
          <bibl>Jaunsudrabiņš la, 37.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdurt:1/2" n="2">
        <def>Durot padarīt neasu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdurt īlenu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdurties:1" sortKey="atdurties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdurties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dūros, -duries, -duras, pag. -dūros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdurties:1/1" n="1">
        <def>Sastopot ceļā, kustībā šķērsli, saskarties (ar to), uzgrūsties (tam).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Galva atduras zemajos griestos.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lāpsta atduras pret akmeni.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tā [laiva] viegli slīdēja pa gurdajiem viļņiem uz priekšu, kamēr atdūrās sēkļa smiltīs.</quote>
          <bibl>Grīva 6, 69.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunkalaču vecis bij saliecies tik līks, ka zods reizēm atdūrās galdā.</quote>
          <bibl>Upīts 4, 247.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..[palu] ūdeņi, atdūrušies pret šosejas uzbērumu un nespēdami tikt tālāk, griezušies niknās vērpetēs..</quote>
          <bibl>Zv 58, 10, 20.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdurties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pēkšņi nonākt (pie kāda šķēršļa, kas neļauj turpināt kustību), sastapt ceļā (ko traucējošu).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Koku biezoknī vajadzēja nokāpt no mūļiem un iet kājām.. Pēc brīža viņi atdūrās pret stāvu klints sienu..</quote>
            <bibl>Grīva 3, 141.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..iela izbeigusies, un viņš [zēns] atdūries kādā sienā. Visi mēģinājumi atrast izeju bijuši veltīgi.</quote>
            <bibl>Kurcijs 2, 205.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vilks [lidotājs] gribēja laisties lejā, bet arī tur atdūrās pret uguns aizsprostu.</quote>
            <bibl>Imermanis 2, 106.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdurties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Aizstiepties (līdz kādam šķērslim) un izbeigties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>..grāvis kā nevainojami izstiepts iesms nostiepās pa piegāzi un ar smailo galu atdūrās Spilvā [pļavā].</quote>
            <bibl>Upīts 4, 120.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Gunta mēģināja kapsētu apiet, taču ceļa tālāk nebija, taka atdūrās pret kapliču.</quote>
            <bibl>Grants 7, 297.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mašīna iegriežas vecu liepu alejā, un drīz vien prožektoru gaismas kūļi atduras garā mūra ēkā ar maziem lodziņiem.</quote>
            <bibl>Vilks 2, 221.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdurties:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Pievērsties (kam), apstāties (pie kā) - par skatienu, acīm.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Un beigās viņa skatiens atdūrās pret diviem nikniem acu pāriem, kuri kā īleniem dūrās viņa sejā.</quote>
            <bibl>Upīts III, 504.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..laidu skatiem klejot pār sniegainajiem kalniem un lejām, kas saules spožumā margot margoja, kamēr skati atdūrās tur, kur pie apvāršņa malas zilinājās sils.</quote>
            <bibl>Plūdonis 2, 428.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Acis atdūrās pret rudenīgi zaļu egļu šiliņu..</quote>
            <bibl>Sakse 7, 391.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdurties:1/1/4" n="4">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.; sar.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Nejauši atrast, ieraudzīt (ko svarīgu). Uzdurties.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Kriminālnodaļā [laikrakstā] es pēkšņi atdūros uz šādu paziņojumu: «Vakar no [cietuma].. izbēdzis Hanss Moglers ..»</quote>
            <bibl>Kurcijs 4, 180.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdurties:1/2" n="2">
        <def>Sastapties, saskarties (ar pretestību, nevēlamu attieksmi u. tml.) un tikt kavētam darbībā, izpausmē.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..[Miglu saimnieks] atdūrās uz abu viesu vienaldzību un stingru apņemšanos ar šo māju nekādos laipnības parādījumos neielaisties.</quote>
          <bibl>Sakse 7, 253.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vecenīte laikam aptvēra, ka atdūrusies uz nerunīgu meiču..</quote>
          <bibl>Sakse III, 11.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdusa:1" sortKey="atdusa" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdusa</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.; parasti vsk.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdusa:1/1" n="1">
        <def>Atpūta (parasti miegā), īsa atpūta</def>
        <cit type="example">
          <quote>Pļāvēji gulēja dienvidus atdusu.</quote>
          <bibl>ME I, 155.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jums rīt iet līksmā atdusā, Mums tālāk darbā un cīniņā, Jo mums šī kauja nav pēdējā.</quote>
          <bibl>Rainis I, 192.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdusa:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Mirušā atrašanās kapā.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Tur tumšajā kapā ir atdusa salda..</quote>
            <bibl>Veidenbaums 1, 64.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Lielajos kapos atrodas latviešu tautas atmodas laikmeta darbinieka Krišjāņa Valdemāra atdusas vieta.</quote>
            <bibl>Rīgas B 57, 55, 4.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdusēt:1" sortKey="atdusēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdusēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dusu, -dusi, -dus, pag. -dusēju; intrans.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdusēt:1/1" n="1">
        <def>Atdusēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Antiņš: Nu, atlikšos, atdusēšu drusku..</quote>
          <bibl>Rainis VII, 430. pārn.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un mazās, apaļās.. rokas.. tik vientuļas tās pēc darba atdus klēpī.</quote>
          <bibl>Zigmonte 1, 188.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Kad jau debesīs atdus Rudens mākonis grūts, - Gribas panākt tos gadus, Kas aiz apvāršņa zūd.</quote>
          <bibl>Krūklis 3, 44.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdusēties:1" sortKey="atdusēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdusēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dusos, -dusies, -dusas, pag. -dusējos; refl.; novec.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdusēties:1/1" n="1">
        <def>Atpūsties guļus stāvoklī (parasti miegā) - par cilvēkiem.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Meitas un sievas atdusējās istabā..</quote>
          <bibl>Blaumanis la, 125.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Pēc pusdienas tēvs aizgāja atdusēties..</quote>
          <bibl>Birznieks-Upītis IV, 171.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdusēties:1/1/1" n="1">
          <def>Par dzīvniekiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Paēdušas, pīles aizpeld ezera vidū,.. aizbāž knābjus mugurā aiz spārniem un te droši atdusas..</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis IV, 97.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..vējš atdzina līcī nelielu ledus gabalu, uz kura atdusējās ronis, vienaldzīgi raudzīdamies apkārtnē un ar pakaļējo pleznu pievēdinādams sev svaigu gaisu.</quote>
            <bibl>Cīrulis 1, 200.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdusēties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Būt apglabātam (par mirušo).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdusēties smiltājā.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tagad vecais Žuburs jau sesto gadu atdusējās Mārtiņa kapos..</quote>
            <bibl>Lācis 6, 8.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Tagad Ādams jau sen atdusas no saviem kara darbiem, sen jau guļ zem zaļām velēnām.</quote>
            <bibl>Apsīšu J 2, 13.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vai kāds redzēs tavas ilgas un sāpes un tavas dzīves saites, kad tu aizvērsi reiz acis atdusēties bez pamošanās?</quote>
            <bibl>Akuraters 1, 73.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdusēties:1/1/3" n="3">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Atrasties, būt novietotam (kur, uz kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Gulta, galvgalis un Zelmas seja grima pelēcīgā ēnā, un gaismas lokā atradās abas nogurušās rokas, kuras atdusējās uz pašaustās, zaļi svītrotās segas.</quote>
            <bibl>Birze 4, 169.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>..uz viņa krēsla maigi atdusējās arī zīda spilvens ar tajā izšūtu ērkškrozīti vidū..</quote>
            <bibl>Kar 59, 3, 79.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Mazs graudiņš, ilgi svaidīts viļņu skaujas, nu manā plaukstā atdusējās ciets.</quote>
            <bibl>Kar 58, 3, 27.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdvest:1" sortKey="atdvest" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdvest</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dvešu, -dves, -dveš, pag. -dvesu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdvest:1/1" n="1">
        <def>Smagi elpojot, klusā balsī atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>«Nekas, pāries...» viņš [slimnieks] atdvesa tikko dzirdami.</quote>
          <bibl>Upīts XII, 489.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzejojums:1" sortKey="atdzejojums" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzejojums</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzejojums:1/1" n="1">
        <def>Rezultāts → atdzejot Tulkots dzejas darbs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Poēmas atdzejojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Iejūtīgs atdzejojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Meistarīgs atdzejojums.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>..redzam, ka dzejas tulkošana vērsusies plašumā un devusi ne vienu vien nozīmīgu atdzejojumu.</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 101.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Konkursa mērķis - pievērst atdzejotāju uzmanību A. Puškina lirikai,.. kā arī iegūt labus atsevišķu dzejoļu atdzejojumus.</quote>
          <bibl>Lit M 61, 10, 4.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Šogad aprit sešdesmit gadi, kopš nācis gaismā pirmais Gētes «Fausta» izdevums Raiņa atdzejojumā..</quote>
          <bibl>Kar 58, 11, 101.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzejot:1" sortKey="atdzejot" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzejot</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-oju, -o, -o, pag. -oju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzejot:1/1" n="1">
        <def>Tulkot (dzejas darbu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzejot balādi.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzejot poēmu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Vēlākos gados citi mūsu dzejnieki atdzejojuši citus Puškina garos dziedājumus..</quote>
          <bibl>Bērn 46, 1, 7.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«..izdevniecībā man apsolīja dot atdzejot vairākus Mājakovska dzejoļus!»</quote>
          <bibl>Kar 59, 6, 39.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzejot:1/1/1" n="1">
          <def>Tulkot (rakstnieka) dzejas darbus.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdzejot Heini.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Atdzejot Ļermontovu.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Darbojies [dzejnieks] arī kā tulkotājs, atdzejodams gan vācu, gan krievu dzejniekus.</quote>
            <bibl>Niedre 9, 307.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzejotājs:1" sortKey="atdzejotājs" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzejotājs</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-a, v.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <form type="simple">
        <orth type="lemma">atdzejotāja</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-as, s.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzejotājs:1/1" n="1">
        <def>Dzejas darbu tulkotājs.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Rūpīgs atdzejotājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Talantīga atdzejotāja.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Puškina atdzejotājs.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzejotāju konkurss.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Jaunā paaudze pazīst Kārli Krūžu galvenokārt kā atdzejotāju. Gandrīz ikvienā nozīmīgākā cittautu dzejas izdevumā.. lasām ar dziļu iejūtu atveidotās vārsmas, kuras pēc iespējas tuvu oriģinālam sniegusi Kārļa Krūzas spalva.</quote>
          <bibl>Pad J 59, 76, 3.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzejot ir ļoti grūti, bet vislielākās grūtības jāsastop folkloras atdzejotājiem.</quote>
          <bibl>Cīņa 63, 39, 4.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzelt:1" sortKey="atdzelt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzelt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzeļu, -dzel, -dzeļ, pag. -dzēlu; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzelt:1/1" n="1">
        <def>Dzēlīgi atbildēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Ar kādām tiesībām viņa te ironizēja?.. nespēdams nomierināties, bet neattapdams arī, ko citu teikt, Elmārs mēģināja atdzelt. «Kā jūs.. izvēlējaties [studēt] tik sausu un garlaicīgu zinātni!»</quote>
          <bibl>Lubējs 1, 78.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzemdināt:1" sortKey="atdzemdināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzemdināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzemdināt:1/1" n="1">
        <def>Atjaunot (kādu sabiedriskās dzīves parādību), parasti pārvarot grūtības.</def>
        <cit type="example">
          <quote>..Voldis smaidīja par dedzīgo tautiešu bērnišķīgajiem centieniem: atdzemdināt Latvijā akmens vai bronzas laikmeta kultūru ar visu tās senlaicīgo saturu.</quote>
          <bibl>Lācis I, 604.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzenāt:1" sortKey="atdzenāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzenāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-āju, -ā, -ā, pag. -āju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzenāt:1/1" n="1">
        <def>Dzenājot piespiest atvirzīties nost (no kā).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzenāt suņus.</quote>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzenāt:1/1/1" n="1">
          <def>Atgaiņāt (parasti kukaiņus).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atdzenāt vistas no dobēm.</quote>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Nolaužu kļavas zaru un jādams ar to atdzenāju dundurus.</quote>
            <bibl>Birznieks-Upītis 6, 275.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Otaļa jau gremoja laiski, ar asti mušas atdzenādama..</quote>
            <bibl>Upīts 4, 93.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzert:1" sortKey="atdzert" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzert</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzeru, -dzer, -dzer, pag. -dzēru; trans.; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzert:1/1" n="1">
        <def>Nodzert (kādu daļu).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzert dažus malkus piena no pilnās krūzes.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzerties:1" sortKey="atdzerties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzerties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzeros, -dzeries, -dzeras, pag. -dzēros; refl.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzerties:1/1" n="1">
        <def>Dzerot remdēt slāpes. Padzerties tā, ka vairs negribas.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Dzēriens tik garšīgs, ka nevar ne atdzerties.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Brencis Vītols piemānījās pie lejas aciņas, izvilka spaini ūdens, ilgi, atņemdamies dzēra, līdz atdzērās. Juta, ka kļūst drusku labāk.</quote>
          <bibl>Upīts II, 542.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Staigādami pa pilsētu, tveicīgajā saulē jūtamies kā tuksnesī. Atdzerties vien nevaram.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 9, 25.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Un es klausos lapu čaukstā, Pāri gadu kalniem veros Un no tava ūdens aukstā Dzeru, dzeru - neatdzeros.</quote>
          <bibl>Krūklis 3, 41.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzerties:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Gūt pilnīgu (parasti estētisku) baudījumu. Apmierināt alkas (pēc kā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Ilgi Ators skatiem peldējās vēsajā, krāsainajā debesu telpā [pēc pērkona]. Nevarēja sirds atdzerties vien viņas skaistuma.</quote>
            <bibl>Saulietis VIII, 12.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>«Rasmīt,» viņš čukstēja lielās žēlās, kā gribēdams atdzerties viņas gaišo, neaizmirstamo smaidu.</quote>
            <bibl>Vilks 1, 42.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Kaut viņa runātu vēl! Viņš klausītos, klausītos, klausītos... Kā no avota dzertu viņas balss mūziku un neatdzertos.</quote>
            <bibl>Upīts 6, 24.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzerties:1/1/2" n="2">
          <gramGrp>
            <gram>trans.; pārn.; pareti</gram>
          </gramGrp>
          <def>Saelpoties (kādas smaržas).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Basās kājas tīkami veldzējās nakts spirgtuma pilnajā pagalma klonā, krūts atdzērās tikko sajūtamu vēju nestās zemes smaržas.</quote>
            <bibl>Vilks 6, 338.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzerties:1/2" n="2">
        <gramGrp>
          <gram>trans.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Bieži, daudz dzerot (kādu dzērienu), negribēt vairs (to).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzerties pienu.</quote>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzesēt:1" sortKey="atdzesēt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzesēt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ēju, -ē, -ē, pag. -ēju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzesēt:1/1" n="1">
        <def>Panākt, ka atdziest, veicināt atdzišanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzesēt ēdienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzesēt izslaukto pienu.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzesēt pārkarsušu motoru.</quote>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Tāpat diezgan labi sēnes var atdzesēt, iegremdējot trauku ar novārītajām sēnēm aukstā ūdenī.</quote>
          <bibl>Vimba 1, 37.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Ūdens.. atdzesē urāna stienīšus, lai tie pārāk nesakarstu.</quote>
          <bibl>Bērn 59, 6, 29.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Lietus izsūcās cauri Irēnas plānajam mētelim un strauji atdzesēja mēģinājuma laikā sakarsušo ķermeni.</quote>
          <bibl>Rinkule 2, 138.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzesēt:1/1/1" n="1">
          <gramGrp>
            <gram>pārn.</gram>
          </gramGrp>
          <def>Mazināt (sajūsmu, prieku u. tml.). Atvēsināt.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Vairāk reižu viņa jau pameta acis uz saviem smalkajiem zābaciņiem un redzēja, ka tie.. sabristi. Jau tas vien stipri atdzesēja viņas sajūsmu.</quote>
            <bibl>Upīts II, 799.</bibl>
          </cit>
        </sense>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzesēties:1" sortKey="atdzesēties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzesēties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-ējos, -ējies, -ējas, pag. -ējos</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzesēties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atdzesēt. Atvēsināties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iziet laukā atdzesēties..</quote>
          <bibl>ME I, 156.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzesināt:1" sortKey="atdzesināt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzesināt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inu, -ini, -ina, pag. -ināju; trans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzesināt:1/1" n="1">
        <def>Atdzesēt.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Atdzesināt karstu ūdeni.</quote>
          <bibl>ME pap I, 140.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Mēs bieži vien savās lugās atdzesinām intelektuālu apsvērumu ūdenī cilvēku jūtu kvēli..</quote>
          <bibl>Kar 57, 7, 76.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzesināties:1" sortKey="atdzesināties" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzesināties</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-inos, -inies, -inās, pag. -inājos; pareti</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzesināties:1/1" n="1">
        <def>Refl. → atdzesināt. Atdzesēties.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Iziet laukā.. atdzesināties.</quote>
          <bibl>ME I, 156.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdziedāt:1" sortKey="atdziedāt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdziedāt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dziedu, -dziedi, -dzied, pag. -dziedāju; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdziedāt:1/1" n="1">
        <def>Uz dziedāšanu atbildēt ar dziedāšanu.</def>
        <cit type="example">
          <quote>Viņapus [viņpus] Daugaviņas Sudraboti gaiļi dzied; Šai pusē atdziedāja Pazeltīta lakstīgala.</quote>
          <bibl>DV 1238.</bibl>
        </cit>
      </sense>
      <listBibl>
        <bibl corresp="#1. sējums"/>
      </listBibl>
    </entry>
    <entry id="llvv_2024_1/atdzimt:1" sortKey="atdzimt" n="1" type="main">
      <form type="lemma">
        <orth type="lemma">atdzimt</orth>
        <gramGrp>
          <gram>-dzimstu, -dzimsti, -dzimst, pag. -dzimu; intrans.</gram>
        </gramGrp>
      </form>
      <sense id="llvv_2024_1/atdzimt:1/1" n="1">
        <gramGrp>
          <gram>poēt.</gram>
        </gramGrp>
        <def>Garīgi atjaunoties, kļūt možam, enerģiskam (parasti pēc garīga paguruma, depresijas).</def>
        <cit type="example">
          <quote>Kad atkal tu man esi, No jauna es atdzimstu viss; Tu asinīs sparu man nesi, Viss sastrēgums izgaisis.</quote>
          <bibl>Rainis V, 83.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>Aplipis atmiņām kā bite ziedputekšņiem, prāts nokusis, bet mierīgs dodas pretī nākotnes laikiem, atdzimis ar jaunu pavasari.</quote>
          <bibl>Sudrabkalns II, 529.</bibl>
        </cit>
        <cit type="example">
          <quote>«Bet nu es sākšu citu dzīvi. Vai tu tici, sirsniņ, ka es vēl varu atdzimt?»</quote>
          <bibl>Upīts II, 263.</bibl>
        </cit>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzimt:1/1/1" n="1">
          <def>Atjaunoties, izpausties ar jaunu spēku (par jūtām, spējām u. tml.).</def>
          <cit type="example">
            <quote>Sirdī atkal iekvēlojās pagājušās vasaras jūsma. Ziemā tā bija mazliet apdzisusi, nobālusi un nu atdzima kā teiksmainais putns no pelniem.</quote>
            <bibl>Eglons 1, 83.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Vecīšus un vecenītes.. vairs nevarēja pazīt. Viņos, šķita, it kā būtu atdzimis sen jau aizmirstais darba prieks.</quote>
            <bibl>Ādamsons 2, 226.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Dvēseles sāpes atdzima.</quote>
            <bibl>ME I, 156.</bibl>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzimt:1/1/2" n="2">
          <def>Atveidoties (atmiņā) - par pagātnes notikumiem.</def>
          <cit type="example">
            <quote>Atmiņā atdzimst senās dienas.</quote>
          </cit>
        </sense>
        <sense id="llvv_2024_1/atdzimt:1/1/3" n="3">
          <def>Tikt spilgti atveidotam (izrādē, uzvedumā).</def>
          <cit type="example">
            <quote>..ieraudzījām varenā cīnītāja tēlu atdzimušu lielā skatuves mākslinieka.. spēlē..</quote>
            <bibl>Lit M 58, 18, l.</bibl>
          </cit>
          <cit type="example">
            <quote>Uz operas skatuves tie